Institutiones theologicae quas in usum auditorum suorum composuit Franciscus Iavarone in Regio Archigymnasio Neapolitano theologiae dogmaticae professor, Academiae Herculanensis archaeologiae socius ordinarius, Herculanensium voluminum interpres. Tom

251쪽

disponit, ac demum vario argumentorum .g nere confirmat , atque ab haereticorum sophismatibus defendit. Ex qua definitione , vel descriptione potius, patet Scholasticos Theologos a Patribus non differre dialecticae ratione, siquidem dialectica nonnunquam usi sunt quoque Patres ; Magister vero Seri tentiarum , qui Scholasticae Theologiae parens dicitur, strictiori ratiocinandi methodo nunquam utitur: ne styli quidem parum orna ii ratione a Patribus proprie distinguuntur Scholastici , ex his enim nonnulli elegantiori dicendi ratione utuntur , ut Melchior Canus , aliique. Sed illud inter Patres, qui certo Theologorum principes extiterunt, cti Scholastieos Theologos discrimen intercedere videtur , quod Patres modo unam , modo alteram fidei doctrinam , prout temPus , Spatiam, occasio, necessitas dabatur, soluto ae libero dicendi genere pertractaverint ;Scholastici autoin Theologi sacrae doctrina opartes omaes determinata methodo , et ob stricto stylo percurrant.

. II. Scholasticae Thcologiae specimen exilibuit primus inter Graecos . S. Ioanues

252쪽

D amascenus VIII. saeculo in Parallelorum tribus libris, ubi Sacrarum Scripturarum,

Patrumque testimonia contexens, Theologicas

veritates Percenset; es in ortho Maetio fidei quatuor libris, quorum primus Des Deo,

dioina essentia , et dipinis attributis , al-tcr Des Croci Anct mundi, et Praedestina ώOves , tertiuS, et quarius G M. Trini talis et Inoarnatiunis Μ Aleriis tractant: inter Latinos vero S. Anselinus Circa ΛΙ. saeculi sinem, cuius OPira ita a Gelbetovio Congregationis S. Mauri disposita repetiun- , tur , ut qui ea Perlegat, ordinatum Theolo giae Curriculum conficiat. At Theologiae Scholasticae voluit parens habetur Petrus Lom hardus , Magister Sententiarum' a P Pellatus ,

quod ex Patribus, Ilitario Praesertim , Am-vrosio , Hieronymo, Augustino sententias collegit ad quaestiones definiendas, quae intellci cholasticos ex Aristotelicae Philosophiae prin- ei Piis tractabantur. Iu g tuor libros dividitue

eius Theologia , ac singuli libri in plures di

stinctiones: in primo libro de Deo; in altero do Greatione, ac de Angelorum honinisque lapsu , nec non de gratia ac libero arbitrio;

253쪽

in tertio de Incarnatione, virtutibus, aci divinis praeceptis ; in quarto de Sacramentis,

ac de altera vita pertractat. Hanc vero di visionem super illa S. Augustini doctrina , veluti sundamento , extruxit : Omnis -ctrina Ool rerum ess , Mel Signorum Res aliae sunt, quibus Iruendum Est satias, quibus utesndum est; citiae, quas fruuntur , ει utuntur . Res, quibus fruendum est, sunt Pater, Filius, et vi ritus Sanctus Res autem, quibus

stituli. De Doctr. Christiana cap. lI. et seqq. . III. Porro tres dici possunt Theologiae Scholasticae aetates. Prima ab Abaelardo qui anno II 4s obiit, initium sumit, et ad Albertum Magnum usque , S. Thomae Magistrum, anno 128O vita lanctum perdurat ;cuius aetatis celebriores Theologi recensentur po,t Petrum iam bardum Robertus

mundus de Ponnasori, Guillelmus Parisi ii Sis. Secunda vero aetas ab Alberto Magno

254쪽

nd Durandum percurrit anno 1515 mortuum; in qua Albertus Magnus ordinis Praedicatorum , et Alexander Halensis ordinis Minorum primo, deinde S. Thomas, et Scotus duas Theologorum Scholas celebratissimas veluti duces rexerunt. Tertia demum a Durando incipit, et in Gabrieleui Biol anno 149o mortuum desinit ; qua aetate ob

Latinorum cuni Graecis contentiones, ac

M i Iesitarum , Hassitarumque errores irre- Pentes, subtili ac spinoso disputandi genero rejecto , Scriptura , ac Traditione enucleabantur Theologicae doctrinas. Atque eandem methodum vultibuerunt posteriores Theologi contra Lutheri , et Cuvini impia dogmata disserentes, quorum agmen ducit Praestantissimus Bellarminus. IV. Inter omnes autem Scholasticos Theologos principem locum iure meritoque obtinuit S. Thoinas , vuα quem , ut animadvertit Metellior Cinus , mi bilis est

255쪽

Ua argumentorum copia quid attines dic re 3 cum de insuit a propes quaestionitius in utramque partem dissorendi tanta illi lucilitas ει cibundantia fuerit, ut non con tra Omnia semper, sicut Archesilas, in vutarat; et tam su , ut in omnibus resfus quicquid ex utraqns partes dici Posset,. -- presssctrit. De LOC. Iheologic. Lib. XII. Cap.

III. Atque alibi, ut optimi disputandi generis exemplar S. Thomam post S. Augustinum quem ille, ut Magistrum, in omnibus sequi studuic Theologis proponit idem Canus. Utatim

vero, inqui t, in omnium tartium usu Optimo rum imitalio artiscum Maiacit plurimum , exempta in Theologia ui serenaei ab his Dest, aequum, εδι, qui in hac artes ex Biliactriani quorum Augiastinus, et Thomas avni ci- D principes I Atigustinus cum alεcim, Thomas iudicio peritorum. Negias enim imancipiti aestim insputations, ira qua GMHiνE O Mnera utrinquo disserere CUDεelicet, astia in omni omnino quaestiona adeo hinc indo uber ac divos est, ut mirandum ait, in rebus tram mullis et Dariis , iisque ἀμ e u grae Per pialamis, neque trilis, mr by Corale

256쪽

uia in utramqus partem ar menta Prom Mira illi pariataques itiisερ. In multos articu IUS , fateor, concidit Omnia, et articulo ctrct cuique praescripsit , Delias leges qua-uam , argumentationum numerum. Aridum

Uuoque illi fuit disputandi genus , et quaestionum tractatus unci PerPθtuo SPEcies CGm Mositus. si ea deniqua fuιt aiactorum Secta, quae adeo nullum forem Oratiou A sequitur , ut amarentibus sine carne nerpis de . o me Di aliar disputatioHis Comus , Ce to ab omni eloquentias Ornatu alienum. Da a doctissimo et gravissimo vim Curio

si quit m homines , aet dolicatuli longioris meris satieta is , fastidio similitiauinis ,

i ncultaeque dictionis horrore cibationantur. Nemo ςem α Diro grapiasimo orationis delicias quaserat, pigmenta muliebria , iucum puerilem , aeu νε δ Wα--sgure Sententias, anXtimenta Aolida , et Proprita , εermonem rei , qua disAeritur, accommodatum. Quae omnici D. Thomas odeo Gregie praestitit, ut si Oitia in eo Pausa Sunt, quas ab talia in idiosse commemorantur, plurimis tramara maximi quct

257쪽

Uirtutibus Ilia compensθι. Quamquam , noerat et modestus, et prudens , minutissimorum articulorum numerum, Ioeemque di putationis a qua bilem tum rudioribus , tum magis suo illi sae lo dedit. Equidem non Diotim Thomam modo , sed scis Ias auctores quOSJam alios, existimo , si humaniores literas coluissent, et qtia se in schola didicerant, eloqui potuissem , Ornatissimes

splendidissimequs Potuisse iaceres s et Uiros eloquEntias εtudiosos, si ab scholiae instituto non Ibhorruissesnt, sed Theologiam hanc dissici , sent, et tractura pomisεθαι , gra Dissimct , et copioεissimct λcem mitiis-- : asia aut utriques suo studio Giactati a leros contem serunt , aut nihil omni ex Panes dieatum , ut somper Miquid desideremus. Verum si alterum ait Optaucium ,

malim quidom indissertam acientiam , qMam inscitiam loquacem. De Lo L. Theolog. Lib. Xl I. cap. XI. V. Omnium denique Theologorum una nimim consensu, , in iis quae iidem speetam , firmissimum praebet argumentum

in talibus enim doctrinis non proPriae men--

258쪽

tis cogitata , Sed Ecclesiae Catholicae fidem exponunt, ac illustrant Theologi. Quamobrem Concordesm omnium Theologorum acM-ιas des Ida, aut moribus sententiam contradiceres , si haeresis non est, at ha roi proximum est, ut sentit Canus , Lib. VIII. cap. V. Cones. 5. Item, quod maxima Theologorum pars sentit, contradicere , temerarium vocat idem Canus, ibid. Concl. 2. Si enim cuiusvis scientiae, vel artis peritos

Contemnere nonnisi audaciam omnes arbi

trantur , idem corto dicendum de Theologorum contemptu; immo eo magis, quod scientiam suam non ex alio sente, quam ex

Σacra Scriptura , et Traditione divina derivare laborent Theologi. Utilissimam insupere e Theologorum operam nullus dubitabit, qui animadvertat per Theologos ex Sacris Litteris, Patruin operibus, Conciliorum summorumque Pontificum Decretis quidquid ad fidei dogmata vel cognoscenda vel comprobanda pertinet, breviter strictimque Colligi, atque distincte , et ordinate distribui; ideoque iacilem praestari viam ad fidem confirmandam , et haereses refutandas. Est

259쪽

in Ecclosia , ad rem S. Augustinus, quaedam εapientia , qua idea saluberrima , quae ad peram beatitudinem ducit, gigniatur , nutritur, defenditur, roboratur. Q quidem scientia non pollent Melea pDr mi , quampis pollea ι ipsa A prurimum.

Atiud ose enim scire tantummodo quid homo cre re debeat proPter adipiscendam sitam beatam, quas non nisi aeterna est 'aliud autom scire, quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur , et contra i itis

findatur. Lib. XIV. de Trinitate. VI. Quamobrem ne Theologorum quidem nomen iis tribuendum, qui ab hoc seopo aberrantes alia prorsus incedunt Via . iaci quibus Melchiorem Canum audire satis erit.

Intelligo , inquit , fuisses in Schola quo

dam Thoologos adscriptitios, qui unipersas quaestiones Theologicas frisOiae argumen iis abso erint, et sanis insalidisqus m tiunculis magnum Pon 8 rehus grasissimis detrahentes, edi rint in Theologiam Commentaria rix digna lucubrations an cularum. Et cum in his sacrorum Bibtiorum testimonia rarissima sint, Concilioriam

260쪽

mclutio nulla, nihil ex antiquis Sanctis Oleant, nihilque ex graυi Philosophia qui-ciem , εectiore puerilibus disciplinis; Sch Iastici ι-- , εi superis placet, Theo- Iogi Moerantur: nec Scholastici sunt, ne in Theologi , qui sophismatum faeces

in Scholam inferentes, et ad risum inros clos incitant, et desticatiores iaci contem-Flum. De Loc. Theolog. Lib. VIII. cap. I. SECTIO II. Da ratione , et Philosophia . I. Rationem , et Philosophiam simul coniungimus , nihil enim aliud agit Philoso-Ρhia, nisi quod rationem exercet , et excolit.

Utramque nimirum simul coniunxit S. Τhorna , , ubi do i Psis , quatenus Theologiae inserviunt , ita disserit: Utitur lacra es tr nn setiam rations humana : non quidem

aes probandum Irim quia per hoc eoia

retur meratum ρι , εὐά ad mani standiam liqua alia , quae traduntur in hac doctrina. Cum igitur gratia non tollaι naturam,