Institutiones theologicae quas in usum auditorum suorum composuit Franciscus Iavarone in Regio Archigymnasio Neapolitano theologiae dogmaticae professor, Academiae Herculanensis archaeologiae socius ordinarius, Herculanensium voluminum interpres. Tom

271쪽

Nimirum authenticam esse LXX. versioneiri multa ostendunt. Primum enim ut authenticam trium circiter ante Christum saeculorum spatio legerunt tum Privatim , tum P

blice, in Synagogis scilicet, Iudaei Helleni

stae. Deinde cadem, ut authentica, usi sunt Apostoli , et Evangelistae , primaevae Ecclesiae Patres, Priora oecum enica Concilia, tota demum Ecclesia. Sic namque, ut aliquot, argumenti huius confirmandi causa, testimonia perstringamus , Scribit S. Irenaeus : Petrus ,

ber, quem licet S. Hieronymo ex Hebraeo translatum , haud usurpavit EecIesia, sed iuxta veterem versionem intactum reliquit; quum enim Psalmos prae ceteris Scripturae Iibris lectitaret populus ,

ac pene integros memoria retineret, non sine gravi tumultu mutari potuisset antiquae versionis usus.

Ne illos quidem libros vertit S. Hieronymus, quos in Hebraeo haud invenit, scilicet Sapientiam , Ecclesiasticum , Machabaeorum , Baruch , adultiones aes Esther, et Danie, em , siqnidem tales libri apud Hebraeos non legebantur , ut de BarucΛηssirmat ipsemet Hieronymus : Librum Barucri , qui Uud Hebraeos non legitur, nec Aabetiar , Praetermisim . Epist. CXlΙΙ.

272쪽

et Iaannes , et Matthaeus , et Paulus , e ι Iiqui deinceps , eι horum εectatores , Pro priotica omnia ita annuntiarunt, quemata modiam Seniorum Interpretatio continρι. Lib. III. adv. Haeres. cap. XXV. Has lati

sum, de hac ipsa versione inquit S. Cyrillus D ierosolym. , studioso meditares Scripturas , quas in Ecclesiis eoindenter legimus. Multo Prudentiores to erant Apostoli, ει primi illi Episcopi Ecclestias Antistites , qui nobis

eas triari runt. Catech. IV. n. XXII. De ea- clam Versione loquitur S. Hieronymus, ubis ibit: Noc autem generaliter ObSemandum,

Utioci ubicumque Sancti Apostoli , aut ο stolici piri loquuntur aia populos, his plo

rumqua testimoniis abutuntur, quas iam fuerant in Gentibus dioulgata. Quacstion. Hc braica r. in Genesim pag. 5 1. T. HI. Ed. Vallars. Utitim fuerint et alii diterpretes, concludit S. Augustinus, qui eae nebraea lingua ira Gmecam sacra ilia eloquia transtulserunt, ricut Aquila , Θmmachus , Theodotion , hanc tamen, quae Septuaginta est, tamquam

tur Graeci populi Christiani, quo ram pleri-

273쪽

qus , utrum aliqua sit alia, ignorant. De Civ. Dei Lib. XVIII. cap. XLIII. Illud denique notandum, quod de LXX. Interpretum version s incorruptione animadvertit S. Hieronymus : Illud brepitor admoneo , ni sciatis aliam osso mitionem , quam Origesnes, et Gosarionsis EuSebius , G-mΠe3que Graeciaes tractatores id est communem, a Pellant, atque Vulgatam . . . aliam LXX. Interpretum, quae et in ἐκ απλοις Codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter Mersa esst, et Hierosostmae, atque in Orientis Ecclessita Cantatur . Κοινη autem ista, hoc est communis sditio ipsa est, quas et LXX. Soci hoc interest intor utramque , quod κοn in Pro Deiε , et temporibus , et Pro MO' tantate scriptorum Ueterum corrupta Editio est y ea autem, quae habetur in ε ξαροσλοις , et Uuam nos Vertimus, ΦSa est , quast in Eruditorum libris incorrupta , se immaculata LXX. Interpretum Translatio resematur. Episti ad Sunniam et Fretelam

pag. 656 , 657. T. I. Ed. Vallars.

f. IV. Vulgatam Vero authenticam decla-

274쪽

ravit Tridentina Synodus his verbis : Sacr sancta Synodus considerans non Parum utilitatis accederes possct Ecclesiaes Dei , si ex omnibus Latinis Emtionibus, quae cimcti eruntur Sacranum librorum, quaenam pro authontica habεnda est, innotsscat , statuit et aeclarat, ut haec ipsa Velias , et Vulgata Editio , quas longo tοι Saecu-Isrum tibia in ipsa Ecclesia probata est , in publicis Lectionibus , Disputationibus , Praedicationibus, et Expositionibus proatit utica habeatur ; ει ut nemo illam reiicere qDOMis semetextu audeat νει Praesu mat. Sess. IV. Decret. do Editione , et usa Sacrorum Librorum. In hanc autem Tri dentini declarationem nonnulla animadvertenda sunt. Primo Vulgatam Versionem cumeeteris Latinis versionibus , non cum Originali textu Hebraico , et Graeco, vel cum LXX versione comparat, quorum auCtoΓitatem salvam ac integram relinquit, Conci lium. Deinde non eo sensu authenticam de fini ι Vulgatam versionem, ut ab Oinni pro sus mendorum etia in Ioviorum labo immunem declaret. Illud igitur tantum statuit

275쪽

Tridentina Synodus , scilicet Vulgatam versionem , quod ad substantiam, Dei verbum complecti, nullumque vel in fide, vel in bonis

moribus errorem continere, ideoque ex ea,

veluti ex Dei verbo , argumenta ad fidem,

bonosque mores Cognoscendos et Confirmandos deduci posse. Quarum animadversionum testes locupletissimos habemus eos ipsos , qui Concilio intersuerunt. Nihil, inquit enim Alphonsus Salmeron, da os lari bus Graecis , Uel Hebraeis agebatur; tantum intor tot editiones latinas, guras

nostra viaecula Partiarismus, quaenam saeillis praestaret, sermo erat; tiberum autem reliquit omnibus , qui Scriptuma Sacras profundius meditantur, fontea Graecos , set Hebraeos , quatenu3 OPus Sit, ConaMIero , quo nostrum vitio librariorum, aut temporum iniuria costustum amen res να- Ieant . Licebit itaqus nobis, salota Concilii auctoritate , siνs Graeci , sipes Hebraei exemplaris lectionem Mariam P ducere , eamques ut Merum Bibliorum te

xtum expendere, et enamases nec tiantiam bonos mores Per eam aediscare, Merum Diuitigod by Cooste

276쪽

otiam frit dogmata comprobare, et Sta bilire, alus adeo ab illis sumors Usicaxar mentiam , tamquam ex textu Scriptura Sacrae. Proleg. 5. Idem contcstantur An

droas Vega Lib. XV. de Iusti sic. cap. IX., Pallavicinus , qlii Concilii historiam scripsit, aliique. Merito igitur concludebat Bellar-

minus : Alterum Cabini mendacium est, decrepissa Tridentinos Patres minime egsu audiendos eos, qui ex fontes ipso purum liquorem Pr feriant, st ex certa veritiatia falsum coorguunt : hoc ideo mendo citim Moco , quod nihil eiusmodi in Decreto Gucilii logiatur. Nec mim Patres tiliam fontium mentionem fecρmnι , sed Solum ex tot Latinis Uersionibus , quae Nunc cit cum Tuntiar, unam delesserunt, quam ceteris anteponerent. De verbo Dei Lib. II. cap. X. Neque immerito ceteris Latinis versionibus

Vulgatam praetulit Tridentiuum , quippo

quae ab ipsis pseudo - Reformatis Summis laudibus extollatur. Eam enim ceteris latinis Versionibus pracponendam adfirmavit Bisa ita Editione Novi Testamenti an . 15S9, Contra riam Erasini sententiam redargueus. Coo-

277쪽

sentit Begae Grotius, qui confitetur I stim interpretem Se V εο PIurimi iecisse, non modo quod nulla domata insa lubria continet; sed etiam quod mulatim habet in ast eruditionis Utrique concinit Ludovicus de Dieu : Si Mulgatum in terpretem , quisqui. tandem fuctrit, elum imo doctissimum Mirum fuisses assct ram, non m Pec aυο iudicaMero. Stios habet naeres, fateor, habet et suos Ba barismos : sed quin PGεεim eius filom , iudiciumques admirer, etiam ubi Barbarus Midetur, negare non PO um. . V. Iure quoque meritissimo Sacras Scripturas in vulgares linguas translatas passim , et ab omnibus legi, az in publicis of fietis adhiberi, vetuit Ecclesia. In hoc enim interdicto antiquissimum morem a Synagoga, ab Apostolis , eorumque Successoribus seria vatum retinuit; particularium Ecclesiarum communioni, divinorum ossiciorum Maiestati, omnium Christi discipuorum utilitati eon suluit.

278쪽

COROLLARILM II. I. Ex iis, quibus Sacras Scripturas Dei

Verbum complecti demonstravimus, multiplicem esse Sacrarum Scripturarum sensum

fluit. Quis enim Deum Sapientissimum unica voce plura significare, et non vocibus tantum , sed etiam rebus ipsis per voces significatis res alias indicaro posse negabit Aut quis divini verbi dignitatem , maiestatemque maxime Loo decore dubitabit Hoc autem ipsum non semel comprobavit in Sacris Scripturis Deus illarum Auctor. Nimirum , ni unum brevitatis studio exemplum prae elarissimum asseramus; quod duos filios habuit Abraham unum de ancilla, alterum delibera posteriorem a priore exagitatum , quadruplici sensu intelligendum innuit Deus

ipse per Aiostolum Gal. IV. Quae quidem

quadruplex expositio quatuor illis sensibus, iam Ii videlicet, allegorico , morali, an gogico, in hoc notissimo disticho memoriae iuvandae Causa expressis, viam fecit:

Littera gesta docet; quid credas Allegoria;

279쪽

Moralis quid agas ; quo tendas Anuo a. Et certe quidem , quod duos filios ha-huoiit Abraham , Ismaelem nempe ex Agar ancilla, Isaaeum ex Sara domina liliesra, Verba scilicet Sacrae Scripturae satis Per se ii cent i at et o γπορευον, aliud significabant quoque duae Abiahami uxores, duoque 1ilii, vetus scilicet, et novum Testamentum, ac utriusque Testo menti filios, servos Prioris; liberos posterioris ; deinde Isaac ab Ismaelo exagitatus exempIum moraia fuit iustis patientiae adhibendae in impiorum vexationibus toIerandis ; Sara domum domina , ac libera coelestem Civitatem significabat a curis omnibus , et mclestiis liberam , ad quam αγοι

aurium positam αγομεθα tmdimus. Tres vero sensus posterius expositi, alimoricus nem-Pe , moralia, et ana incus uno vocabulo senssus mysticus , quasi absconditus , et

spiritalis , quasi in spiritu litteras, scilicet in re verbis expressa positus, 3PPellantur ; ac littorati sensui , qui dicitur etiam

historicus , opponuntur. II. Tria autem hic notanda sunt. Primum,

quod εensus litteralis esse potest vel pro

280쪽

prius ει naturatis, ut quum dicitur: Vombum erat Deuες vel improprius et metaphoricus, ut quum Petra, lapis au Iaris Christus appellatur. Alterum, quod non raro litteratia aensus ipsemet aliam-ricias , vel morali3, vel anagogicus est , ita ut littera ipsa alio ritam, vel morsa , vel anagogiam per se exhibeat; ut subiecta exempla ostendunt. Unum namque, ac idem sunt litteratis , et allegoricus sensus in his verbis: Fo runt manus meas , et Pectes

Psalm. XXI. ; litteratis, et moralis in hi ,: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cor tuo Diliges proximum tuum εicut Missum; litteratis et anagogicus in his: Accessistis ad Sion montem , es cipitatem Desi Oiwntis , Lerusalem caelest , et muM forum millium Angolarum frequentiam, ει Ecclesiam primiti Dorum, qui conscripti sunt in caelis. Heb. XIIδ ua. Ab. Tertium, quod eadem Scripturae verba plures litterales sensus habere possint, uti docet San-