장음표시 사용
211쪽
De Uerborum Obligationibus. 9 3
eum nulla. f. de pactis. Docto.& praesertim recentiores in rubrica . it. de verborum obligat. Et licet nonnulli dubitauerint de hoc ut doct. in . . in pu sonam infra de action. Bart. in . l. i. in Princi p. t f.de
constitu. pecula. ex ca ratione, quia si uerum cita
hoc, sequeretur, quod fideiussio facta pacto nudo non intercedente stipulatione valeret,cum ibi pa- ni geminatio adsit, ta tamen hoc falsum est. l. blanditus. C. de fideius. tamen a prima opinione recedendum non est: Nain contractus nominatus illae
dicitur, qui in proprium & speciale nomen transit,& aetionein a se denominatam parit .l. iurissentium. in prin. ifile paci sed coi simitu meli huiu in odi. β. de constituta in ira de actio m. crgo, d c. Nec obstat prsdicta ratio,quia ex eo ex fideiussione facta pacto nudo no oritur actio, quia dcclf id, quod est de substantia fideiussionis: non enim d iur sdeiussio sine stipulatione .l .v.f. satis accertio. E. eodem. Id si tu dixeris esto, u, non dicatur iideiussio illa, tamcn deberet producere actionem de constitur a. Rc spondeo, quod cum is, qui pro alio intercessit, uoluerit fideiussionem cutelarare, non constitutum,& actus iste,ut fideiussio non ualcar, non potest actioni de constituta pecunia locus esse: cum hoc . gere uolucrit. Exs licitis que ad sa-ciliorem huius tituli intellectum p mittenda ecse censuimus, ad ipsius interpretationem accedamus. scd cum moris sit,ut qui titulum aliquem interpretaturi sunt, illum prius praecedcntidus connectant, atque coniungant. l. ij. F. de statu homi-Lum. l. ii . . luari us. C. de ueteri iure enucle.de diximus supra de obligationi b.in princ. in primo not. Titulus hic noster ita praecedentibus connectitur,
atque colungitur. Obligationum,quae in contractu proficiscuntur, Quaedani re, quaedam uerbis, quaedam literis, quidam consensu contrahuntur . . sin. supra de obligatio. in superiora titulo dictum est de obligationibus, quae re contrahuntur, nunc, ut rectum sequamur ordinem est uidendum de obligationibus , quae uerbis contrahia iitu r. N ideo hic ponitur tit. uerborum oblig. Sed antequam ad contextum descendam, circa hanc tituli inscriptionem Occurrit difficultas . nunquid idem lita a i stipulatio,& uerborum obligation. N sto quidem in .l.j. in princ. ff.eodem. uidetur sentire idem esse, dum exponit stipulatio. i. verborum obligat. di hoc etiam uidetur uelle Port. hic, dum in primis fere uerbis ait, uerborum obligationem stipulationem esse appellatam. pro hac opinione eua. cum mota.C.de transac.ubi text. quod supra stipulationcm dixerat infra uerborum obligatione appellat. Vcrum quicquid isti dixerint, contrarium uerius est, quod immo stipitiatio S uerborum obligatio differant . ut uoluit Barto. Alexan. Iacta alii communiter in .l.j. in princi p. de in . l. v.f. stipula tio. E. eodem. probatia r primo, quia ius N factum differunt .l.consilio. . sia. ff. de curat. surio. doct.i in .l. i. in princi p. dum quaerunt nunquid possessio iuris sit, an facti. isde acquiren .polles s. sed stipulatio est lacti, cum sit conceptio uerborum. l. v. g. stipulatio. F. eodo. uerborum autem obligatio est iuris supra de obligatio. in princ.de praesertim iuncto. . sin .cTO veri orum oblis. N stipitiatio distcrunt. cundo quae diuersa ha ni nomina, diue sana quoq; habcnt substantiam .l. si idcm. C. dcco dicit i. sed stipitiatio, S uerborum obligatio diuc se habent nomina ut unicui'; patet, ergo diuosam quoq; habent substantiam . t erito,& ultimo, quia impol sibile est, quoad rerum natu ram, di apud te ἀῖς. quoq; consequcnter, quae naturam imitantur, ut aliquid se ipsum pariat, sed stipulatio uerborum oblig. parere dicitur,ut est text. ex prcitus. In .l.j. . quod incus seruus. ff. de stipui. seruo. emo impossibile est quod stipulatio, di uerborum Ooligati O stidcm. non obstat. dicta .l.cii in mota. quia caiisa ibi ponitur pro causato ii ixta. l. li c iure. . non potestst. de donat. ubi castren de ideo dicendi inacst sit putationem dister re a uerborum obli patione, sicut causa differt aluo causat O. cum stipulatio sit causa uerborum obligationis , di ucrborum obligationem pareat dicto.I.quod meus seruus.
trahi poysit. O nume. 2.3 Ex Merborti obligatione duae proficiscuntur actiones. 6 Quando certum m deductum in contractum non enlocus amotu denominatae a contractu. ua ratio quare ex mutuo non oriatur actio deno
6 Vnde dicta sit Hipulatio . 7 Stim , sive Ripis quid.
8 Stipulatio ex interrogatione praecedente, O responsionesiubsequente coxtrahitur, ibi j; nume. 9. pontintis quinque declarationes ad hoc. I o Quando lex tigit actum aliquem, legit omnia ea imteruens , quae ad actus ualiditatem exiguntur.
II certum quid sit. I x Singula de iii xtim verba suum misterium habent. II An stipulatio οἱ isti. me. t q. I 3 De tio no debet continere necessario omnia substan. tialia rei definitae. I 6 An ex stipulatione galis certi codictio oriri dicatur. i 'ua circa hoc optmo. is Genus licet definiatur,et describatur, non tamen Invenitur , ad actum practicum inducitur. I9 Triucaria actio, cum quibus actionibus concurrcre
2o An certi condictio O triticaria actio sit eadem.
ai Incerti condictio,im se proprium actionis nomen. 22 Incerti ι ondictio au corcurrat cum ali' actionibus.
23 Intellectus .ltromisit f. praescriptis uerbis. a Nova circa hoc opinio. a 1 An pro dote cetra detur certi c dictio, vel actio ex stipulatu as Duorum Perialium concursus, quando diuersa ress
212쪽
i Emi,. Principium istud usque ad. . int hae. In tres partes diuiditur. In prima do
i cet quomodo uerbis obligatio contrahitur. In secunda que inde actiones oriantur. Intertia & ultima ponitur e thymologia stipulationis. Secunda ibi, ex qua. Terita ibi, quae hoc nomine, Compendium est : ut hic per Aret. & alios. casus
figuratio non est neces laria, cum terminos declarando procedat hic Imperator. Not. in primisiquod ad contrahenda uerborum obligationem requiritur ut interrogatio praecedat di mox sequatur responsio ut hic expresse text. ait.
Verum ut tu omnia intelligas, dicast quod plura
requiruntur ad contrahendam stipulationem. Primo requiritur praesentia eorum, qui uolum stipulationem contrahere, quorum alter, qui interr
sat , dicitur stipulator. qui uero respondet, pr
missor. alioquin, si absentes isti fuerint, stipulatio non contrahitur .f. item uerborum obligatio infra de inut. st ipui. Secundo requiritur contrahentium consensus.nullus est enim cotractus nulla obligatio, quae non habeat in se conuentionem sue re,siue uerbis fiat: nam de stipulatio, quae ue bis sit, nili habeat consensum, nulla est .l.1. I. adeo.
ff. de pactis.de hinc est , quod si ego hominem stipulatus sum, & de hoc censero, tu de alio, nil ilactum est: nam stipulatio ex utriusq; partis consense perficitur: ut Venuleius ait in i .continuus .f. iaseo. Tertio requiruntur uerba ex parte utriusq; contrahentis . stipulatio enim non potest concipi nisi utroquam loquente. ut Vlpian. ait in .l. i. mprinc .Feo.dc hinc est, quod mutus stipulationem contrahere non potest . . mutum infra de inutil. stipulat. Hinc etiam est,quod siquis interogauerit promittis λα alter nutu significauerit quod promitti non contrahitur stipulatio .l.j. f. siquis ita .F. eo. Quarto, quod uerba ilia ab utroque contrahente intelligantur: ut insta .f. proximo: & hoc uoluit Vlpian. in .d.l.j. E. d. dum ait stipulationem non concepi nisi utroque loquente. Verbum enim l quor ut etiam ibi Honorandus praeceptor meus Guil. Pont. admonet) sui natura significat uerborum prolationem una cum intelligentia. l. i. β. penult .isside actio. de oblig. de hinc est, quod furiosus& infans, licet fari possit, stipulationem tamen
contrahere nequeunt d. l.j.f.s n. s. eod. Quinto requiritur ordo uerborum, siquidem ut precedat interrogatio, mox nullo actu extraneo interposito
congrua subsequatur responsio. l. obligamur. .uerbis .isside acti.& oblig. Se ita debet intelligi text. noster, dum interrogationis dc responsionis meminit : ut in glos declarabimus. & hinc est, quod si ego stichum pone,ate stipulatus sum,tu post interrogationem aliud agere caeperis,licci cadem die responderis,nihil proderit d. l.cotinuus. in ta .prin. secus tamen est si te interrogauero, & tu post interrogationem discesseris,& modico interuallo interposito, reuersus responderis, quia hoc interuallum
medij temporis modicum no uitiat oblisati onem d.l.j.f. i. st .eo.Sexto, requiritur quod res deducatur in stipulationem,quae in rerum natura sit, & cnius commercium haberi possit, ut infra de inutil. iii p. in prin. dc in .f.i.& hine est . quod ii aliquis stipuletur hominem mortuum,vel nupocentauriumque
in rerum natura non sunt, inutilis est stipulatio dicto prin .insta de inutil. stipit. Hinc etiam si stipuletur rem sacram, religiosam,hominem liberum, α
alia quorum commercium non habemus: non ualet stipulatio.l. inter stipulantem . . secram. F.cod. Septimo requiritur causa finalis, ut siquidem sti-pulemur quod nostra interest. de hinc est quod alteri stipulari non possumus, inuente sunt enim stipulationes, ut quod nostra interest, stipulemur. I.
altera infra de iniit. stip. l. inter stipulantem. .alteri .fieo. Octauo requiritur,quod animus contrahentium fuerit uelle contrahere stipulationem. dc
hinc est quod licet praecedat interrogatio, di se
sequatur congrua responso, si tamen contrahentes nolebant nipulationem contrahere, sed pactu utiq; actus iste non dicetur stipulatio, sed pactum
l .mri entium.=.quod sere.sside pactis. Acius. n. agent tum non debet operari ultra eorum intentionem.l. non omnis. Esi cereum petatur.
Secundo not.est ibi ex qua, iuncta glossella interlineari. quod obligatio est mater actionis. Verum quia de hoc satis superq; dixi supra in rubrica
de obligatio. ideo non insisto. Tertio not. est: quod cx uerborum obligatione duae oriuntur actiones. Certi condictio, si certum suerit deductum in contractum , & actio ex stipulatu si incertum fuerit in contractum deductum. quod autem dicatur cerium,quod incertum declarauimus supra titulo proximo. in princ.& sci notabitis ex illo text. t ultra Doctor. quod quoties certum quid deducitur in contractum, tunc ad illud persic quendam no datur actio denominata ab eo contractu, sed certi condictio, ita uidetis expresse hic probari,cu dicat tex. quod 'uoties cc ta est stipulatio, de sic certum quid fuit in stipulationem deductum, non competit actio ex stipulatu, de sic denominata ab eo contractu, in quem deductum est certum illud , sed certi conclictio. αhinc ego dicebam supra tit. proximo. in princ. si meministis cst licet Doct.laborent in inuenienda
ratione quare ex mutui cotractu tam frequenti 5e priuilegiato non oriatur actio ab eo denominata, quemadmodii ab alijs nominatis contractibus orius tur. 1 Vera tamen ratio ab eis non cognita est,quia quoties in contractum aliquem certum deducitur, tunc ad illud prosequendum non oritur actio denominata ab co contractu, sed certi condictio: ut hic probatur. sed in contractu mutui semperce tum est in obligatione, ut omnes admittunt, quia
debet reddi rem eiusdem generis, de qualitatis dicto princ .supra tit .i. ergo ex contractu mutui non
potest oriri actio ab eo denominata, sed semper
oritur certi condictio. α hinc etiam constat quod illa certi condictio non est actio diuersa ab ea ce ti condictione , quae competit ex omni causa, S ex obligatione, in qua certum petitur .l .certi condIctio. In
213쪽
De Uerborum Obligationibus. 94
ctio. in prin. f. s cer. pet .sed est species huius certi condictionis: ut in dicto prin. declaravi latis inae. o Quarto not.est stipulatio a stipulo denominata est. Est enim hic contractus omnium firmissimus, dc solidissimus. Cyn. in a. si ex precio. C. si certum petatur. DOct. in rubr. ff.eod.dc vetb. obligationibus. ut qui in contractibus innominatis ne poenitentiae locus sit, emciat, utq; condictio ob causam ad repet edulia cesset. l. cum precibus.C. de rerum permutatione. Bal. in .l.quam uis.C. de transactionibus omnes nudas conuentiones uestiat. l. siue apud Mi C. de pactis. l. ex placito.C. de rerupermutatione. faciliusq; caeteris nouationem faciat. Bari .m .l. singularia. in sexto speciali .ffs ce
tum petatur. Merito igitur Iusti manus hic stipulationem dicta a stipulo ait,quod apud ueteres ii anum appellabatur, forte a stipite descendes. Bene tamen uerum est quod Alciat .lib. Parerg. primo.
capit. xxxi x. tex .hunc corrupte legi putat. quid .n.
inquit ipse commune habet sta pes, sue truncus
cum contractuλpropterea mauult astipo legi. Stipo enim Graecae idem significat, quod Latine adstringo .ego autem si corruptus est textus hic noster. loco dictionis stipite, non stipo, sed stipe legendum reor, ut dicat sorte a stipe descendens.
γ t Erat enim stips, siue stipis utrumq; enim dicitur, apud veteres pecunia, quam uel in erarium reponebant, uel diis offerebant, ac mendicis ad se
stentationem infelicis uitae. Hinc qui pecunia dat uel promittit stipulari, uel restipulari dicebatur. at Varro. lib.i. prope finem .st: quod uerbum ad
Omnes postea rogationes, quae solemniter sunt, translatum cst, ut Sep tynus ait, Cogitate tamen,quia hoc nihil reseri .cum enim sciamus quid res ipsa sit, frustra de nomine.quaerimus, ut alias Cicer. dicebat.
GLoc prima. nullam patitur diuisonem, solum
enim declarat textum nostrum in illis uerbis, interrogatione,& responsione. nam inquit Accur. ex interrogatione praecedente, di responsione s quente,alias non ualeret: ut .l.j.C.de usuris.lisc Accurcdeclaratio necessaria non uidetur prima fronte: quia cui dubium est, quod si ex interrogatione di responsione costat stipulatio, quod prius debet
praecedere interrogatio, qua responsio cu responso necessario pri supponat interrogationem 3ut de se patet,& probatur in .l.de etate. . qui tacuit .ff. de interroga: io. actio.dum ibi dicitur, quod qui non respondet contumax dicitur, quia contemnere uidetur. quod non potest esse in eo, qui non est interrogatus. Et si tu dixeris utique necessaria, lisc uidetur Accurs interpretatio, cum possit casus dari, in quo interrogatio subsequatur, quid enim si quis dixerit promitto tibi decem,& tu dixeris promittis utiq; stipulatio non ualet: non quia interrogatio subsequatur responsionem e quia illa uerba promitto tibi dece, primo prolata, non signiscant responti otiem: sed fuere simpliciter prolata non in
uini responsionis: sed no ualet stipulatio,quia deficit responso, solum enim adest interrogatio, ecresponsio descit. Sed cotra text. nostri .m ac etiam Accur declarationem opponitur, immo no debeat praecedere interrogatio de text. in s.j.F. siquis sinpliciter. vers. cum adiicitur .sLeod. solue ut hie per Angelum di Bellon. Elicias ergo ex sto. nostra ιν stipulatio contrahitur 1 ex interrogatione praecedente, & responsione sequente, ut hic probatur in .l.j.Ciae usuris & in. l.obligamur. f. uerbis .i fide action.& oblig.Ratio huius ordinis est, secundum
Castrens. Alex. & alios communiter in rub.ifieod. quia,que ad alterius interrogationem promittuntur, magis deliberate promitti uidentur. glos. in .l. in emctis.C.de contri .empl. Multi enim promittunt nobis ea, quae si scirent nos accepturos, non promitterent:vt Alex. ait in diista rubr. & haec uidetur fuisse ratio Barto. in d. g. siquis simpliciter.
Contra hanc tamen rationem plura pollunt congeri,de quibus perdocto. in dicta rubr. de praesertim per Alciat. nume. xxxv. ubi eam sex mediis impugnat. verum quia hoc iuris post tui, & nulla alia ratio commode allesari potest, dicendum est, quod si haec non fuerit finalis, saltem suerit impulsiva ratio ut etiam Alciat. de alij recentiores in dicta r ' brica dicunt. t Haec autem Accursi conclusio, ut stipulatio ex interrogatione praecedente & responsione subsequente contrahatur, nonullas declar tiones recitit. Prima est,quod interrogatio,& r sponsio uerbis sat expressis.l.j. in princ. Ibi utroq; loquente. Leod. dc hanc est, P si ego te interrogauero, nunquid mihi decem dare velis, tu nutu responderis, quia annuisti non contrahitur stipulatio immo ex hoc actu ne naturalis quidem obligatio oritur. d. l. j. .siquis ita. is codem. Hinc etiam est, quod mutus etiam si ad labiorum motum intelligat, ut multi inueniuntur, nihilominus stipula tioncm contrahere non poterit d.l.3.in pri n. de ibi Barto.& alij.is .cod. Secunda est declaratio ut tam interrogator qua stipulator se inuicem intelligat, de exaudiam .f.i. infra eod. . itennierborum infra
de inutili stipui. N hine est,s duo distantes sint, de
alter in una turri, alter in altera, nihil est impedimento,dummodo se exaudire possint, quin stipulationem contrahere ualcant .glosin d. f. item uerborum.& ibi Doct.Αret. hic. quod est notandum,
quia facile possit accidere in istis arcibus obsessis. Hinc etia inferri potest,u, cum furiosus Se infans,
quid agat non intelligini, non poterunt etiam stipulationem contrahere d. l.j. in princ .is.cod. Hinc etiam surdus cum nec interrogantis ment m, nec respondentis responsionem intelligere possit, stipulationem contrahere nequaquam poterit .f. mutum infra de inuti l .stipulatio. Tertia est declar tio, ut responsio congrua sit & conueniat interrogationi. l. obligamur. 3.verbis. st .de actio. & oblig.& hine est, u, siquis smpliciter di pure interros uerit alter uero responderit sub conductione, item siquis intra calendas stipulatus sit, alter intra idus spoponderit, non contrahitur stipulatio, no enim sic respondet, ut interrogatus ella. i. . si quis limpliciter. Od. Hinc etiam si stipulatus sum Pamphialum, tu
214쪽
lum,tu stichum promittas, non contrahitur stipi latio, quia non conuenit respolio interrogationi.
secus uero est si ego Titium & Pamphilum stipulatus sint, tu solum Pamphilum promittas,quia tantum rei pectu ramphili utilis est stipulatio. d. l. i. . sed si mihi Sc ibi actio ponitur. ide etiam est s ego uiginti stipulatus sim, tu decem promittas , quia respectu decem semper ualebit stipulatio cum in
maiori summa adsit minor. d. l.j. . stipulanti .Quarta est declaratio, ut interrogatio &.resbonlio uni eo contextu explicetur. d. l.j.f.qui presens. & hine est quod si stipulatus a te sum, ut mihi decem des , tu antequam respondeas , ad alium actum extraneum diuertisti, utique si postea responderis non ualet stipulatio ista. l. continuus an princi p. ff. eo. de uerborum obligationibus bene iamcn veru est, quod modicum interuallum non uitiat seu nullam non reddit stipulationem .d. f.qui prssens. ubi hoc declarant Doli. non insisto,quia non est presentis indagationis. Quinta & ultima est declaratio, ut ista omnia procedant, locumq; sibi uedicent, quando sumus in stipulatione uera, secus uero si sinus in stipulatic ne ficta: ut in. l. unica. in princ.& per
totam sere lesem. C.de rei uxor. aet. l. cum ostendimus .ffide fidei uctu tor& in aliis casibus, in quibus fingitur stipulatio , de quibus habetur latissime, per Doci. dc praesertim recentiores. in . d. l. in princ. F. eo. in hac enim ficta stipulatione non requiritur interrogatio precedens,& subsequens r sponsio. ut hic Ang ait. & sequuntur alij communiter. Haec declaratio non uidetur mihi tuta. nam
aut intellexit Angelum . de stipulatione praesumpta, aut de stipulatione ficta: si intellexit de stitapulatione praesumpta , utique leges presumendo stipulationem, praesemunt eam coneeptam suisse omnibus suis solemnitatibus adhibitis, alias enim ista praesiumptio nihil operaretur, cum ex hac pr
sumptione nihilominus actus non substineretur.
praesumptio enim uice probationis sungitur a. licet Imperator.ubi Alex. Sc I acis de leg. i. quemadmodum igitur quis probando stipulationem ineptam non obtineret, ita etiam no obtineret ex hac praesumptione inepte stipulationis.& ideo dicendum est praesumi cum suis solemnitatibus. si uero intellexit de ficta stipulatione, di hoc quoque case ut etiam Tollentinas ait dictum Ang. stare non potest:quia lex fingendo stipulationem,fingit eamio interuenissecti omnibus suis solemnitatibus.1 Naquando lex fingit actum aliquem, fingit omnia in eo actu interuenisse , quae requiruntur , quando actus est uetus. fictio enim nihil aliud est, quam contra ueritateni pro ueritate facta assianiptita ut tradit Bar quem sequuntur caneri in t .si is qui promptore.colum. .i de usucap. probatur in fictione postlimi j. nam si aliquis reuertatur ab hostibus, ius singit eum semper fuisse liberii, hoc ex eo est, quia sngit etiam cum semper fuisse in ciuit te. .ii ab hostibus supra quibus modis ius patr. potest.solii .l . retro. isde captiuis.idem etiam proba
aut in fictione legis cornelie, quae fingit eum, qui
apud hostes moritur,liberum mori ,ex eo quia sngit eum mortuum esse praeambula hora captiuitatis . l. in omnibus .ff. de captiuis. quoties ergo lex sngit actum aliquem tunc omnia ea fingit interuenisse, quae interuenirent si actus ille uerus esset, ut dixi. sed lex secundum Angel. fingit stipulati nem, ergo fingit etiam interuenisse ea omnia,quet ad ueram stipulationem sent necessaria. cum igitur necessaria sit interrogatio praecedens,de subsequens responsio, ergo haec etiam fingit.& hoc ego uerum puto, quod comprobatur secundum Tollent . in .l i. . i. .de rei uxo. action. ubi Imperator
quando stipulatio inutiliter fuit concepta, no substinet eam ut inutilem, sed eam ualidam esscit finendo interuenisse omnia requisita, ut consideratic Toll. ponderando. d. l.j.f. I.ut per cum . GLos in verb. dari, propter sui breuitatem diuidi non potest, ex ea tamen duo eliciuntur. Primo declaratio ad textum nostium , quod dum utitur isto uerbo, dari, uolucrit significare stipulationem certam esse, de licet plo .hoc non probet, uidetur tamen probari in .l.ubi autem. i.sna. Verum ni fallor non recte sentit Accurs. in hac interpretatione, quia possumus etiam stipulari nobis dari id, quod est incertum, & ualet stipulatio,& ex eo actio est stipulatu oritur. & ne eamua per mendicata suffragia es I text.quem sic allinat A Curs. in .l .ubi autem. in prin. i eo. quare intelligas uerba illa dari uel fieri generaliter,sue stipulemur dari certum, siue incertum, siue fieri certum, siue II incertii m.Secundo elicitur ex hac xl. quod ce tum dicitur esse id,quod constat quid,quale, quantumq; sit. l. stipulationum .l. iii .cum sequen .ff. d.
addas. l. certum. ubi uiduas Deci .st. si certum petat.
uideas etiam hic Tollent. GLoc in verb.fieri, nullam patitur diuisionem,
sed solum ampliat text. nostrum , uerum eius ampliatio non est necessaria, quia facti apellati ne etiam non facta continentur .ut infra co. I. fin. ubi dicemus.
GLosin verb. stipulamur, nec ipsa propter sui
breuitatem diuisionem patitur, solum enim ponit stipulationis definitionem dicens, quod stipulatio est conceptio uerborum, qua is , qui interrogatur,daturum laetarrumve se Id,quod inter roSatur, resipem det. l.v.f. stitutatio. F. eo.licet circa nanc pl. & stipulationis definitionem nihil dicant Doct,quia tamen materia, quam interpreta
mur stipulationum est, nefas quodammodo uidc-tur eius definitionem, ita sicco pede pertransire. r di i Et ideo cum singula definitionum, uerba suum mysterium habeant ut ait glo. infra de adi. In prin. in vers. quam ius. examinemus qusso singula desinitionis huius membra. Stipulatio igitur est Verborum Conceptio, istud est genus, quia omnis desinitio debet ex genere,& dii feret ijs costare. Bar. inu .i.de testa. Bart.& alij in. l.j. in pri n. de acquir. post . nam omnis stipulatio est uerboru conceptio. cum utroq; loquente seri debeat. l. j.iseo. sed non cunnis uerborum conceptio est stipulati quia patest ei se
215쪽
De Uerborum Oblizationibus. 9 s
test esse pactum nudum, uel alia conceptio uerbo rum ut ad sensum patet. sequitur in definitione, Quibus Is Qui Interrogatur, hoc ponitur ad dita
serentiam aliorum contractum, de aliarum uerborum conceptionum, qui ad sui substat iam, dc so mam non requirunt, ut interrogatio Drecedat, Nsubsequatur responsio , quemadmodum requirit stipulatio ut in text. nostro. sequitur Se Daturum Facitarum ,hoc fitit politum, quia oportet,ip sti 'pulatio aut in dando cosistat, aut in faciendo l. ii. iiDeo Dicitur demum Id, Quod Interrogatus Est, Respondet,quia responsio debet et se colomis interrosationi a. ligamur I .verbis isde in.& obl. Ial.j.f.si quis simpliciter.Κeo.Contra i hanc ita d clarata definitionem non ulla obiiciuntur, in primis quia Iurisconcin hac definitione uidetur sientire ci, stipulatio sit iacti, cum dicat eam esse con ceptionem uerborum. sed no facti, at iuris est stipulatio .glos. in .l.j. I.adipiscimur. isde acquirend. pos. de probatur in .l. si unus. pactus ne peteret.Ε
de pact.ergo hec definitio bona non uidetur. Huic obiectioni respondeas,ui immo stipulatio t est se
cti, quemadmotu sunt etiam alii coni ractus. l. c silio. in fin .Ede curat.larios. nec obstat. d. ii. p eius ne peteret. quia non dicit stipulationem iuris
esse, sed quod in stipulationibus ius uersatur,quia una alteram ipso iure tollit. Et hic insertur, quod si deponat testistitium stipulatuin, fuisse a meuio decem, probata erit stipulatio, cum facti sit stipulatio non iuris,quamuis Barto.contrarium teneat in . l. sciendunt. u.eod. Secundo, quia non est ii
rum, quod stipulatio sit conceptio uerborum, sed potius est id, quod ex eonceptione oritur . sed respondeas quod illud, quod oritur ex conceptione uerborum, non est stipulatio,sed uerborum obligatio ut in text. licet quandoq; alterum pro altero ponatur, nec mirum,quia tape causa pro Bocau-
lato ponitur. l. hoc iure. . non potest . t fide donat.
Tertio, quia res debet dc finiri prout est in esse producta, non prout est in fieri . haec contrarium ceruat.ergo&c. lue procedere in his quε sunt iuris, secus in iis, quae simi iacti. Quarto,quia in definitione substantia re definite poni debet. gl. in .l. omnis definitio. Se ibi Doct.de reg. iur. doci. in .l.j. in prin. Ede acq. s. in .l.j. Ede test. & alibi passim, sed in hac definitione non ponitur substati a stipulationis: ut probabo,ergo non bona. Minor probatur, uia de substati a stipulatio is est,ut stipulemur quod nostra io terest.I. alteri infra de in . stipui. item ut stipulatio inter prssentes fiat. item uerbis oblig.infra de inutil. stipui. sed istius interesse, depraesentis contrahentium non fit metio in Lac definitione , ergo substantia stipulationis in ea nonas ponitur.' Huic obiectioni respondeas, quod definitio debet continere substantiam rei definite, hoc est qui ditatem, non autem Omnia substantialia definite rei. Cum desinitio sit oratio, quς quid res est, ostendit . ut dicebat Arist. in .vj. Topic. sed quod id, quod nostra interest, stipulemur, item P contrahetes fuit pretientes, no respicit quiditatemta essentiam stipulationis. sed potius dicuntur esse de substantialibus stipulationi saergo in definitiorine exprimi non debent. & quod hoc uerum iit, Psubstantialia non debent in definitione poni, probatur in des nitione usucapionis in .l. iij. fide usu. ubi non fit mentio tituli di bones dei,& tamen titulus & bona fides requiruntur in usucapione supra de usu capi .in prine .probatur etiam in definitione testamenti, ubi non fit mentio numeri tectium, de omni u aliorum, quq ad faciendum test
mentum requiruntur. l.I.Ede testatu. & tamen i stes de alia requiruntur in testam et o se pra de test.
ord. Quinto de ultimo,quia definitio nulli alii rei
conuenire debet, quam definit ea.j. . dolum A. dedol. sed haec conuenit pacto celebrato ex interr ratione de responsione non animo stipulandi , in stipulatio non est. l. iurisgeti lim . . quod sere. Edepaci.ergo dec.Cogita super solutione. G s. in verb. condictio. In duaspartes diuiditur. In prima declarat tex. In sicunda ampliat. secunda ibi: item & triticaria. Elicitur ex parte, quoties certum est deductum in stipulationem, peneralis certi condictio ad illud persequendum c petit .cum hac gl.transeunt omnes hic,& eius opi.
probatur in . l. ccrti condictio. in prin. f. si cer. pet.
sed dissicultas est, an oriatur certi condictio specialis,quemadmoὸum ex mutuo oriri doct. dic ut is i In hac iuspectione duae sunt principales opinio. Prima est Marti .quani Bart.& alii communiter se. quuti sunt in a.ceri codictio. in prin. Esicer. t.
ut siquidem specialis competat, ad idque pluribus
mouentur. Primo ex text. nostro, qui cum dicat ex uerborum obligatione oriri istam cerri condictionem, expresse ludetur innuere eatu specialem esse, de uerborum obligationem esse eius causam immediatam & proximam . ut ex illa dictione,cx, significatur cuius natura est regulariter causam proximam ostendere. stringitur secundum Alex. in .d.l.
certi condictio. quia si uoluisset hic Imperator generales actiones complecti: dixisset tres ex stipulatione, seu uerboru obligatione oriri actiones,certi condictionem,ex stipulatu,& triticariam: cum Nea competat, ut in secunda parte glos huius late videbimus. eum igitur triticarie non secerit mentionem,uerisimile est, quod speciales tantia acti nes ex uerborum obligatione descendentes ostendere voluerit. Huic tex. respondeas, ta, licet Imperator dicat ex uerborii obligatione proficisci ce ti ecindictionem, ex hoc tamen non sequitur, et ista certi condictio non fit ea, quae ex omni causa competit, ex qua certum petitur,ut probatur in LI.certi condictio. in princ ubi utitur etiam ista diactione, ex Vlp. ut ostendat quod illius causi proxima est contractus. nec obstat Alex. ponderatio, quia ex eo hic non meminit Imperator triticarie condictionis,quia uoluit eas tantu in actiones ostedere, quae simul non concurrunt, ut est certi condictio, de actio ex stipulatu .at triticaria condictio cum quacunq; cocurrit, nisi pecunia petatur,cum α ad certum competat,& ad incertum excepta pecunia
216쪽
cunia. l.i. Lde conditariti c. Secundo mouentur,
quia quemadmodu ex mutuo certi condictio specialis oritur supra tit. i.in prin. ita etiam ex stipulatione. Verum huic facile respondetur. primo negando illud veru esse in mutuo: ut supra diximus. iecundo, quia in mutuo illud sorte coceditur,quia nulla ex eo alia specialis actio oritur , ci, secus est
in stipulatione.Tertio mouetur Barto .ex .d.I. certi condictio in princ .ea subtiliter ponderando. nam inquit tex. certi condictio competit ex omni causa, dc ex omni obligatione, ex qua certu petitur.&sic uult ut sit locus illi certi codictioni generali, pcertum aliter peti non possit, sed in stipulatione, si certum sit in obligatione aliter peti non potest, quia non competit actio ex stipulatu, ergo dicendum est quod competit certi codictio specialis, &cum ea postea concurrat certi condictio generalis. Huic quoque rationi respondeas, quod non ea est Vlpian. mens in .d.l .certi condictio eo loco com-Petat, quo certum peti debet, de hic est eius mens.
alioquin si intelligeremus: ut Bart. intelligit, ne ceste esset exponere, petitur, idest peti potest, Gidestruit literam illam, ut etiam Castrens. ibi ammaduertit .PrFerea esto quod hoc uerum sit,quod tamen negamus, respondeo, quod potest peti ce
tum illussconditione triticaria,de sic non cst introducenda hse noua certi condictio. Altera est opi. Ultramontanorum , quod immo ex stipulatione
non oritur certi condictio specialis, sed generalis, de hanc sequi uidetur ange. hic insequ. glo in sin.
sequitur etiam Gomesius. in I. in personam m. xi. de in .f. sequens. col. ij. infra de acti. pro hac opin. Pollent ea omnia adduci,quq adduximus supra tit. i. in princ. in condictione ex mutuo, quae ne mactarn contra uetus iurisconsul. prouerbium agere
uidear omitto. de solum sufficiat adduxisse text. in l. liquis certum .issi cere .pet. si quis certum inquit Vlpia. lii putatus fuerit, ex stipulatu actione non
habet sed ea codictione id prosequi debet, per qui
certum petitur, sed certi codicti O generalis est ea , per quam certum petitur.l certi codictio in prin. ii si cer. t. ergo cc rei condictio generalis di certa stipulatione oritur,di de hac sentit hic Imper tor de li,tu dixeris cum Nex. in d .l .certi codictio. col. ij dc cum recentioribus hic quod licet dicatur ibi dari illa certi condictio generalis , non tamen excluditur quin detur etiam specialis. Respondeo, quod eum dicat dari illam certi condictionem g neralem, satis tacite colligitur denegari specialem quia lex semper abhorret pluralitatem actionum, ad idem petendum .l.hlred .f.de pluribus.fffam. harcis. immo quemadmodum uult tacite tex 'uod quando stipulatio est incerta, debet stipulator uti actione ex stipulatu, de non exprimit generalem incerti condictioneni, ita etiam uerili inite est, lexpressisset debere uti certi condictione speciali, quando stipulatio est certa. cum igitur hoc noexprimat uerisimile est nullam eo cara copetere certi condictionem specialem , de ex ista replicatione
i7 posset defendi inorum opinio. t Ego tame adhuc
sum in ea opinione, quam expressi supra tim.I. in prin. ut quotiestunq; in tetatur de in iudicio proponitur certi codictio,ea non sit generali ut doc. omnes uolunt, sed sit specialis, contenta tamen sub illa generali. Nam certi condictio est nomen generis, est actio generalis competens ex omni contractu, de ex omni causa, ex qua certum petitur. LI. certi condictio. in princi . de tot sub se continent speciales certi condictiones,quot sunt contractus, quot sunt causae ex quibus certum petitur .mOd.
quando petitur certum ex stipulatione , illa actio quae proponitur non est generalis actio , sed spe-Iῖcialis, probatur qu ia i genus licet definiatur, de
describatur,non tamen reperitur, de ad actum princti cum deducitur,exemplum ut intelligas in animale, animal est nomen generis, de complectitur sub se plures species. leonem, hominem, asinum, d alias animalium species,ut ad sensum patet, modosi tu uis inuenire natus iter animal istud in genere consideratum, utiq; nunquam poteris, nisi deuenias ad eius species, ad leonem, ad hominem, dc alias species: quia nullum animal, quod sit ens,n turaliter inuenitur extra suas species, sed est quo dam abstractu de pr dicabile in intellectu. ut cleganter, ait Bald.quem caeteri sequuntur in rub. qui admit. sub nu. iiii. ita etiam in proposito ceri condictio seneralis licet describatur in .d. l. certi
test ipsa ad actum practicum indiaci, nisi descen das ad eius species. Nam certi condictio sene lis ita definitur. Certi codictio generalis est actio
personalis copetens ex omni contractu & ex omni causa, o qua certum petitur.d. l. certi condictio.
sed quando intentatur pro stipulatione, utiq; non
est illa generalis, ius competit ex omni contractu, dc ex omni causa, ex qua certum petitur, qu ia hicno adest omnis contractus,& omnis cauta, ex qua
certum petitur . sed est specialis, quia adest solum conrractus specialis certe stipulationis. Se sic uides apertissime ni fallor quod illa, quae intentatur, certi condictio specialis est,& non generalis.& ita
ego puto transeundum.19 Ex secunda huius gl. parte elicitur i quod condictio triticaria concurrit cum certi condictiones certa sit stipulatio , de eum actione ex stipulatu si incerta sit cum hac condictione omnia peti res
snt excepta pecunia numerata. in .l j.fLde condit. triticar .cum liac glo.transeunt omnes hic excepto et o Tollent.qui dixit certi condietionem l de tritica riam actionem no esse diuerses actiones, sedeandem actionem. Mouetur ipse, quia per hanc triti
cariam actionem nemo rem suam codicere potest,
nisi ex causa, qua potest ueluti ex causa surtiuaa. . sin .ifide condit.tritica. sed certi condictio est ea actio, per quam nemo potest rem suam condicerenis a fure. l. fin. .fin. is usu seu c. quein ad . caue. e SO condictio triticaria, Se certi eadem est. Verumnac mihi opin. non falsi , sed falsissima uidetur:
Zia puto quod immo isti duae condictiones di ia
rant,Probatur ex multis. Primo, quia certi con dictio eo
217쪽
De V erborum Oblizationibus. 9 6
dictio eo tantum casu competit, quo certum petitur, si uero incercum petatur, non competit . ut hic & in. l. certi condictio in princip. F. si certum petatur, sed condictio triticaria copetit etiam ad incertum, cum competat ad usumfructum .l. i. insn. pri n. f. de conditi. tritic.qui incertus est .l.ubi auth. 9.sundi incerti. ff. de verb.oblig. ergo non est eadem condictio, & licet ipse nitatur hoc fundamentum tollere . nihil agit. Secundo, quia certi condictio competit ad petendam pecuniam numeratam .d. l. certi condictio .f. quoniam . ista autem
condictio triticaria non competit. ld. in prin .sfide condit tritic ergo non est eadem. Temo,que diuersa habent nomina,diuersam quoq; haben t si ib- stantiam. Ut idem.C. de codicil . sed condictiones ille diuersa habent nominatalicra enim triticaria, altera certi appellatur, ergo diuersam habent substantiam. Quarto,& ultimo, quae diuersos habent tractatus,diuersam quoq; habet substantiam.
facit.l. ij. .quartus.C.de veteri iure enuese. sed iste due condictiones diuersos habent tractatus. ut ex rub. isde condit tritic. 2 ex rub.F.de rebus creditas certum pet.& certi condictione. ergo diuersam quoque liabent substantiam . & ex his ego contra Ozer.omnino sentio. Nec obstat illius fundamentum, tum quia non est uerum, quod sola certi condictio non competat ad rem suam nisi ex causa surtiua, quia id in omni condictione regulariter est, ut probatur, ne eamus per mendicata suffragia in lege quam Tollent. allegat, in. l.fin. M.fin. Tvasse quemad. cac.Probatur etiam in .s.sic itaq; infra de ac t. secundo potes respondere quod licet conueniant in hoc, non tamen sequitur, quod sit una &eadem, cum in alijs differant, ut probaui. Concludas ergo P triticar. condictio diuersa est a cem ti condictione, & concurrit cum ea, quando cc tum petitur: ut hic ait Accurs hoc tamen declara dum est,& restrigendum ex intentione ipsius Ac curs llic quando pecunia numerata petitur. quia tunc triticaria non competit d. ld. in princip.ff. de
condit. trit Icaria. Ratio autem concludcns adduci non potest, nisi quod cum hoc iuris sit positivi.
tit Portio. ait. susilait pro ratione uoluntas. uideas
Port. hic Bart.Castren de Saly.in d. l. j. GLos in verb.ex stipulatu .nullam commodam diuisionem patitur, ad eius tamen persectio rem intellectum duplex est nec citaria inspectio. Prima est nunquid incerti condictio , ut nomen proprium actionis. Altera uero est, dato quod si proprium actionis nomen,nunquid cu aliis acti
dii i Circa primam inspectionem duae sunt principales otiniones. Prima est Ioan. glossatoris ami- qui quod nomen proprium actionis non sit, sed modo una, modo altera actio significetur, per qua incerium petitur sic vult este adiectionem qua adam. & hanc etiam opinioncm sequutus fuit Ros-sred.& Fulg. ut refert Alexand. in l. sed & si .g.cum item isde condit .indeb. Mouentur primo, quia si incerti condictio esset proprium nomem actionis eius specialem tractatum haberemus,sicut aliarum
habemus. sed haec incent condictio nullum habet
specialem tractatum , nullus enim reperitur titulus , qui de hac condicti e tractet. ergo non est actionis proprium nome, sed potius adiectio quPdain. Huic rationi respondet Bart. in .l.sed &ti me Scum item. ff.de condit .indeb.quem sequitur etialite Bellon. quamuis Bariol. non faciat menti
nem quod quamuis nullus sit specialis, S paritiacularis de hac conditione tractatus, ex hoc tamen
non sequitur,quod non sit proprium actionis nomen . nam de interdicto quoq; fraudatorio nullus est specialis, & particularis tractatias & tamen ilia lud est proprium interdicti nomen. l. pilli debitor. in princi . Ede sol. item nullus est panicularis tractatus de i nterdicto de ruderibus tollendis, &tamen illud est proprium interdicti noment ut in I. prstor. si. Ede dam .in seci. Secundo potest adduci tex in .l. n.Edepolit. Verum illi tex.potest responderi, quod ex eo illud sit, quia iurisconsultus ita interpraelatus est, alias intelligeretur haec incerti condictio. Aaltera est opinio quod immo incerti condictio sit proprium actionis nomen,&hanc sequitur hic Acciita Nico.de neap. Fabaret. Bellon.Tollent.& alii communiter eandem etiam opinionem sequitur Aecurs. Azon. Iacob.abarm. Bart. Bal. Alb. Castr. Alex. Iac& alij communiteri n. d.l. sed & si .Lcum item .sside cond. indeb. pro batur primo ex.l. si binarum.fide seruit .vrb. pred. ubi inter actionem ex empto, S incerti condictionem ponitur alte uiua secundo probatur ex .l. si tibi liberum fide actio .enit tertio ex l. 3c ideo .f. 22sin. Ede condit.furt.iuncta. l. j. d. iii. Circa alteram uero inspectionem nunquid 1 hic incerit c dictio concurerat cum aliis action ibus, plures sint opiniones. Prima est, ut non concurrat, Shanc opinionem sequuntur Bart. g.Sab in d. l.sed αs me.,cuin item .sside condit. indeb. Mouentur Primo per tex. nostrum,qui expresse dicit non dari incerti condictionem. ergo apparet ui ubi alia compotit actio , haec incerti condictio non datur
stringitur quia incluso unius est exclusio alterius.l cum praetor. Ede iud.sed hic Imperator includit
actionem ex stipulatu, erso excludit incerti condictionem. Huic tot respondetur hic ab Accursipost Aran.quod hoc est in stipulatione, secus u ro in aliis contractibus. ita hic inquit AccursUGrum cum nullam ipse huius specialitatis asserat rationem, non uidetur hi tuta responsio iuxta il-Iud, quod idem not. Accursin .l. filium quem habentem.C. mil.hercisc.&ideo melius respondetur ex intentione. Scribentium, ν licet dicat Imperator dari actionem ex stipulatu, non tamen ex hoc excludit dari inccrti condictioncm.na quan do stipulatio quoq; csset certa,dixit dari certi cmdictionem, di tamen ex hoc non excluditur triticaria condictio: ut supra in praeceden. flos. diximus. & sic apparet quod non est locus in propositis terminis regul sed .l .cumprstor. Secundo pro
hac opinione adducitur. l. sed & si me. . cum it
218쪽
ρ de condit. indeb. nam ibi dicitur , quod si liberum tradidero fundum, quom cum seruitute itineris tradere debebam, incerti condicam, ut iter mihi concedatur,& sic uides quod ista incerti condictio datur ex eo in isto cam, quia non potest con petere condictio indebiti, cum fundus deberetur. non etiam condictio sine causa, quia non fuit sitne causa solutus quare tunc est locus huic condictioni, cum caetere desciunt actiones. Tertio eadem modo potest induci tex .in. l.& ideo .f. neratius. f.
de condit . fur. ubi dicitur,quod creditor, si pignus
ei subtractum fuerit, habet incerti condietionem. ita expresse ait te x. dc est ratio,quia non potest habere locum hoc casii condictio surtiua, ius soli domino competit id. st de condit .fur.5e sic etiam uidetis hanc incerti conditionem tunc locum habere eum caetere deficiunt actiones. ergo cum aliis actionibus concurrere non potest. Verum huic de prscedenti legi ex intentione. Scribentium respo- detur, quod licet haec conditio detur eo casu, quo caetere cellant actiones: non tamen sequitur ex hoe quod non detur etiam ubi caetere admittuntur ut
infra uidebimus nam ut hie post Cast. dicit Ang.
quemadmodum certi conditio cocurrit cum alijs
actionibus, licet illa quandoque in desectum aliatarum actionum detur,ut in tex .nostro. ita etiam est
dicendum, quod licet haec incerti condictio detur
quandoque in de etiam caeterarum actionum, ex hoc tamen non sequit ut, v non possit cum caeteris actionibus concurrere, ubi termini sunt habiles .Quarto, & vltimo, adducitur a Bart. l.promisisti. ff.de prsscript .verb. ubi expresse inquit Pona. quod si in promisisti mihi,ut cretam eximerem de
agro tuo,& fouea replere, & exemerim, nec repleasouea,ciuilis incerti actio in me datur.sia aut, ait tex. uendidisti, ex uedito ages ecce dicebat Bart. , hic est lex .expressus pro hac opinione. nam ubi facta est crete uenditio, ex quo potest competere actio ex uendito, cessat incerti actio .ergo illa dicitur subsidiaria,& non competit ubi alie copetunt. t Huic tex. dupliciter respondetur. primo ex intentione Ang.hic, quod licet,quando facta est ue ditio dicat Pomponius ex uendito agi, non tamen excludit quin etiam apatur incerti actione. ita hie ait Ang.rsi hoc ipse aliter non deducit. Ego autem licet Doc. non animaduertant, ita puto posse poderari illum tex. pro resiponsione Ang.nam dictio ista, sin autem, denotat diuersitatem facti,identitatem uero iuris .l.fin .f. sin autem.C. de abolit. sed
in da .promisisti dicitur quod si uenditio facta noen, incerti actione agitur, sin autem uendidisti, ex vendito .ergo ista dictio, sin autem, ibi posita denotat diuersitatem facti, quod in primo casia nosuerit facta uenditio, in secundo autem fuerit facta: & etiam debet denotare identitatem iuris, ut sicut in praecedenti casia est locus actioni incerti, ita etiam sit locus in secundo casu: & ita potest il- Ietextus pro Angel .ponderari .secundo respondetur ex intentione Fulg. ut refert Alex. in . d. l. sed di si me.f.cum item. quamuia hanc responsionem
tacito Fulg. sibi ascribat Bellon. hie quod incerti
actio, cuius meminit hic Pom. non sit incent coudictio, de qua nos loquimur, sed potius actio pri- scriptis uerbis, ut etiam ibi Accursanimaduertit, ita enim in eo titulo appellatur actio praescriptis
uerbis. l. insulam. S . l. ob eam causam eodem.tu .de
ista est mera ueritas, quod deduco ex tribus. primo,quia tex. eam incerti condictionem ciuile appellat , sed ciuilis actionis nomine ibi significat ut
actio priscriptis uerbis. l.j. e. l. naturalis .f. i. cum
similibus. i Leo. titui. ergo illa est actio priscriptis verbis. secundo quoties dubitamus de aliquo in lege de mus illud interpretari secundum rubri c. si ib qua sita est lex illa. l. Imperator.i fide in diem didiec . sed illa. l. promisisti. sita est sub rub. de proscriptis uerbis. ergo actio de qua ibi dubitatur, debet appellari actio procriptis verbis.Tertio & ultimo pro liac expositione est text. expressus m. l.li dominus. eo. tit. de prsscriptis verbis. ubi iurisconsultus expresse actionem praescriptis uerbis dicit actionem incerti. di sic uides quod iste tex. in quo maximam uim faciebat. Bart. nihil facit. Secunda, igitur est opi . se periori contraria, quod i inino hec
incerti condictio regulariter concurrat cum ceteris actionibus, & competat ubi caetere competunt
actiones.& hac opinionem sequuntur glos. Nicia. de neap. Fab. Aret. Bellon.Tollent .de alij comitin niter hic. eandem etiam sequuntur post Aro. glos. Iacob. ab Aren. Bald. Allia Castres Alex. Iac di alii doct. communiteri n. l. sed & si me.=. cum it ein. ff. de codie. indeb.& haec est communis, de s 'uentiori calculo recepta opin. ut hic Bellon. testatur. Pro hac opinione adducitur imprimis text. in . l. si binarum .is de seruit .vin. praedio. ubi haec incerti
condictio dicitur concurrere cum actione ex vendito. Huic textui potest responderi ex intentione Castres quod non mirum, si lis duἱ actiones concurrant, quia ad diuersa dantur. actio. n.ex uedito datur directo ad serii itutem constituendaria, codictio uero incerti datur ad aliud, ut liquidum res retardetur ut ipse ait quo seruitus imponatur.
iuxta.l.qui exceptione. .li pars. de comiti. in leb. Verum nic solutio ut etiam Alex. anima lucrat)non est bona, & est contra text. in .d.Isi binarum. ubi expresse dicitur, quod condictio competit, ut seruitus imponatur. immo stringo illii tex. contra Castretasquia nos habemus, quod ubi unum determinabile respicit duo uel plura determinabilia
debet ca pari formiter determinare. l. iam hoc iure fide vulg. l. tuamuis.C. de impub. sed illa uerba ut semitus imponatur , respiciunt tam actioneni Exuendito, quam etiam inccni condictionem. ego quemadmodum actione ex uendito agitur, ut sc uitiis constituariir, ita etiam debet agi incerti c distione. Secundo adducitur texi .ina. si tibi liberum .ffide act.empl. nam dimo etiam, dicitur esse
implicativa doct. in l. i.C. qui admiti sed ibi dicitur, quod si tibi liberum praedium tradidero, cum scrutens tradere deberem,etiam condictio incerti competet mihi, ut patiaris scruitutem, qus inic ri debeat.
219쪽
si debebat .ergo illa dictio, etiam, implicat w detur
etiam alia actio ultra incerti condictionem, nempe actio ex uendito. Verum huic de praecedenti lepi potest responderi ex intentione. Alexan. in .d.f. cum item. quod ex eo actio exuendito concurrat cum incerti condictione, quia oriuntur hae duae actiones ex diuersis fontibus. actio enim ex uendito oritur exuenditionis cotractu, incerti uero condit tio e x praecedenti pacto: ideo non nitrii si concurrant quemadmodum dicimus in actione praescriptis uerbis: quae licet sit subsidiaria,& non competat ubi sic actiones compctunt. tamen quando ex diuerso sonte oritur, di illa cum caeteris acti nibus concurrit. l. iis. de paci. inter empl. S uendit. declarant post Bar. Doct.in .l. iurissent silm. f. quin immo. f. de paci. Tertio adducitur .l.& idcos. noratius. ff.de condic t. suri. iuncta. l. de pignore.
ff. de pigno.act. nam creditori,cui fuit pignus subreptum, datur an certi condictio .d. f. neratius. dc
tamen ei datur etiam actio furti. d. l. de pignore. nisi responderis quod hoc sit introductum odio surum, ut pluribus actionibus conueniri possint. iux ra.=.sic itaque infra de actio. Quarto adducitur text. in .l.tribus.Ede usius m. earum rerum, quae
usu consu. ubi legatario dicitur dari actio incerti, de tamen ei competit etiam actio ex testamento. l. j. C. com .deleg. huic text. nititur respondere glos. ibi, sed nihil asit, cum eius solutio sit contra text. expreste. Tertia est opin .destinguens intcr acti
nes bone fidei & actiones stricti iuris, ut siquidem
incerti condictio cum actionibus bone fidei concurrat.d. l. si binariam . N. d. l. si tibi liberum . cum actionibus uero stricti iuris non concurrat, ut in text. nostro uidetur probari. N ita uidetur tenere Ala. in. I.certi condictio. in princes . si certum pet. Verum haec opin non est bona. primo per text. in ALN ideo. . neratius.sside condic.fur. iuncta. l. de pignore. Ede pigno .act. secundo per d. l. tribus. Sta v se fruct. earum rerum, quae ulu consu. Quare
se 1 cogita si posset dici, quod aut cotractu nomin
to,ex quo ordinaria competit actio, nihil additum est ultra naturam,& substantia contractus, dc tunc incerti condictio locum non habcat, & ita procedat textatic nostermam Imperator quoties ince
ta est si ipulatio noluit dari incerti condictionem, quemadmodum dixit dari certi condictionem ubi certa esset stipulatio, sed actionem ex stipulatu: aut in contractu adiicitur pactum aliquod, uel aliud
praeter naturam de sebstantiam contractus. dc tunc
ratione huius adiecti competit incciti condictio, di concurrit cum actione ab eo contractu denominata,de ita procedat texi .in da. si binarum. N in. l. si tibi liberum . nain ex quo text. uult natione illius pacti dari incerti condictionem, ut seruitus im-Ponatur, uidetur praesupponere quod alias illa incerti condictio locum non haberet. Et in summas tu recte considerabis leges de hac incerti condictione Liquento, animaduertes semper cam dari ubi aliquid extra cotractus naturam adijcitur: non cu ordinarius explicatur actus, ex quo cena competit actio. sicut est in. l. tribus .ff. de usu fruct . eam quae usu consu. quia datur ibi ratione illius cautionis. quae suit adiecta ultra naturam actus: simile videmus in actione praescriptis uerbis. Lij.C. de
GLocin uer.incerta. In duas partesdiuiditur.
In prima restringit text. secundum doct. communiter, uel ampliat potius secundum Bello. Ina I secunda mouet quastio. secunda ibi, sed quid .i Exprima parte elicitur et non est locus decisioni tex. nostri in dote, quia sicet dos certa stipulata sit,iamen non datur certi codictio, sed semper actio ex stipulatu, ita uult hic Accurs. que sequuntur doct.
commuta iter hic tacite cum eo transeuntes. eadem
ctiam opinionem sequuntur post RV. Nicol. de
Neap. Ioan .a Plat. Fab. I ac de Gomes nume. xxj. calij communiter in .f. fuerat infra de act.glo Din. l. si quis certum .issi certum petatur.& in. l. unica. . sed d: si non ignorenius C. de rei uxo .act. R Bald. nouel l .in tractatu dotis. in. . parte . in .ii. cc.col.
iij. Probatur hic opinio solii ex .l. unica. post prin.
in vers. 5c nemo putet .C.de rei uxo actio. ubi indistincte pro dote dicitur dari actio ex stipulatu,
siue dos instrumento recepta sit, sue non, siue intercesserit stipulatio, siue non. Vcrum huic t cxt.
potest facile responderi, quod non exprimit dari ex stipulatu actionem,ubi certa est dos sed inquit, pro dote datur actio ex stipulatu, hoc est quoties potest esse locus huic actioni, de sic quoties
dos est incerta: si uero sit certa, cum hic actioni locus este non possit, dabitur certi condictio,ut in text. nostro dicitur. de si tu dixeris cum Tollent.bic, dos semper est certa. l. cum post .f. gener. Edeiure dot. uide Alexan. in . l. Gallus. . forsitan .col. sin. Ede tibin posthu quare cum dicat Imperator
in dicta. l. unica. quod pro dote datur actio ex stipulatu , ex prelle denotat quod actio ista ex stipulatu eo casu competit etiam ad certum. Rc spodeo,
quod certum in propositis terminis dicitur esse ilia lud, quod constat quiriquale, quantumq; situ. stipulationum. la. iii .cum seq.feod. sed in proposito licet pro modo facultatem censeatur dari dos d. f. gener. tamen ex hoc non intelligitur quid, quale, quam uinq; sit id, quod datur. ergo certa non dici tur dos.& sic uides cp non procedit illa cons deratio. Quare Port. de nonnulli alii hic contrariu di- bant. Et pro hac opin. adducitur in primis texta noster cu sinit qui dicunt ubi certa est stipulatio,
certi condictionem copetere, ubi incerta actione ex stipulatu. Verum his omnis respontatur ex intentione Accurs& Scriben. r licc t hoc sit regi I re, non tamen procedit in dote a. unicam. C. Orei vis. t. ubi Imperator pro dote hanc ex stipulatu actionem dari dicit, nec distinguit utru certa. an incerta sit . Secundo isitur mouetur Port. quia i de operatur fictio in casu scio, quod Operatur ueritas in casu uero. l. qui ad certu .ff. locat. l. si is qui pro cinet ore,ubi scriberes. f. de usu cap. sed si uera intercessisset stipulatio super certa dote non dar tur actio ex stipulatu sed certi condictio ergo ubi
220쪽
scta quoque intercedit stipulatio,certi condictio
dari debet no actio ex stipulatu. de ita dicebat Por. intelligens glos. nostram in ficta stipulatione. Verum huic rationi respondetur.tum quia non est generalis, procedit enim ubi stipulatio re uera non intercessit, tum etiam quia ego dico ex intentione doct. quod etiam qua do uera intercessit stipulatio semper actio ex stipulatu datur. Tertio igitur Id ultimo mouetur liic Iaso. in addit. sed tamen fuit haec ratio oris in aliter Bald. nouell. in tract.de dot.
in .l. vj. parte . in .ij.spec. quia dicebat ipsis duo specialia circa idem concurrere non possunt a. i. uoi etiam glos. C.de dot . promis. sed si nos diceremus dari actionem ex stipulatu ad certam dotem, duo circa idem concurrerent specialia. primuin, quia snseretur stipulatio. secundum, quia actio iii putatu claretur ad certu contra eius naturam iuxta text.
nostrum. ergo diccndum est, quod pro certa dote non detur actio ex stipulatu, sed certi condictio. Huic rationi potest multipliciter responderi. Pri .mo,quod non est generalis, procedit enim ubi uera non intercessit stipulatio. Secundo respondetur,quod hoc sit fauore dotis . non enim inconue- niens est, ut fauore dotis elura concurram specialia. l.s n. C. ad senatusconi. velleia.l. in rebus.C.de iure dot .ubi concurrunt duo specialia fauore dotis. Primum quod transferatur dominium sine traditione contra.l. traditionibus.C. de pact. secundum, quod in re propria pignus constituatur contra.l. neque pignus .ff. de regu .iur. cum igitur non sit in conueniens ut fauore dotis plura circa idem concurrant specialia. haec ratio in proposito non concludit. nec obstat text. in .d.l.j.C.de dot . promis quia lex illa non se isendat in duplici speciali
tate, sed in alio, ut declarat Alciat. in c.placuit. ini not. extra de praescripta S uide etiam circa illum tex. Ias de alios m. l.si is,qtii pro emptore. in vit.q. Bart. ff.de usu cap. ubi quatuor ponit illius. l. i. in-
,3 tellectus. Tertio respondetur i quod tunc duo cialia non concurrunt, cum idem respiciunt,
as uero si diuersa. l. lingularia. ubi Scribentes. T. si certum petatur Bartol. in . l. sn.C. quibus ex cati. maior. Alexan. in .l. sciendum.colum .ij.ifeod. sed
ista specialia diuersa respiciunt .sctio enim respicit contractum, aliud respicit actioncm, quae sunt diuersa. glos. in . f. sia. ubi late diximus stupra de
ligatio. ergo eorum concursus non prohibetur. Quare ego non puto a communi opinione recedendum , ci, siquidem semper pro dote detur actio ex stipulatu siue certa sit dos, siue incerta. nam subrogatum retinet nain ram eius in cuius locum fuit
subrogati im t. si eum. f. qui iniuriamin. ff. si quis cautio. sed actio ex stipulatu fuit subrogata in to
cum in ionis rei uxorie .s.suerat . infinde actio.e po quemadmodum rei uxorie actio tam pro ce
ta, quam pro inceria dote dabatur, ita etiam debet dari actio ex stipulatu. ac praesertim, quia ut expresse inquit Imperator in d. I. unica.f. sed etsi non ignoremus. actio ista ex stipulatu immutauit naturam suam, quoniam Pro dote datur. α hine
est, quod est bone fidei, ut ibi, & ita ego sentio. In eadem glos. ibi, sed quid sit promitto aliquid 27 in genere. Elicitur quod incertitudo i stipulationem uitiat .l. ita stipulatus . in princi p. c. l. tritici .ff. eodem glos in. l. legato generaliter .a ibi docto. isde leg. i. Ampliatur primo , ut non solum hoc procedat in itipulatione, sed etiam in sententia, quia de illa incertitudine uitiatur. l. penuit. C. de sentent. quae sine ccrt.quantit. Curare debet enim iudex , ut licet de incerta quantitate coram eo disceptetur, ipse tamen certam proserat sentet tia in . . curare infra de actio. Ampliatur secundo,
ut S in libello procedat nam de ille propter incertitudinem uitiatur.c. i. &.ij. de ibi Doct. de libell. oblat. Hoc tamen ita ampliatum dictum nonnullis casibus non procedit. Primo fauore dotis, quia etiam si incertum proin illa sit dos nihilominus Iromissio ualet, ut tradit hic Aretin. Ioan . a Plat. ello n. de alij.Bart. Alexan. de alij in .l. ita stipui ius. in . iiij. orpo. primae partis.ff. eod. de probatur in . l. cum post.=. gener. st. de iure dot. Huic tamen limitationi obstare uidetur text. in l. i. C. de dot. promissio. de qua obiectione dicendum est ut per doct. in .l.j. s. luto in atri m. no est suus locus luc. Secundo restringitur, ut non procedat in legato facto ad resectionem ute publice. l. quidem in testamento. de ibi Barto. de alii. Edeleg. ij. Aret in .de
Ioan . a Plat. Eie. Graio fauore alimentorum. l. sicili. st. de annu. leg. l. cum alimenta. ff. de ali incn.
leg. Quarto in promissione facta ad aliquod artificium adiscendum. l. stichus. f. de leg. iij. Quinto fauore studij, sicut enim generaliter promita sol acta hierit, ut studere possit, fauore studio
riam receptum est, ut promissio ista ualeat. Alex. in .l. ita stipulatus colum . ij. it. Odem. Vertim animaduertatis, quod in praecedentibus quinque casibus nihil speciale constitutuni esse uidetur, sed ex eo ualet promissio,quia ratione adiuncti actus, siue promissio certificari potest . ut dicebat. Cyn. quem postea sequuti sunt. Cuman. Per.a Bellaperti de Iaso. in . l. ita stipulatus .fieodem. Bal. notuli. intract. dot in .vij. parte . in . xi. spec. si enim recte considerabis praecedentia iura, ex eo uidentur si abstinere promissionem, quod a dicta causa certi sic
ri potest . ut quando fuit facta promissio dotis,
ut pro modo facultatum Z eoniugum condictionedos constitui debeat, satis ex hoc certificatur.
ide est in promisitone facta ut uia reficiatur, quia ex resectione certificatur.idem in alimentis, & in aliis, quia semper ratione adiecti certiscari potest promissio ficta, dc sic apparet istos non est e proprie speciales casus. retenta tamen communi opinione sextu loco non procedit dictuin Accurs. in promissione facta ecclesiae, pie causae. haec enim qua ius incerta fit substinetur glos penult. in c. nos quidem.& il i Doct. extra de testa.glo .dc ibi Bart.
in .l. si cui annulum .sside annu. leg. cum concord .
per Iastin d .l.ita stipulatus .nume.xiij. Septim dc ultimo non procedit, praedicta enim aequitate canonica promissio etia inccaa ualet, de iudicio tu /dicis