장음표시 사용
101쪽
Iretque impendio comparari C. Quam quidem in rem non mediocrem operam diligentiamque contulisset videmur Aristoteles. Vlysius Al. di ouandus. Volcherus iter, Hieron inas Fabricius, de nouitan Cuillelmus Haruelus. iobstauatum est autem ovorum vitellos, qui ante incubatum in citecumfuso albumine librati pendent , imo subsidunt nonnihil, & ad i inuinfundum accedunt, mox ab ncubantis gallinae alteri uehiandi caloris fotu leuior quodammodo factos sursum offerri, supraque album: extare ; &semper illam partem eminere, cui adnectiturorbiculus albiacans; quia videlicet ibi erumpit bullaspiritus plena, quae dum ad si periora fertur,adnexum oui lutculnarahit rapitque . Vnde fit, ut quamcumque in partem ovi conuertaturper id tempus, quo bullula fuerit genita Huod picrumque contingit altero vel tertio die ab incubitua semper ad supremum locum esseratur orbiculus. Recte autem notauit Harueius Ialso proditum ab Aristotiae, vitellum, eo quo dictum est aempore versus acutum oui verticem essem. Nec tamen, si vera fateri velimus, Hai uc io assentiemur,qui ad obtusum duntaxat cacumen assu gere luteum dixit: si quidcm non ad hunc, vel illum verticem vitellus attollitur, scd ab adnexabullula in superam cininentemque oui partem attrahitur Sic igitur pulli corpus sermari incipit, ut primum obscura quaedam. va solum lineamenta fingamur, quae tum deinde conspicua fiant , cum . rubore sanguinis fuerint insccta. Ante vero quam ullum extet adspectabile membrum, sormantur rudimenta cordis, id est vascula, quae t giter palpitantia sanguinem perenni concitatione propellunt. In hac autemobseruatione notandum multo magis turgere venulas, quam alteriolas: Quippe sanguis per arteriasdelatus lentorem nouiter subactum, colliquefaciumque in venas adigit, ut pioinde hae plus h
moris , quam arteriae contineam. Interea ex hoc humore animalispadites certo quodam vidine coagmentantur. Primum enim dorsum extruitur, cui adnectitur caput ex tribus ceu vesiculis conflatum, quarum duae oculos, tertia cerebrum refert. APparet autem caput in prima conformatione magnum atque immane ratione reliqui corporis; deinde brachia manusque, necnon crura cum p
dibus ad iunguntur. Dum vero haec formantur, vix licet ulla viscerum rudimenta discernere, praeter vesicas, ex quibus cordis vassa estino diae,
Paucis vero diebus postquam punctum micans in conceptu apparuit, oris delimatio absoluitur; tum denique extra formantur, uniuersi corporis inempe
102쪽
nempe aluus &intestina, lien, renes, iecur, pulmo & cordis complementa; quae quidem primum in aperto sunt conspicua, dein vero recome tur intra pectus, abdonienam, quae ceu Siscerum integumenta cor-tri postremo apponuntur. Mirari autem licet, quae se recens formati eius exiguitas, ille enim, ut animaduersum est ab Aristotele, malu lae formi I magnitudinem vix superat, quo tempore membra iam sunt
discreta, & tum coera omnia, tum genitalia constant. Interea dum haec fiunt, producuntur ex umbilico metus quatuor vasa, id est, duae arteriae, unica vena, & vrachus, quae communi quadam membrana, seu, ut nonnulli vocant, intestinulo, vel funiculo inuoluta longius protenduntur, & uterino iecori inseruntur. Iecur uterinum, seu Placenta uteri vocatur ab Anatomicis , carnea moles, seu fungosa quae- Iam massa, quae in placentae sormam praegnantis utero adnascitur. Plurimus in eo scatet albugineus lentor, qui ex arterijs maternis inrieiuna Pertinentibus, eo uberius huc delabitur, quo nius grandior fuerit. Mirum autem quantum uterinae arteriae turgeant, cum partus appropinquauerit; Quippe magnam supradicti humoris copiam in uterum depo. nendam aduehunt. Arteriae umbilicales a scelus aorta propagantur sunt enim exsgui rumi, seu surculi iliacarum pi iusquam ad crura descendant: hae vero per omnem sumculi longitudinem productae, cum ad uteri placemaius e licerint, dirimuntur in ramos innumerabiles, qui venarum propaginisbus per anastomoses continuati atque iuncti, admirabilem quamdam, vasorum implicationem constituunt . . . Potio innumeri per placentam repunt Venarum ramuli, qui in duos maiores truncos coeuntes per suniculum, una cum arter ijs ex currunt; donec prope socius umbilicum coalescentcs , sorment venam viribu chlem, quae tandem in camin iunta cordis dexteram auriculam terminu
Est autem contemplatione digna venae umbilicatis magnitudo, quae tanta est, ut consortium arteriarum amplitudinem longe multumquosumi et . Scilicet non modo uniuersus ille sanguis, qui per arterias in placentam influit ad cor scelus relabitur per umbilicalem venam, sed etiam non exieua albuginei lentoris portio, quae a iecore uterino lecta, ta venarum oscula subit, una cum sanguine illo aduehitur. Hac igitur ratione arreptus ex uteri placenta crassus humor per umbilicalem venam ad cor ceu alimenti promum perlabitur, unde in omnes corporis partes per arterias distribuitur. Quemadmodum aptem foetus membra alantur, & crescant, haud sane iacile dictu est 1 Nam quae de hac re ab
103쪽
ab Autoribus sunt prodita, mihi quidem nonsetis probantur. Sed haec
suo loco reseruenturis Nunc illa potius explicetur Hippocratis sententia,qui laetum ex visam mattis alimentum sugerein lino de carnibus scriptum reliquiti ad sti. pulatoresque habuitsummos naturae interpretes Democritum,& Epicuis cum . Si vero quis, ait Hippocrates, quaerat unde deprehendi possit me. tum n utero fugere, animum reserat ad pueros insantes, brutosque animantes, qui simul ac nascunturatui seces egerunt. Atqui non haberent eiusmodi excrementa, nisi in utero suxissent, immo nec mammam, statim ut in lucem prodeunt, i mere nollent. nisi id in utero antea didicis
Excusari autem neutiquam potest illorum sententia,qui cum omnem Hippocratisdiatinam loco oraculi haberent, sulpicerentque, hanc tamen pulcherrimam coniecturam, ceu delirantis somnium reiecerunt, ne a vulgo praeconceptaopinionedecederent et Nam promptum quidem erat experimentum, quo illius fides confirmaretur. Scilicet inest sem-Wr in ventrieulis seetuum, qui animalis utero continentur, lentus quidam humorei prorsus similis, in quo scelus ipse innatare cernitur, quinctiam in ingluvie pulli gallinacei aut columbininondum exclusi eiusmodi humorem sepenumero conspeximus, ut propterea sitendum siti tum non omne alimentum per umbilicalia vati arripere, sed aliquid etiam de circumfuso liquore hianti ore quod in Catellis compluries obseruaui) sorbere, & in aluum detrudere; ut coctum, atque consectum in reliquum coim iuidatur. Huius autem reliquiae inutiles ad intariora intestina deput conficiunt nigricantem illam massam, quam. Neconium a similitudine appellatam scripsit Aristoteles, quamque rhcens nati pueruli antequam mammas appetant, solent excernere . Superuacaneum esset eorum vanitatem coarguere, qui dicunt pellaccidulum illum humorem. qui tenello embryoni circumsunditur, eiusdem esse sudorem, urinae etiam, ut nonnulli volunt, permistum: Nam certum est hunc ex albugineo dentore quodammodo colliquefacto G. ci , ac extare antequam scelus membra coagmententur. Quid e quod quamprimum pusillus embryosormatur , in magna eiusnodi humoris ubertate fluitat; ut minime sit credibile e tantulo corporetantam sudo. ris copiam effuxisse. Urachus vero in humano metu non est pervius, atque adeo nequit per illum excerni urinae quin haec toto grauiditatis tempore in vesicaassciuatur, tandemque per verenda post partum tavi
104쪽
lim metus in utero haerentis vitam extrinsecus religatam a matre nim ret atque adeo extincta matre ipsum etiam conceptum petite; Nam certe saepenumero accidit ut pueruli iam persecti, & ad maturitatem perductimatium funeribussuperstites, earumdem uteris tumulati miserabiliter extinguantur; Enimuero sua foetui vitalitas propria inest, qua viget, alitur ,& augescit. Decipiuntur autem, qui credunt sanguinem spiritumque e vasis maternis per venas & arterias umbilicales ad ictum derivari: Nullae enim sunt Anastomos , quibus uteri vasa cum umbilicalibus continuata connectantur. Neque vero materna vasa ultra uterum, ves umbilicalia ultra placentam producuntur. Quocirca umbilicatium arteriarum pulsatio a corde fistus pendet ; quod autopsia eubdenter demonstrat; ligatae enim arteriae pulsant intra vinculum sistumque; extra vero, qua videlicet uteri placentae alligantur, desinunt m
. Confirmari haec possunt exemplo pulli, cuius procreatio ex ouo limr-lis est conformationi tactus vitii parorum. Qu*madmodum autem pullus dum gignitur, atque formatur, nullam cum Gallina, quae ovum poperit, habet connexionem, sed propria cordis vi viget ,& consentaneum sibi alimentum ex ouo prolicit; ita foetus humanus in obeundis vitae minnijs non dependet a matre, nisi quatenus ab ea calorem, nutrimentum que mutuatur. Quippe in hoc potissimum differt ortus uiuiparorum ab culparis, quod horum conceptus (ut supra diximus) habeant omne iblud alimentum , quo indigent usque ad exesulionem ; at vero concepi, hus vitaiparorum nutrimentum particulatim subministratur in dies: o Iabitur enim assidue ad uterum grauidae animantis albugineus lentor, quem peculiaris quaedam vise corde sistus manans, in venarum umbit, calium oscula adigit atque propellit. De tempore q o fictus absoluitur, sic est ab Ai istotele traditum: Cum interis animam ibus certum pariendi tempus statutum sit, unus tamen homo incerto gignitur spatio; nam&septimo mense nascitur& undecimo, atque etiam inter hos interiectis mensibus, potissimum vero
Quamuis autem persuasum habeam amplos temporis fines ad maturitatem humani scelus a natura fuisse praescriptos, adduci tamen nullo modo possutn ut credam partus octauo mense editos minime esse vitales ; at uno mense minores poste vivere. Profecto conceptus initium
olerumque mulieres ignorant: Saepe enim a flatibus uterum infestat tius, ut notauit Aristoteles, alijsue fallacibus indicijs deceptae arbitrantur se con cepisse . Interdum vero etiam cum coaceperint non sentiust
105쪽
protinus se grauidas esse factas. Nonnunquam item mulieres super- metantes non perficiunt utrumque conceptum, sed alterutro pereunte superstitis tempus iusto longiusaut breuius numerant. Quid multae imcertissima quidem sunt conceptionis indicia ; suspecta mulierum fides; tape enim illis per imprudentiam decipiuntur; & aliquando etiam viros dolose fiustrantur. Quamobrem controuersia de partus tempore magnarum nonnumquam litium causa fuit. Quandoquidem octauo mense, vel post undecimum editi ad haercssitatem a iurisconsultis minime ad
Restat tandem, ut exponamus quemadmodum persectus absolatusque foetus in luminis auras prodeat. Putant plerique lata matris faculi te nixuque metum ab utero excludi. Alii contra foetum propria vi sibi cxitum parare arbitrantur, ut contingit in pullis, qui gallinae incubantis, vel fimi c libanive calore excluduntur ex ouis. Mihi vero perspectum est ad partum proficere plurimum ipsius metus conatum, sed auxiliarem quoque operam ab ipsa parente conseret. Quantopere partum adiuuet metus molimen, res ipsa satis superque testatur: sipe enim e matribus in seretro iacentibus vitales partus prodiere ; & in sepulturis nonnunquam inuenti sunt pueruli inter crura hi
Ipsum quoque uteri Matrisque conamen partui subministrare adit, mentum, liquet ex eiectione laetus mortui, i persaepe lata vi expultriace parentis extruditur. Quemadmodum igitur ex utero defunctae Matris metus difficiliter prodit, ita laboriosum est, periculique plenum a viva matre extinctui niueium educere . facilis autem, ac expeditus fit partus quotiescunque socius vegetus ad maturitatem perductus, membranas quibus inuolui.tur,perrumpit;vterique ostio reclula procedit iii caput; ac interea parens robusta,situ corporis ad foetus exclusione apposito,nisuque valido adtinuat partionem
Carteium infanti statim vim lucem editus est, funiculus propter bilicum deligatus vinculo tenus ab obstetricibus amputatur: obsermenim oportet umbilicalia vasa: praesertim arterias; nam secus per illas, una cum sanguine vita efflueret, ut aliquando euenisse proditum est.
106쪽
Dominico Caratam & Iosepho Alaimo S.
Go vero, amici ornati i, ubina sci Rudiis nostris
interdum soleo, quod illa mihi ad vitae animiquet tranquillitatem aspiranti, obesse potius,quam ae- iumento esse videantvir. Sed enim bellum mihi quasi naturali es cum literatoribus cm sciolis, quis nunquam non student me in odium inviaiamque apud ciues v eare . int persaepe tamen mihi vigilirique meis gratulor, maximeque cum mecum ipse reputo complures viros sapientia claros amicitiam meam non modo non dedignari,sed appetere etiatmatque Appsere: neque enim Picquam habui antiquius, quam ut amicos studiorum cognatione mecum conspirantes adiungerem P.ra Ilo habetote viri domi i mo incredibilem voluptatem ex vestro in me amare , iudicio percepisse: Enimuero ut primum ab acerrimo illo mentiarum arsitro Simone Eap bx cuius immatura nec vincla morte , mihi nuper a Rus nostro nunci ix, incon stabilim hau i dolore Fingulare demessi a virtute iadicium prolatum audiui, ad amicitia vestra cupiditates' ex s. Nune autem cum sanc culmi mei propensionem omninbus testatam esse melim, extum hac progymnasma, quod varie rate inuentorum doctrinaque neuitate, cineris praesare videtur, milia lilentissime devo.
107쪽
Rimordia ortumque hominis, quantum ex propria ali naque obseruatione coniuere mihi licuit, progynasim te ruperiori dilucide ,ut videor, expressi: sequitur ut explicem quomodo insens in lucem editus alatur , a gescat,atque pubescat. Primum hominis nutrimentum lac est: fugit autem.
ubera infans, statim ut caput ex utero matris exseruitillari necdum totus suerit egressus unde etiam intra uterum suxisse non inepte concludit Hippocrates.Nunquam vero illum respirare,antequam integer prodeat, etiamsi caput interea diutius extet,argumento est quod vocem, ut notauit Alistoteles, nisi egrediatur , nunquam emittat. In animantibus, quae lacte aluntur, omnis sere cibus matrum protinus a pat tu laetiscere incipit. a vero specie lac ad mammas seratur, haud secile scitu est. Vetus est opinio sanguinem in mamillaspuerperarum d latum ingenita naturae virtute lactescere.Neoterici cum ab intestinis, &aluo per molienterium venulas lacteo liquore turgetes fruticare animaduerti flent, crediderunt chylum per proximam,& quasi compendiariam viam ad ubera perlabi. Huic autem sententiae seuere videtur noua I hannis Pecqueti obsci uatio, qua compertum est chylum per lacteas v nas ad conceptaculum quoddaim inter lumbos positum confluere ; unde per peculiares tubulos intra thoracem quasi recta excurrentes ad ven sum ramos subclauios, seu axi lares seratur; ut una cum refluo languine
Cordis ventriculos ingrediatur . Videtur autem verisimile ex his chylicanaliculis deduci riuos ad ubera pertinentes , qui in puerperis lacteos
Sint autem haec vera,quamqua mihi nondu e forata,nec obseruati ne perspecta,quid tame obstat,quin aliae admittatur vi; per quas lactem succus perducatur admammas Scilicet quemadmodu pellucidus lentor, ex quo sistus corporatus aliturq; ex arterijs in praenantis uteru pertinetia hus excidit; Ita pariter consentaneum est lac secerni a sanguine per arte rias thoracicas mammariasque delato.Huc enim spectant innumerae illa vasoru implicationes,quae circa glandulas papillis subiectas,praesertimita stantibus obseruantur;Itemque mutuae epigastricorum vasorum ,cum
108쪽
mammariis anastomoses, quas praeter caeteros accurato descripsit Him.
minus. Accedit eo, quod arteriae thoracicar atque mammoriae in an, malibus quamdiu laAant, maiores amplioresque cernantur, quam reliquo tempore: non secus, ac de arteri, grauidatum uteros attingeni :bus memoratum est supra. Quin etiam notauim eae arteria mammaria,
lactantis animalis lactcscentem rorem una cum sanguine consusurriac uxisse. Quaerenti autem , aut percuntanti vias per quas lactcus humor ad corari criasque permanat , indicabit Pecquetus chyliseros ductus a se prsemem notatos, qui ad subclauias venas pertingentes lacteum roi cm brcui tiamite in dexterum cordis sinum traijciunt. An vero etiam portio quaepiam illius taci nutrilitii, quem copiose per venas mesaraicas una cum refluente ex arterib sanguine ad iecur,& inde ad cor tranare ostendemus , tandem lactescat in mammis, nondum Plane compertum habeo. Vetuin tamen si mihi diuinate fas sit, dicam ex hoc quoque succo subministrati lacti materiam . Nec vero tortuosa videri dcbet haec via , Per quam secretus ex intestinis & aluo chylus permanat ad iecur, atque hinc in ventriculos cordis perlabitur; unde demum derivatur in mam.
inas: Nam prosecto non minus flexuosum cst iter per lacteas Ascliij re. nas , ductusque thoracicos Acoueti . His autem, ut par est concellis, haudquaquam dissiciles videbuntur quaestiones illae, quae iam diu Physicorum torserunt ingenia. Quam brem nutrices largiori cibo potuque ingesto statim sentiant lac tac do so, & c lauiculis ad mammas dequere . Item quare in lactantibus ex mpiosa sanguinis detractione lac imminuatur. Ad haec cur medicame torum vis post paucas horas ad ubera perducatur. Pinterea unde fiat, ut in longiolibus inedijs, quando iam alimentum omne in ventriculo, re intestinis fuerit absumptum, nonnihil adhuc lactis generetur in mammis, quemadmodum in diuturnis obsidionibus aliquando contigisset compertum est . Tandem cur ex insanitum recens natorum papillis aquosum lac stpenumero extillet, quod in adultis quoque solet contingere e etenim obseruatum est aliquando ex virorum vii ginumque uberihus frequentiori suetu lac prodijsse; & interdum etiam sponte tanta copia e filuxisse, ut eo infantes ali potuerint. Quin etiam de brutis animam libus idem pariter narrant Authores. Matthiolus scribit inuentos in Bohemia tres hircos lac e mammis agatim profundentes; & Aristoteles tradidit Pastores Oetae Montis ubera caprarum mares non admittemtium urtica perfricare, & inde copiosum lac emulgere. Quae quidem
omnia quomodo fieri possint, ex nostris hypothesibus est mani h stum -
109쪽
Sed progrediamur ad reliqua. Haustum ex uberibus Nutricis lae in
ventriculo pueri cogitur, atque duratur a succis, halitibusque coagulanudi vim habentibus: Porro densatum conficitur exteriturque haud secus ac cibus, qui a natu magitatibus inauditur: at quemadmodum id fiat, deinceps est explicandum.
Libet interea hic admirari columbarum ingentium, quae pullos suos primis diebus lacte nutriunt. Nimirum si columbini pulli nuper in lucem editi ingluuies dissecetur, occurret statim massa ex pluribuscandicantibus corpusculis coagmentata, quae lactis in hydorum ventriculis coagulati, non candorem modo, hi odorem etiam, atque saporem maxima similitudine repraesentat. Praeparatur haec substantia in alumno.rum ingluvie, quae per id temporis crassior fit, & ampliora vasa obtinet, non secus ac victis praegnantium contingit. Nec dubium quidem est quin columbae id habeant commune cum omnibus auibus, quae pullos cibo in ingluvie recondito educant. Natu grandior esculentis potulentisque sustentantur. Esculenta dentibus atteruntur, &faliuae ex proprijs ductibus praesertim vero ex consillis linguaque glandulis in os extillantis interuentu humescunt, crebraque ipsius linguae agitatione saepius deuoluta in molliorem massam subiguntur. Tandem vero sic praeparata per gulam in ventriculum
Est autem ventriculus cibi& potionis receptaculum, cuius magna profecto vis est in mutandis, & conficiendis omnibus, quae accepit; siue arida illa sint, siue humida; ut cocta atque consecta in corpus omne di
Conctionem nem vi caloris perfici, cibasque a calore animantis ci humida potione molliti ac decoqui elixorum instar tradidere Hippocrates, & Aristoteles, quos passim secuti sunt Medici.
Erasistratus vero cibos attritu, & pistura in ventre confici censuit. Id autem de pennatis saltem animalibus fatetur experientissimus, ae diligent issimus Harueius, qui ideo, inquit ab his deuorari lapillos & praedura corpora. ut e uin vi confringere, & conterere queant cibaria, quae, quoniam dentibus carent, integra ingurgitare coguntur. Quamobrem avium ventriculi, ex duobus crassis robustisque musculis constituti videntur , ut duriorem escam molere, & pinsere possint, calculis dentium vicem supplentibus. At nequis de comererrae huius veritate amb gat proferam obseruationem,quae ipsi faciat fidem. Gallo Caliculano com-Plura aerca, atque argentea numismata in canalis formam conuoluta imgessimus, quae post decem dies includem ventriculoiuuenta sunt singu-
110쪽
la duodena sere ponderis parte diminuta. Erat autem exterior,seu convexa illorum superficies insignite attrita; at interior tamen , seu conchua, omnino integra permanserat. Vnde palim est istiusmodi corpora in alitum ventriculis ma liquescere aut diuolui; sed collisi potiu s exteri atque comminui. lepiades nihil in ventre concoqui voluit, sed escammdam, uti assumpta est, in uniuersum corpus distribui . Chymitae cum animaduerterent lapides, metalla, aliaue durissim corpora, certis quibusdam liquoribus tametia dissolui extenuari Ostatuerunt simili etiam ratione escam in ventriculo confici. MVnum sene, & mirabile videri debet quomodo cibi in ventriculis
animalium, ita paucarum horarum spatio mutentur, ut pristinam naturam prorsus exuere videanthi Iam vero incredibile est,atque absurdum eiusmodi mutationes a solo calore proficisci quippe nunquam cibi,extra animantium aluum aeque conteri mutarique possunt; etiamsi diutius in aquis seruentibus decoquantur, vel ignibus torreantur. vitrum autem di metalla, quae in ventriculis pennatorum comminuuntur, & atteruntur , vix aut ne vix quidem ab igne absumuntur. Quantum vero ad ciborum consectionem calor conserat, is deri hendet , qui piscis alicuius etiamnum viventis viscera attigerit, nullum enim in illis calorem percipiet; quamuis pisces sere omnes sint voraces, escamque praeduram, di interdum etiam lapillos, ac ossa facile concoquanto Struthio camelum omnes inuocant, quotquot animalium concinquentem facultatem exaggerant. Nos mira notauimus in pleris Gauibus amphibib, quae omnia quaecunque passim occurrunt sine ulla d Iecur ingurgitant , concoquuntque . Mirum quanta in eorum ventriciniis rerum varietas, quanta durissimorum lapillorum copia reperitur. Memini me olim amphibiae cuiusdam volucris vivam anguillam capite tenus prehensam iamiamque ingurgitantis exta inspexisse, ac deprehendisse anguillae portionem intra stomachum ingestam fluxam p ne , atque attritam; cum tamen eiusdem cauda extra rostrum auis prinminens adhuc moueretur. Afilabatur ex alitis veniriculo ueri unus odor , di aculeata mordacitas linguam seriebat: inst illatum inco put
res quippiam aquae, seu liiquorum, quibus Chymici in dissoluendis me.
Mordacitatem eiusmodi in omnium sere maius Ioru piscium ventriculis percipimus,in quibus escam,que alioqui ante consectione gustatui, de odoratui iucunda esse Blet, putidem palatoq; molestam obseruamus.