De Macrobio Ciceronis interprete philosopho, thesim proponebat ...

81쪽

DE GRADU ET ORDINE VIRTUTUM. 67

qui existimant solis philosophis virtutes ine8Se Solos philosophos beat08 esse declarant. Agniti0nem enim

rerum divinarum Sapientiam proprie VocanteS, OStantumm0do dicunt esse SapienteS, qui mente Superna requirunt et intelligunt. 1110, quantum naturae humanae imbecillitas praestat, imitantur, et

in hoc solo aiunt esse exercitia istutum B Ludentio tum dicitur esse, mundum istum et omnia quae in mundo insunt, despicere, di Vinorum contemplatione, omnemque animae cogitationem in sola divina dirigere temperantiae SSe, Omnia relinquere , UM 0rpori S USUS requirit fortitudinis esse, animam non terreri quando a corpore, philosophia ducente, recedit, neque u altitudinem per- sectae ad Superna ascensioni horrere; bustitimeSSe, namqUamqUe Virtutem aeque ac pariter ad id unum tendere propositum. Et ex hac rigida virtutum desinitione constat rerum publicarum rectores beatos fieri non posse. cc Sed Plotinus, ait, in- ter philosophiae Pro eo SOre cum Platone P mCEPS,

libro de virtutibus 1), gradu earum, Vera et natUre ali divisionis ratione compositos, per ordinem di- gerit. Quatuor Sunt, inquit 2), quaternarum ge-

nera virtutum. Ex his primae Politico Vocantur,

1 Plot. Enn. I, lib. II. 2 Cons. tot. Enn. I, lib. Π, ubi ista, non his Verbis, sed sustus et obscurius exposita, invenies et Porphyrium, de carni abstinentia, quem pressius hic sequitur MacrobiuS.

82쪽

α Secundae urgatoriae, tertiae animi iam urguti,

Et divisionem hanc clarius quam lotinus, orphyri auctore , explicat Politicas virtutes homini quidem tribuit, quia sociale animal est his virtutibus b0ni viri reipublicae consulunt urbesque tuentur. Et est

Politicae prudentiae, ad rationis 110rmam omnia dirigere, ac nihil praeter rectum Velle vel sacere, humaniSque rebus, tanquam divino arbitrio, providere. Fortitudinis est, animum Supra periculi metum at-t0llere, nihil nisi quod turpe est timere, et sortiter vel adversa Vel prospera tolerare. Temperantias St, nihil appetere cujus no paeniteat, nunquam moderationis legem excedere, Semper, ratione duce, cupiditates domare Iustitiae est servare unicuique quod suum est remis Virtutibus Vir bonus primum Sui, at que inde reipublicae rector efficitur 1), juste acu pr0xide gubernan humana, divina non deSeren S.

Non longe aliter virtutes dividit o desinit ipse Cicero, in libris qu0s deo 'ciis scripsit, et nihil in istis

invenire est quod recedat tum a Veterum tum a recentiorum de his doctrina. Quod non aeque de Virtutum divisione, quae subsequitur, dici potest. Secundae enim, inquit, Virtutes pil/gatorum dictae suerunt, et hominis sunt, qui divini capax est et, quadam hu- manarum rerum fuga, Solis se inserere divinis de

l) Tunc omnia jure tenebis Cum poteris reX Sse tui. Claud inmon. IV c0ns Paneg.)

83쪽

DE ORDINE ET GRADU VIRTUTUM. 69

crevit. Et harum quid Singulae velint, superiussi XpreSSimVS cum de Virtutibus philosophantium diceremus, qua S0las quidam 1 existimaveruntu SSe Virtutes. Τertiae, Sunt urgati animi et puri ab omni hujus mundi contacturi in quibus PI' en- est non divina eligere, sed sola nosse et intueri;

si temperantiae, terrenas cupiditate non refrenare,

sed penitus oblivisci fortitudinis, pa8Siones igno-

si rare, non incere bustitiae, ita cum Upera mente Sociari, Ut Servet perpetuum cum ea laedus imi-u lando. Quartae exemplare Sunt, quae in pSa mente divina consistunt, quam diximuSvοὐ Vocari: a quorum Xemplo reliquae omne per ordinem si defluunt. Nam, Si rerum aliarum, multo magis virtutum Maeas esse in mente credendum es t. Illic

prudentia est mens ipsa divina euperantia, quod in Se perpetua intentione conversa est fortitudo quod semper idem est, nec aliquando mutatur; si justitia quod perenni lege, a Sempiterna operi Sui continuatione non lectitur. Haec sunt quae de ordine et gradia Virtutum,d0cet Macrobius, quaternarum quaterna genera di-

serunt, tertiae obliviscuntur; in quartis, inquit, nesa est nominari. Non Sic profecto lato, Cicero, et Seneca, de officiis aut de morum scien-

1 Qui sint illi Christiani lariasse phnon bene perspeximus.

84쪽

tia disseruerant, ut virtutum definitiones tantum et partitione traderent, ut paria paribus, in evpositione moralis doctrinae, reSponderent, et, qUibUS-dam gradibus, ad summum omnium Virtutum eXem plar Virtute ascenderent ista autem a lotiniana doctrina manifeste defluunt et contrahuntur, apud quem superiorem obtinent locum virtutes quae otioso nominantur, quaeque gradatim ad summam intelligentiam sic animam hominis attollunt ut, cum Deo communicando, Deus ipse efficiatur. Quales autem fuerint, et quanti aestimandae virtutes, quae dicuntur otiosae, alias l) testatur Macrobius, cum Scipionis explicans verba hanes animam tu exerce optimis in rebus, ait In Superiore hujus peris parte 2)c diximus alias otiosas, alia negot Sa eSSe Virtu- tes, et illas philosophis, has rerum publicarum

rectoribus conVenire miraSque tamen Xercentem

sacere beatum. Hae virtutes interdum dividuntur;

pax, et natura et inStitutione, animus invenitur. Nam si quis ab omni quidem doctrina habeatur alienus, in republica tamen et prudens et tempe- ratus, et sortis, et justus sit hic a seriati remotus, eminet tamen actualium vigore irtutum, quibus si nihilominus coelum cedit in praemium. Si quis Vero, si insita quiete naturae, non sit aptu ad agendum,

1 Macr. Comm. lib. Π, c. XVII. .ia ia et Id ibid. lib. I, c. VIII.

85쪽

u sed solum, optima conscientiae dote, erectus ad Su- pera, doctrinae supellectilem ad exercitium divinae disputationis expendat, Sectator coelestium, devius caducorum ii quoque ad caeli verticem otiosis virtu- tibus subvehitur. Saepe tameneVenit ut idem pectuS, u et agendi, et disputandi persectione, Sublime Sit, et coelum utroque adipiscatur eXerciti Virtutum Qu0niam igitur Asricanus noster, quem modo RVUS c praeceptor instituit, ex illo genere est quod et dou doctrina vivendi regulam mutuatur, et Statum pU-

blicum virtutibus sulcit, ideo ei persectionis ge-

minae praecepta mandantur.

Quantum se recedant a Ciceronis Sententia, quam explicare profitentur, satis per se declarat locus iste, si conseratur his quae supra retulimuS. Longe enim fuerat a Ciceronis mente virtutes illas commendare, quae OimSae, Purgatos, purgati animi et exemplares a Macrobi hic definiuntur. A lotino et

a Porphyri l decurrit illa quadripartita virtutum

divisio, per quam certo Veluti gradu ad Deum aScenditur, sed quam ad scholam potius concinnari, quam ad usum parari putes. Declinasse igitur potius quam profecisse, etiam in hac morali parte, phil0sophiam animadvertimus, quae, dum Virtutum Veluti dogmata praecipit, subtilia nimis et humanam paene naturam

1 Vid. Plot. Enn. I, lib. II, passim et PorphJr de earn abst. OStahOS, de hac virtutum divisione disseruerunt Iamblichus, Proclus Olγmpiodorus. Vid. Olmp. schol in Phaedonem.

86쪽

excedentia, animorum Vim enerVat magis quam confirmat. uram in his et altam sane, Sed novam quidem, subtilem et saepius inanem, invenies morum doctrinam, quae allatonicis et a Stoicis lantibus defluens, a civilibus virtutibus recedit, quaeque a Christianis mysticam quamdam et Ἀσκητιαγὶ Vim necepisse et ultra modum extulisse videtur. A pud Christiano Semper plurimum Valuisse et excutias suisse virtute quae rerum di Vinarum contemplatione, divinarumque virtutum imitatione, praecipue conStant,

manifestum est quidem sed et vicissim istam otiosarum virtutum divisionem, e Macrobio ipso de- Sumptam, magnique actam suisse apud medii sevi Christianos, aeque compertum habemus. Inter enim plurima hujus rei documenta, testimonium Abse- lardi proferre licet qui illam virtutum definitionem, permultis in locis 1 , magna cum laude profert et explicat unde judicari potest quantum Christianis, in hac philosophiae parte, consentiat Macrobius. Et, ut hujus facti demonstrationem absolvamus, OStendemUS illum etiam, et de humanae laudis contemptu, et de voluntaria morte ista docuisse quae Christianam non dedecent doctrinam. De contemptu quidem laudis, Ciceronis verba commentatUM: Ilon modo non Aeternam, Sed ne diutur

87쪽

DE LAUDIS CONTEMPTU. 73

lutis fructum sapiens in conscientia ponit, minus persectus in gloria: unde Scipio persectionem cu- piens insundere nepoti, auctor St Ut contentus conScientiae praemio gloriam non requirat. Quae a Stoicis mutuata, in eamdem cadunt Sententiam atque illa quae Augustinus, de contemnenda et

fugienda humana laude, docuit l), sed longe aliter

exposita Macrobius enim perpetuitatem gloriae perari non pOSSe demonStrat, C quando mundo ipso in immensum patente et in aeternum manente, en quae in illo sunt minimum obtinent locum , et Vi- cissitudine necessaria, nunc occidunt nunc Oriun- tur nisugustinu autem amorem laudis vitium

esse praedicat 2), quod quidem publicis rebus utile suisse latetur u Sed huic cupiditati, ait 3), melius

resistitur sine dubitatione, quam ceditur. I anto enim quis est De Similior, quanto est ab hac immunditia mundior Et, p0StqUam Sententiam suam explicuit et sacris scripturis confirmavit: Merces autem Sanctorum longe alia est, inquit 4 , etiam hic opprobria Sustinentibus pro civitate

Dei. .... quae empiterna S ubi nullus oritur

quia nullus moritur. Ibi est Vera et plana selicitas, non ea, sed donum Dei n

1 Aug. De Civit. Dei, lib. V c. XIII et seq. et Id ibid. lib. V c. XIII. 3 Id ibid. lib. V c. XIV. 4 Id ibid. lib. V c. XVI.

88쪽

Non secuS de Voluntaria morte eadem atque Christiani docet Macrobius, sed aliis quidem de rationibus. Non occides, s dixerat Augustinus l), Dei ipsius

mandatum proserens et explican S, erroremque eorum refellens qui h0 praeceptum etiam in bestias et pecora conantur extendere; si non Occides, nec alterum ergo, nec te. Neque enim qui se occiditu aliud quam hominem occidit num0m moritur, dicit Macrobius 2), cum anima corpus relinquit Solutum lege naturae mori etiam dicitur, cum anima adhuc in corpore con Stituta, eo α oreas illecebras, philosophia docente, contemnit, et cupiditatum dulces insidias reliquasque omnes exuitur passiones 3). Et hoc est, quod supe-

ri Us e Secundo virtutum ordine, quae 80lis phi- losophantibus aptae sunt, Venire SignaVimuS. Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus appeten- dam cillam Vero, quam omnibu natura conS- tituit, c0gi, vel inferri, vel acciri vetat, docens exspectandam esse naturam; et has causas hu-u jus aperiens Sancti0niS, qua e USU rerUm, quae in quotidiana conversatione sunt, mutuatur Λit enim, eo qui potestati imperio truduntur in cadi cerem, non opportere inde dissugere, priusquam poteSta ipsa, quae clausit, abire permiserit non

1 Aug. De Civit. Dei, lib. I, c. XX. 2 Macr. Comm. lib. I, c. m. 3 Non alio sensu apud Christianos usurpatur vox : Mortificatio.

89쪽

st ni in vitari poenam surtiva discessione, sed cres- cere. Hoc quoqUe addit, nos esse in dominio Deo si rum, quorum tutela et proVidentia gubernamur: nihil autem esse, invito domino, de his quae possi det, ex eo loco in quo Suum OnStituerat, ause u rendum: et sicut qui Vitam mancipio ext0rquet alieno, crimine non carebit, ita eum, qui mem sibi domino necdum jubente, quae8iVerit, non ab-u Solutionem consequi, Sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit s), animam, post hominem, liberam corpore reis passionibus inVentrici quam qui de corpore violenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua ponte necem comparat, aut pertae SVS necessitatis, aut metu cujusquam ad hoc des- cendit, aut odio : quae omnia inter passiones haben- tur. Ergo etsi ante suit his sordibus pura, hoc ipso tamen quo exit extorta, Sordescit. Deinde m0rtem

debere ait animae a corpore Solutionem eSSe, non Vinculum : exitu autem coacto animam circa cor-

pu magi magiSque inciri. Et revera ideo sic extortae animae diu circa corpus USU SepUlturam, vel locum, in quo injecta manus St, perVagan re tur 2): cum contra illae animae, quae Se in hac vita a vinculis corporeis hilosophiae morte dis-

1 Vid. Plot. nn I, lib. Ix id Bouillet, T. I, p. 82, 91, 140, 141, et Τ ΙΙ, P. LlI. De PorphJr Sent. V. BOUillet, T. I, p. LVII. 2 Hoc non a Plotino, sed a Porphyrio dictum fuit: id de Carn abst.

90쪽

Et de illam solam de voluntariis mortibus signi sica esse laudabilem, quae comparatur, ut dixi-α US, phil08ophiae ratione, non ferro prudentia,

non veneno. Λddit etiam illam solam esse natus ratem mortem, ubi corpus animam, non anima corpus relinquit 1 . Constat enim, numerorum re certam conStitutamque rationem animas sociareo corporibus hi numeri iam SuperSunt, perSeVe- rat corpia animari quum Vero defficiunt, O ar-

cana illa vis Solvitur, qua societas ipsa constabat; et hoc est quod satum et satalia vitae tempora V0 camus. Λnima ergo ipsa non deficit, quippe quae immortalis atque perpetua est, Sed impleti numere is, corpus satiScit nec anima lassatur animando, sed officium suum degerit corpus, quum jam non

i possit animari hinc illud est doctissimi vatis:

Explebo numerum reddarque tenebris. En. l. VI, V. 45.

Haec est igitur naturali Vere mors, quum finem corpori Solia numerorum Vorum desectus ap- portat; non 'IUUm extorquetur vita corpori adhuc idoneo ad continuationem serendi. Nec levis esti disserentia vitam vel natura vel sponte solvendi si anima enim , cum a corpore deseritur, potest in se retinere nihil corporeum, Si Se pure, quum in