In opusculum inscriptum reverendissimi Joannis Joseph Languet, archiepiscopi Senonensis, judicium de operibus theologicis f.f. Bellelli et Berti, aequissima huius expostulatio. ..

151쪽

Centum Galliarum Episcopi r quorum pariter verba produ-Ximus citato Volum. I. Uind. pag. 38. & seq. Constat autem ipsos Centum Episcopos his verbis deis clarasse, primo Caritatis vocabulum apud Patres, & nonnullos Scholasticos significare non tantum caritatem habi- tuis em , dominantem , & in cordibus justoruin diffusam . sed etiam omnem veri boni amorem, omnemque bonam, voluntatem; et si pro virtute Theologica, & pro caritate habituali, & justificante , idem vocabulum frequentissime accipiatur. Secundo, etiam in sido, & spe aliquem Dei amorem repetriri, quamvis separari possint a caritate quae est virtus Theologica, atque a caritate halituali, & in cordibus justorum regnante, ad quam disponunt, & viam sternunt; ideoque licet absque caritate non reddant hominem jullum, bonos tamen in eo fructus proferunt. Tertio damnari Constitutione Unigenitu eos , qui asserunt, amissa caritate habituali , deperdi simul fidem , spem , timorem , nullum dari opus bonum, nec non peccatorem omni Prorsus religione, Deique cultu destitui. Quarto quidquid agit Peccator eadem caritate habituali & uominante exspoliaeus , esse peccatum, atque a noxia cupiditate, quae regnat

in ejus corde, vitiari, & infici. Quinto contineri in propositionibus Quesnellii errorem antea in Bam proscriptum, nempe cujuslinet humanae actionis principia esse tantum . duo , caritatem habitualem, & cupiditatem habitualem. Sexto

docere revera Ecclesiae Patres omnem voluntatis moturr vel ab amore Dei, vel ab amore creaturarum procedere: sed non omnem amorem Dei esse caritatem habitualem & dominantem, neque omnem amorem creaturarum esse habitualem , seu dominantem cupiditatem; quoniam amor Dei est' quaelibet bona voluntas; & amor Creaturarum non a semper est praedominans, atque regnans. Septimo num quam Patres afferere , omnes voluntatis motus, ubi non regnat habitualis caritas, oriri a prava cupiditate, & esse peccata; quoniam etiam in peccatoribus, in quibus caritas habitualis non reperitur, sunt boni motus timoris, fidei spei, aliarumque virtutum: atque a justis, in quibus ipsa habitualis caritas adinvenitur di regnat, saepe numero venialia Peccata Patrantur. Cla-Disitired by Coosl

152쪽

Clarius meridiana luce apparet hanc Centum Episcoporum doctrinam a me in cunctis suis partibus propugnari , prout praecedentibus atticulis demonstravi . Atque ut compendio rem agamus; primum doctrinae Centum Episcoporum caput a me traditur ac defenditur lib. 23. cap. Io.rom. g. pae 8s. Secundum libro EI. cap. s. eodCm tomo . pag. Eo8. Tertium lib. EI. cap Io tom. q. pag. 88 di tib g ..ca P. o. tom. p. pag. 38 . Quartum tib 18. cap p. tom. g. pag. Is 8 Quintum eiacm libro cap. s. pag. 21. Sextum libro EI cap. q. t. m. q. pag. Eoq. & libro 18. cap. q. tom. g.

pag. 16. Septimum ipsomet libro cap. g. pag gso. Nunc ergo mihi ad hunc loqui modum fas sit: Senonarum Archiepiscopus Centum aliorum Episcoporum doctrinam ct explicationem subscriptione propria firmavit. Illorum vestigia ego ubique calcavi, ac sancte juro, me in hisce capitibus nec latum unguem ab illis discedere. Qua

ergo ratione Potuit evenire, ut una, eademque sententia

in ore Centum Episcoporum sit orthodoxa , atque in ore Theologorum Augustinensium sit haeretica Cur modo Archiepiscopus eam approbat, modo damnat 3 Amplectemurne ejus judicium suffragio aliorum Centum Episcoporun corrobetratum , an judicium postremum ei praemonstratum ab uno Rutheno Antistite, vel potius obscuro, nobisque ignoto Moliniano Theologo, cujus insimulationes & nos rC-futavimus , & summi in Urbe Censores, ac Purpurati Patres omnino falsas esse putarunt 3 Si praeterea Centum Episcopi, idemque Languetius , obvium, planum, ac simplicem sensum damnatarum propositionum sunt assecuti et quomodo a nobis propositiones ipsae ad exoticum, extortumque sensum detorquentur Recte itaque Antissiodorensis Episcopus Carolus de Thubieres iisdem accusationibus ab ipso Archiepiscopo Senonensi impetitus, res porisione sua , aut Epiastola ad illum data die o. Novembris anno I So respondet

si desavoueZ maintenant. Car voici ce qui X est dit, a pres ce que i en ai rapporti . ,, Les Peres de i Egli se n one,, jama is pretendu que tous les mouvemens de la volonte, ,, qui ne partem pas de la charite habituelle . lassent pt

si duits par la cupidite , & qu iis sustent par consequenta, des

153쪽

si des pectius. H Rem arqueE qu on ne ult pas comm si vous , de la charite au moin commencee , mais de lasi charite habitueue . Les cent Evtque, vous eiieZ du nom- si bre, qui ont signe ces Explications, croyolent donc a tors,, qu il sussit rour ne pas tomber dans la condamination , d ad metire dans les pec heurs qui ont perdu la charite habituelle, des inouvemens de la volonte, qui ne solent di, pas Produit par la cupidite , mais par une charite com- , , mencee, ou comme parte Berti , par la grace actuelle ,, non justi fiante ; & de recon nolire que ces mouvemens & ces actions ne soni potnt des peches, mais qu' elles sonita bonnes a tous i gards, meme par rappori a Ia fin der-- niere, quoiqu' elles ne solent Pas meritoires de la vita, cternelle . MTria tamen hoc in loco breviter animadverto, scilicet, Episcopum istum Antissiodorensem fuisse unum ex Appellantibus; me autem Constitutionem Unigenitur ea, quae decet,

reverentia recipere, eamdemque probare, Alterum, eumdem Episcopum in ceteris capitibus ad Iansentanam , aut Quesnellianam doctrinam pertinentibus, erroris insimulatum ab ipso Antistite Senonensi, sese naviter sapienterque Purgasse, atque adversarium suu D ad incitas redegisse, eidem errores objecisse vicissim plurimos, atque Epistolis Archiepiscopi Turonens evidenter demonstrasse a se doctrinam illam defendi, quae traditur in Instructione Pasoralide Iustitia chrissiana hujus Archiepiscopi; de qua Instrue ione dicam paullo inserius. Tertium , nulli bi me asserere a. ctus fidei, spei, timoris , & moralium quoque virtutum produci a cupiditate . si non proveniant a Caritate inchoata; sed hanc duntaxat requirere ad hoc, ut actus, qui boni sunt quoad ossicium, neque a cupiditate oriuntur, nemque ab ea inficiuntur & maculantur, sint boni spectata etiam circumstantia ultimi finis: quamquam si caritatis inchoatae nomen accipiatur , ut Centum Episcopi explicarunt, pro qualibet bona voluntate, quemlibet bonum actum a caritate proficisci perspicua res sit, ac per se manifesta.

Quoniam vero nuper commemoraui bonorum operum

rectitudinem ex circumstantia ultimi finis repetendam ; dictum superius, ac demonstratum est tom. I. Vind. pag. 8So. prae laudatos Centum Galliarum Episcopos doctrinam nostram de

154쪽

de referendis actionibus deliberatis in Deum in praelaudatis Explicationibus tradidisse: , , L obligation cinquiunt de,, rapporter a Dieu toutes ses actions , ren fermee dans le Premier precepi, fati partie du culte , que nous devons,, au lavvra in Estre, & de Ia glorie, que nous lammes o-,, bligeZ de tui rendre. La doctrine qui ense igne cette M obligation a de trop grands tandemens dans l ecritureia & la tradition pour seu fir que des Auteurs temerat res M osent la combattre. H Haec Centum Episcopi art. s. ubicitantur in margine Apinoli prima ad Corinthios Episola cap. Io. g. O ibid. cap. 16. Id. Itid. ad Colos. cap. 3. II. S. Basl. Reg. fusius distat. inter g. Is s. in Reg. breυ. inter.

Hac doctrina Centum Episcoporum supposita, qua omnes humanae actiones in Deum referendae esse dicuntur, evidens est actiones complures, quae neque a caritate habituali sunt, id est, bona opera ouae essiciuntur a peccatore; neque Procedunt a cupiditate dominante, sed vel a gratia actuali praemovente, cujusmodi sunt actus fidei, timoris, & spei, quibus ad justificationem disponitur ; vel ab amore aliquo naturali, & honesto, ut eleemosvna pauperibus distributa, honor parentibus exhibitus, & cetera moralium virtutum officia: haec, inquam , opera bona , & laudabilia esse, si considerentur in se, si principium unde profluunt, si finis proximus , si illorum attendatur objectum; ideoque recte proscriptum fuisse articulum 38. Baji, & damnatam propositionem Quesnellii, ut prolixe declaravi in Vindiciis tom. r. pag. Verum si haec eadem opera ad Deum ordinata sint, recte dicuntur opera caritatis; si ad Deum non sint ordinata, sed ad creaturam, recte dicuntur ratione finis opera cupiditatis: quoniam si amor creaturae ad creatorem referatur, non jam cupiditas sed caritas erit & cum propter se amatur creatura, tunc es cupiditas, non caritas: atque ita non praecipit scriptura nisi caritatem, nec culpat nisi cupiditatem, ' eo modo informat mores hominum. Percipiunt, opinor, Theologi loqui me verbis S. P. Augustini lib. s. de Trinit. cap. i. oe lib. I. de D r. chrisiana cap Io.

155쪽

I 6 Quo in loco etiam S. Doctor declarat a se ear tatem vocari motum animi ad fruendum Deo propter ipsum, & se atque proximo Propter Deum: Cupiditatem autem motum animi ad fruendum se & proximo , & quolibet corpore non propter Deum. Quamobrem agerentibus nobis non esset ,

omnem amorem creaturae rationalis caritatem habitualem,

vel cupiditatem habitualem, neque a cupiditate corrumpi quidquid non proficiscitur a caritate; nihilotamen minus necessum esse, ut actiones omnes humanae cum deliberatione peractae fiant propter Deum, atque in ipsum caritate referantur, consenserunt Centum Episcopi, consensit ipse Senonensium Antistes, qui una cum aliis praelaudatas Explicationes approbavit. Quare postea mutata Sententia me Quesnellianis accenset, imo non me tantum, sed Centum

florentissimae Nationis suae Praesules, atque cum iis semetipsum, immemor ab iis, a se quoque, Auctores praedictam sententiam impugnantes redargui (quod numquam a me factum memini nigro praefixo theta, ac nota temeritatis e Dixi, mutata sententia et sed forte melius dicendum erat, maxima praedecessoribus suis . & universis dioeceseos suae Parochis irrogata injuria. Enimvero sententia de operibus deliberatis in Deum referendis & a Centum Episco-Pis anno IIIo. fuit, ut diximus, splendidissime commendata; & antea, anno nimirum I 658. & sq. tradita ab aliis Episcopis, qui Apologiam Casuiflarum proscripserunt. Horum Episcoporum Censurae in unum collectae fuere Volumen , cui titulus: si Recue ii des principales censures des Arche- veques & Eveques de France , contre te livre in titule e

ni ses, publie en 16S . si Sunt eaedem Censurae num. xvi. earumque nonnullas laudavi differt. g. Vindi c. cap. I. Dum. 8.

Priorem autem tenet locum Censura Archiepiscopi Senonensis Ludovici Henrici de Gondrin , cujus mentionem feci superius capite s. num E. In hac Archiepiscopi Senone n-ss Censura tit. De omnibus alitionibus noβris in Deum referendis , praemittuntur verba Apologiae pag. Is s. si S iis ri ont a nous debiter que les erre urs de ceux qui tiennent

,, Pour maxime que les chretiens dolvent en toutes leurs

156쪽

s, proumns potnt ces erreurs . si Deinde Censurae hae et verba sequuntur num. c. Haec propositio quatenus erroris recci

sit sancti mam doctrinam, qua chrisianis omnibus praeceptum asseritur, ut a Ius omnes suos ad Dei honorem, a SIM Icilicet vel virtute, referant, temeraria , O falsa es, Patribus, S. Thomae, ct clarissimis Theologiae Doctoribtis injuriosa, qui in his S. Paulli verbis , Omnia vestra in caritate fiant; di in illis item, Sive manducatis, sive bibitis , sive quid aliud agitis, omnia in Dei gloriam agite, Derum praemceptum femper agnoverunt, quod violari sine aliquo peccato vel mortali vel tieniali non posset . Hanc Cl. Archiepiscopi de

Condrin Censuram confirmavit, ut praemonuimus cit. cap. S.

provincialis synodus Senonensis quae habita fuit anno 166o. die undecima Maji. Eodem Senonens Archiepiscopo de Gondrire iubente editus fuit, cunctisque dioecesis suae fidelibus traditus catechismus , in quo legitur et M Que faut-il se ire Poiar almer Dieu, comme il nous te coman de 3 R. Il faucia tanger lavvent a tui, se pla ire a parier, & a ententiret parier de lui, & lui rapporter toutes ses affections , ses,, Pensi es & ses actions e ce qu on ne tauro it ometire sens,, quelque pectio. Idem catechismus typis iterum procvsus suit mandante Senonensi, qui proxime Langueti uno

praecessit, Archiepiscopo D. De Chaviani anno I E s. Quid ergo Languetius 3 Doctrinam illam de actionibus in Deum referendis, prout exprimitur a praedecessire suo De Gondris , & in praelaudato catechismo, in s. sua Pastorali p. q. pag. 888. anathematigavit atque proscripsit, & catechismum illum inhibuit, pluribus dioeceseos suae Parochis vulgata epistola conquerentibus de interdicta ea doctrina , quam praecedentes Archiepiscopi , provinciae synodus , re catechismus ipse tradiderant, & quae omnium parvulorum

quoque ore, praedicabatur. Hinc in-Languetium invehitur pag. Es. sextae Epistolae Antissiodorensis Antistes: si Vous D n' aim eZ pas, M. qu on vous rappelle ce catechisme , H que votis ave E defendu d' ense igner dans votre diocese, & au quel uous en avea substitue un aut re, ou l on ni troiave plus cette doctrine, que vous aveZ si violem ment corrbattue. Vous avet Z donc re nonce a la doctrine de H vos P dccessi ursa uous I aveZ taxee d erreur anathum ais D tisce dans toute l Egli se . Vous avea apporte dans votre

157쪽

- Dioc e une doctrine nouvelle, qui eloit non seu lementia inconnue, mais contredite jusque dans uri petit cate chiis A sine. Convaincu d uno telle innovation, etes-vous rece- vabie dans les accusations, que uous formeg contre moi H Et n' ai-je pas droit de uous recuser commet obligerum de vous justi fier vous-meme, avant que d' et re admis a m ac-

cuser Pour moi je uous declare, que je persiste dans Iata doctrine du rappori de nos actions a Dieia par amour; Ac que je m y sens toujours plus asser - - Nequaquam diuturni horum duorum Episcoporum di si dii arbitrum me constituo: sed hoc unum inde, quod est

apertissimum, infero, meam de actionibus cunctis in Deum actu, seu virtute, referendis sententiam ab Episcopis omnibus , qui reprobarunt Calaistarum Apologiam, a Centum, Episcopis, qui Constitutionem Unigenitus unanimiter receperunt, ab ipsomet Languet inter istos connumerato, ab ejus

in Cathedra Senonensi Praedecessoribus , a synodo illius Provinciae , ab omnibus dioecesis suae Parochis , in catechismo, qui diu in eadem dioecesi obtinuit, fuitque novi, semel typis editus, fuisse approbatam,& appellatam sancti simam , orthodoxam, a Patribus, a S. Thoma, a clarissimis Theologis traditam, horumque judicio Apostolicis institutionibus consonam; eos vero, qui eamdem sententiam meam esse erroneam pronuntiant, non posse, judicio Gallicanorum Praesulum, notam effugere temeritatis. Nullum itaque doctrinae ipsius fulcimentum at robur petam modo vel

ab Augustino, vel a Leone Magno, vel ab Angelico Praeceptore, vel a Clarissimis Purpuratis Hosio, Bona, Norisio, vel a Scholasticis Doctoribus plurimis et quando gloriosus numerus tot Episcoporum Galliae , & ipse quoque adversarius, consistens in aliorum Comitiis, me tutatur ac protegit.

Praeterea affirmanti Episcopo Antissiodorensi se non discedere a doctrina Instructionis Pastoralis de Iuctitia ornsiana Archiepiscopi Turonensis, ita Senonensis Praesul Languet praecitata epistola pag. S. num. II. reponit Nou-,, velle constance, nouvelle temerite , quand uous uous a P-

158쪽

M tres Prelais qui croFolent apparce voir dans cette meme Instruction quel ques traiis favorabies aux propositions conv

tien doli se foumetire a esprit S de coeur. Quidquid igitur sentias de Infructione Pastorali Archiepiscopi Turonensis, vulgo De Toura, evanuit de illa apud Eminentissimum Cardinalem Rhotomagensem , aliosque Antistites, praeconcepta suspicio. ubi epistola quadam sua declaravit propositiones Quesnellianas fuisse jure proscriptas. notasque di censuras eis inflictas congruere smplici & naturali earumdem propositionum sensui: Constitutionem vero Unigenitus tamquam judicium totius Ecclesiae dogmaticum . cui fideles omnes teneantur demisse obtemperare, se revereri, semperque reveritum esse declaravit. Ea declaratione contentus Archiepiscopus Senonensis quaerit, an idem, quod

Tuionensis Praesul, possit de se ipso Antiss odori Episcorus

assii mare; nullum, si affrmet , inter utrumque laturum fore discrimen , sed urioncm in eadem fide, atque in eadem decretorum Ed fidem frictan Dum accertatione; daturum ea proic statione illlam si . t ' Egli se enitere la conis A solation de volt rc uni avec elle d Ans la hieme scy , α,, la mc me acceptation de se s dccre is qui concernent la H lay. M

159쪽

I o Quid ergo in me sulli praesul egregius, dum libro Ir.

Theolog. disciplin. per omnes adversus Bajum, Ian senium , Quesne ilium latas ab Apostolica Sede Constitutiones discurrendo, illarum aequitatem propugno, cavillationes adversariorum refello, pro certitudine ac firmitate judicii Pontificum Romanorum acerrime pugno , omniaque istoru et

decreta, quod Insimulator ipse fatetur, debita prosequor veneratione Illud propterea, quod de Turonentis Praesulis doctrina tulit Languetius , de propugnata a me sententia fuit Censorium judicium Eminentissimi Ioachimi Belatii, qui licet Medistarum partibus esset addictus, libratis tamen scriptis meis Theologicis ita de me pronuntiavit: si Per pas-,, sare alia Censura contro it P. Berti, diro per la prima ,, Cosa non poterii avere per sospetio degli errori di Gian-,, senio , se si dara una sola occhiata ne i fine dei di tui to-,, mo de Gratia , dove porta tuite Ie sue propoligioni, is, che in questo tomo dilande, e si vedra , che dalla sessa- , gelima seconda sino at Pottuagesima quarta non se altro, ,, che impugnare Bala, Quesnello, e Gian senio, insegnandoviis, ancora I insallibilita de Romani Ponte fici ne Fatti dogma-,, tici et it che e segno evidente mente e lusivo di quat sista s ,, spetio di Gian senismo, essendo de Giansenisti quali la Te is sera , e it loro rifugio it sostenere, in gannarsi i Papi net fallo,, di Gian lenio, abben che dogmatico, e percio non voglion ,, rico noscere che gli errori condan nati ne ite cinque proposi-,, Eioni di Gian senio sieno ne i libro di questo autore net di,, tui senso ouvio, e pero si ridono quando loro si nomina ,, i Ere sta Gian seniana. si Et si vero Cardinalis sapientissimus,

cujus Censurae fragmentum modo produxi, rebus sit exem-Ptus humanis; manent tamen quae in meam defensionem conscripsi in Romanis Archiviis, ac penes Pontificem Maximum quo jubente ipse, aliique Viri in Urbe doctissimi

libros a me in lucem editos accurate diligenterque pervo- Iutarunt, expenderunt, nullaque nota perstringendos, lin-mo perutiles esse affirmarunt. Quos ideo cum Belatio commemorandos esse arbitror , ne quis cum Senonensi Praesule Co procedat incogitantiae , ut audeat asserere vigilantissimum Ecclesiae Pasiorem mei caussa indulsisse, ut haeresis ubique terrarum grassaretur immunis, aut non vidisse ex eccella Sacerdotii culmine gladium cominus ferientem , quem Disiliroes by Cooste

160쪽

quem ille lactat se prospexisse e specula sua , venientem

a longe. Inde jacula potius emittit putans commorantem hominem in Italia perimere, neque Perpendens huc Pervenire non posse excussas a fracto arcu sagittas; ac si perveniant, clypeum nobis esse ad retundendas aeneum, quem

ipse in eadem ossicina pro Archiepiscopo Turonensi procudit .

Hujus erga Apostolicam Sedem studiosissimi Praesulis

Pastoralis ins rustio edita anno II s. undique sententiae nostrae cohaeret . Enimvero gratiam constituit in sanctae dilectionis inspiratione, ac docet primum credendi affectum supponere aliquem divini amoris incitamentum, sive ut ille Gallico loquitur idiomate pag. 16. H quelque et inm celle du divin amour ,, eamque statim rationem subjicit, Car la volon id ne commence a se mou voir vers Dieu, ,, que quand cile commence a l' aimer. H Quod verbis Augustini epist. isi alias 8 s. ad-Hilarium cap. 2. num. s. &libro Il. Cont. cap. s. num. Io commonstrat, assirmatque

fidem, qua ad veram justitiam disponimur , nil esse aliud ,

quam inchoatam sanctae dilectionis excitationem ,, Un com- mencement au molns de la hin te dilection . si Eadem, ratione de spe, quam nobis inserit divinus amor , pertractat: atque pag. 23. ad hunc loquitur modum: H Rien ne M pouvant preparer Ies voles a la charite que la charito

meme r la charite commence a la charito habitante & justi fiante. is Atque idem quod de fide , de spe concludit, cujus actus ne tant Pas, inquit, sans une elaece de commen cement de la se in te dilection . si Haec de caritate, proculdubio ampliori accepta sensu , pro qualibet boni cupiditate, seu voluntate bona divinitus inspirata. De caritate Cnim, quae est amor Dei propter ipsum paullo inferius disseritur, & pag. 16. definitur illam esse ad justificationis gratiam obtinendam dispositionem maxime necessariam, vel ut patrio sermone loquitur: si La plus in dispen-- sable disposition. si Id studet luculenter evincere. Ad memoriam revocat Clerum Gallicanum declarasse temerarios esse, qui doctrinam istam oppugnant : quartum explicationum Bullae Unigenitus inculcat articulum; & doctissimi Bocsuetii Meldensis Episcopi profert , explicatque pag. 33. Oseqq. defaecatam libratamque sententiam, sanctum quidem,