In opusculum inscriptum reverendissimi Joannis Joseph Languet, archiepiscopi Senonensis, judicium de operibus theologicis f.f. Bellelli et Berti, aequissima huius expostulatio. ..

61쪽

Esequi effectum infallibiliter st Est ne unus, ad cujus notistia in non pervenerit quod ait Augustinus in libro de coris rept. & gratia cap. 12. num. 38. Infirmis servavit Deus, tit ipso donante invictissime quod lonum est Dellent , ct h,o deserere inviicti me nollent : Et de praedestinat . SS. cap 8. num. II. Haec ita lue gratia, quae occulte humanis cordibur disina largit te triluitur, a nullo duro corde respuitur. Ideo quippe tribuitur , ut cordis duritia primitur auferatur e Estne unus, qui nesciat S. Thomam I. E. q. II E. ari, J. haec

scripsisse : Si praeparatio ad gratiam consideretur secundum quod es a Deo movente , tum habet necestiatem ad id, quod ordinath a Deo, non quidem coactionis, sed infallibilitatir. quia intentio Dei deficere non potes, secundum ouod August-nus dicit in libro de praedes. SS. quod per fenescia Dei certit me liberantur quicumque liberantur. Unde s ex intentione Dei moventis ess quod homo, cti ius cor movet, griatiam consequatur , infallibiliter illam consequitur , secundum illud Ioannis 6. ,, Omnis . qui audit a Patre, & didicit, venit ad mep ta Hinc Thom istae omnes cum Dida co Alvare E de auxiliis disp. Ix2. num. I p. Posita gratia e caci , inquiunt,

in libero arbitrio, infallibiliteF sequitur, quod ipsum liberum arbitrium pie operetur, ut haec duo simul sint incompti iliis. quod scilicet gratia incax pcnatur in homine, es homo actu uissentiat,

Cum haec tamen sint cunctis Theologic apertissima , t criminari nos audet conviciator , quod asseramus effectum ex victrici delectatione consequi infallibiliter, aperto marte rughans adversus fulgidissima Ecclesiae Iumina Augustinum,& Thomam . Et quod caput est, ac in nobis intolerabile

foret, in adversariis nostris non advertitur, aut excusatur, eodem cap. 8. eademquet pagina Is 6. unde verba mea

obtruncata, & mutilata producunt, ita locutus sum ambituitatem omnem evitans: Nos dicimus indeliberatam esse anc delectationem , quatenus inspiratur a Deo : O proinde per primum actum indeliteratum nos nihil mereri, ni se accedat liberi arbitrii deliberatus assensus, firmi me tenemus ecum meritum haberi nequeat sine indisserentia libertatis . Athaer clelectatio oictrix ceniuncta ess cum deliteratione com parate ad vera , quae e ciuntur ae libero arbitrio hac delectatione excitate . Luamvis enim sit haec e cax gratia an

62쪽

tecedens, es Deus fine nobis faciat ut delimus nihilofumen

minus per illam non proponitur nobis bonum sub omni rationebonio quemadmodum proponitur Beatis per Iumen gloriae, ideo.oue remanet indifferentia iudicii, di vera libertas, quam ha-θere nequeunt Beati in patria: ut explicavi in libro de scientia Dei cap. Ig. regula 6. de AngeliI capite pariter II. Ode primo homine cap. Io. uuamobrem sequitur quidem ex hacoictrici delectatione infallibiliter essectus, eo quod animus amplectatur bonum quod magis delegiat, sed sequitur libere .

quia non adeo in hac vita de fiat bonum aliquod, ut nequeiat in eo apprehendi ratio aliqua mali. En libertas, di indifferentia judicii, a me eo ipso in loco asserta re explicata . ubi verbis meis mutilatis autumant denegari. Sed est iniquorum Accusatorum temeritas & confidentia , ut sibimet Persuadeant proposita a se objecta in suis , non autem inisicriptis meis legi, & dijudicari oportere. Cetera hujus paragraphi criminatoris verba non moror Quo enim in loco scriptum est a me , sub victrici delecta. tione non remanere potestatem abstinendi simpliciter a peccato . . & sub impulsu gratiae necessitantis ad bonum posse hominem eligere hoc, vel illud bonum, neque habere potestatem peccandi, vel non peccandi p Aut delirat, aut somniat, aut saltim sibi monstra fingit, qui ista scriptitat. Nostra haec apertissima sententia est, quam declaravimus lib. XI. cap. X. Pag SIT. Sicut quacumque gratia praevenius potes iniquus reluctari; ita quacumque premente cupiditate

potess jusu; terseverare: paullo inferius assirmamus oportere ad proniganda scita Ian senii , Sub parva delectatione veram potestatem agendi, O sub delectatione victrici potesta.tem agnoscere relusandi. Vide etiam quae dixi libro 1 .

cap. XI pag. ZOI.

Me non latet , displicere nonnullis , quod essicacem gratiam dixerim victricem illam delectationem . quae superat contrariam concupiscentiam , adeo ut eadem gratia relative ad diversos gradus carnalis delectationis sit essicax, vel inessicax : sed hanc esse complurium catholicorum Theologorum sententiam , tam luculenter demonstravi dissert. q. apolog. cap. I. s. E. a numero I. usque ad ' Ut necessum non sit eadem rursus cum legentium taedio repetere.

63쪽

Iv. Similiter o iustum, mi gratia a Deo deuegaretur.

fuscienter ait esse liberum ad demerendum , si fota n possit ,

ex. gr. loco furti homicidium perpetrare, aut fornicationis loco adulterium. Quae Afirina aeque purnat cum concilio Trividentino , es cum decretis Summorum Pontificum latis contra Jansenium. Audiatur ipse AUFlor i et Contingere tamen potest, ut voluntas sit determinata, &c. Haec F. D rti Gia,

libertate ad merendum requisita.' F. I. LAURENTIUS. Atrox est, & iniquissima postrema haec exprobratio. Nam iustus non solum habet potestatem liberi arbitrii , Acrotentiam illam cXtrinsecam , qua potest adjuvari a Deo, quandiu in hac vita versatur; ted habet ulterius potentiam illam intrinsecam, quam illi tribuit auxilium gratiae lassiciisentis. Profecto illis verbis, Contingere autem potest, oec. quae habentur lib. I S. cap. h. non affirmo haberi rationem meriti in iis actibus, qui peraguntur necessitate, sed in iis, quos liberum arbitrium peragit libere, & cum indifferentia judicii. Loquor enim de Deo, qui cum necessario amet seipsum, libere tamen diligit creaturas e loquor de Christo, tui etsi peccare non poterat, habebat tamen liberam pote-atem ponendi animam suam; & loquor de Beatis, qui liscet videndo De uim , ut in se est, necessario illum ament , sua tamen pollent libertate erga objecta reliqua, quae sub indifferentia judicii eis proponuntur. Belle igitur . bellissu-- me i Debebat ex hoc loco adversarius fateri sententia mea requiri ad opus meritorium libertatem indisserentiae , nec sufficere libertatem a coactione, sive illam spontane ita tem& lubentiam , qua Deus seipsum, & Christus, & Beati diligunt D um: id debebat fateri; sed meis, ut alibi, verbis

excisis, & mutilatis infert oppositum, id est, negari a moveram libertatem indifferentiae ad merendum , vel de meis rendum: pro qua libertate eo in capite acerrime, &, ab sit invidia verbo, accuratius, quam multi Theologi fecerint, decertavi, Redis

o To. T. P. agi

64쪽

R-ddantur itaque verba mea, re evanescet caluinnia sua . Contingere (ita ego praecit. pag. Z8I. contincte e autem potates, ut voluntat fit determinata ad unam C ciem boni, v. g. Ad diligendum Deum, quomodo determin ta es v luntas Beatorum, Et erat ante mortem volunt a s C riai; in nihilominurmaneat indete minata ad hunc actum , es um. Lui enim Deum 6idet in se , es ad illum amandum determin itur imis mutabili nec estate, pollet autem sua lihertate in actibus ceteris, qui versiantur, circa objecta indifferentia , ct ab illa inritate, a qua nequeunt defecti, imperantur. Ita Chr*ur Patrem, quem nece ario diligebat, orabat libere, O libere illi obtemperabat dando corpus Dum percutientibus, ct genas, fitas vellentibu . Promeruit hoc pacto; di operatus est hominum redemptionem cum potesate ponendi allimam suam, ac persectisima libertate. 3 i i ..

V. Audiatur etiam disserent de libertate ad demerem dum fusscienti in flatu naturne lapsae , i, Possumus ergo objicientibus hominem, &c. S paullo post: Insuper Theologi clarissimi refellunt hoc argumento Jansentanos, &c Sane fansenti Iesiatores hanc libertatis speciem non rein cerent , imo ultro adoptarent. Porro justus urgente praecepto post acceptam gratiam jussificantem reus ne 'censebitur . Sfincienter liber ad demerendum , si praesertim agatur de imp etione prael epti aspirmat vi, cujus obligatio inflat, quoique emittere ncn potess sine peccato, nee aliud peccatum potes eligere F Erit ergo reus etiam jusus, etiamsi mandatum ei fiat impossibile secundum praesentes, quas habet, vires,& desit ei gratia, qua illi fiat possibile; quod est pura Ian- senii doctrina in prima ejus propostsigie damnata ut haeretica , di impia.

F. I. LAURENTI Us.

vellicat demum Senonensis Antistes quae de libertate ad demerendum scripsi tom. I pag. g. Possumus ergo, mLoquor ibidem de homine destituto gratia lassiciente: ac

65쪽

verba mea, si, prout jacmi,. recitentur, sunt hujusmodi: Possumus ergo obbicientibus hominem derelictum a gratia non peccare , quoniam es determinatur quoad speciscationem ad malum. respondere quod illius voluntas non est determinata ad hoc malum, vel illud; ideoque peccat per liberum arbitrium unum, aut alterum eligendo. Afferebat Calvinus peccare homines extincto Acet arbitrio, cum peccet etiam Diabolus arbitrio carens . At haereticum refellit docti mus Beb arminus Ab. s. de grat. es lib. arb. cap. I . ad 3. his verisbi e Respondeo tam angelos sanctos . quam malos Daem nes respectu finis ultimi non habere liberum arbitrium a necessitate ; tamen respectu mediorum liberum arbitrium etiani a necessitate habere . quia multa faciunt, quae poctant non facere, & e contra; & in hujusmodi Daemones vere peccare, & bonos angelos opus vere laudabile facere; quamvis nec poena, nec praemium essentiale crescere pocst, cum utrique sint in termino, & omnia ipsorum opera ad exercitium damnationis, vel gloriae sempiternae pertineant. V dete etiam Essium in obro a. sent. d/s. p. s. s. o dis. ultima lib. d. D. Thomam I 2. q. 8'. art. s. Si e speccant in operibus deliberatis damnati, ac Daemone; , qui Oratiam nequeunt habere, ouanto magiae mortales, qui tuam

Dabere possum y Insuper Theologi clarissimi refellini loe aris X mento lacenianos ostendenter privationem gratiae , ut dogma suum ubertara contrarium propugnente etiams nihil soni absque gratia possimus perficere, labemus tamen in faciendis ma- iis optionem ac libertatem et igitur ex privatione gratiae non infertur reccandi necessitas. Et fane , me iudice , facilius hoc responso illorum ora obfruuntur , quam F responcteas gratiam adesse sngulis; quoniam hoc posremum in controversia est, ct

Jansentana consecutio pleno Catholicorum ore damnata O exisplosa . Haec mea verba sunt ; in quibus satius duxit .calumniator Iesecare Ven. Bellarmini lucidissimum testimoni uin, di insignis Theologi Est ii , & S. Thomae Theologorum Principis nomen praetermittere, quam sententiam meam absque censura dimittere; tametsi proxima Pag. . demonstrem , ea dom responsione a Dionysio Petavio Jan senistas refelli lib. . de viscio sex dierum cap. q. num. g.

Similia mihi objicienti Auctori Jansentimi Reditiitii

66쪽

cto etiam testimonio Honorati Tournelii, qui lieet teneat auxilium gratiae numquam scelestissimis peccatoribus deesse; tamen 2. p. de gratia q. 8. art. q. pagina 63 . Menet. edit. demonstrat sententiam, quam carpit adversarius, esse inter Thom istas communem & pervulgatam . Vellem in hanc Vindiciarum partem, quam nuperrime laudavi, oculos humanus Iecstor aliquantulum intenderet. Iam enim, cum haereistica iit & impia sententia dogmatirantium solam libertatem a coactione lassicere in statu naturae lapsae ad merendum, vel demerendum, & non requiri libertatem indifferentiae, sed voluntatem robustiori dei ctatione excitatam reluctari non posse, & huc vel illuc abripi impulsu cupiditatis, vel earitatis, ineluctabili necessitate , & absque potestate ad Oaei positum: evidentissimum est sententiam nostram, qua dogmam lia ista reprobantur & refelluntur, non impiam, & haeremticam censendam esse , sed piam, catholicam, atque ortho

CAPUT I II

De e cacia gratiae, es gratia suspiente.

I. Uum FT. Bellelli , , Berti ausi fuerint expressis tem

I miniae asserere nullam esse grati. .m vere sincientem , aut gratiae interior re sit n'n posse, dogma tamen ea tholicum in hoc puncto imputuare non sunt veriti, non fomlum ei opponendo errorem de duabus delectationibus reiatiis voluntatem nec tantihus t verum etiam tortu sis, di ad fra

clem compositis de gratia fuscienti fermonibus , qui sensum

illorum aperiunt . me arte utitur F Berti inprimis cum ex

una parte dicit se probare maxime ratiam fusicientem fensu Thomisartim, re ex altera prFietur se dubitare utrum illa gratia Thommica sit oe e sti ciens imo se malle i iam appellare in cacem, quam sincientem. Luid enim Pu- tandum es de Theologo, qui dubitaret utrum praemotio PD- sica defruat libertatem , eamque nihilominus probaret maximme p

67쪽

mey Haec Fri Berti Gerba Dei (ile De quaestione grammmtiealta idest an gratia lassiciens, c. usque ad ea verba ,

Scholastici non consentiunt.

Hic F. Berii LGlori sucum facere conatur , O sub lantia gratiae Thomisticae finicientis quid de vera injussiciem ita tuitis gra/iae femiat, abscondit . Etenim vidimus jupra quod juxta ejus sistemat Iratia ess micax , quanilo gradibus superat concupiscentiam debiliorem . Est tiero in Pax, s con cupiscentia huic gratiae gradu suo superior est ; quae conis capiscentia major in stradu non potes vinci a gratia , quaeta gradu est minor. Huc refert passim illud S. Augustini de delectatione indeliberata male intellectum , O eodem sensu

praeposiere a Iansenio decantatum . Secundum id, quod amisplius delectat, secundum id operemur necesse est. Ex quo sequitur , gratiam illam , quam susscientem Docare utcumque consentit, esse vere insusscientem relative ad gradus concupiscentiae superioris, ac proinde relatide rid praeceptum imis plendum . In hoc ergo ejus error consistit, quod asserat justo, concurrente tentatione , aut urgente praecepto, a Deo denegari gratiam, quae relatitie ad ejus vires si de e sussciens, Odari ab eo tantum gratiam ines iacem, cum qua concupiscentiam in gradu superiori vincere jussus non potes.

F. I. LAURENTIUS.

Etiamsi assirmassem solam gratiam se ipsa essicacem esse vere cientem , accepta gratia fusciente pro illa , quae

lassicit ad perficiendum actum, seu ad operandum; nullus in Theologia mediocriter versatus me ob id reprehendendum esse putaret. Thom istae, alii Theologi, nec non Con- ruistae, ac praeterea ipsam et obvia, & manifesta ratio hoc declarant. Thom istae quidem; nam Didacus Alvaren lib. 8.de avx. disput. et s. inquit. Illud auxuium dicitur completo fusiciens ais aliquam operationem, ultra quod nullum aliud auxilium es assolute necessaritim, ut illa operatio actu producatur , & Ioannes Gon Zale E controv. S. art. 6. Aliqui doctissimi Thomsae arbitrantur, minus congrue vocari furtu ciens illud auxilium , quod contra micax dicitur . Alii Theologi; siquid ena Cardinalis de Lauraea opusc. g. cap. q.

68쪽

qnum. 8I. ait: Saepe eum aliis viris doctiis miratur fum ., cur Theologi moderni gratiam illam Abinam , qua homo Docatur , excitatur, illuminatur, O inspiratur ad bonum faciendum , es effectum non obtinet, vocare coeperunt fu cientem ,

ad disinctionem incacis, quae semper habet annexum essectum cum fatis non sit ad eum ponendum , sicut incax. quae in rigore dici deberet fu ciens: & P. Macedo in scrinio cap. d. Augustinus auxilium sussciens e ax dicit, eum proxime fu ciens es, imo non putat sussciens quoa non habet efectum e es quidem meo judicio reste . nam si si cit. O datur ut sufficiat, cur non efficiet id . propter quod datvry Luod F non efficit, profecto non sufficit. Nec solus A gusinus , sed etiam alii Patres auxilium . quod Scholastici efficax vocant , sufficiens appellant et uti obserdat Uasquee,

es probat ex Prospero, in X. A. disp. 18S. cap. IX, num. SS. Medistae demum ; nam praeter Vasquesum SuareE lib. I. de auxiliis cap. 6. num. . scribit: De ratione auxilii fus

eatis, s proxime di actu sufficiens R. es, ut includat

omnia auxilia necessaria smpliciter , quae per modum principii concurrunt ad supernaturalem actum, quia hoc auxilium est sufficiens per modum potentiae: potentia autem ut sit fu

sciens, oportet ut habeat omnem virtutem necessariam ad agendum et es hoc ipsum praes eri nomen sufficientis; nam fialiquod necessarium principium dees, Ae illa non potes aliud

operari: ergo aliud non erat sufficiens. Accedit evidens ratio. In horum nempe Theologorum sententia auxilium illud est revera sufficiens, quod non requirit aliud auxilium ad supernaturaliter operandum, & includit omnem virtutem necessariam ad agendum: at sine gratia efficaci non habetur quidquid requiritur ad supernaturaliter operandum, sive omnis virtus necessaria ad agendum et ergo sine gratia efficaci non habetur auxilium revera sufficiens. Hujus svllogismi propositio prior est Theologorum, quorum protuli testimonia. Propositio altera est omnium Augustinensium ac Thom istarum . Auctoritate itaque, & ratione perspicuuris

est, solam gratiam per se essicacem esse revera sufficientem. si gratiam sufficientem obvio, & litterati sensu, pro ea scilicet, quae lassicit ad ponendum actum, intelligamus. Admisso tamen discrimine inter gratiam sufficientem &efficacem eo Thomistarum sensu, quo gratia sufficiens non

69쪽

Soexeludit necessitatem gratiae efficacis, atque una potestatem tribuit agendi, altera operatur eae ctum; mentitur splendide quisquis autumat a me auxilium sufficientis gratiae denegari. Ostendi id in Vindiciis differt r . cap. 2. s. E. pag. 2IS. & seqq. pluribus e Theologia a me in lucem ita collectis testimoniis . Inter quae est illud libri I . cap. 8. Eti ergo 'ratia sufficiens sensti Thomistico , ac nostro, illa quae dat posse , non velle: & inferius, Fatemur per gratiam sufficientem dari nobis potestatem impiendi Horana mandata , eamque veram ct propriam , sed non taliter validam , expeditam, ut ad ponendum agium non sit necesssaria gratia efficax. Rursus lib. I cap. Augustinus agnoscit in hoc hiatu, non solum adjutorium quo, sed etiam adjutorium sine quo non . se pure fumerent. Sed legito alia plura praecitato secundo para grapho vindiciarum mearum atque num ibi loquar tortuous , ct ad fraud cm compositis sermonibus , iudica quisquis legeris Evanescit ex dictis quaelibet imposioris cavillatio. Dum enim dico , dubitari poste an gratia sufficiens Thomistica sit revera sufficiens, loquor ipsorum Thom istarum ore: &, si candido animo loquendum est, non dubito, sed nego esse revera sufficientem , si gratiae sufficiemis nomine illam accipiamus , praeterquam nul Ia alia gratia requiritur ad pomne n dum actum. En evidentissima ratior Quia ad ponendum actum necessaria est gratia per se ipsam essicax: nam si gratiae sufficientis vocabulum accipiamus pro ea gratia a se quae dat posse, sed non excludit necessitatem gratiae Perie eis cacis ad actu operandum; gratiam illam lassicientem probo maxime , ut dixi cit. cap. g. pag. g r. De linat idcirco accusator ineptam illam interrogationem regerere .

Quid enim putandum est de Theologo , qui dubitasset utrum Praemotio physica destruat libertatem, eamque nihil minus Probaret maxime 3 is Hujus farinae Theologus esse eLutheranus, Calvinianus, Iansentanus et sed qui physicam Praedeterminationem, simulque veram libertatem propugnat, is est verus SS. Augustini, & Thomae discipulus. Haec ad rem nostram facienda est interrogatio, Quid existimandum de viro Theologo, qui assereret gratiam efficacem e sese necessariam ad ponendum actum adversus Med illas assirmantes cum Suaresio illam esse gratiam suocicntem , Prae

70쪽

ter quam ad ponendum actum nulla alia gratia requiritur 3 Atque huic interrogationi facillima est responsio: In sensu

hujus Theologi , & in ea sufficientis gratiae significatione. sola gratia efficax est vere. ev proprie furacient.

Quoniam vero Languetius mea verba profert ex libro II. cap. 3. pag. L 2. iasque ad illum dumtaxat termin uno, quo dissicultatem proponunt, meamque sententiam non exisplicant . opus est integre ea verba proferre, cum abunde omnem exsufflent, elidantque calumniam . ., De quaestione grammaticali, ( ita ego tom. 3. Pag. 3 2.3 id est, an gratia lassiciens Thomistico sensu , sit vere & proprie suo sciens, non opus est definite sententiam dicere. Ego sane mallem appellare inefficacem . eo quod non inspiret vo-Iuntatem illam robustam, quae inspiratur ab essicaci . Idci co habui frequentius in consuetudine sermonis vocabulum istud. quam sufficientis e quod tamen in sensu Thomistico probo maxime, ut explicavi in cap 8. de H. P. At Dum inspecta significatione vocabuli , gratia illa Thom istarum notione lassiciens vere sit talis Scholastici non consentiunt. Hucusque Archiepiscopus. Constat me loqui de quaestio. ne grammaticali, idest, de significatione vocabuli sufficiem

iis, di ita prosequi ni lio interjecto vocabulo . M Negant ta- Iem esse Medistae omnes, ct cum illis Honoratus Tourneis ly p. 2 de gratia q. T. art. . concl. q. quia ea gratia in- lassiciens censenda est, quae non complectitur totum id , quod requiritui ut actus ponatur, vel saltem ut impetretur auxilium ad ponendum actum necessarium. Videtur consentire Norisius, qui ut dictum est modo, negat dari sine adjutorio essicaci potentiam proxime expeditam ad perseverandum in accepta justitia. Solam gratiam essicacem e se proxime lassicientem defendit dumet tom. g. disp. s. iect. I. Cardinalis Brancatus de Lauraea opusc. p. de grat. cap. g. Franciscus Macedo in scrinio cap. g. & in cortina pag. 318. Ex nostris Basilius Poncius I. p. relict. de gratia cap. II. Ioannes Schia veit Eerus disseri. g. de pracd. dub 6.& Petrus Clenaeris de gratia essi caci cap. 6. s. g. not. I. Consentiunt Theologi Lovanienses in justis. cap. IE. DUm I p. Horum, aliorumque sensus est, gratiam inessicacem non e sese revera lassicientem , si gratia sussciens accipiatur gramismaticaliter, quatenus cum illa rotcst Ioni actus absque G x gram