In opusculum inscriptum reverendissimi Joannis Joseph Languet, archiepiscopi Senonensis, judicium de operibus theologicis f.f. Bellelli et Berti, aequissima huius expostulatio. ..

71쪽

gratia validiori. Iuxta hanc notionem esset lassiciens illa gratia, quam propugnant Molin istae, si in praesenti sta

tu daretur , & sufficeret naturae infirmae adjutorium colis latum Adae innocenti. Alia ex parte non desunt Thomistis rationes , atque exempla ad probandum gratiam inefficacem appellandam esse vere , & proprie sufficientem , . Primo docent plura necessaria esse ad actum, quam ad potentiam et quod verissimum est, probatumque a nobis superiori propositione eodem exemplo apud Thom istas frequentissimo oculi, qui potest videre, etiamsi , ut actu videat, necessaria sit lux . Verum posse oculum cernere, nisi praebeatur luminis adjutorium, negat Augustinus lib. de gestis Pelagii cap. g. de nat. & gratia cap. Eo. de Peccat. meritis cap. S. libri t. epist. Ios. nunc I 86. Sed Thomistae reponent, loqui Augustinum de potentia conjuncta cumactu . Dicent insuper, recte appellari sufficiens in uno genere, quamquam alia in alio genere sint necessaria. Quod

commonstrabunt facile in omni genere Caussarum , cum serudito Thom ista Francisco Sylvio in X. 2. q. I. art. s.& Aurelio nostro Piette Lovaniensi tom. cap. R. q. R. Afferent exemplum ex Angelico Praeceptore 3. P. q. 6 T. art. I. ubi pertractans de necessitate Sacramentorum, cum

g. loco objecisset, Posita caussa sufficienti nihil aliud olde.

etur necessarium ad effectum: sed passio Chrini e hi sufficienae

caussa nosrae falatis e non ergo requiruntur I acramenta ad falutem humanam; ita difficultatem solvit: Ad tertium di

cendum, quod passio Chrissi es sufficiens causa humanae falatis; nec propter hoc sequitur , quod facramenta non sent

necessaria ad humanam salutem , quia operantur in virtute

passonii Chrisi, di passo Christi quodammodo applicatur hominibus per fac ramenta . Itaque sufficiens est gratia quaeli-het, quantumvis minima , licet requiratur gratia praedeterm minans, ut ad actum reapse applicetur. Accedit comparatio naturalium, omnium potentiarum, quae completae dicuntur singulae in suo genere, quamquam actu non opem rentur, nisi prima caussa movente. Itaque pro libito gratiam, quae opponitur efficaci, dicito aut inefficacem, aut sufficientem; mea enim non refert, utrum horum dixeris reum modo fatearis contra Ian senium interiorem aliquam gratiam, cui in statu naturae lapsae resistitur. ,,

72쪽

Ex lis, quae necessum fuit exscribere . manifestissimae res est, me lib. II. cap. g. disserendo contra secundam Ian- senii propositionem, ac demonstrando dari in hoc infirmi. ratis statu interiores gratias, quibus humanum resistit arbitrium . & ea occasione inquirendo num gratia, quae non est

per se efficax , appellari debeat susciens , instituere quaestionem de significatione hujus vocabuli fusciens, tam Th

mistarum, quam aliorum Theologorum recitare opiniones, re eam, quam tenent Thom istae, luculentius exponere, nihil vero de grammaticali illa quaestione definire . Manifestissimum insuper est , ludum eos lud cre, qui hinc conan tiar inferre denegari a me gratiam Theologico sensu suffcientem, idest, quae dat posse se junctuin ab actu . Et, si

non levi utendum est conj, ctura , Senonensis Archiepisco-Pus, quem nemo ignorat fuisse Medistarum partibus addictissimum , alicui hujus sectae Theologo provinciam commmisit seligendi ex libris meis loea, quae sibi viderentur suspecta, atque ex iis mutilatis, disparatisque connexis, fonte neglecto, suum protulit iudicium, a sublestae fidei consarcinatore deceptus. Alioqui , cum sapiens fuerit, & sagax, quomodo contigisset, ut cuncta, quae a me scripta

censoriis notis perstrinxit, obtruncaret, subverteret, & insensum detorqueret oppositum p Dixi hanc non levem esse coniecturam a nam si ipse textus nostros collegit , suisque Iustravit oculis; aut iniquus fuit eligendo perpauca , nec quaestionem ibidem actitatam discernens ; aut fuit imprudens, proxima, & quae sequuntur, ac nostram mentem explicant, praetermittendo. Absit vero, ut illum, vel iniquum , vel imprudentem existimemus .

De illo autem principio, Luod amplius nos delectat, fecundum illud operemur necesse ess , nec non de sancta delectatione opposta delectationi carnali , satis superque prae cedenti para grapho pertractavi.

II. His notatis facile istelligitur id, quod ibidem F. Berii asserit de gratia illa si citati , quae dat posse , sea in-eompletum; es cur vellicet Thomistas ex eo quod dicant, Per gratiam sufficientem constitui potentiam proxime, & com

73쪽

plete potentem producere effectum; saluatque potentiam non debere nominari potentiam proxime expeditam, nisi potentiam , quae ut ponat actum, gratiam uberiorem non postulat: quo denique sensu asserat si , Quod etiam renati , &Sancti, cum gratiam, Ac adjutorium petere debeant, ut in bono possint perdurare, etsi habeant gratiam lassicientem . non habent semper proximam perseverandi potentiam: SAugustino tribuat quod ipse addit, Quod cum sola gratia sussiciente non potest mandata facere qui caritatem non habet magnam ,& vehementem . idest, non potest proxime, complete, & expedite, Poterit vero cum impetraverit gratiam Uberiorem, congruam, & essicacem.

Haec omnia in Guae fidissemate significant, idcirco iustum eam illa gratia ne aci non posse proxime , O complete mandatum urgens implere, quia deles alio caelestis in gressi inferior, qua solum tollet, non potιs vincere concuti scentiam validiorem . Ex quo sequitur hanc gratiam vere esse insu ciemem relative ad praesentes vireae iusti. Non arguimus F. Berti quod asserat iustum aliquando gratia proxime susscienti carere, ureente tentatione, si potes proxime petere gratiam , quae illi Aes. Possumus utcumque tolerare , quod contra communem Thommarum sententiam assserat gratiam sincientem non dare pctentiam proxime completam, oe expeditam . si id dumtaxat assereret sensu ab aliquet Thomistis intellecto de potentia ex parte a Ius secundi completa, ct ex edita . Sed juum incusandum tidiciamus . quos secundum principium , quod posuit, gratia ine cax, quam sincientem aegre vocare censentit, es vere inis ciens jusso re- Iatiete aes ejus praesentes vire , quia a validiore concupiscentia opprimitur .

scd quidem sistema excludit quoque a iusto potentiam

omnis urgente tentatione . nisi habeat ad orandum gratiam e cacem, quamvis haberet gratiam ine cacem. Gratia enimine cax, fecundum Hsema F. Berti, ncn potest vincere concupiscentiuem validiorem ; es ideo inescax nominatur, quia concupiis entia illam gradibu fuis superat . Hinc ponit uusum aliqtiando deseri, illique denegari auxilia communia, O gratiam vere, es relative ad tentaticnis vires sincientem ; cujus derelistionis non aliam caussam reddit, quam profunda ,

74쪽

O Oeeulta Dep iudicia. Sie enim loquitur de iis, quos Deus

etiam inter Barbarbae, aut scelesisnsae eligit. Ut ostendat divitias misericordiae suae, nis solum perducere illor ad baptismum, allicere ad hi r n. nivere ad resipiscentiam , verum etiam facere perferaenautes, ct coronare in misericordia . O miserationibus. Addit i . I ex iis faut n)nnuvi, quibur ad ostensionem justitiae eratia subtrahitur, nec Deus renuisentes illor vocat, nec trahit permicaces, sed occulto, , j fio judicio eos deserit. Hi autem, intuit, lassicientem graist iam non habent. Lubd ut probet, addit: Gratia sufficiens donum est, nec ulla foret in Deo iniquitas, si Dras illam denegaret: Unde conciunt, quod illa gratia sufficiens est donum gratuitum, & post Adami peccatum indebitum bene. ficium, etiam, suppolito legis praetc Pt . mee autem dotyrina , et Braena, unde deriviatur, omnDns contradicit Apostolo dicenti et Fidelis Deus, qui non parumtietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet etiam

cum tentatione proventum, ut possitis sustinere. Contradicit

concilio Tridentino docenti, Neminem a Deo deseri, nisi prius deseratur. Contradicit eidem Concilio dicenti pos Augustinum. Deus impossibilia non jubet, sed iubendo monet, & facere quod possis, & perere quod non possis, ct adjuvat ut posss . E contra consnat primae propositions diamnatae in libro Jansenti asserentis justo quaedam mandata esse impossibilia fecundum praesentes, quas habet, vires, & ei deesse gratiam, qua possibilia fiant.

E. I. LAuRENTIUS Cuius generis fuerint adversarii praenotationes , ex diactis percipit unusquisque e sed prodit ille ulterius vel inscitiam, vet alucinationem suam, affirmans a me vellicari Thom istas, eo quod asserant, Per gratiam fus cientem constitui potentiam praxime , ct complete potentem producere effectum; & statuere potentiam non deberet nominari st tentiam proxime expeditam, nisi potentiam, quae, ut ponar avum, gratiam uberiorem non pisti, r. Quo enim modo fieri potest, ut vir in Thom istarum doctrina versatus ignoret, ipsorum

Thomistarum permultos tradidisse, solo adjutorio efficaci tribui

75쪽

bui potentiam agendi proxime expeditam, atque completam' Audiat Didaeum Alvarea lib. 8. de auxiliis disp. et s. Illudisuxilium dicitur complete fuscient ad aliquam operationem, ultra quod nullum aliud auxilium est absolute necessarium ,

ut ilia operatio actu producatur. Audiat Ioannem Gongales Controv. s. art. 6. ArchiepiscopuI Tranensib, Magister Herrera.

alii asserunt auxilium tu ciens in re non si iciens, idesi , non re ere potentiam complete a Iuatum in ratione principii , j dindigere auxilio eficaci, quod in illorum sententia duo facit. o complet potentiam, di illam applicat ad operandum inra

ubiliter. Audiat Franciscum Eumel tom. e. var. disput. d. g. sect. I. Susciens auxilium praeliat qui em vim potentiae , non quidem omnino proximam cum ultima actualitate, sed minus proximam, O quasi mediatam , vel minus immediatam , di incompletam . seu inadaequatam . Itaque non ego Thomistas vellico et sed Languetius cuncta vellicat. & exagitat, veI, ut rectius loquar. vellicaret, & exagitaret, si posset. Praeterea, quomodo Thomistarum sententiam vellico, quam, Ut nuper ostendi, rationibus exemplisque expono , & explico Ac si vellicarem etiam, & solum auxilium, quod nullum aliud requirit ad actu operandum , appellavissem, complete fuscien . cur non potui Cm fusciens auxilium eo modo describere . quo descripserunt Macedo, de Lauraea, Norilius, Vasque lius, Suare E, Tournelius Verum, ut omnem dissipemus caliginem; peto, quid sis

auxilium tribuens potentiam expeditam, proximam, O completamἰ Si respondeas cum Suaresio lib I de auxiliis cap. 6. num. q. esse illud , suod includit omnia auxilia nece faria

simpliciter , quae per modum principii concurrunt ad supernaturalem aAume dico . non dari potentiam proximam, expe- itam, atque completam, absque gratia efficaci . Probo quod dico, Quia in sententia omnium Thom istarum gratia eicax per motam principii concurrit ad fustematuralem actum . Si vero Potentiam expeditam atque completam illam dixeris , quae non excludit necessitatem gratiae per se efficacis aetpraedeterminantis ad supernaturaliter operandum; perspicuum est ex num. praeced. a me istiusmodi potentiam non denegari. Sed audiatur integra responsio mea ad objecta Ian&nistarum, ex qua calumniator mea verba Producit more

suri. mutilata scilicet, re diminuta. Gratia I sciens (ita

76쪽

ego lib. I p. cap. 'S. & ipsa pagina I o. ab adversario citata a gratia D ciens non dat posse ce et nectam cum ad Tu, si proxime completum S expeditum, concedo. Non dat posse ab ad Is sejungiam ct incompletum , ne o. Ac ndum unum es, ne Thomisiae (neque enim inter se, quod ad rem spectat. consentiunt, ut inquit citato in loco Gonga leE qui docent per gratiam susscientem consitui potentiam proxime es complete potentem producere es tum, verborum meorum sensem respuant, me cum Norso cap. q. calumniae sublatae, es cum Theologis probatissimis ibidem enumeratis appellare potentiam

proxime expeditam illam , quae, ut ponat alium , gratium uberiorem non posulat. His aperte mentem meam explicavi, assirmans nomine potentiae completae proximeque expeditae potentiam illam a me intelligi , quae non requirit ad ponendum actum gratiam tiberiorem. Cedo nunc: unum ne invenies Thomistam, qui mihi, aut alteri hoc pacto definienti cum viris sapientissimis potentiam expeditiam atque compIctam, respondeat, Utique . hac definitione recepta, habetur per solam gratiam lassicientem, seclusa gratia per se essicaci, talis potentia completa, expedita, ad Iuatac Nullus ex Thomistis, nullus omnino, nisi gratiam per se essicacem abjiciat, id poterit respondere. Videas igitur, quam imperite scripserit adversarius a me vellicari Thomsas, & quam fraudulenter potentiae expeditae ac proximae diversam notionem a Theologis traditam , & a me dilucide expositam praetermiserit , mea verba obtruncans , & resecatis intermediis, pro lubitu traducens, invertens , obscurans . Imponamus ergo huic paragrapho finem meis itidem verbis eodem capite g. pag. 3 I. Aliud est verbo contendere , aliud dogmatate. Dogma Jansenti est clegant, scrutentur haec verba calumniatores sub delectatione o trici tale vinculum injectum esse volantati, ut necessitate fectatur, nec alius oppositus in

ejus sit petesate. Ergo per Iansenium sub gratia paruea , pr

mente perversa cupiditate, non m potentia recte operandi;

es sub gratia magna ct robusta non flat potestat peccandi ;ci necessitiste alligati illud tantum facere possumus , quod

magis de ectat, ita ut alternantibus delectationibus , nec una alteram fuserante, necessario inefficacibus desideriis haereat animus. Quis modo crederet, tale esse adversari rum meo-H rurn

77쪽

rum ingenium, talem librorum meorum lectionem, talem aequitatem, tale judicium, ut hanc ipsam sententiam a me rej. cham inter damnata Iansenti dogmata, asseveranter pronunciarent tradi a me ipso, tradi autem eo ipso in loco, in quo illam rejicio. & oppugno Id, quod videtur prorsus incredibile, verissimum esse ex iis, quae hoc para- grapho dicta sunt, iidem adversarii, velint, nolint, coguntur fateri . Iam vero si cetera Languetii persequerer objecta; nimium abuterer patientia legentium. Liquet enim ex dictis , eatenus a me negari aliquando in justis illam potentiam proximam ct completam , quae aliud ad perseveranduin in accepta justitia non exigit adjutorium ; quoniam revera quidam justi non habent gratiam semetipsa efficacem, quam propterea debent suppliciter petere, di qua si essent semper adjuti, numquam peccarent: talis quippe gratia nutrimquam suo caret effectu. Vide Augustinum lib. 1. de peccat. meritis, O remii I. cap. I p. num. 3 E. Perspicuum est etiam, esse contra communem Thom istarum sententiam agnoscere in gratia sussciente, & sine gratia per semetipsam efficaci illam potentiam proximam ct completam, quae ut prodeat in actum, nullum aliud exigit adjutorium; quum praeter gratiam susscientem Thom istae omnes ad ponendum actum necessarium existiment adjutorium gratiae per se efficacis . Insuper certissimum est, juxta propugnatum a nobis systema , gratiam quoque sincientem & in cacem tribuere potentiam superandi concupiscentiam validiorem , me scribente lib. II. cap. I. id. tom. g. Pag. II 6. Prope finem

Ait Jansenius, impo bile esse, ut vioente sancta delectatio. ne illicitum praevaleat desiderium, S consideratio peccati , Se contra sub bi Didiori concupiscentia necessario liberum arbitrium succumbere . Jusis ergo conantibus, ct volentibur, dum

es vi tris delectatio, o gratia e cax, impiabile es divina obsertiare praecepta . Nos contra contendimus c audiant haec iterum, & confundantur conviciatores nullam de eis Hationem injicere vinculum libertati , nis summi Boni per lumen gloriae manifesati , aut boni , ut inquiunt , in communi , extra quod divagari nequit voluntatis instinctus; propterea quod haec duo tantum tollunt indifferentiam judicii: tineoque sicut quacumque gratia praeueentus potess iniquus relatactari ;

78쪽

uari; ita quacumque premente cupiditate potest iustus perseverare . Ita priorem propositionem Jacenti rejicimus, damna. mus , refectimur, reprobamvI. Haec est, non ambigua, non implexa, non fuco illita , sed enucleata, perspicua, & majoribus theatris proposita, filii Romanae Ecclesiae, discipuli S. Augustini, & pro hujus doctrina agonigantis, senis

tentia.

Demum, quod nemo satis mirabitur . urget Senone nissum Antistes adversum me textum Paulli I. ad Corinthios cap. Io. II. Fidelis autem Deus e i. qui non patietur vos tentari supra id quod pote sit , sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis Dbsinere, necnon verba Tridentini concilii se se. 6. de Iustis cap. II. desumpta ex Augustino libro de nat. & gratia cap. I. Non igitur Deus imisto bilia iubet. sed jubendo admonet, O facere quod pQ ,

di petere quod non possiet quum egomet haec eadem verba Apostoli, haec eadem verba Augustini consecrata a Tridentatino concilio, aliaque bene multa produxerim cap. I libri r . ad demonstrandam aequitatem censurae contra primam propositionem Iansenti. Videatur tom. I. Theolog. disc.

pag. 358. sequenti.

CAPUT IU.

De possebilitate mandatorum Dei per gratiam.

NOrum minus Aferte F. Bellelli docet, per gratiam par. vam, di in cacem . quae sola fecundum illam iusto

urgente praecepto saepe conceditur, nullam dari veram poten. tiam, ceu proximam, ceu remotam, oec. F. I. LAURENTIUS. Nil contra me in hoc articulo profert Archiepiscopus, qui tamen contra Fulgentium Bellelli plura effuttit. Horum summa est, explicasse Theologum nostrum potentiam

H et illam

79쪽

illam, quam habet iustus implendi praecepta, per gratiam

lassicientem, comparando eamdem potentiam potestati h minis ad videndum, quando habet oculos, & lumen, sed infirmitate cogente oculos aperire non potest. Verum dein monstravi in vind. differt. q. cap. g. s. I. eadem oculorum similitudine, iisdemque plane verbis usum fuisse S. P. Augustinum lib. de nat. & gratia cap. 26. num. 2'. & libro E. de peccat. meritis & remiss. cap. S num. S. eamdemquc

comparationem adhibuisse Africanos Episcopos exules imSardinia in epistola synodica cap. s. illam insuper fuisse era- itam a Didaeo AlvareZ disp. 23. num. 32. a Joanne Malido nato S. Iesu in caput 6. Ioannis num. s. a venerabibi Bul armino in lib. de gratia primi hominis cap. 6 & a Dionysio Petavio lib. de opis sex dierum cap. I num. q. Secundo loco in crimen vertitur Theologo praestantios mo , quod definitionem illam Tridentinae is nodi sese. 6. canone g. Liberum arbitrium a Deo m)tum , ct excitatum posse dissentire , s velit, detorserit ad solain, gratiam sufficientem. Norunt autem omnes Tridentinum illum can nem Thomistis. & Augusti nentibus passinia objici ab impugnatoribus gratiae per se efficacis; sub cujus . motione , re excitatione videtur ipsis liberum humanae voluntatis arbitrium obstringi indeclinabili necessitate . Et norunt quoquet omnes, a Thomistis & Augustinianis responderi, aliquo sensu neccssum esse, ut fiat id, ad quod faciendum gratia esficax subministratur; nam ipsa gratia efficax a nullo duro

corde respuitur, nec humanae voluntates efficere possunt , quominus Deus omnipotens faciat, quod voluntate absoluta faciendurn esse decrevit: hanc tamen necessitatem esse tantummodo consequentem , & liberum arbitrium non po

se quidem in sensu composito abstinere ab opere , ad quod praemotione divina determinatur, sed posse tamen in sen

Hac doctrina imbutus Fulgentius Bellelli de modo rep. lib. E cap. I S. explicat utique Trident in Um canonem de gratia sufficiente, quam liberum arbitrium abjicere potest, ct interdum abjicit; sed minime negat eumdem canonem etiam accipiendum esse de gratia efficaci in praed Ao sensu composito Thom istarum. Post ea enim verba, quae Archiepiscopus objicit, cap. illo 16. Pag. i s . scripta a Fulgen-

- -- tio,

80쪽

61llo, haec immediate subiiciuntur: Cum qua fidei doctrina prorsus recte cohaeret, quod arbitrium non dissentiat, nec reis at, nec respuat , nec respuere possit gratiam per se effica. cem , ut dici iam consueueit a clara miae Thomiliis, in sensu composito, tametsi in sensu diviso pusit ab aftione, quam efficit. temperare. Haec est Fulgentii Bellelli se n tenti a quam reprehendere non potuisset Censor , si Theologi nostri verba fideliter exscripssisset: sed quoniam consuetum illi est, ut ubique depreheredimus, quae histolas obiectatio nes suas enervant & infringunt, simulatione negligere; eci incaute, ne dicam imprudenter & inverecunde, processit, ut scriberet, Theologum ipsa Thomistarum verba usurpat tum explicavisse sacrosanistae Tridentinae synodi definiti nem contra omnium Theologorum , etiam Thomisarum , sem

Tertio loco Fulgentio Bellelli objicitur, quod in libro

de statu naturae rationalis ante peccatum laudaverit Antonium Arnaidum. Ignorat autem tum Senonensis Archie.

piscopus, cum Auctor Ianonismi Redivitii , qui hoc idem objecit Augustiniano Theologo. iam ab anno IIII. ipsu in Fulgentium hanc a se criminationem invictissime propulusasse; quemadmodum ostendi tom. E. Uindic. pag. J62.

CAPUT V.

De Caritate Theologica, oe ejus necessitate a duobus Theologis inducta pro quolibet opere bono

etiam moraliter. Apioni Episco P Us I I Ratres Bellelli S Berti non errant colum eirca Christi mcrtem, libertatem necessariam ad merendum. O demerendum , es resistentiam gratiae ; addunt alioI errores ab Ecclesia prUt riptos , scilicet liberum arbitrium absque gratia, quam in caritatis Theologicae m tu constituunt, peccare femper in omnibu/ suis actibus ; adeo ut liberi omnes motus G