Valentini Naibodae Astronomicarum institutionum libri 3. Quibus doctrinae sphaericae elementa methodo noua, facili, & ad captum Tyronum aptissima traduntur

391쪽

olis apparens A B esto scrup. 17 Et Lunae vi* ellai. E F, latitudo eiusdem visast A E scrup.s 8.qu ta nimirum quoque sit legiidiameter Lunae ppqrcpi E A vel E H Motus Lyuς a Sole horaridi sit scrup. 3o. rincio. um Eclipti, ei in Κ, medium in ri finis in L catis, sunto inuenienda scrupula temporaque

cidenriae,& expursationis totiusque desectus. Quoniam eniat in triquςtro orthosonio A E Κ, dantur dua lytera, quorum unum est A E sstrue. i 8. &eius quadratum s M. Alterum vero quod ex se; diametrii Omi' rium apparetibus cumponitur A Fscrup. 3 & cius qu*drgium i αα s. Erso diffe-- rcnti δ cinorum quadr torum P tofacit quadratum, quod iit cx k Κ soli cuiu* radix quadr*ta monstrat longitudipem rectae E seu scrupula incidentiae 3 o. 0 ei id est, horam unam: cui ς im coequetur tempus expuigationisi sy to ui Eclipsi. duratio horarum i Digiti Eclipticiisunt scx, conuenienter apparenti semidiametro Solariisecundum quam semidiametrorum

392쪽

tudinem. Etenim apparentes semidimetientes humi narium iuncti faciunt scrup. 3s. Latitudo autem Lunae visa supp'nitur scrup. i 8. ut sit differentia Scrup. t . quanta videlicet est semidiameter apparens Solis. Cuq; tota diameter apparens Solis scrup .s 7. tribuatur Eclipticis digitis duodecim,haud dubium est, semidiametrum ei uidem scrup. i7. ad iurisiuram digitos Eclipti- coi 6 &c. Quod si latitudo Lunae aspecitabilis ab ap-- pareti Lunae semidiametro E A deficiat, ipsique Luna aspectabilam situm cursuiu coerceat intra signi Adc E, maior quoque eueniet Solis defectus S plures quam sex digiti ecliptici Solis semper obscurabuntur, donec Luna latitudine visa destituta, per orbitam Solis C D iter habere videatur, totum Solis coii spebum terrestribus auferens, licet absque totius obscurationis perimansione notabili, ob causas quas sepius memo a-uinius. Nec addam plura picturarum exempla conspicua , cum dicta abund) sufficiant intelligetitibus, aut honeste intellisere volcntibus.

, extremum quando latitudine Lunae uisi nulla existente ipsius Centrum ad unguem uidetur esse sub Ecliptica, tunc quia in eandem rectam lineam incurrunt centrum Solis σ Lunaeo uisus noster, Luna sui corporis obiectu totum quidem Solem nobis eripit, sed quem mox, ob motum suum proprium , quo multo celeriusquam Sol ab occasu uersius ortum transponitur,. a parae occidentis paulatὶm retegens, iterum terrestribus cocl*iciendum praebeat. Nam iutotius Solis de)ectunt sta talis intercapedo po

test intercede re a qualis in defectu Luna per

393쪽

ZD B E i 'profundiora umbra incedentis percipitur. cima Henim orbicularis Luna uisa seu sectabilis planicies,Solis a parentem orbem aut aequare aut

certe spatiolo uix est atu digno superare posti feri non totes, ut totum Solis corpus diutius aut i alio quodam temporis notabili obductum teneat. Unde facile intelligitur, cur in defectu

Solis integro nulla reperiantur permansionis spatia, quibus totius eorpulptiae Solis ereptiones definiatur. Caetera incidentiae σ expurgationis statia , universaliter in omnibus Solis deliquiis definiuntur eodo modo,ut in defectibus Lunaria . bus partialibΗs,et quicunq; nulla totius obscurationis permansionem admittunt, per Signiferi scrupula, qua medio O extremitatibus tulium Eclipsium interjciuntur, ut supra patuit. . Digiti Ecliptici,quorum multitudo propter causam itidem paulo ante memoratas numerum duodecim non potest excedere patescun rursus per scrupula, quibus apyarentes Lumixarium semidiametri simul iunti ae , latitudinem Luna uisamsuperant. Quae enim fuerit ratio totius apparentis Solaris diametri iuxta digitos Eclipticos duodecim, eadem quoque erir habitudo

dictae superationis ad digitos deliquis Solaris

usitos. Sed ut eius, quod proposueramus, obliti ne

uideamur iam Dem imponi ui Mic nostry pr

394쪽

ma de mundanae pila proprietatibus institutioni, id unicum duntaxat adhuc eirca deliquia Solisi obseruatione dignisima repetetes,nimiru, quod

quamuis Luna corpusculum seuo interuentu totum Solem absque duratione occultare ualeat, illam tamen occultationem seu obstantiam neeaque ubiq; nec omnibus apparere terrestris be--θbaerq incolis, quorum oculos Sol deficiens incurrere potest:imo uero in parte telluris exigua, aliquot duntaxat climata continente , Sola . obstante Luna sublatum posse percipiralis' inte-- τω in locis o climatibus uel integrum me uia, Io obstaculo,uel certe aliquam solummodo pam rem obuelaruam cerni: cuius rei causa ut intellia 'geretur,Solis o Lunae terraeq; interse habitudines et distantias umbramq; Lunae turbinatam, ab initio huius coronidis contemplari iusimus. Nam cum Lunae moles ne sextantem quide millesimae partis Solis referat O testaris uix pars quadragesima esse censeatur,per*icusi est quod umbra Lunae partem telluris ualde e rigua positcontegere,tantum abest, ut totum lysius hemi,.sthaerium occupare ualeat,praesertim Mero, cum

ob Lunae a terra distantiam in hac causa satis in signem, umbrs Lunaris Conus eo in Ioco, ubi ὰ

convexitate telluris mutilatur,multum angusto

395쪽

runa. propri/ dici naturalem Eclipsim , iam nou sit nisi obstaculum , ut ex Platone loquiturcbastidias. At in illa taminis priuatione , quac RRasaeo Deo crucem Patiente percepta est, Sol non obstante cuna sed ueraciter cum iotiui obscurationis permansiime, coutra natura leges σ ordiu ri O miraculosὰ defecit a lius Dei dominus noster ac S uuator IRE S v Sc H R a s v v a se agno paschali die τω i .primi molis Hebraeorum, mactando,pro' mulgata, factus est uictima- πρ ω pro μ catis generis hominum in plenilunio,ubi Solinou quia Luna obstaretoed poφω,quia ipse creat ri suo compateretur, naturali splendore mir biliter deposito. euera defecir. Quod miraculηPionyses Areopagita Athenienses cernes, ter rarumq; si malam molem p ter naturam tre ncre commouerique sentieus, fertur enuncios memorabilia b c uerba π - s, N O etzδ ε ἄτοπω κει σαλευται ignotus patitur Deus , cuius gratia

397쪽

ADDITIO AD TRES

VALENT NI NAIBO DAE

Primarum Astronomiae insti- . tutionum libros, succinctam continens praemonitionem denumeris Iuris Geometricis: ET DE POTESTATE USURPATARUM

vocum & id genus aliis tyrocin js,de quibus rudiores ante particularem praeceptorum expolitionem lacilioris disciplinae gratia, praeinstrui intercst.

PRAEFATIO. IMA rerum Astronomici

institutis nostra habet DE. Vune astruemus Vr

lῖω-sia quaedam Geometricorum

i et inithmeticoru rudimenta, tanquam desinitiones seu potius expositiones uocabulorum quibus argumenti memorati res designabamus: ubi rudioribus O primism disciρlinum auspicantiueres,viam, qua facilius ad arid iretur ternetes,nostras i litutiones comuni lectori comendatiores reddere studebimus. In uniuersum enim in fastidio manere cosueversit scripta si uel obscurὸ tractEtur,aut qualibet alia ob causis no habeat adi

398쪽

ngro Rculo di 'colaus Copernicus suis operia, bus detrahcre aut salte leuare uolentes,etsi eano Ironibus sed utris Geometris aderentitames tilioribus circa Derse motiones speculationibus,praeter refutatione eoru,qus in Astronomia ab improbis objci posse uidebatur subten farii quo ; et trianguloris sphsricoru summaria

p .estruxerui doctrina,quamuis ea Geometricis propria esse no ignorarent. Ergo quisummisistis in Uronomia uiris ualeri diitιo dare no et, quod reuolutionis libris , quos maximὰ ρci se Ectos O methodicos esse uolebanς, Physica in Rhetorica pariter ac Geometrica , iuvandi i Ictoris gratia sub inde io fruerint: nulla platu poter At transferre culpa in haec nostra Arith anetitoru-G ometricoru agre mora, qtire nosnuis e de quotidianis msIt couuersionibus na ra zoni ingrat id tyronν, bono studio io quidem in exuimus,seu attexta faue sintq; subiuncta pCoponimus. at o minus nos perterrefecerint, qui ρura gene rusocietate in omni praeceptorucomem0ratione flagitates, nihil methodice dici putat, cui quippia alitindὸ euideliae cavst,aut prouehendoris tyronii gratia sit obiter insertum attextum uerit enim quecaq; au fiorii opera nocoercetur mera I era hocietatis puritate, sed qMulἰtercunque au viliantium disciplinarum innexii subsidise diluta con persaque aut fulcris

399쪽

ptoris relicta monumenta,nullum planὸ reperiri neque repertu fuisse unqua,quod dicere liceret methodita aut uitae humanae accomodatu , quod est absunda O incredibile penitus Veram enὶm uero,qui ista toni3platione cocepta atq; expu- νὰ homogeneis nectenda cotexenda ; methodii, in scriptis autorum,si ea uita ferMire aut n5 inepta dici debeant,merὰ, simpliciter purd expressam requirut,is no animaduertebant se eam

in alijs de siderare , pellectile, qμα apud ipsi iis

parabile,inq; uita hominu minimὸ exfete,nes unqua luisse uel fore sectabilem, tuto dicere positi sqnude quae cuiusq; artia prima generalia o propria esse speculantur peripatetici, no cadunt in homines,meritoq; ablegatur, si nύ ad ea, qua tion sunt,at salte ad ea,quae in hira popul rem inq; cupectu Impliciterpur/ limata O ad inguem elaborata proferri non possunt,ne qui dem in omnium primis Osimplicis iis, suaque natura maxim/ puris scietiis. Verbi gratia,priueistise Notrita es maius 'a parte: ite dodras addito triente constituit assem,ct bis similia nam is esse apparent principia Geometria quata Ari: metica ὀ uer. omni cognitioni parite/

400쪽

sfaire uidentur,recteq; Aristoteles de eodem negotio ages scriUit,discild esse ut aliquis in eesistat,utra et pia huc modo purὸ matur, propter princiTioru et ipsaru sileria si inter D magna affinitate quae facit,ut no sit facilὰ ad uid dum, quae principia cuiuas artis sint mei ἡ pr pria dicenda, etiamsi prae omnibus aliis maaimὸ puras omnium ; primas o simplici a s nobis

proponamus Avietias,qaates sunt Arithmetica et Geometriariantu abeli,ut homogenea illa prsce pi'ru κατορδω- la moliamur in aliis remotioribus O minus puris d sciplinis mi uarum sit, siquistitaniaruβestiaru ex purd bomogeneis propositionibus extructione uel ab alijs requirant

uel sibimetipsis perfnadeante eos idem facturos perindeq; sua esse peracturos inutione,ac si quilinos deecnter perfectὰ uidere iubeant, aurae si elaudicantes absolvis Ialtationis speciosam

eborea polliceatur. Ples uero iam patrocinamur in se cietie uel negligetir multo se vi h=serologi s pariter ac perissologiis aut aliis impertinentiu dissentanearuq; rem rudibus et in digestis tofusionibus arres obi hut sicut nee sua laude frauiator uolumus reliquos. qui et ipsi dat opera,o ad ide faciendu alios adhortatur,tit sino ad ungue et merὰ perfecta,qualia Ala mente ronc*iuntur ut fatis pro Hribus humanis elaborata O ad Perise, qua da puritatis reddicta disii-plinarum opera in lucem inque uitae humana