장음표시 사용
181쪽
is DE INVENTIONE legis contra sententia definiat,ad hunc modunu. si Insieces,id quod Epan nondas ait legis scriptorem sensisse, asscribat ad legem, Cy addat exceptionem hanc, extra quam si quis reipub .causa exercitu non tradiderit,paueanani non opinor. Quod si uosemetipsi,quod a uestra retiagione Cr sapientia remoti, tau est, idi ius honoros causshanc eandem exceptione,iniussu populi ad legem adlic αbi iube itιs,populus Thebanum pulictu ne id feri prosecto non patietur. Quod ergo adscribi ad legem ne is est, id sequi, qua i adscriptum sit, rectum uobis usuraturi Noui uestram inte ligentium,non potest ita uideri ludiaces. Quod si literis corrigi neq; ab id nes a uobis stris pioris uoluntas potest,uidae ne multo indignius sit id recr iudicio uestro mutari, quod ne uerbo quidem comi rari potest. Ac de inductione quide satis in praesentia diactum uitetur. Nunc deinceps ratiocinationos uim Cr narituram consciderem M. Ratiocinatio, est oratio ex ipsa reprobabile aliquid eliciens, quod expositu er per se coinguitura sua se ui ex ratione cosirmet. Hoc de genere qui diligentius conisderandu putauerunt, cum idem usu diacendissequerentur, paulu in praecipiendi ratione dissena erunt. Nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non pluη quam in tres partes posse dimibui puis
tauerunt. Eorim controuersiam non incommodum uitiissur cum utrorutique ratione exponere. Nam er breuia
est,cT non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pua tentur, Iocus hic nobis in dicendo minime negligenis das uidetur. Qui putant in quinq; d ribui partes opora
iere,aiunt primi conuenire exponeres mam Og mentationis,ad hunc inodu: Melius accurantur quae cor
Ilio scrutitur , quam qui sine confisio administrantur.
182쪽
LIBER L Hanc primam parte numerant: eam deinceps rationibus uarijs,er quam copiosi imis verbis approbari putant
oportere, hoc modo: Domus ea quae ratione regitur,oαmnibus instructior est rebus,et apparatioriquam ea quae temere ex nullo consilio ad nistratur. Exercitus re cui praepositus est sapiens,er callidus i inperator, omnibus partibus commodius regitur,quam in qui stultitia edi teri meritate alicuius aditanistratur. Eadem nauigi ratio est. Nam nauta optime cursum conjicit ea, quae scientifimo gubernatore utitur. Cum propol tis sit hoc pacto apis probat π duae partes trajierint ratiocinatiotiri, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis,id ex ui propositiorinta oportere assumere,hoc pacto: Nihil autem omnium rerum melius,quam omnιs mundus administrutur. Huius assumptio mi quarto in loco aliam porro inducunt apis probatione,hoc modo: Nams signora ortus Cr obitus definitum quendum ordine seruant, CT annuae com αtiones, non modo quadam ex nec state semper eodem modo fiunt:vem ad utilitates quos rerum omnium fiunt accomodatae,ez diurnae nocturnaes viciyitudines, nulla in re unquam mutatae,quicquam nocuerunt. Quae signo sunt omnia, non mediocri quodam consilio natura munis di administrari. minio inducunt loco complexion eum, quae aut id infert solum, quod ex omnibus partibus cogitur,hoc modo: consilio igitur mundus administratatur aut unum in locu cum coduxerit breuiter propositione,c assumptione,id adiungit,quod ex hιs conjiciatur, ad huc modum: Quod si meliuε geruntur ea, quae cosilio, quam quae sine consilio adistinuiruntur nihil aute omniurerum melius,quam omnii mundus adnan inratur: colitio igitur mildus administratur. Quinquepartita igitur hoc
183쪽
pacto putant esse argumentatione. QSi aut e tripertitor esse dicu ij non aliter putant trametri oportere argumeritatione,sed partitione horum reprehedunt. Negant enim nes a propositione,neque ab ag mptione approbatisanes earu separari oportere,neque propositione absoluist m,nes assumptione sibi perstctum uideri, quae approin batione confirmati non sit. Quare quas illi duas partes numerari propositionem er approbationem, sibi unam parte uideri propositione:quae si approbata non si proinpositio non sir argumetationis. Item,quae ab illas asinae pilo,er assi ptionis approbatio dicitur, eunde sibi assumptionem solam uideri. I ta si,ut eadem ratione arguamentatio tractat alijs tripertici,alijs quinquepertita via deatur. in re euenit,ut res non tam ad usim diceti peristinea quam ad ratione praeceptionis. N obis alite coma modior illa partitio videtur 4be, quae in quinque partes. distributa est,quam omnes ab Aristotele Cr Theophraispo prostat,maxime secuti sunt. Nam queadmota illud superius genus arguemetandi, quod per inductione sumtiatur,maxime socrates Cr Socratici tractauerunt sic hoc, quod per ratiocinatione expolitur,summe est ab Aristoritele atque Peripateticis er Theophrasto stequentatum. Deinde a rhetoribus ijs,qui elegantisimi dis artifici Afimi putati fiunt. Quare aute nobis illa magis partitio probetur,dicendu uidetur,ne temere secuti putemurrita breuiter dicendu,ne in huiusmodi rebus diutiusquam raαtio praecipiendi postula commoremur. Si quadam in ara gaementitione satis est uti propositione,Cr non oportet adiungere approbatione propositio ni:quadam autem in
regumentatione infirma est propositio, nisi adiuncto sit siprobatio, separatu quiddi est a propositione approbasio.
184쪽
LIBER Lbula. anod enim adiungi Er separari ab aliquo potest, id non potest idem eoe, quod est id ad quod adiungitur,er a quo separat . Est aure quaeda argumentis,in qua propositio non indiget approbatione, er quaeda in qua nihil ueset absq; approbatione,ut ostendemus: separata est igitur a propositione approbatio. Ostendtinus autem
id quod polliciti sumus,hoc modo: Quae propositio in se
quiddam continet perstlagum,eo quod conjdire inter orimnes necesse est,hanc Messe approbare Cr firmare nihil attinet. Ea est huiu modi: Si quo die Uti caedes Roma Acta est,ego Athenis eo die fucinteresse in caede no pori tui.Hoc quia perspicue uera est,nihil attinet approbari. Quare Fumistitim oportet,hoc modo: Fui aute Atheaenis eo dichoesi non constat, indiget approbationis,qua inducta,coplexio cosequetur igitur in caede interesse non potui. Est igitur quaeia propositio,quae non indiget apis probationemam esse quide quandam quae indigea quid attinet ostendere, quod cuiuio facile persticuu ssinios se ita est,ex hoc,Cr ex eo quod proposueramus,hoc conascitur, separatu esse quiddam a propositione approbrationem. Si autem ita est, fusum est non esse plus, quum tripartitam argumentationem. Simii modo liquet altearum quoque approbatione separatam esse ab assumptioone. Namsi quadam in argumetatione batta est uti album. ptione,CT non oportet adiungere approbatione assereminptioni:quuta autem in argumentione infirma est usumptio,nhi adiuncta sit approbatio, separatum quiddam est extra assumptione approbatio. Est autem argumenantio quiedam, in qua assi ptio non indiget approbratiotus,quaedam aute in qua nihil valet sine approbatioα
185쪽
16s DE INVENTIONE probatio. Ostendemus autem quod polliciti sumus, Meriodo: Qvc persticua omnibus ueritatem cotinet assumaeptio , nihil indiget approbationis: ea est huiusmodi: si oportet supersidare operam philosophiae conuenit. bee propositio indiget approbationis. Non enim persticus 6 nes conmt inter omnes,propterea quod multi nihil prodese philosophiant,plerique etiam obesse arbitratur. . Iumptio persticua est haec: Oportet auteni sapere. hoe . olitc quia ipsum ex re perlicitur, er veru esse intelligiatur, lihil attinet approbari. Quare 'tim cocludenda estata mentatio et igitur dare opera philosophiae convenit. Ej: ergo assumptio quaedam,quae approbationis non inadiget. N avi quandum indigere perstimu est separata est igitur ab astumptione approbatio. Falfium ergo est, non eae plu3 quam triportitam argumentationem. Atq; ex his illud iam persticum est,esse quandam argumentatione, in qua nes propositis,nes assumptio indigeat approa
pli caUa ponamus:Summo aute operes pientia petendanis ino igitur opere stultitia uitanda est:summopere
autem sapientia petenda est,igitur summopere stultitia vitanda hi Hic Cr assumptio, ct propositio perstiman quare neutra quoque indiget approbatione. Ex his omnibus illud per Dicuum est,approbatione tum adium glitum non adiungi. Ex quo cognoscitur,neque in proupositione,nec in asymptione eontineri approbatione, sed utrunque suo loco positam,uis fuam tanquam certame propriam obtinere. Qisod si ita est, commode partiti sunt illi,qui in quinque partes distribuerunt argumen rationem. Quinq; fiunt igitur partes eius argumentatioας Dc per ratiocinationem tractatur. Propositio,per
186쪽
quam breuiter locus is exponitur,ex quo omnis vis oporaret emanet ratiocinationis. Propositioni sapprobatis,per
quam id quod breuiter expositum egrationibus assim tum,probabilius er apertius'. Asumptio, per quam id - quod ex propositione ad ostendendum pertinet, aftam et Uumptionis approbatio,per quam id quod Uumo pium 4 rationibus 'matur. complexio, per quam id
quod conscitur ex omni argumentatione,Deuiter expoαnitur. Quae plurimas habet argumentatio parte ea comstit ex his quius partibus.Secuda est quadripertita. Te tia tripertiri. Dein biperti quod in controuersia est De unaquas parte potni alicui videri posse argumentari rem consistere. Eo igitur quae costant, empla ponemus' horum quae dubia sunt,rationes irremus. Quina . quepertita arginentatio est huiu modi omnes leges Inadices ad commodum resp.rsrri oporte ,σ eas ex utilistate comuni,no ex scriptione, quae in literis est,interpremtari. Ea enim uirtute σ sapietia maiores no bisuerunt,
ut in legibus seribenda nihil sibi aliud, iis salutem, alvutilitatem re .proponeret. Ne enim ipsi quod obesset, scribere uolebat,er fiscrip libent, cinesset intellectum,
repudiatum iri legem intelligebant. N emo enim leges leagum causa siluas esse uult sed reipu. quod ex legibus ori mnes reisublicus optime putant adnunistrari. QIam ob rem igitur leges seruari oportet, ad eam causam scripta
omnia interpretari conuenit:hoc est,quoniam rei seruianius, ex rei comodo ais utilitate leges interpretemur
Nam ut ex medicina nihil oportet putare proscisci, nisi quod ad corporis utilitate lectat,quoniam eius craba est institutase a legibus nihil conuenit arbitrari, nict quod Nip. condμcat, profici ci,quonia eiuε causa sunt compo
187쪽
o DE INVENTION nra .Ergo in hoc quos iudicio desinite literia legis perasci tari, legem,lit aequu est, ex utilitate re .cosiderarite,quod hic jecit. Quid enim magis utile T hebanis fuit, quum Lacedaemonios opprinus Quid magis Epaminonadam Thebanorum imperatore, quum victoriae T hebarinoru considere de iis Quid hunc tanta Thebanoru gloriria,ta claro atq; exornato trophaeo curius dis antiquius habere conuentis Scripto uidelicet legis onusto,scriptoris sententiam cooderare debebat. Atque hoc quidem satis
Goderatrum est,nullum esse lege,nisi re .causa scriptiLSummam igitur amentiam esse existimabat, quod scripta esset re .salutis causa,id non ex resp. salute interpretari. Quod δε leges omnes ad utilitatem re .referri conuenit, hic aute saluti resp. proluit, projcto non potest eodies cto,er comunibus fortunu cosuluisse, Cr legibus no obin temperase. Quatuor aute partibus cottit argumentio, cum aut proponimus, aut us imus sine approbatione. Id acere oportet, cum aut propositio ex se intelligitur, aut als ptio persticua est,. nullius approbationis inridiget. Propositionιs approbatione praeterita, quatuor ex partibus argu mentio tractatur ad huc modu: Iudices,qui ex lege iurati iudicatis,legibus obtemperare debetiss. Obα
temperare autem legibus no potestis,iis quod scriptu est in lege,sequamini. quod enim certius legis scriptor testia momum uolunt ιε suae relinquere potuit,quam quod ipsie magna cum cura at diligcntia scripsits Quod si lite
non extaret,magnopere eas requireremus,ut ex hu scris pioris uolutim cognosceretur: nec tamen Epaminonda
permitteremus,ns extra iudicium quide esset, ut id notabis sentetiam legiri interpretaretur,neta nuc istud putidumsica pristo lex sit,inon ex eo quod apertistae scriptκ
188쪽
est,sed ex eo quod uae cause conuenit, scriptoris uolunatatem interpretari QMdRuos Iudιces legibusobtemporare debeti Cr id more no potestis, nisi quod scriptum est in lege sequi nini,quid causae est, quin istum cotra leo geniscili iudiceti s Uumptionis autem approbatione praeterit quadripertissic et argumeniis: mi πω numero nos per Me nrerunt, eortin orationi me hdo bere non debemuKsiquid enim perfidia illorum detrimeriti acceperimus, nemo erit praeter nosmetipsos, quem iure accusare posimus. Ac primium quidem decipi incommois dum est,iter stult-,tertia turpe. carthaginisses a tem persepe iam nos Dilerunt.Summa igitur ametia est in eorum Adem 1 em habere,quo perfidia toties deinceptussis. Utras approbatione praeterita, tripertiri 'hoc pacto: Aut metuamus carthaginienses oportet,si i
columes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus, metuere qκιdem non oportet. Restat igitur, ut urbem diaruamus. Sunt autem qui putant nonnunquam posse coma
plexione σ oportere supersederi,cum id persticuum sit, quod cinciatur ex ratiocinatione. Quod sim bipertiti quos femi argumentionem, hoc modo:si peperi virgorio est:peperit aute.hic satis esse dicut proponere ex assumere, quoniam perstimust,quod conficiatu compleuxionis rem non indigere. Nobis autem videtur Cr omnis
ratiocinatio concludenda esse: er illud uitium, quod itilis dii licet, magnopere vitandium est, ne quod perstia euom sit, id in complexionem instramus. Hoc autem cferi poterit, si complexionum genera intelligantur.
Nor aut ita complectemur , ut in unum conducamus
propositionem cr sumptionem , hoc modo: Quod y leges omnes ad utilitatem reipublicae restrei convenit,
189쪽
tra DE INVENTIONE hie autem saluti re .profuit: promo non potest rederifcto,s saluti comni consuluisse, Cr legibus non obtea
perasse. Aut it ut ex contrario sententia conficiatur,hoe modo summa igitur amentia est,in eorum fidelinem hobere,quora perfidia toties decepti s sis. Aut ita, ut id si tum quod conscitu inferatur, ad hunc modum: urbem igitur diruamus. Aut ut id quod eam rem,qme conscitur, sequatur necesse est,id est huiusmodissi peperit,cum uiro concubuit peperit autem. conficitur hoc: concubuit diatur cum uiro.Hoc si nolis instrae, et instris id quod beaquitur,Fecit igitur incestin, Cr conclaberis argu mennationem,Cr persticum fugerii complexionem. Quare in
longis argumenntionibus,ex conductionibus,aut ex cointrario complecti oportet:in breuibus id solum,quod coi scitur,exponere: in ijs, in quibus exitus pernicuus est,
consecutione utcsiqui aute ex una quos parte putabunt constare argu mentationem,poterut dicere, ope suta qβe hoc modo argumentationem facere:Quoniam peperit,causto concubuit nam hoc nullius nes approbation , nes rumptionis,ueletas approbationis, tres complexionis indigeresed nobis ambiguitate non nιs uidentur errare. Nam Cr argu mentatio nomne uno res duas significat, ideo quod er inuentrum aliqua in rem probabile, alit nemcessarium augmentatio uocatur, a eius iuuenti artiseciosa expolitio. Quando igitur prostrent aliquid huius.
modi: Quoniam peperit, cum uiro concubuit: inventu pro irent, non expolitionem. Nos autem de expolitiommi partibus loquimur. N ihil igitur ad hunc rem ratio talu pertinebit :atq; huc distinctione alia quos, quae vid
buntur olficere huic partitioni,propulsabimus, siqui aut Jumptionem aliquando tolli posse putent, aut proposse
190쪽
quoquo modo commoueat auditorem necesse est.Quod si sola Decturam,ac nihil,quo pacto tractaretur id, quod esset excogitatum rest et,nequaquam tutum inter sinismos oratores er mediocres interes exist maretur. V
riare autem oratione magnopere oportebit. Nam omniabus in rebus similitudo ni satietatis mater. I d fieri poteori si non similiter semper ingrediamur in argum tinti
nem. Nam primum omnium generibus ipsis distinauere conuenit orationem, hoc est tum inductione uti, turri r tiocinatione. Deinde in ipsa argumentatione no sempera pro psitione incipere, nec semper quinque partibrus abuti,nes eadem ratione expolire partitiones, sid tum ab assumptione incipere licet, tum ab approbatione auterutra,tin utras,tam hositum illo genere complexi nu uti id ut perliciatur, aut scribamus,aut in quolibet exemplo de iis,quae proposita furit,hoc id exerceamus, ut quamsicilest Actu Ac de partibus quidem argumenaeatiori s satis nobis dict- uidetur. Illud autem uolumus,nterji,nos probe tenere, alijs quos rationibu tramari argumentationes in philosophia multis Cr obscuris de quibus certum est artificium constitutum.Verum sila noα
bis abhorrere ab usu oratoris videntur. Quae pertinere autem ad dicediam putamus,ea nos commodiuue,quam e
teros attendit' non affirmamus, m perquisitius er disso gentius mi stri P pollicemur. Nunc, ut instituimus, proficisci ordinα ad reliqua pergemus.
R E P R E HEN s I o est, perquam argu mentando aduersariorum confirmatio diluitur,aut infimatur, aut alleviatur. Hee sntς inuentionis eodem utetur, quo utritur confirmatio, propterea quod quibas ex locis aliqua