장음표시 사용
351쪽
sa DE ORATOR Eme contineri. Quamobrem pergite, ut facitis,adolescctes- atque in id studi , iii quo estis, incumbite, ut Cr nobis honori, π amicis utilitati, Cy reip. emolumcto ese possetis. Te Scaeuola comiter,ut solebat, caetera, inquit, emtior crasso, ne aut de C. Laeli, soceri mei, aut de huius graneri, aut arte, aut gloria detrabam sed illa duo cruste uoreor,ut tibi posta concedere. Unum, quod ab oratoribus
ciuitates, π ab initio constitutas, Cr sepe coistimatu e bedixisti. Alterum, quod remoto fro, concione, iudicijs,ses tnatu latuini oratorem in omni genere sermonis Cr buumanitatis esse perlictum. Quis enim tibi hoc concesserit, aut initio genus hominium in montibus ac olun dijsiparit , non prudentium consilijs compressium potius, quam distriorum oratione delinitura,se oppidis moenibu s seoplisse aut uero reliquus utilitates, aut institue LS,axi coraseruandis ciuitatibus, non a sapientibus er sortibus viris, scd a dfertis ornates dicentibus esse constitutaS An veraro tibi Romulus ille, aut pastores Cr convenas congrogasse, aut Sabinorum connubia coniunxisse, aut finitiis morum vim reprefise eloquentia uidetur, non consilioer sapientia singularis Quid in Numa Pompilios quid
in Ser. Tullo Quid in caeteris regibus, quoriι inulta sunt eximia ad constituendam rempu. num quod eloquentur
uestigiam appareis Quid exactis regibus tametsi ipsam
exactionem mente no lingua perfictam L. Bruti esse ceranimus sed deinceps omnia, nonne plena consiliorum, inisania verborem uidemus Ego uero si uesim cr nostraei vitatis exemptri uti, Cr aliarum, plura proferre posset detrimenta publicis rebusquam aditamenta per homines
eloquentisimos importam: sed ut reliqua praetermitrem, tantum nati video exceptis crasse uobu duobus, elom quen
352쪽
LIBER I. MIequenti 'imos audisse Tγberium Cr c. Smpronios, quom. rum pater homo prudens, graui , haudquaquam eloisquens, cx scpe alias, Cr maxili censor saluti re ubinsuit . atque .s non accurata quadani orationis copiit, sed
nutu atque verbo libertivos in urbanas tribus trannulit: quod ni i scissct,rcmpublicam, quam nunc uix tenimus, iandiu nullani haberemus. At vero eius sili1 dfert Cr ois iunibus uel naturae, uel doctrinae praesidi s ad dicendum parati, an ciuitatem uel paterno consilio, vel auitis ammis florenti finiam accep j eu Uti praeclara gubernatriace,ut ais, ciuitatum eloq sentia rempubli. disipauci sint. Quid leges ueteres, mores s maiorums Quid a Dicta, quibus cir ego Cy tu cra te cum magna reipubli. salute praesumus s Quid religiones Cr caerimoniae s quid haec iura ciuilia, quae lipridem in nostra familia sine ulla elori
quentiae laude uersantur, num aut inuenta sunt, aut corignita aut omnino ab oratorum genere tra laris Equidem Ser.Galbam memoria teneo, aluinum hominem in diricendo,CT M. Aemilium Porcinam, π cn. ipsum cur boanem,quem tu ad descentulus perpretisti, ignarum lcgura, haesitantem in maiorum in titutu,rudem in iure ciuili: Crhaec aetas nostra, praeter te crasse, qui tuo magis studio, quam proprio munere aliquo dicterioram, ius a stobιs ciis uile didicisti, quod interdum pudeat, iuris ignara est. Qn d uero in extrema oratione quasti tuo iure sumpstinsti inrutorem in omnis sermonis di putatione copiosi linepose Hersari, id, ni i hic in tuo regno essemus, non tulis. scin,mnitisque praee Icili, qui aut interdicto tecum collis
tenderent,aut te ex iure manu conscrtum uocarent, quod
tu alienas possensiones tam temere irrat,ses. Agerent in tecum lege primum P thagorei omnes, atque, Demo
353쪽
sso . DE ORATORE Democritici, caeteris in uo genere pissici, uindicare bornati homines in dicendo er graues,quibuscum tibi tuis
sto sacramento contendere non liceret. Urgerent praeaeterea philosophorum greges, iam ab illo fonte er capite socrate,nihil te de bonis rebus in uita,nihil de malis, niis hil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus,
nihil de ratione uitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire conuincerent:er cum uniuersi in te impetum Deissent,ium singula Mille litem tibi intenderent. I nitiaeret Academia, quae quicquid dixisses, id te sum negare
cogeret. stoici vero nostri debuntionum saarum atque interrogationum laqueis te initum tenerens Peripatetiaci autem etiam haec ipsa, quae propria oratorum putas esse adiuraram,atq; ornamstita dicendi, ab se peti uincearent oportere:ac no solam melior sed etiam multo pluara Aristotelem, T heophrasturas de his rebus, quam oumnes dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos fiacio mathematicos,grammaticos, musicos, quoris artiabus uestra ista dicendi uis ne minima quide sociente conaiungitur. Quamobrem isti tanta tamq; multa profitenda crasse non cens satis id est magnum, quod potes prostire,ut in iudicijs ea causa, quancunque tu dicis, meliorer probnitior esse uideatur: ut in concionibus, Cr se tentiis dicendis ad persuadendin tua plurimum valeat oratio: denique ut prudentibus dicterte, stultis etiam vere dicere uidearis: hoc amplius siquid poteris, non id mihi uidebitur orator,sed crassus siua quada propria, no comα muni oratorii ficultate pube. Tum ille, Non sem,inquit, nescius Seaeuola,im inter Graecos dici er discepti soleαre: audiui missummos homines, cum Q gestor ex Maueedonia uenissem Athenas, florente Academi vi te
354쪽
LIBER Ι. 337ribus illis Irrebatur, quum eam carneades et clitomachum et Aeschines obtinebant erat etiam Metrodorus, qui cum illis una ipsuin illum carneudem diligentius audierat,boriminem omnium in dicendo,ut Irrebant, acerrimum Cr copiosisimum:uigebas auditor Panaetij illius tui Mnesarchus,m Feripatetici Critolaus er Diodorus: multi erant praeterea praeclari in philosophia Cr nobiles, a quibus orimnibus una pene repelli uoce. oratorem a guberna Isciuitatum, excludi ab omni doctrina rerumq; maiorum seientia, ac tantum in iudicia Cr conclanculus, tanquam in aliquod pistrinum detrudi er compingi uidebam. Sed ego nes illis assentiebar, neq; harum dilutationum inis ventori Cr principi longe omnim in dicendo grauisimoer eloquentifimo Platoni, cuius rum Athenis diligentius legi eum carneade Gorgiam quo in libro in hoe maxime admirabar Platonem, quod 'sbi in oratoribus irridendis Ust esse orator summus ut didum.uerbi enim controueriusia cindiu torquet Graeculos homines contentionis cupiadiores,quam uerimita. Nam siquis hunc statuit esse oratois rem,qui tantumodo in iure,aut in iudiciis posit, aut apud populum,aut in enatu copio e sequi, tamen huic ipsi multa tribuat Cr concedat necesse Nes enim sine multa pertramtione omnium rerumpub. neq; sine legum Μοαris,iuris scientia,neq; natura hominum incognituribus,in bis ipsis rebus satις callide uersuri crtest qui autem haec cognouerit, sine quibus ne illa q eriminima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abese poterit de maximarum rerum scientiussin oratoris nihil uis esse nisi composite,ornate copiose eloqui, quaero
idipsum qui posit assequi fine ea scientia,qua ei non conceditutdicendi enim uirtus,nili et qui dicit,ea, de quibus
355쪽
33s DE ORATOR Edicit,percepta sint,extare non potest. Quamobrem si ortus te locutus est,sicut 'rtur,et mbi uidetur pis ficus ille Deo mocritus, materies illa fuit phγβci,de qua dixit: ornatus uero ipsie uerborum,oratoris paeandus est. Et si P Iairo de rebus a ciuilibus controuersijs remotifimis diuinitia est Io, cutim,quod ego concedos item Aristoteles,si Theophrastus,si carneades in rebus ijs,de quibus distulauerui, clom. quentes Cr in dicendo siuaues atque ornati fuerat, sint haeres,de quibus distulant,in alijs quibusdamstudijs: oratio quide ipsa propria est huius unius rationis, de qua loquia r Cy quaerimus Etenim videmus isdem de rebus ieiune quosdam Cr exiliter,ut eum quem acutifimu ferat chon
Appum distuliuisse,nes ob eam rem philosophiae non μαtisfecise qu)d non habuerit hunc dicendi ex arte alienam facultatem. Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominaui,ubertatem in dicendo,π copia es eorum exilitate,qui huc dicendi uarietate er elegantia no utunratur Vnum erit prostcto,qu)d ij qui bene dicunt, aserunt proprium,compositam orationem Cr ornatam, Cr artistario quodam Cr explicatione Minmm. Haec aute oratio, si res non ubest ab oratore percepti Cr cognit1,aut nullast necesse est,aut omnium irrisione ludatur. Quid est enim tam furio um,quam uerborum uel optimorum atque ornatifimorum sonitus inanis,nulla subie lactententius Quicis quid erit igitur quacunque ex arte,quocunque de genere, id orator sῖ quam clientis causam didiceri dicet melius er ornatiusquam ille ipse eius rei inuentor atque artifex. Tram siquis erit qui hoc dicat, sie quasda oratorum proα prius sententius atque causas Cr certarum rerum forensibus cuncellis circunsicriptam scientiam, fatebor equidem in
his magis Vidue uorseri hane nostram dictionem: sed α
356쪽
LIBER I. 33ρ 'memin his ψῆs rebus permulta fiunt,quae isti magistri,qui
rhetorici uocantur,nec tradunt,nec tenet. uis enim neae
scit maximam uim exinere oratoris in hominum mentibus vel ad iram,aut ad odiu,aut dolorem incit dis,uel ab hisee isdem permotionibus ad lanitatem msericordiamque reuocandu s quae nisi qui naturus hominum, vim que oremnem bugmanitatis,caus que ras,quihus urentes aut in tantur aut reflectuntur,penim perstexerit,dicendo quod volet,perficere non poterit. Atqui *im hic locus philosophorum putatur proprius: neque orator, me autore, umquam repugnabit, sed quum illis ognitionE rerum conraeesseri qu)d in ea solum illi uoluerint elaborare: tramaetionem orationis,quae sine ilia scientia nulla est, libi ast
mei.Hoc enim est proprium oratoris,quod saepe iam dixi, oratio grauis Cr ornam,Cr hominum sensibviae mentiribus accommodata. Quibus de rebus Arictotelem Cr Theophrastum scripsise fateor. sed uide,ne hoc Scaeuola tota insit a me:num ego quae fiunt oratori cum illis communia, non mutuor ab itas:ini quae de bis rebus de utant,orato. rum esse concedunt. Itaque caeteros libros, artis ini suae nomine,bos rhetoricos Cr inscribunt Cr appellant. E teis nivi eu illi in disicendo inciderint loci quod persepe euerinit) ut de dijs immortalibus, de pietate, de roncordia, de amicitia, de communi ciuium, de hominim, de gentium rure,de aequitate, de temperantis,de magnitudine animi, de omni uirtutis genere sit dicendum,clamabunt credo oαmnia Dinna ti,atque omnes philosiophorum schola, ua 'haec este omnia propria, nihil omnino ad oratorem pertiae nere. Quibus ego ut de his rebus omnibG in angulis conta
357쪽
s o DE ORATORE tenui quodam Cr exiguo sermone distulat, bis cum omni grauitate Cy iucunditate explicet. Haec ego cum ipsis philosopha tum Ahenis disserebam. cogebat enim M. Marcellus hic noctis,qui nunc Aedilis curulis est: er princto nisi ludos nunc laceret,huic nonro sermoni interesset, ac iam tum erat adolescetulus his studi s mirifice deditu . I uero de legibus innituendis,de besto,de pace,defocijs, deuectigalibus, de iure ciuium generatim in ordines aediis tesque descripto,dicant uel Graecis uolui, L curgum, aut Solonem,quanquam illos quidem censemus in numero eloquentissim reponendos,scise melius,quam Ηγperidem aut DemoInhenem,perfictos iam homines in dicendo Cr perapolitos uel nostros decemviros,qui X ii. tabulis perscri
serunt, quos necesse est jisse prudentes, anteponant in
hoc genere Cr Ser. Galbae er socero tuo C. Laelio,quoseonmt dicendi gloria praestitisse. Nunquam enim nega abo esse qualidum artes propriis eorum, qui in his cognoin scenis atq; tractandis studium suum omne posuerunt: scd oratorem plenum atq; persectum esse eum dicam, qui de omnibus rebus posit uarie copioses dicere. Etenim saepe in iis caullis quis omnes proprias esse oratorum confitenatur, est aliquid quod non ex usu frensi,quem solam orauioribus coceditissed ex obscaeriore aliqua scientia sit proomendum Cr as endrum. Quaero enim, num posit aut contra I inperatorem,aut pro I mperatore dici sine rei missioris Uu, aut sepe etiam sine regionum terrestrium, aut maritimarum scientia num apud populum de legibus iuribendis,aut uetantis,num in sinatu de omni re .genere dici sit ne summa rerum ciuilium cognitione Cr prudentiat num admoueriposit oratio ad sensius animorum ais moratus uel inflamma dos,ucletiam extinguendos, quod unum
358쪽
LIBER I. 341 in oratore dominatur, sine diligentifima peruentatione
earum omnium rationum,q- de natum humani generisue moribus a philosi phis explicantursAtque haud scio an minus hoc uobis sim probaturus,equidem no dubito quod sentio dicere,p sica ista ipsa quae pallio ante Cr mathemmatica Cr ccterariam artium propria polluisti, scientiae sunt eorum qui illa profitentur: i Etrure autem oratione siquis i tis ipsas artes uesit,ad oratoris ei confugiendamni scultatem. N eque enim ct Fbilane i um architem , qui Atheniensibus armamentarium strit,constat perdisee te popula rationem operis fui reddidioe,exstinandum est architecti potius arti scio disertim, quam oratoris fulse. Nee si huic M . Antonio pro Hermodoro fuisset denarivalium opere dicendum,non cum ab illo causum didicisset, ipse ornate de alieno artificio,copiosis dixi)bet. N eque
uero Asclepiades is,quo nos medico anum que in simus, tum cum cloquentia uincebat caeteros medicos, in eo ipso quod ornate dicebat,mcdicinae fcultate utebatur,non eloquentiae.Atque illud est probabilius, neque tamen uerum, quod Socrates dicere solebat,omnes in eo quod scirent,s ta esse eloquentes. Illud ueriu3,neque quenquam in eo dia
sertum 4be posse quod pestiat, neque si id optime sciat, ignarusci nciundae de poliendi ae orationis, diserte id ipsum posside quo scia dicere. Quam ob rem siqvn uniae
versum Cr propriam oratoris uim definire complessis vulcis orator erit mea fiententia,hoc tam graui dignus nomine,qui quaecunq; res inciderit, quae sit dictione expliis eanda,prudenter Cr composite,Cτ ornate, Cr memoriter dicat cum quadam etiam actionis dignitate. Sin cuipiam
359쪽
D E ORATORE. putet: en illud tenebo,si, quae caetern in artibus diapud s sita fiunt,orator ignoret, tantumque ea teneat, qMe sint in disceptationibus,aut in Uu freti C. en hιs dore bus ipsis si sit ei dicendum, cum cognouerit ab ijs, qui tetinent,quae pnt in quaque re,multo oratorem meliu quam ipsos illos,quorum eae fiunt artes, te dictur . In si deremιlidiri dicendum huic erit Sulpitio, quaeret a C. Mario Uini nostro,Cr cin acceperit,in pronuntiabit,ut ipsi c. N ario pene hic melius quam ipse ille sire videatiar. Sittde iure ciuili,tecum communicabit,ies hominem prudentifimum er peritifimum in ijs ipsis rebus,quas abs tedia dicerit,dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit,in qua de natura,de uiti s hominum, de cupiditatibus, de modo, de cotinentia, dolor de morte dicendum sit, I sun si
ei sit uictim cr si haec quide nosse debet orator cum Sex.
Pompeio erudito homne in philosophia comunicabit.hoc prolicto ejiciet ut quacunque rem a quoque cognouerit, de ea multo dicat ornatius quam ille ipse,unde cognorit.
Sed si me audierit,quoniam philosophia in recis parteis est distribum,in naturae obscurite,in disserendi siubtili
tem,in uitam atque mores:duo illa relinquamus, idq; Iuris giamur inertiae nostrae tertim uero,quod si per oratoris uti,nisi tenebimus,nihil orator in quo magnus esse posist,relinquemus. Quare hic locus de uis Cy moribus totus est oratori perdiscendus:caetera si no didicerit, di me mirari siquando uolet,ornare dicendo,cum erunt ad eum de satio tradita. Etenim si conmt inter doctos, bonanem. ignarum actrologiae, ornat imis atque optimis versibus
Aratu de coelo stellius disibes de rebus rusticis hominem ab agro remoti, tau Nicandra colophonitu poetica quo
danmaculate non rustica scripsise predae, quid est cur
360쪽
LIBER Ic 3 non orator de rebus ijs eloquenti me dicat, quas ad certa causam tempuss cognoritsEfl enim finitimus oratori poeαta,numerri astrictior paulo,uerborum autem licentia librarior,1 rudita uero ornandi generibus socius ac pene par: in hoc quidem certe prope idem, nul Τι ut terminu circunae
scribat,aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa acultate ex copia uagari, qua velit. Natique illud. quare Scaeuola negarii te Albe laturum, nisi in meo reis gno esses,quod in omni genere fermonis, in omni parte humanitatis dixerim oratorem perfictum esse deberes Nunquam mehercule hoc dicerem, fi eum, quem fingo, me sium esse arbitrarer: sed ut solabat C. Iucilius saepe dicere homo tibi subiratus, mihi propter eam ipsum ea sura mitim quam uolebat,smiliaris, sed tamen er doctu ex perurbanus: sic sentio neminem esse in oratorum nuae mero habendum,qui non sit omnibus ijs artibus,quae fiunt libero dignae perpolitus: quibus ipsis, si in dicendo non
utimur, tamen apparet atque extat utrum simus earum rudes, an didicerimus. ut qui pila ludunt, non utuntur in
ipsa Iusione artifcio proprio putastrae, sed indicat ipse
motus didicerint ne pallactram , an nesciant : Cr quid liquid 'gunt, etsi tum pictura nihil utuntur, lamen utrum sciant pingere, an nesciant, non ob curum Hrse in orationibus hisce ipsis iudiciorum , concionum , senatus, etiam si propriae caeterae non adhibentur arates, tamen facile declaratur utrum is, qui Erat,tantumo modo in hoc declamatorio sit opere iactatas, an ad dicenα dum omnibus ingenuis artibus ins buctus accesserit. Tum rides Scaevola, Non lumbor,inquit,tecu crasse amplim: id enim ipsim quod coma me locutus es,artificio quodam
es consecutus,ut er mihi,quae ego uelle non esse oratoris, Υ eoncederes