장음표시 사용
371쪽
4 DE ORATORE atq; agrestes,ut etiam si ingenijs atq; arte ualeant, en
in oratorum numerum uenire non posint. Sunt autem
quidam ita naturae muneribus in isdem rebus habiles, ita ornati,ut non nati,sied ab aliquo deo ficti esse uideantur. Magnum quiddam est onus atq; munus fuscipere, atque profiteri se ese omnibus silentibus unum maximis de reribus magno in eonuentu hominum audiendum. Adest enim stre nemo, quin acutius atq; acrius uitia in dicente,quam reddi uideat in quicquid est, in quo ostenditur, id etiam illa,quae laudanda fiunt,obruit. Neq; haec in eam sente tiam distulo, ut homines adolescentes , siquid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio deterream. Q rus enim non uideat c. Caelio equuli meo magno homnori liisse bonmni novo, ilium ipsam, qualicunq; assequi
potuerit in dicendo medioeritatem quis uesbrum aequalem meum Q .Varium,ualum hominem atq; foedum non inmtelligit illa ipsa)acultate,qualicunq; habuit,magnam ese in ciuitate gratiam cost tum s sed quia de oratore quaerarimus, ingendus est nobis oratione nostra detractis omniabus uitiis orator atq; omni laude cumulandus. Neq; enim
si multitudo litium,si uarietas causarum,si haec turba Crbarbaria forensis dat locum uel uitio fimis oratoribus, idcirco nos hoc quod quaerimus, omittemus. I taque in ijs artibus,in quibus non utilitas quaeritur necessariased animi libera quaedam oblectatio,quam diligenter, er quam prope ystidiost iudicamus s Nullae enim lites,neque cor trouersiae siti quae cogant homines, sicut in foro non boanos oratores, item in theatro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter prouidendum non uti illis satis uiat, s Murriuibus necesse est: sed ut ijs admirabilis esse uia quibus libere liceat iudicare. Ae si quaeritu puo
372쪽
ne quid sintiam, enuntiabo apud homines familiarisiis mos , quod adhuc semper tacui, Cr tacendum putaui. ibi etiam quis optime dicunt, quis id ficillime altaque ornatistae iacere possent, tamen nisi timide ad diracendum accedunt,Cr in exordienda oratione perturbano
tur, pene impudentes videntur, rimetsi id accidere non potest. Vt enim quisq; optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem uariosque euentus orationis expectationemq; hominum pertimescit. Qui uero nihil potest dignum re, dignum nomine oratorib,dignum hominu m auribus est rere atque edere,is tali etiam si commouetur in dicendo, tamen impudens uideturinon enim pudendo ,std non finciendo id, quod non decet, impudentiae nomen lugere debemus. Q nem uero non pudet id quod in plerisque uia deo hune ego non reprehensione stolam, sita etiam poena dignum puto. Equidem Cr in uobis animaduertere soleo, Cr in meipsio sepsime experior,ut exalbescum in prinis ripijs dicendi,er tota mente atque omnibus artubus condi tremiscum. Adolescentulus uero sis in initio actu utionis exanimatus sium, ut hoc summkm beneficium αν axi mo debuerim, quod continuo consilium dimi erit, stauis Iae me stactum de debilitatum metu uiderit. Hic omnes
assensi,significare inter sese,Cr colloqui coeperunt: fuit
enim mirificus quidam in Crasso pudor, qui tamen non modo non obesset eius orationi sid etiam probitatis coinis mendatione prodesset. Tum Antonius, saepe, ut dicis, inquit, animaduerti crasse, Cr te Cr ceteros summos oratores,quanquam tibi par mea fiententia nemo unquam fuit, in dicendi exordio permoveri. cuius quidem rei cum causam quaererem quidnam eset, cur ut in quoαque oratore plurimam esset in maxime is pertiviseret, Z α has
373쪽
DE ORATORE has causas inueniebam duM. Vnant,quod intelligerent ii, quos usus ac natura docui lici,nonnunquam nus cratoribus non sim ex sententia euenim dicendi procedere iri non iniuria,quotiescunque dicerent, id quod aliqualido posset accidere,ne tum accideret,ilmere. sestera est haec, qua quaeris epe soleo: caeteram homines artiαste lati erprobati, siquido aliquid minus beneflcerut quam solent, aut noluisse aut ualetudine impediti non potuisse consequi id quod scirent, putantur: N cIuit inquiunt,hodie agere Roscius,aut crudior uitroratoris peccatu, siquod est ditis inaduersum,stultitiae peccat uidetur,llustitia autem exis fationem non balet:quia nemo videtur,aut quid crudus fuerit,aut quod ita maluerit,stultus fuisse, quo etiam graisum iudicium in dicendo subimus:quoties enim dicimus,miles de nobn iudicaturi. π qui semel ingestu peccauit, nocontinuo existimatur nescire gestum: cuius autem in dicEado aliquid reprehensium est,aut aeterna in re,aut certe diuturna ualet opinio tarditatis. I llud uero,quod a te dictum 6t,esse permulta quae orator nict a natura haberet,no multum a magiaro adiuuaretur,ualde tibi assentior,in que eo uel maxime probauis inum illum doctorem Aldbidenissem Apollonii ,qui cum mercede docere tamen non pratiebatur eos,quos iudicabat non pose oratores euadere,
operam apud fise perdere, dimitcbat que, Cr ad quaniscunque artem putabat se aptum,ad eam impellere, atque hortari solebat. Satri est enim caeteris artificijs percipienda tantummodo similem esse hominis, Cr id quod trud tu uel etiam inculcetur, quis forte sit tardior,posse percipere animo,Cr memoria custodire non quaeritur inobis litas linguae,non celaritus uerborum,non denique ea, quae
nobis non possumus frigere cichrastus onus. I n or
374쪽
tore ratem ammen dialecticori sententiae philosopbοαr ,uerba prope poetarum, memoria iurisconsultorum, uox tragoedorum,gestus petii summorum actorum est reaquιrendus. Quamobrem rubii in hominum genere rarius
p ecto oratore inueniri potest:quae enim singularim rerum arti sces singulasi mediocriter adepti sunt, probantur,ea mp omnia limina fiunt in oratore,probarino possunt. Tum crasus, Atqui ui unquit, in artiserio pera
quam tenuι Cr leui quanto plus adhibeatur diligentis, quam in hac re,quam conjtit ese maximam. Saepe enim soleo aurire Roscium,cum ita dicat, se adhuc reperire diascipulum,quem quidem probaret, potui)be neminem: non
quo non sent quidam probabilessed quia si aliquid modo esset viti 1,idyme ipse non posset. Nihil est enim tam
ii igne,nec tun ad diuturnitatem memoriae j habile, quam id in quo aliquid ostenderis. Itaque ut ad hanc similitudian huinta trionii, oratoriam laudem dirigamus, uideatla ne, quam nihil ab eo nisi per ficte,nihil ni i cum s
ma venum resat,nisi ita ut deceat, Cr uti omnes moueat atque delectet s Itaque hoc iunctu est consecutus, ut in quo quisque artifcio excelleret, is in suo genere Roscius iaccretur. Hanc ego absolutionem perstellancirique in oratore de Iderans, a qua ipse lange ab am, facio timpudentervmbι enim uola uno i , caeteris ipsie non ignoα Ico. Nam qui non potes qui uitiost acit, quem denique non dece hunc ut Apollonius iubebat ad id quod μή cere posit, detrudendis puto . Narm tu igitur, inquit ulpitius,me aut hunc cottam ius ciuile,aut rem militarem Dιbes discere nam quis ad im summa atque in omni genere pescta potnt peruenire s Tum ille, Ego uero,inαquit,quod in Mobili egregiam quandam ac prcclaram ina
375쪽
31s D E ORATOREdole ad dicendu ese cognoui,idcirco haec exposivi omniat nec magis ad eos deterreos qui no possent,quam ad uos
qui pinetus,exacuendos accommodaui oratione meum erquanquam in utros uest, in summum Ue ingenium studium p perstexi,tamen haec quae fiunt in specie possit de quibus plura fortasse dixi,quam solent Graeci dicere n te
Sulpiti diuina fiunt. Ego enim nemine nec motu corporis,
neq; ipso habitu atq; loma aptiorem,nec uoce pleniorem aut suaviorem mihi uideor audilbe . quae quibus a natura minora data fiunt, tamen illud assequi possunt, ut ijs quae habeant,modice, T scienter utantur, π ut ne dedeceat id enim est maxime uitandum,CT de hoc uno minime est focile praecipere,non mihi modo,qui sicut unus paterfiniistius his de rebuη loquor, sied etiam ipsi illi Roscio, quem sepe audio dicere,caput esse retri decere quod tamen unuid Ue,quod tradi arte non posit. Se si place emonem'
alio tranquamus,Cr noctro more aliquando,non rhetori' rico loquamur. Minime utro,inquit cotta nune enim te
iam exoremus necesse est,quoniam retines nos in hoc fluis dio,nec ad dIiam dimittis arte,ut nobis explices quicquid est Ulud quod tu in dicendo potes:nes enim fumo nimis auidi,im tua mediocri eloquetia contenti sumus, idq; ex te quaerimus ut ne plus nos assequamur, quam qua tuum tu in dicendo assecutus es quoniam quae a natuma expetersda fiunt,ea dicis non nimis deesse nobis,quid praeterea seas endum putes s Tum crassus arridens, Quid cesses, inquit, Cotta,nisi'udium Cr ardorem quendum amoris sine quo cum in uita nihil quicquam egregium,im certe hoc quod tu expetis,nemo unquam assequetur. Neq; uerotios ad eum rem uideo esse cohortandos: quos cum mihi quos situ molen nimis etiam flagrare intelligo rapidi i
376쪽
I B E R I. Dici sed prosicto studia nihil prosint peruenieri aliquo, nisi illud quod eo quo intendas strat deducatqAcognoris.
Quare quonia mihi lautus quoddam onus imponit ,nes ex me de oratoris artesed de hac mea,quantulacunq; est, scultate quaeritis,exponam vobis non quandam aut perae recondirem,aut ualde dissicilem,aut magnificam,aut gramnem rationem consuetudinis meae, qua quondam solitus
sum uti,cu in mihi in isto studio uersuri adolesceti licebat. Tum Sulpitiuo,s diem Cotta nobis,inquit,optatu: quod enim neque precibuε unquam necinfidiando, nec ste αiando asequi potu ut quid crassus ageret meditandi,aut dicendi causa,non modo uidere ni ista ex eius scriptoreo lectore Diphila fusticari licere id spero nos esse a inpios,omnias iam ex ipso,quae diu cupimus, cognituros. Tum crassus, Atqui arbitror Sulpiti, e in audieris non tam te haec admraturum,quae dixero,quam existimatum, tum cum G audire cupiebas, causam cur cuperes , non
sui'. Nihil enim dicam reconditum, nihil expemtione uestra dignum, nihil aut inauditum uobis, aut cuiquam noxa m. Nam principio illud quod est homine ingenuo lim beraliter'; educato dignus m,non negabo me Uti omnium communia Cr contrita praecepta didicisse. Primum oratoαris officium esse, dicere ad persuadendum accommodate: dcinde esse omnem orationem,aut infinitae rei quaestionne sine designatione personarum Cr temporum, aut de .re certis in personis ac temporibus locata. In utras autere, quicquid in controuersiam uenia in eo quaeri solere,
dulsectrum ne se, aut si est fctum, quale fli, aut etiam
quo nomine vocetur, aut, quod nonnulli addunt, reocte ne βctu in esse uideatur. Existere autem controuer
fias etiam ex scripti interpretatione, in quo aut ambigue
377쪽
ι- DE ORATORE quid sit scriptum ut contraris,aut ita ut a sente tia seriis plum dii ideat: hu autem omnibus partibus subiem querudam ese argu menta propria sed causarim quae sint a coisinum qu rioneseiu iae,partim in iudiciis uersari, partim in destiuerationibus: Jeetiam genus terium, quod in lauis
dandu,aut uituperandri holmnibus poneretur: certos que Je locos, quibus in iudiciis uteremur, in quibus aequitas quaeritur alios in deliberationibus, qui omnes ad utilitate dirigerentur eorum,quibus consilium daremus: alios item in iuudationibus,in quibus ad personarum dignitatem ovilinia referrenturic is eset ommo oratoris uu ac Iaculatas in quinque partes distributa, ut deberet reperire prionum quis diceret, deinde inuenta non solum ordine, sed etiam momento quodam atq; iudicio distensure dis distonem,t- ea denique Aestire atque ornare oratione, post memoria si ire,ad extremum agere cum dignitate er uerunt tite etiam illa cognoram Cr acceperam, ante quam de re diceremus, initio conciliandos eorum esse animos qui audirent,deinde rem dcmonstrandam, postea contreaeraesum constituendam, tum id quod nos intenderemm conafrmandum,post quae contra dicerentur,restilenda, extre ma autem oratione ea quα pro nobis essent amplificandam augenda,quis estent pro aduersari s infirmanda atq;
frangenda.Audieram etiam quae deorationu ipsius orna mentis traderentur,in qua praecipitur primum,ut pure CrLatine loquamur,doinde ut plane Cr dilucide, tum ut orae nate,post ad rerum dignintem apte,Cr quasi decoresnagularum que rerum praecepta cognoram. Quinetiam quae maxime propria essent natumae, en his ipsis artem adbiaberi uideram . nam de actione er de memoria quaedam breuiused magna cum exercitatione praecepta gltiram.
378쪽
In his enim fere rebus omnis ictorum vi tificum doctrina uersatur,quam ego si nihil dicam adiuuare,inentiar:ba bre enim quaedam quasi ad commonerim oratorem, quo. quias retrat, r quo latues ab eo quodcunq; sibi preis polluerit, mnus aberret. V σαm ego hanc vim intelligoese in praeceptis omnibus,non ut ea secuti oratores et quentiae laud sint adeptista quae Lastonte homines eloquentes jaceren ea quosdam obseu Je,atq; id σφαρ c ese non eloquentiam ex artistriosd artificium ex eloquentia natum,quod tamen, ut ante dis non eqcio. Est enim etiam si nanus nec Jariis ad bene dicendum, tamen ad cognoscendam non idiberale. Ea exercitatio quaedam si ripieta vobis est, quaquam vos quidem iunm pridem estis in cur used iis qui ingrediuntur ad fluesu, quis ea,quae agenda sunt infra tanquam in acie,ps sunt etiam nunc exercitatione quasi ludicra praediscere ac meditari. Hanc ipsam,inquit Sulpitius, nosse uolarimus alime im,quae abs te breuiter de arte decursu unt, audire cupimuε, quanquam fiunt nobιs quos non ina ditaruerin illa mox,nunc de ipsa exercitatione quid sentius,quaerimus. E quidem probo im,Crassus inquit,quae uos sacere solet :ut causa aliqua posita consimii causa. rim earum,quae in fri destrantur,dicatu quammax me ad ueritatem accommodate: sed pleris in hoc uocem modo,nes eam scienteτ, T vires exercet suu er linguae celeritatem incitant,uerborums stequentia deIectantur. in quo uessit cos,quod audieran dicendo homines,ut diis eant efficere solere. Vm enim erit idud dicitur,prex edic homnes , em e dicendo acillime confiequc Quamobrem in istis ipsis Grecitationibus, etsi utile est,etii subito sepe dum, en illud utilius, si pio statio Z I ad
379쪽
ssi DE ORATORE ad cogitandum puratius atq; accuratius dicere. Caput autem est,quod ut uere dicam minime scimus est enim magni labora, quem pleriq; fugimus quum plurimum scribere,fidilus optimus er protintisimus dicendi estis .ctor ac magister,nes iniuria. Nam si subitam er βrtuis
tam orationem commentatio ex cogitatio scite uincit,
hunc ipsum pro 'cto asidua ac diligens scriptura superabit:omnes enim siue artis fiunt loci siue ingenii cuiusdam
auri prudentiae,qui modo inbunt in ea re,de qua scribismus, anquirentibus nobis, omnis acie ingenii contemnplantibus,ostendunt se π occurrunt: omnes s fiententis verbas omnia, quae sunt cuiusq; generis,maxime illumst id iub acumen inli subeant cir succedunt necesse est: tum ipsa collocatio confrinatio s uerborum perficitur
in scribendo,non poeticosed quodam oratorio numero Cymodo. Haec sunt quae clamores er admirationes in
bonis oratoribus efficiunt,nes ea quisqua,nisi diu mi turas scriptitarit,etiamsi uehementisime sie in hu subitis dictionibus exercuerit,consequetur: Cr qui a scribendi consuetudine ad dicendum uenit,banc a Vrt scultatem, ut etiam subito si dicat,tamen illa quae dicuntur,sinnilia scriptorum esse uideanturriatq; etiam siquando in dicen: do scriptum attulerit aliquid,cum ab eo discesserit, rellis
qua similis oratio consequetur. Vt concitato nauigio cura remiges inhibuerunt, retinet tamen ipsa nauis moα
tum Cr cursum suum intermisso impetu pulsius remorurum: sic in oratione perpetua,ctim scripta deficiunt,paurem tamen obtinet oratio reliqua cursumscriptorum fio militudine cr ui concitata. In quotidianta autem cogistationibus equidem mihi adolescentulus proponere solebam illam exercitatione maxime, qua c. carbonem n
380쪽
LIBER I. rassi, in illum inimicum solitrum esse uti ciebant,ut alli versibus proposisis quani maxime grauibus,aut oratione aliqua lecta ad eum finem, quem memoria possem comm hendere,eam rem ipsam,quam legisse uerbis alijs qui*maxime possem lectu pronutio sed post animaduerti hoc esse in hoc uit ,quod ea uerba,quae maxime cuiusq; rei propria,quaeq; Ubent ornatifima atq; optima occum passet aut E nniussi ad eius uersus me exercere,aut Gracchus,si eius orationem mihi forte proposivissem,ita si ijsodem uerbis uterer,nihil prodesse: si alijs,etii obesse,cum
minus idoneis uti confiuescerem. Poflea tabi placuit,eos sum usus adolescens, ut summorum oratorum G casorationes explicarem: quibus lactis boe assequebar,ut cum ea,quae legerem Graece,Latine redderem, no solam optimis uerbιs utererim tamen usitatissed etiam expria merem quaedam uerba imitando,quae noua nonris essent, dummodo essent idonea. Iam uocis er stiritus,Cr totius corporis,Cr ipsius linguae motus,σ exercitationes,non
in artis indigent quam laboris: quibus in rebus habenuta est ratio diligenter, quos imitemur, quorum similes velimuη esse. I ntuendi nobis fiunt non soluim oratores, sita
etiam actores,ne mali renctuetudine ad aliquam deformitatem prauitatemq; ueniamivi. Exercenda est etiam meae moria, ediscendu ad uerbiam quamplurimis Cr nonris scriptis Cr alienis. Atq; in ea exercitatione no sane t i odi1ylicet adhiberes con ueris,etiam istini Deorum simulachrorrums rationem quae in arte traditur Educeta dea inde dictio est ex hae domeflica exercitatione et wmbra illi medisi in agmen,in puluere,in clamore,in ca bra ais aciem forensem subeundim usus omnium,Cr periclitandae uires ingen ,Cr illa commentatio inclusa in ueritatis Iuπ