장음표시 사용
361쪽
concederes: Cr ea ipsa nescio quomodo rursus detorqueores,atque oratori propria traderes. Haecciam ego Priet. Rhodum ueni; em, Cr cum summolao doctore illius diciscipliri e Ppodomo,ea quae a Fanaetio acceperam, coniurali, em misit ille quidem,ut solebat,philosophid ais contatempsit,inritas non tam grauiter dixi quam acete: tua aute si it oratio eiusnodi,tio ut ullam artem do trinam ue conicinneres , sed ut omnes comtes ac mitissim oratoris esse diceres: quas ego, siquis sit unus complaxus omnes, idemq; si ad eas Incultates istam ornatifimae orationia adisiunxeri non posm dicere eam non egregium quendum
hominem atq; admirandum fresed is, squis esset, aut si etiam unquam fuisse aut uero si esse pollet, tu eses unus
pro steto, qui Cr meo iudicio Cr omnia uix ullum caeteris oratoribus pace bora dixerim laudem reliquisti. Verim
si tibi ipsi nihil deest,quod in frensibu3 rebus ciuilibusq;
uersetur,quin sciasmes eam tamen scientia,quam adiunctgis oratori,coplexus exugideamus ne plus ei tribuas, quam res Cr ueritu ipsa concedat. Hic crabus, Memento, inaquit,me non dem sed de oratoruscultate dixisse. Quid enim nos aut didicimus, aut scire potuimus, qui ante ad agendum,quίm ad cognoscendu invenimus es quos in βαro,quos in ambitione,quos in republi. quos in amicorim
negoti s res ipsa ante conscit, quum possemus aliquid de rebus tantu fiusticari. Quod si tibi tantum in nobu uia detur esse,quibus etiam si ingenum,ut tu putas, non maxime dejit, doctrina certe Cr olim, Cr hercule etiam pudiam illud dicendi acerrimum defat: quid censes si ad. alicuius ingenirem uel maius,alia, quae)rgo non attigi, a criberint, qualem iliiDCr quatum oratorem*turus Tu t tonius, Probas niihi, inquit, ista cra1lequae dicis: nec dubito,
362쪽
LIBER L dubito,quin multo locupletior in dicendo Atu sit, s
quis omnium rerum atq; artium ratione naturamque comprehenderit. Sed primum id didiciis actu est, presertini in hac non uita nodrus occupationibws: deinde illud etiam uerenda est,ne abstrabamur ab hac excercitationeer eonsuetudine dicendi populari Cr strensi. Aliud enim mihi quoddam genus orationis esse videtur eorum horumnam, de quibM paulo ante dixini, quanias illi ora nate Cr grauiter, aut de natura rerum,aut de humanis rebus loquantur. Nitidam quoddam genus est verbonrum Cr latumsed palaedrae magis er olei, quam huisseiuius turbae ac stri. Nos egomet, qui sero ac leuiter Graecas Ilieris attigi siem, tamen cum P Rocos. in Criliciam proficiscens Athenas uenisson, complures tum ibi dies sum propter nauigandi dissicultatem commorarunsed eum quotidie mecum haberem homines doctifimos, eos stre ipsos, qui abs te modo fiunt nomnat curas hoc nescio quomodo apud eos increbuisse me in causis mauioribus , sicuti te solere uersari, pro se ut quilis eorum quantum poterat, de incla Cr ratione oratoris distu dilat. Horum alij jsicut se ipse N nefarchim, hos quos nos oratores uocaremus,nihil esse dicebat, nisi quosdam
operarios lingua celari Cr exercitata: oratorem autem,
nisi qui sapiens esset,es e nemine: atq; ipsum elaquetiam quod ex bene dicendi scientia constare uni quandi esse virtutem:σ qui unam uirtutem haberet,omnes habere, eas I ipsus esse inter se aequaleis Cr parris: ita qui esset Eoquens, eum uirtutes omnes habere, atq; esse sapien*tem. Sed haec erat 1 inosa quaedam Cr exilis oratio onae res a nostris siensibus abhorrebat. carneades uero multa uberiM ijsdem de rebus laquebatur,non quo aperiret
363쪽
DE ORATORE sententiam suam hic enim mos erat patriss Acadetque, aduersari semper omnibus in distulando sed tis maxis
me tamen hoc signiscabat,eos,qui rhetores nominarenαtur,er qui dicendi praecepta traderent,nihil plane teneri
re,nes posse quenquam jacultatem assequi dicendi, nisi qui philosophora inuenta didici)bet. Distulabant contra
diserti hon nes Athenienses in rep. caullis uersati,in quibus erat etiam is,qui nuper Romae fuit, Menedemum hostes meus: qui cum diceret esse quanda prudentia,quauersaretur in persticiendιs rationibus con tituendarum Cr regendarrum rerumpub. excitabatur homo promptu sub homne abundanti doctrina,Cr quadi incredibili uorietate rerum Cr copia. Omiacis enim parten illius ipsius prudentiae petendus esse a philosophis dicebat, neque ea quae jtituerentur in rep. de d)s immortesibus,de discis plina iuuentutu,de luctitia,de patientia, de temperatia, de modo reru in omnire, caeteraq; fine quibus ciuitates aut esse,aut bene moratae esse non possiensius qua in eorum Itbris inueniri. Quod si tantam uim rerum maximaru arte sua rhetorici illi doctores complecterentur,quae rebat cur
de prooemijs,er de epilogis,Gr de huiusmodi nugis sie enim appellabat referti qbent eorum libri: de ciuitatibus instituendis,de scribedis legibus,de aequitate,de iustitis, de fide,de stangendis cupiditatibus, nymidis homina moribus itera in eorum libris nulla inueniretur. Ipsa uero praecepta sic illudere solebat,ut ostenderet non modo eos illius expertes esse prudentiae,quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsum dicendi ratione ac uiam nosse. caput enim ese arbitrabatur oratoris, ut Cr ipsis,apud quos ageret,ialis,qualem se ipsie optaret,uideretur id fuisri uitae dignitate, de qua nihil rhetorici isti doctores in pra
364쪽
L Γ B E R I. praereptis fiuis reliquissent: uti eorum qui audirent, cascerentur animi,ut eos asci uellet orator: quod item feri nudo modo posse, nili cognosceret is,qui diceret,
quot modta hominum mentes, Cr quibus rebus,er quo genere orationis in quans partem mouerentur. Hic autem esse penitus in media philosiophia retruse ais abdista,quae ini rhetores ne primoribus quidem labrio attigisissent. E a Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere: memoriter enim muIta ex orationiabus Demosthenis praeclare scripta pronuntians,docebat illum in animis uti iudici ,uel populi, in omnem parte dicendo permovendis,non fuisse ignarum, quibus ea παbus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quenquam scire posse. Huic respondebat,non fenegarare Democthenem huminam prudentiam , summanis vim
habuisse dicendista siue ille hoe ingenis potuiset , siue, id quod constaret, Platonis studiosius audiendi fuisset,no quid ille potuisset,sita quid ini docere esse quaerendum
Saepe etii in eam parte strebatur oratione,ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi: idq; cim a mentis docuera quod ita nati essemus, ut er blandiri supplicia ter ijs,a quibus esset petendugm,Cr aduersurios minaciter terrere possemus, er rem gestim exponere, Cr id quod
intenderemus confirmare, Cr id quod contra diceret: refellere ad extrema m deprecari aliquid Cr conque ri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur scultas: Cr quod con uetudo exercitatio Cr intelligendi pruridentia acuere Cr cloquendi celaritate incitaret: m etia emplarum copia nitebatur. nam primam quasi dedita opera neminem scriptore artis, ne mediocriter quide dissertum fuisse dicebat,eum repeteret usis 4 corace nescio
365쪽
s a DE ORATOREDO,πTUa,quos artis illius inuentores er pristipes fuisse con ret:eloquenti imos aurem homines,qui hunec didici bent,nec omnino scille cum innan .erabistes quos L normnabat:in quibus etiam siue ille irridens, siue quod ita putaret,atq; ita audisse me in illo numero, qui tua non didici siem,er tamen cut ipsie dicebat posem aliquid in dicendo, 'rorebat. Cnorim ego illi alterum scite afl entiebar,nihil me didici 1e: in altero autem me illudi ab eo,aut etia ipsum errare arbitrabar. Artem uero negabat ese ullam, nisi quae cognitu penitusq; pos
eos,Cr in unum exitum vectantibus,er nunquam Alleotibus rebus contineretur. Hsc autem omnia quae tracta. αrentur ab oratoriba dubia esse er incerta: er dicerirentur ab ijs,qui ea omnia non plane tenerent,Cr audiarentur ab qs,quibus non scientia esset tradendused eximgui temporta aut filia aut certe obscura opinio. Quid milia sic nili tum persuadere uidebatur, nes artifician Mn esse dicedi,neq; quenquam posse,nisi qui illa, quαa Dctifimis hominibus in philosophia diceretur,cognosset aut callidriant copiose dicere. Quibus dicere carne des solebat,ingenium tuum crasse uehementer admiris. me sibi perscilem in audiendo,te perpugnace in disturutando esse uisum Turas ego hac eadem opinione adestrictus,scripsi etiam illud quota in librito,qui me impruderite er inuito excidit,CI peruenit in manus hontinum,dia sertos me cognosse nonnullos,eloquente adhuc nemine:
quod eum stituebam disierium,qui posset setis acute atq;
dilucide apud mediocres honmnes ex communi quadam homulsi opinione dicere: eloquente uero qui mirabilius er magnificentius augere posje atq; ornare quae vellet, omness omnia rer-,quc ad dicendii pertinerenis tes
366쪽
LIBER L sestres animo ac memoria cotineret. Id si est difficili nobis, qui ante,quam ad discendu ingregis usobruimur amribitione Cr foro, fit nimen in re positum atq; natura.Ego enim quantum auguror coniectura,quantas ingenia in nostra hominibus esse uideo, non destero fre aliquem aliquando qui Cr studio acriore quam nos su mus atq; fuimus,cr otio ac faciante disicendi maiore de muti ioere, labore atq; inditaria fiuperiore,cum sie ad audienaedum,legendι scribedams maiore opera dediderit,existit taIs orato qualcm quaerimus,qui iure non solum disertus,sed etiam eloquens dici posit qui tamen meu senistentis,aut hic est iam Crassus,aut siquis pari fuerit ingenio,pluras quam hic Cr audierit,er lectitarit, er stria Herit, paulum huic aliquid poterit addere. Hoc loco Sulpitius, Insteranti mihi, inquit,er Cottae, sed ualde
optanti utris noctru cecidit,ut in istum sermone cruse delaberetanti Nobis enim huc uenientibus iucundu satis stre uidebatur, si cum uos de rebus Aijs loqueremini, mi inen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignu exciapere possemus: ut uero penitus in eam ipsum totius huius
uel studi ,uel artifcij,uel facultatu distulatione pene inistimam perueniretis,uix optandum nobis uidebatur. Ego
enim qui ab ineunte aetate incensus esem studio utriusq;
uectrum, rasi vero etiam amore,cum ab eo nusqua disecederem,uerbum ex eo nunqui elicere potui de ui de ruatione diceri,cum Cr per meipsium egiI ,σ per Dr sum sepe tentassem: quo in genere tu Antoni uere Io quar) nunquam mihi percontanti,aut quaerenti aliquid defuisti,Cr persepe me,quae solares in dicendo obsera re, cuisti. Nunc quonia Mers uestrum patefecit eam rerum ipsarum aditu,quas quotasser quoniam prin ceps
367쪽
31o . DE ORATOR Ereps crassus eius sermonis ordiendi fuit,date nobis hane neniam ut ca,quae ficii titis de omni genere dicendi, ubilis liter pro equamini. Quod quidem si erit a uobis imp tratum,magnam habebo crasse huic palataracim Tusculano tuo gratiam, T longe Academiae illi,de Ldicio tua hoc suburbanum gγmnasilini antepona. Tum ille, Imo vero,inquit Sulpiti, gemus Antoniu,qui Cr potest facere id quod requiris, Cr consueuit, ut te audio dicere. me quidem siemper a genere hoc toto strinonis reufugisse, tibi cupienti atq; instititi sepsime negasse,
tute paulo ante dixisti: quod ego non superbia nes it humanitate sciebam, neq; quo tuo studio rectifimo atq; optimo non ob equi uellem, praesertim cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumis cognos seu ed mehercule inius disputationis insolentia,atq; e rum rerum, quae quasi traduntur in arte,inscitia. Tum cotta, Quoniam id quod difficillimum nobis uidebatur, ut omnino de his rebus Crasse loquerere,assecuti fumus, de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te,nisi omnia quae percunctati erimus explicaris,dimisierimus. De his creaedo rebus,inquit Crassus,ut in conditionibws scribi solet, quibus sciam poteroqTum ille, Nans quod tu non poteris,aut nescies, quid noctrum tam impudens est,qui se scire aut posse postulet I am uero isti conditione,duinibi liceat neque posse quod non potero, Cr fatori noscire quod nescian licet,inquit crassius,utam arbitratu percunctemini. Atφ,inquit Sulpitius, hoc primum ex te,de quomodo Antonius exposivit,quid sientius quaeri mus , exictimes ne artem aliquam ese dicendi. Quid mihi nunc uos,inquit Crassus, tanquam alicui Graeculo
otioso cr loquacher fortisse docto atque erudito qκ eo
368쪽
LIBER I. 311 usiunculum, de qua meo arbitratu loquar,ponitis Quorado enim me lyti curasse,aut cogitassee arbitramini,cr non .semper irrisisse potires eorum hominu ni impudentia,qui, eum in schola assedissent, ex magna homwniam frequetia dicere iuberent,siquis quid quaereret:quod primum strui Leontingin scisse Gorgiam, qui permagnu in quiddam suscipere ac profiteri uidebatur,ciam se ad omnia,de qui
bus qui'; audire uelle esse parataem denuntiaret.Postea vero uulgo hoc facere coeperunt,hodies ficiunt,ut nulla si res neque tanta,nes tam improuisa, neq; tam noli de qua se non omnia,quae dici posuit profiteantur esse diiseturos. Quod si te Cotta arbitrarer, aut te Sulpiti de ijs rebim audire uelle,adduxissem huc Graecium aliquem,quinos istiusmodi distulationibus delestiret, quod ne nunc quide discite ictu est. Est enim apud M. Pisone adolata scentemium huic studio dedit fu nimo hominem ingerinio,nosti ici; cupidifimum, Peripateticus Sta eas, homo nobis sane familiaris,eT ut inter homines peritos conae stare uideo,in illo suo genere omniam princeps. Quem tu, inquit mihi Mutius,sta eam, quem Peripateticium nurris s gerendus est tibi mos adolescentibus crasse, qui non Graeci alicuius quotidianam loquacit tem sine Uu,neque ex scholis cantilenam requirunt: sed exhois nilne omnitum sapientifimo atque eloquentisimo, atque ex eo qui non in libellis, fied in maximis causis, ex in
hoc domicilio imperii er gloriae sit consilio singuas
princeps,cuius uectigia qui persequi cupiunt,eius sententium sciscitantur. E quidem te culm in dicendo semper putaui Dum,tum uero tibi nunquam eloquentiae maiorem tribui laudem quam humanitatis,qua nunc te uti uel in
xime decet , neq; dejugere eam distuntionensiad quam
369쪽
te duo excellentis ingenij adolescentes cupiunt accedere. Ego uero,inquit,istri obsequi studeo,nes grauabor bremtor meo more quid quaq; de re fientiam dicere. Ac prismum iliud quoniam autoritat cin tuam negligore Sc nota as nabi esse non puto restiondeo, nubi dicendi aut nullam artem,aut pertenuem uiderised omnem esse conretentionem inter homines doctos in uerbi controuersia pinitam. Nam si ars ita definitur,ut paulo ante exposivit sentonius, ex rebus penitus perstectis plane j cogniti atq; ab opinionis arbitrio seiunctis, scientias comprembensli,non nubi uidetur ars oratoris esse ulla. Sunt enim nari CT ad uulgarem popularems sensum accomodam omnia genera huius frensis nostrae dictionis. Sin autem ea quae obstruata fiunt in usu ac ratione dicendi, haec ab hominibus canissis ac peritis animaduersa de notata,uem bis de lignata, generibus illustrata, partibus dictributa
sunt id quod fieri potuisse uideo no intelligo quiobrem non i minus illa subtili definitione, at hue uulgari opisitione ars spe uideatur. Sed flae est ars, siue artis quaeda nulitudo,non est quidem ea negligenda ueris intelliis geliduam est,alia quaedam ad consequendum eloquentiam ese maiora. Tu Antonius uehemeter se assentiri crasso dixit,quod nes ita amplecteretur artem, ut ij solerent, qui omnem uim dicendi in arte ponerent: ties rusum eum tottam,sicut plerique philosophi facerent, repudiauret. Sed exictimo,inquit,vatum te bis esse Crassie factuorum, si lyti exposiveris, quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse. Dicat' equisem, quoniam institui, petamq; a uobis, inquit, ne has meus ineptias est ratis: quanquam moderabor ipsisine ut quis
dum magista ais artistx , sed quasi unus e togatorum
370쪽
LIBER I. numero atq; ex frensi usu homo mediocris, neque omniano rudis,uidear non ipsie aliquid a meprompsisse,sed spiratuito in semoneni uestrum incidisse. Equidem,cum petem rem magistratus,solebam in prehensando dimittere a me Scaevolam,cum ei ita dicere,me uelleesse inepturim I d erat petere blandius:quod nisi inepte fieret, bene non possct feri. Hunc aute esse unum homine ex omnibus, quo pro sente ego ineptus esse minime uellem, quem quidem nunc mearum ineptiarum testem σ1pectatorem fortuna coi lituit. Nam quid est ineptius,quam de dicendo dic , cum id ipsium Aine nunquam sit non ineptum, nisi cum est necessariums P e uino crasse,inquit N utius. Imm enim culpam,quam in S,Noprambo. Sic igitur censeo,inaequit crasus,naturam primum atque ingenium ad dicenta dum uis asene maximimeque ureo istιs,de quibus pavolo ante dixit Antonius, criptoribus artis rationem dicenaedi cr uiamsed naturam de*qst. Nam er animi atque inrigeiiij cclms quidam motus elle debent,qui ad excogitanaedum acuti, r ad explicandum ornandums sint ubσα,
ad memoriam 'im atque diuturni. Et si quis AEqui haec putet arte accipi posse, quod si est praeclare enim fieres habeat,si haec credi,aut commoum rete pssiit:inses quidem Cr donari ab arte non possint omnia, sunt enim illa dona naiarae quid de illis dicet, quae intecum ipso homine nascuntur linguae solatio,vocis sonustima,uires onfrinatio quaedam Cr figura totius oris crcorporus Neq; haec ita dico, ut aera aliquid limare no possi:nes enim ignoro,Cx quae bona sint feri meliora posise doctrina:ρο quae nonoptima, aliquo modo acui tamener eon iso sesed uti uida, aut i lingua haesitantes. aut iα voce abyni,aut ιηltu diuque corporis uasti Z atque