장음표시 사용
501쪽
4 gr. : D E O R A PT O n EafisbiusCr columeliosius inuehare,non ne abs te iudierit abalieno Quid si quae uitia, aut incommoda fiunt in alia quo iudice uno, aut pluribus: ea tu in aduersari s exprois brido no intelligas te in iudices inuehi, mediocre peccatiant Quid si eum pro altero dicas, litem tuam faciis, aut laesius elyrare iracudia,causam relinquu, nihil ne nocedis In quo ego uoti quo libenter male audiani, si d qqid ego eausam non libenter relinquo,nimium patiens Cr lentus exi timor: ut eum te ipsum Sulpiti obiurgabum,quid mi anis trutorem peteres non aduersariam. Ex quo cliviti illud Zsequor,ut siquis mιbi male dicat, elusans aut plane suis
funus e te uideatur. I ii ipsis autem urg timenta nquid sueris,dut aperte Asum,aut ei quod dixeris,dicturivi ve sis
contrarium,aut genere ipso remotum ab ultu iudiciorumae pro,nihil ne nocera ciuid mulin omnis cura mea Lict
iu hoe uersari semper dicam enim saepius si posim, ut
boni aliquid efficium dicendo: δε id minim ut certe nota
quid mali. Itaque nunc illuc redeo Catule, in quo tu me pdulo ore laudabas,ad ordinem, collocationem que rearum de loeorum. Cuius ratio est duplex altera, qua astret natura caustrum altera,que oratorum iudicio Cr prudetitia comparatur. Nam ut aliqt id ante rem dicamus, indent rem exponamus,post ut eam probemus nostris praesidiis eonfirmandis,eontrari s refutandis, inde ut cocludamus, atque in peroremus,hoc dicendi genus natura ipse praeae seribit. Vt uero stituamus ea quae probandi, cend peris suadendi causa dicenda sent, queadmodum componamus, id est uel maxime proprium oratoris prudentis. Multi enim occummi argumenta, multa quae in dicendo pro' tura nideantur: ed eorum partim ita lauia fiunt ut conteae
menda sint,partim etiam siquid habent adit enti, sunt
502쪽
LIBER II. 483 nonnunquam eiu modi, ut in se ini' aliquid uitlj: neque diuti sit illud quod prodesse videatur, ut crem aliquo malo coniungatur. Quae aute punt utilia atque firma, si ea dime ut sepe fil)ualde multi fiunt, ea quae ex ijs aut seu ima sunt,aut alijs grauioribus cosimila, fecerni arbitror oportere,atque ex oratione removeri. E quide cum col ligo aris gumenta causarunm,non rem ea numerare soleo quam e penderessit quoniam,quod sepe iam dixi, tribus rebus Oaemnes ad nostram fiententiam perducimus,aut docendo,aut conciliando,aut permovendo, una ex tribuε his rebus res .
prae nobis est 'enda,ut nihil aliud nisi docere uelle uidearmer:reliquae duae sicuti sanguis in corporibus , sic ille in perpetuis oration bus fuse esse debebunt. Nam er principia,cT caeterae partes orationis,de quibus paulo post pauo ea dicemus,habere hanc uim magnopere debent,ut ad eois rura mentes,apud quos agetur,mouendas permanare posmfnt. Sed his partibus orationis,quae etsi nihil docent argumentando,persuadendo tamen Cr commouedo proficiunt plurimum, quanquam maxime proprius est Iocus, Cr in exordiendo, Cr in perorando: digredi dimen ab eo quod proposiveris atque agas, emouendorum animorum cauras sepe utile est. Irique uel narratione exposiri sepe Dotur ad eommouendos animos digrediendi locus, uel arguis mentis noctris confirmatis,uel cotrarijs refuditis,uel utroraque loco,uel omnibus, si habet eum causa dignitatem atrique copiam, recte id feri potest : haeque cause fiunt ad agendum,m ad ornandum grauisimae atque plensimae, quae plurimos exitus dant ad eiusmodi digregionem, ut
his locis uti liceat,quibus animorum impetus eorum, qui audiunt, aut impellantur, aut recte'intur. Atque eritiam in illa reprehendo eos , qui quae minime firma H H α sunt
503쪽
4s D E ORATORE sunt,ea prima collocant An quo illos quoque errare a iatror, qui siquando id qu dii: hi nunquam placuit plurcis adhibent patronos, ut in quos eorum nranimum puratant ese, ita eam primum uolunt dime. Res enim hoc postulat, ut eorum expectationi, qui audiunt, quam
cellerrime occurratur: cui si initio satis actum no sit multo plus sit in reliqua causa laborandum . Male enim se res habet,quae non fiatim, ut dici coepta est,inctior sie αri uidetur . Ergo ut in oratore optimus quilis, sic et in oratione 'myimum quodq; sit primum: dum illud traimen in utros teneatur, ut ea, que excellant, struentur
etiam ad p randum:si quae reunt mediocria num uitio sis nusquam esse oportet locum in mediam turbam atq; in gregem coniiciantur. Histe omnibus rebus cons de ratis, tum denis id quod primum est dicendum, post emo soleo cogitare,quo utar exordio. Nam siquido id prismum inuenire uolui,nuolum nubi occurrit, nisi aut exile, aut nugatoriam, aut uulgare atq; commune . Principia autem dicendi sempπcum ac Tata Gr acuta CT iisti uricta sententiis,apta uerbiritum uero causarum propria e debent. Prima est enim quasi cognitio . commendatio orationis in principio,quae continus eum,qui audat, per mulcere atque allicere debet. J n quo admirari soleo non
equidem istos, qui nullam huic rei operam dederunt: sed hominem in prinus dibertum atque eruditum Philippum, qui ita solet ad dicendum siurgere,ut quod primum uerba habiturus sit,nesciat:σ ait idem,cum brachium conculeae fceri rum se solere pugnare:nes atterit eos ipsos, unde . hoesimile duca idus primu3 h tis ita iactare leniter,ut et uenustiti uel maxime seruiunt,er reliquis uiribus fiuis consulant. Neq; est dubium, quin exordium dicendi uehemes, er pugnax
504쪽
er pugnax nonsepe esse debeat sed si in ipso illo gladia
torio uitae certamine,quo firro decernitur,tamen ante coragrestim multa sunt,quae non ad uulnussed ad Decie uarilere uideanturriquanto hoc nugas in oratione expectandueit,in qua non uis potius,sed delectatio ponulatuissNihil est denique in natura rerum omnium, quod sie uniuersum profunda Cr quod mirum repente euolet: sic omnia quae sunt,quis aguntur acerrime,leuioribws principys naturara ipsa praetexuit. Haec autem in dicendo non extrinsiecus alicunde quaerenda, sed ex ipsis uisceribus cause fumenda sunt idcirco tota causa pertentari,atque pern em,locis oramnibus inuentu atque instruerus, conoderandum est quo principio sit utendum c σβcile reperietur. Sumentur enim ex ijs rebra quae erunt uberrimae, vel in argument Duel in ijs partibvi,ad quas dixi digredi sepe oportere. I tam momenti aliquid afrent, cum erunt pene ex intima sensione depropiae,Cr apparebit eas non modo no ese communeis,nec in alius causis posse transerrista penitus ex ea causa,quae tum agatur, fluxi e. Omne autem principium aut rei totius,quae agetur, significationem habere debebit,aut aditum ad causam Cr munitionem,aut quotadam ornamentum Cr dignitatem Sed oportet, ut aedibusae tens uestibula Cr aditus,sic causis principia pro poratione rerum praeponere. Itaque in paruis atque in stequeo tibus causis ab ipsa re est exordiri sepe commodium. Sed eum erit utendum principio quod plerumque erit
aut ex reo, aut ex aduersario, aut ex re,aut ex ei apud
quos agitur , sententis duci licebit . Ex reo reos appello , quorum res est quie significent uirum bonu m, quae liberalem,quae calamitosi ,quae misericordia digitu, quae ualeant contra salsam criminationem. Ex aduersario,
505쪽
436 DE ORATORE ij fidem ex locio stre contraria. Ex re,si crudelas infanda, si prim opinionem,si immeritos inferas ingrata, ' in αdigna,si noua, si quae re, itui sanaris non poj it. Ex ijs
autem apud quos agetur,ut betieuolos, benes exhlimanistes es cimus,quod agendo ejcitur melius quam rogando. est id quidem in totam orationem contundendum,necnmnime in extremam, sed tamen multa principia ex eo geonere gignuntur. Nam Cr attentu,monent Graeci,ut priam
ripis jaciamus iudicem,er docilem:quae fiunt utilia,sed noprincipii magi, propria quam reliquarum partium: sacialiora etiam in principi s, quod Cr attenti tum maxime sunt,cum omnia expectant, Cr dociles magi, init s esepribunt. I llustriora enim fiunt,quae in principi,s,quam quae
in mediis causis dicuntur,aut argue do,asit refellendo. N axima autem copia principiorum ad iudicem aut alliciei dum,aut incitanta,ex ijs Iocri trahitur,qui ad motus unia morum consciendos inerunt in cause. quos tamen totos in principio explicuri non oportebit,sed tantum impelii priamo iudicem leuiter,ut iam inclinato reliqua incumbat ora. tio . connexum autem ita sit principium consequeti ordistioni,ut no tanqua citharoedi prooemium assectu aliquod, sed cohaerens cum omni corpore membrum esse uideatur.
Nam nonnulli cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transtuli ut audientiam sibi feri uelle uideantur Atque eiusmodi illa prolusio debet esse,non ut Samnitum,qui vi brant hastas ante pugna,quibus in pugnando nihil utunis turi sed ut ipsis siententiis,quibus prolusierunt,uel pugnare positit. Narrare uero rem quod breuiter iubent, si breuiatus appellanda est,cum uerbum nullum redundet,breuis est Laerasi oratios tum est breuitas,cum tantum uerbor
est, quantum nec be est, utiquήndo id opus est: scd saepe
506쪽
LIBER II. 487 obest uel maxime in narrando,non solum quod ob cumimiciti afri sed etiam quod eam uirtutcm, que narrationuest maxima,ut iucunda, Cr ad pc uadedum accommoda, risit tollit uidesicet illa, Nam ιs postquam ex fit ex ephebis, quam longa 6ὶ narratio es mores adolescentis ipsius crseruilis percontatio, mors chosiidri, uultus σχrma,Crsamentatio sororis reliqua peruarie iucuntis narrantur.
Quod sit hanc breui tem quae set, Etsi tur,imus, ad sepulchrum venimus, I ii ignem posita est, L in his stre decem uersiculta totum eo ilicere potuiss et:quanquam hoc ipsium, Esertur, imus, eoncilium est,m ut non breuitati struitum t , sed magis,enustati. Quod si nihil fuissct,nis,l n ignem posita est, men res tota cogitosici Iacile potu bet. Sed criniuitatem habet narratio distincta persolus er interpundia ferino nibus:cr est probabilius quod gestum ese dicas, in que-
admodum actum sit exponus Cy multo apertius ad intela digendum est,si sic constituitur aliquando,de non tym breis vitate percurritu Apertam enim narratione tam esse oportet,quam ceteras: Cr hoc magia in hac elaborandum est, Nuod er difficilius est,non esse obscurum in re narranda, quam aut in principio,aut in argumeto, aut in purgido, aut perora do. Cr maiore periculo haec pars orationis obmscura est quorcicterae:uel quia siquo alio in loco est dictu quid obscurius, tantum id peri quod ita dictum est marra.
fio obscura totam obcaecat orationem uel quot alia posis, is et si obscurius dixeris, dicere alio loco planius, narra rationis unus est iu caul a locus. Erit autem perstiis' eua narratio , si uerbis Utans , si ordine temporum eonseruato, si non interrupte narrabitur. Sed qκ Udo ι Η Η 4 utendium
507쪽
is r DE ORATORE utendum sit,aut non sit narratione, id est confisij: neque enim fi nota res est,nec si dubiis sit quid gestum 1it, in ri oportet,nec si aduersarius narrauit,nhi si re essenivi ac
Aquando erit narrandum,ne ira, quae si bicione Cr crimenjiciet,contra, nos crunt,a ιt persi quamur, qui quid poterit,detrahamu3:ne illud quod ur jum, siquando sat,perfidia no stultitiasteri putat,ut causae noceaniae ac euutinam ad summam totias cacae pertinet,caute an cointra demonstrata res si,quod omnii orationis reliquae fraest narratio. Sequitur ut causa ponatur, in quo videndi di,quid in controuersiam ueniat. Tunc rigerenda sunt frmamenta cause coniuncte er infirmandis contrarqscrturi cosmantii .nans una in causis ratio quaeda ni eius orationis,quae ad probandam argumentationem ualet: ea autem Er comationem Cr reprehensionem quaerit : sed quia neq; reprehendi quα contra di tu possunt,nisi tua confrmcs:neque haec confirmari,nisi illa reprehendas,ida
circo haec Cr natur π utilitat Cr tractatione conlucta sunt Omnia autem concludenda plerunquerebias augedu, uel iustaminando iudice,vel mitigando: omniasi ci buri perioribws orationii locis,igm maxime extremo ad metes iudicum quum maxime permovendi ,CT ad utilitatem norijirum uocandus,constrenda fiunt. Nequesane iam causa uidetur esse, cur secernami s ea prccepta, quae de β fonibus tradenda sunt, aut laudationibus: sunt enim pleraque communia , sed tamen Ladere aliquid auedijuadere,graui fimae nubi uidetur ese personae. Numer sapientu nt, consitim explicare sitim de maxismis rebM, Cr honesi, Cr diserti, ut mente prora videre , autoritate probare , oratione perstuderepsit. Atque haec in senatu minore apparatu agenda sunt.
508쪽
LIBER II. 4 'stat. sapiens enim est consilium,inritus abjs dicendi relinquendus locus, uitanda etiam ingenii oti talion is si picio. concio capit omnem vim oratiorus,GT grauitam pem varietatenis deis rat. Ergo in suadendo nihil est optililius quam dignitas: nam qui utilitatem puta notrquid maxime velit suasor,sed quid interdum magis sequatur,uidet. Nemo e enim,praebertim in tam clara ciuit te,quin putet expetendum maxime dignitate: sed uincit utilitas pleruniscam subest ille timo ea neglecta,ne diagnitatem quidem pose retineri. cotrouersia autem inter hominum I ententius,aut in tuo est, utrum siti utilius: tetiam cum id conuenit,certatur utrum hone)titi potius, an utilitati confiulandusit. Qxae quia pugnare saepe inter
se uidentur,qui utilitatem destnrit,enumerabit commoda pacta,opum,poteti pecuniae, vetitialium,praesidi1, αhram,uillitates caeterarum rerum,quarum fructum ut litate metimur,items incommoda contrariorum. Qui ad dignitatem impellesimaiorum Gepla,quί erunt vel cum periculo gloriosa, ille posteritam immortalem memoriam augebi utilitate ex laude nasci destridet, semperseam cum dignitate esse coniunctim. Sed quid feri posit, aut non posit, quids etiam sit necesse, aut nonsi iii
virus re maxime est quaerendor. Inciditur enim omius
iam deliberatio, si intelligitur non posse scri, aut si ii
csitas afrtu Cr qui id docuit non uidentibus alijs,is plurimum uidit.Ad consilium autem de re dandum camput est, nosse rempub. ad dicendum uero probabiliter, nosse mores ciuitatis: qui quia crebro mutantur, genus quos orationis in sepe i tandum. Cr quanquam una stre uta est sepe eloquenti tamen quia summa dignitas in populi vir sima causa resp.maximi motus multituαH H I dinis,
509쪽
DE ORATOR Edinis, genum quos dicendi grandius quodIH crsidis
prius ese adhibendam uidetur,maximas pars orationis admoue laesi ad animoru motus,nonnuquam aut cohorrantion aut commemoratione aliqua,aut instem,aut invictum, aut ad cupiditatem, aut ad gloriam concitandos: sepe etiam a temeritate racundia, ste,iniuria inuidia, crudelitate reuocandos. Fit autem ut quia maxima quasi oratori scena uideatur concio,natura ipsa ad ornatius dicendi genus excitetur. Habet enim multitudo uim quumdam talem, ut quemadmodum tibicen sine tibijs canere, sic orator nisi multitudine audiente eloquens esse non posit. Et cum sint populares multi uari que Ianus,uitatim da est acclamatio aduersa populi, quae aut orationis pe cato aliquo excitatur,si astere, sit arroganter,si turpiter,s sordide, si quoquo anim uitio dictum esse aliquid uia
deatur,aut hominum offensione uel inuidia, quae aut tu 1ti est, aut ex criminatione atq; fama,aut res si dillicet, aut si est in aliquo motu suae cupiditatis,aut metus multiis tudo hisq; quatuor caulis totidem medicinae opponuturi Tum obiurgatio, si est autoritas, admonitio quasi lenior obiurgatio, tuam promisis si audierint probat ros,lum deprecatio,quod est in imum, sita nonnunquam utile. Nullo autem loco plus ficetis proseunt,er celeriolas,er breue aliquod dictum,nec sine dignitate Cr eum tepore. Nihil enim tam 'cile, quam multitudo a trissistia Cr sepe acerbitate, commodo ac breuiter, Cr acuto, re
hilare dicto deducitur. Exposui Dre,ut potui,uobis in utroq; genere causarum quae sequi solerem,quae fugere, quae ste lare, quaq; omnino in causis ratione uersari. Nec illud tertium laudationum genus in difficile, quod ego initio quasi a praeceptis nostris secreuerum , sed cr
510쪽
LIBER II. quia multa fiunt orationum generit CT grauiora Cr malam copiae,de quibuε nemo fore praeciperet, Cr quod nos laudationibus non ita 3 Itiam uti boleremus,totu in hunc segregabum Iocum. Irii enim Graeci magii legendi, delectatiotita aut hominιs alicuius ornat id qlum utilitaritis huius prensis causa,laudationes scriptitaverunt quom rambunt Iibri quibus Them istocles,Arinides,Agesilaus, Epamιnondis, Philippus, Alexander, ri s laudantur. Nostrae laudationes,quibitis in foro utimur,aut renimorunt, breuintem habent nudam atq; inomata aut scribuntur ad funebrem concione,quae ad orationis laudem minime accommodata est. Sed tamen quoniam eri utendum aliquando,nonnunquam etiam scribendum,uelat P. Tuberironi Asticanum auunculum laudanti scrip sit C. Laelius: uel ut nosmetipsi ornandi causa Graecorum more, si quos uelimus, laudare posimus , fit a nobis quoq; tractatus is Iocus. Persticuum est igitur alia esse in homine optanda,
alia Iaudanda. Genus, ima,vires,opes,diuiti citeras quae brtuna det,aut extrinstruue,aut corpor non habent inbe xcirum laude,quae deberi uirtuti uni putatur: sed men quod ipsa virtus in earum rerum Uu ac moderatiora ne maxime cernitur,tractanda etia in laudationibus haee
sunt naturae Cr fortunae bona, in quibus hi summa laus non extulisse se in potnti te,non ivise insolentem in pomnia,non se praetulisse alijs propter abundantium fortunae,lit opes Cy copiae non luperbiae uideantur de libidiaevi, sed bonitati ac moderationi facultatem Cr materiam
dedise. Virtus autem, quae est per se ipsa laudabilis, rsine qua nihil Iaudari potest,tamen habet plures partes,
quarum alia est ad laudationem aptior. Sunt enim aliae Airtutes quae uidentur in moribus hominum, er quadam 4 comi