장음표시 사용
421쪽
utiusquam uobis obtemperabo. Et illud Antigonae apud Sophoclem: Magis obtemperandum est dijs,
apud quos diutius manendi erit, quam homistribus cum quibus admodum breui tempore uiuenadora est. Quibus dictis accedit restonsum Petri in Actis: Oportet Deo magis obedire, quam hominiabus. Cum igitur uel demonstratione,uel probabili ratione, colligitur lex politica ex lege naturali aut decalogo,obligat ratione subditos,cum quibus
si pugna nequaquam obligatoria est. Autoritas legis similiter in duobus consistit: Nimirum ut sit a legitimo magistratu lata, ac pus buco consensu approbata. Haec duo, si uni cum
ratione lex habuerit,obtemperandum esst illi,Priamum, propter mandatum Dei, qui uult, ut magiis stratui obtemperemuου Secundo, ut nostra obedia entia testemur nos subditos esse, ac uinantes ordia nationis diuinae: rtio,propter proprium comoαdum, quod non solum in praemij consequendis, aut pcimis uitandis positum est ueram etiam in conficientia, quae uastatur inobedientia aduersus legitimum magistratum. Legitimum dico,ne quAse obnoxium putet Papalibus legibus, aut legibus aliarum rerumpublicariam, quarum ciues non μα
Illa quaestio inplicandu est de legis rigore e
sintsMε totide qua re sic sentiendum iudico Iudex in tria respicere debet, in legem ontem, e popu*lini. Filium quidem ad legem ait me cauena dum
422쪽
dum est, ne mi entia intempestiua lis aula
ritu minuatur,eleuetur et uilescat. Deinde uidenadum, quae sit legis extrema uoluntas, quae sine non uult perniciem civium, sed emendationem cum conferratione olim corporis reipublicae. Vt, fur omnis iuxta rigorem lagis Dunicae sustendendis est:At legis extrema uoluntas uidetur, ut coerce iatur petulantia homilawm malignorum qiu res a lienus rapiunt, unde sequitur rerumpublicarum
vastitas. Quare siquis paupertate extrema coarictus,non alioqui nequitιψws, panem aut pecuniatu mediocrem furetur, non est legis uoluntas,ut talis si endatur, ed ut mitior poena castigatu ferue iturrim mnens exemplum non uideatur nocitur reipub Melius enim est ut inquit Bernardws ut perea unus quam unitas. Quantaeni ad rem attia a
ne considerandum est, qualis sit ipse queses deis lictaem perpetratum, unde iudex aestimabit, an mi a tior poenas ficiatmoc iudicium petendum est ex anteacta ulta. In populo duo cauenda sunt, DPrimum, ne lenitatis exemplium paria peccato patrocinium. Deinde, ne inm damno Erleariculo reipublicae parcatur reis. Ex hoc fu id mento sequens regula colligitur. Qiando legis voluntas admittit ἐπιειμμαμ ta relρ emendari fine duriori poena potest, ac poplum non reddiarur deterior exemplo,potest magistratis clemenutiore sententia uti a reo supplici mendationuste parcc .
423쪽
LEGES. 66ς taeterum una adhuc quaestio hoc loco nobis ἐeterminatione digna uidetur, haec uideli et Antieeat christiano magistratu quicquam permitin tere in sua republica, quod expres uerbo Dei prohibitum est ad hanc quaestionem ita sonodendum iudico: Quaedam prohiberi poseunter tollisimul: Quaedam prohiberi quidem, sed tollim uniuersum non possunt. Illa nisi aboleat iis gistrati legibim C paenis, grauisim obstrin. getur reatu ut qui non sol infert peccata grusistri in sua republica, uerum etiam alienis pecc tis communica Er inuoluitur Hec quia eniim aboleri er extirpari non possunt, minuatalian tum potest, imiteturq; medicos peritos. Nam ut ipsi arte sepe malum, quod tolli in totum nequit, coerccnt, ne An uniuerswm corpus serpat contu-gio: tu er ne conetur certos limites praefigeare,extra quos, siquis peccare deprehenditur pse nutu seuere ne malum imaiores uires suma ac mi, uirum ferpat. Hoc licere magistratui rationes M, er probato exemplo, quod uim regula Hobe confirmatur Magistratus officium est, omnia externa ita in ordianem redigere,ut cedant in gloriam Dei, ex reipublicae tranquillitatem. Quare
qui impedit grabbinti mala, quantum potest irqui ea coercet intra certos limites, quae omnino
tolli nequeunt pie e sincte facere es censenadus.Exemplam illustre est Mosis,qui statuit, uxorarem non dimittentam esse ob quamlibet ca m,
424쪽
oo CLASSIS IIII. ἡ 'Anisi Dio libello repudii Majicum Moses uideret, nrantum esse duritium cordium istius populi, ut runon possent in uniuersum diuortia illegitima pro mr
hiberi, ne malum nimιum ferperet prudent conasilio statuit, nequis uxorem dimitteret, nisi dato libello repudii: quae res litorum leuitatem nonni QhIl coercuit. Sic quos de usura statuerunt olim Imperatores, o Principe pii possunt hodie usu, ne certos imites statuere. Postquam enm uident, malum usurae altius egiJejudices, quivi ut positsine magno incommodo C turbatione tolli, hoc requirit eorum oscium, ut certis limitibus clauae datur usiurarius contructus, ne Ammodica usura pauperes premantur, π tandem sequantur grauniora mala. Cum itaq, parcunt ijs, qui mitiori usura contentisiunt, eos puniunt, qui terminos
curae permissae transirediuntur, pie o sancte is
faciunt. Interim tamen caueant diligenter, ne
suis permisionibus videantur approbare, quod Deus inprobat Haec cum ita sint, iudico recteo pie a Rege nilo Senatu nostro factum, qu)d petulantiam μή
rariorum intra certos imites incluserint. Verrem ne nimium sibi permittat magistratus, misero. tenenda est discrimen peccatorum a Munt pec ii Ilcata sua itatura: Alia peccati rationem ex adiuna cto sumunt. Peccata quae talia sunt sua natura, ut il Idololatria, bl hemia, homicidium furtum,udui Illἐ ., terium,fusum te)limonium, nullo pacto sunt peromittenda:
425쪽
permittenda: stuere poenis coercenti sunt a magistratu,qui rite suo officio fungi uelit.Peccata autem,a ae peccati rationem ex adiuncto sumunt, in quorum numero est ustra,si penitvi tolli neo
queunt,permitti possunt sed prudentia singulari
adhibita, ne magistratus ea approbare uideatur. Non enim per se peccatum est dare mutuo periisntum, iuxta pactionem interpositi sed ex adiunucto peccati rationem fortitur, nimiru ex eo, 3 odo animus usurari auarus sito idololatra, proximus gravetur cotra dilectionis praereptum
Atq; hoc usu afignatur plerμn Mn Scriptura, quando prohibetur usura. Vert si haec abesse possent ab usura, furarius contructus hiata improbaridcberet. Nam si ua natura peccatum esset huiusmodi contractus, nequaquam suo poprio permisisset Domi nus usurus capere ab alienis Delit. 23. Nel recte contra haec objci possunt stylia Mγptiorum, cum ea fuerint stipendia pro duri imis laboribiis,quae cum negarent orantibDom inlis,lit supremus iudex,eu mutu) accepta ab γptijs auferri praecepit. Sed de usiura quidsit sentiendum propter adtractum malum, infra, presexto ostendam. TESTIMONIA DE regibus. Omnia testivioni scripturae dei stratu, fisulo leges non pugnantes cis lege natur ex legitima iudicia confirmantio Proμπλ
426쪽
Prouerb. zo. Qui custodit legem, beatus. U.IO Vueb qui condunt leges iniquas scribentes iniusticium, ut opprima pauperem in iudιcio. ROm a Gentes qui legem non habent, sed ea
quae legis sunt faciunt, ipsi sibi sunt lex, ostenderi. res opus legis in cordibus suis circi colossa. Lex ea uinculum perfectionis.
CVν magistratus ordinatio De dicatia a Paulo,non dubium es qMn iudicia a Deo approbenturdine quibus inutilis es,et magistratus,et leuges irritae. Vt autem pius animus recte de iudiciis politicis institutio fit, primum obstruandae est, duplex esse iudicitum publicum et priuatum Pura blicum quidem extra nostram est potestatem,quaa re ex nostro arbitrio minime pendet Privatum est, cum propter prιuat negocia seu iniuriis noα bis fictas petitur Indicissententia. Sed hic oboritur ualde obscura quaestio. Paulluuult, ut ij potius iniuriam fustineant Dominis dicit: In patientia posidebitis animas uestras. Et sepe scriptura hortatur, ut condonenilis quoties in nos peccauerι aliquis: ut uincamus in bono malum etc. Item, ne malum pro malo cuipi in reda lavim. Ex his uidetur consequi, qu)d accusare quenquam ob factam nobis iniurιavi non liceat. Ad quod si restondendum iudico. Inter re u
427쪽
: IVDICIA. os hsem , accidens distinguere oportet Accusare quidem, perse non es uiciosium Paulus enim christianis permittit urbitros iudicia. Nec Euangelium abolet politicam ordinationem. Atuffectus adhaerentes ut plurimum uicios fiunt, ut intemperantia, ulciscendi idido, inimicicia', peratinacia ac similes. Si igitur Christianm pro equi suum in absis offensi Dei uelit, cauere prLmis
debet, ne quam ultionis a limi cupiditatem, ne quem prauum animi motum,ne iracundiam,ne utilum denis uenenum in forum Uerat. Huius rei caritas optimuerit moderatrix Tametsi autem rarum est boni litigatoris exemplum, tamen rciuinam perse non est e mutim,sciviciari abususcis
re utilismum est,idaei, propter quatuor Primum ne uideatur Deus frustra instituisbe iudicia Demα de ut sciunt ij, quantum ibi liceat, ne mala conscientia quicquam si cipiant. Tertib, ut admoneuantur, ne remediu sibi a Domino permisbum proαprio uicto contaminent. Postrem), Vt Lmproborrum audacia coerceatur puro sulceros elo.Atq; haec de iudiciis dicta sufficiunt. TESTIMONIA DE iudiciis. Levitici a9. Non facies quod iniquum est,nec iniuste iudicabis. Iohannis V. Nolite iudicare fecundum faciem, sed iustum iudicium iudicate. Dd is Actor
428쪽
te me iudicari. Deuteronomiirs.Iudices crNagistram corasiticis in omnibus portis. Levitici i9. Nolitefacere aliquid iniquum in iudicio. Esuus o ni iustificat impium, ineondemnat iustum,uterq; abominatio est Domino. Deuteronomi 27. Maledictus , qui pergeriit
Vndicta ultio est, iva qui spendit plinitur. Eris duplax,publica C priuata.Publica estique exercetura public persona, legum praestris plum sequente, bono me absq; odio personae inquavis animaduersis. Hanc esse licitant uerbum
De lex naturae, ac plurima exempla inscripturis ostendunt. Num sine uindictu publica nulla rem ne legum autoritas, nulla relinquitur tranquillistus ab improbis, nullus denis mulor Inus se poterit. Quare Paulus magistratui gladium ιλtum docet, ut sit timori malis operibus er uindex ad iram. Ad hanc publicam uindictum referuntur castigationes oeconomicae e scholasticae quibra contumaces frenantur retinentur in officio. Sed haec uindicta ex amore iusticiae proficiscetur in bonum finem: nimirum, vir imendetur, πεltia τIi Il
429쪽
VINDICTA. II aliis ιdmoneantur,qu sint cautiores ut eontum cia: rebellio minuatur: ut tranquilla politiae σα conomis sint. Privata uindicta est ultio ex affectu malo pro. sciscens, tendens in malum eius, de quo petitur uindicta. Atque haec duplex en. Quaedam enim a priuata personu, vivium a publica exercetur,
sed priuato lectu Virus Christianis prohibita
Roma I a. Nulli mesum pro malo reddentes. Matthaeis. Ego autem dico ne resistatis mulo. Item: Benefacit ijs,qui oderunt uos Deutero.N. Mea est ultio,. ego retribuam, tempore oportu nolabetur pes eorum. TESTIMONIA DE uindicta. Levitici 19. Ne quaeris ultionem, nec memoreris iniuriae ciuium tuorum.
Prouerbiorum M. Ne dicas, quomodo fecisDitisii faciam ei, ex reddam unicuissecun opim suum. , - - Ecclesiastici 28 agi uinditare vult, 4 Dommno inueniet uindictam.
dictum etsidutem propri 'me est cuiusuis Myctus excitatio vehementior, ac ueluti feruorq suum ex inflammat.o, ex quos quodsiignificet
430쪽
stecialiter , nunc amorem, nunc indign4tioncm nunc inuidiam, nunc studium,nunc uehementiavi.
nunc exemplum, nunc impetum stiritus sancti, nunc uindictum, quemadmodum peristasis loci, is quo ponitur, requirere uidetur tamen intutius accipitur, ut est affectus mixtus, uidelicet, ei munia affectus alio inflammatur, de quo nonnuludi in Graeca definitio, qua rim defuitur se λέγ8 me vχκρ id καλα παραειγμα
empti sicientis non est plena non enim contisnet omnia deligenera. Quare aliam colligam. In affectuum amni definitionibus tria concurrere oportet motum animi, obiectu in Ofinem ut Misericordia est motiμ animi dolentis ob alterius malum, e manus auxiliatrices porrigentis ut a
malo quo premitur liberetur afflictus. Ita tria in aerii ruddefinitione eteli etiam concurrere oportet. Sed οβ θ. quia eteius, fitate est mixtus afeci singula illa. rum trium geminar oportet. Ut sit duplex moritus cordis, duplex obiectum, duplex finis. Motus etesi sunt amor ex indignatio: obiecta, res grata seu amica,ta ingrata seu ininticuisnes,grati quinde obiecti defensio Erfruitio, ingrati uer,exu elusio. Ex his fundamentis hanc desuritionem eteati extruamus.
Zelus est affectus, ex amore Emindignatione nutus, non ferens alteri tribui, quod quis ibini uel alicui quem ι- tribu cupit, ut res amata