장음표시 사용
111쪽
DE NATI vis ROMANI 92 Inc , quemadmodum magnis omnitas in en vitatibus, plerosque adbuc juvenes, multos etiaoni sexagesimum annum,potius , , vitae nondum mutatae, quam es macterici anni culpa decedere. C A P. XIX. Uo D autem Romae nostro etiam arvo ple6que ante si nium, immo vero vel in ipsisi aetatis flore decedant; hoc quidem non Urbi peculiare est, sed saluberrimis , nimisque
omnibus civitatibus comm ne ; nec aeris ivitio tribuendum , sed potissimum ici vinia inten 'letantiae , luxui, vigiliis , rixis animi pathematibus, occomessationibus , quae , ubi plus divitiarum I gnat , ibi magis assivunt , indeque minus homi-
'num vitae parcunt . Idcirco fertur apud priscos Maei. multo rarioreS extitiue senes, quam sint apud nos;
quod probe advertit eruditissimus Romanae Anti- . et Raphaei Parettus'. qui qua 1hionem excitat, cur in veteri Roma quantum ex inscriptionibus colligere eis in rari admodunia suerint illi, qui longam senectutem expleverint
112쪽
COELI QUALITATIBUS. 93Non enim dubito , quin cause quas prudens Auctor eo loco dissimulat) per id temporis fit
rint, non tam stequentes bellorum strages, quam solutiores in pace , dc luxuriosi mores, qui vitam ante metam selent hominibus adimere. Unde merito vagatur adagium: plures occidit gulavi, quam gladius.
II. Atque illud quoque a nobis observatum
est, scilicet viros optimos , qui ad εα annunti no frequentιωs feliciter pervenerunt, non raro intra spatium trium sequentium annorum potius non mutatae misam χαι anavitae, quam climacterici anni culpa magnis cum ημ -ac aegritudinibus luctari, tandemque mortem subire 'quoniam laudabilibus, inimiumque intensis exe citationibus, puta pomeridianis, atque ad multam noctem produitios studiis, necnon Dequenti usu noxiorum ciborum, aliisque operibus, quibus in primo senio corpus , Hilarumque impune ad- .
huc macerabant, temperare in secundo nesciverunt. Natura namque terminos habet suae resistentiae, quos, ut ipsa praeterire non sinit, ita vir prudens praenoscere debet, ut sibi provideat. Nec porro dubito, quin hujusmodi virtutibus dus ae exercitationes, senibus importunae sint, Scvitiis finitimae. Sunt enim quaedam virtutum, viatiorumque confinia, propter quae sepe, ut proaVaro parcum, pro maledico libertam, ita pro cerebroso gravem, sortemque virum vulgus appellata
113쪽
sq DE NATrvis ROMANI COELI ALIT.b N.Hist. lib.7. lat . Non immerito proinde scripsit Plinius kr atque etiam morbus est aliquis per sapientiarata mori: quo sane morbo ipse Plinius moniti sui
e De morb.At- immemor , liueriit. Hunc locum Ramarainus νnoster jure in eos torquet, qui per sapientianti' morbos contrahunt, indeque praeproperE ad senectutem perveniunt . Usque adeo verum. est , tum graves, ancipitesque animi curas, tum vel maximὸ incontinentiam humanum genus Ochis ad senectutem, immo etiam ad exitium traherer atque ideo raro valde senem, qui sibi non merit optimus Medicus, 3c raro pariter intemperantem, qui senescat, inveniemus. Oportet enim vitia, rumque foeda ministeria in hominibus diu sum victuris, tanquam senectutis impedimenta, praeis moriantur , spontὸque desinant nostrae voluptates , ne ante lentium ipsi vivere desinamus . ANὰ In eoin. d. que hinc factum est, ut Codronchius - quanquam
ann.citiaiact.p r. climactericorum annorum assertor acerrimus, non
a. num ς is ' , quin auxilio artis Medicae pro' pagari, de pericula climactericorum annorum vi tari possint. III. Sed quoniam nativas Romani coeli qua litates uberius serte , quam necesse erat , exposuimus 3 ideo posterior Dissertationis pars, quantum argumenti copia patietur, brevius adventutias concipiet. DIS-
114쪽
De Adventitiis Romani Coeli Qualitatibus.
A Y1. M Coeli hujus salubritatem interdum laisbefactari. atque inde communes, seu epidemicos morbos proficisci. tum illi norunt. 6c
nam in Urbe diu exercuerint,tum quo quot etiam Romanorum temporum monumenta Versaverint. Etenim apud Livium, Galenum . Alcxandrum Petr nium.Cagnatum, num, aliosque praeclarissiinos Romanarum rerum, & Constitutionum Scriptores, abundε constat, Populares aegritudines per intervalla in cives longε. lateque desaevisse, quarum sane causas singillatim ex cunctis aliis
115쪽
alimentorum, potionumque Vitiis ino praesenti deducere supersedemus , ne pondere infiniti propemodum, ac fortasse inutilis operis Lector gravari se ju
II. Nobis itaque visi sumus posteritati erudiendae, & Romanae salubritati asserendae satisfactui, si duarum, quae ad epidemicos praecipue morbos pertinent , Adventitiarum si ualitatum tractationem instituerimus, quarum altera est vitium noxiorum effluViorum, quae ex inductis prope. vel intra Urbem Romam, stagnis, paludibus, Coenosisque locis, obstetricante praesertim per aestatem Austro , egrediuntur; altera vero est Aquilonaris, nimiumque rigida intem peries, repente inVadens. ac praeter morem, hyeme potissimum, aut Vere peribnaciter durans . cui postmodum Australes venti e vestigio succedant:illinc enim oriuntur febres plerunque Castrenses; hinc rheumata. acutaeque febres . cum faucium praesertim, pectorisque inflammationibus . A palustri igitur vitio imCipiamus . Osen-
116쪽
bus Romano coelo in infantia aeque, ac maturitate Imperii fuisse familiarem, summumque propterea sudium purgandis cloacis priscos adhibuisse. C A P. I.
UavEREOR, ne Romanarum rerum amatoribus i grata accidat oratio nostra ,
qua probandum suscipimus, coelum Romanum adventitia stagnantium aquarum labe variis olim, per ipsam sciliaeet Reipublicae infantiam, a que adolescentiam, insalubritatis vicissitudinibus obnoxium fuisse. Cum enim a Scriptoribus acceperint , Romam totius fere orbis epitomen, a que hospitium extitisse, capiendaeque infinitae propemodum civium, advenarumque multitudini vix Immensa ejusdem tecta sussicisse, molestὸ sertas. se dicentem audient, Urbem, ejusque agrunia tunc etiam adventitia coeli inclementia laboravis. se, si vel populorum incuria, vel pertinaci locorum ingenio palustribus aquis suerit inquinatus. Nos autem, non Urbis potius, quis veritatis N stu-
117쪽
s8 DE AD vENTITI Is ROMANI studiosis laborem nostrum probare satagentes, rationem , & experientiam sequemur, facem nobis
II. Porro si spectemus naturalem situm tot convallium collibus interje rum , M tantae planitiei , ubi Romanus ager positus est, oculis ipsis cernimus, ad paludes, te stagna facilὸ colligenda , terram depressam , ac subsidentem inclinare, nisi diligens incolarum studium derivandis pluvialibus, fluvialibus, jugibusque aquis perpetuo
incumbat. Quod , cum tot seculorum fluxu ante Urbem conditam, M a Regibus usque ad Imperatorum tempora habitatores partim imperitia, partim incuria, partim etiam bellis externis, cia vilibusque identidem intermiserint, nil miruari, si frequenter paludes, Sc stagna, unaque variae coeli vices illatae fuerint, ut demonstrabimus.. III. Constat in primis, vel ante Urbis initia juxta Collem Palatinum , Forum ,-Circum maximum, magnam illam laesisse paludem, quam Velabrum appellabant, de qua Ovidius' rB ic, ubi nunc Fora sunt, udae tenuere paludes, . Amne redundatis fossa madebat aquis. Curtius ille lacus ccat qui sustinet arat,
Nunc solida est tellus, sed fuit ante lacus.. ma V elabrassent in circum ducere pompas Nil praetersalicet, cassaque canna fuit.
118쪽
C LI QSALITATIBUs. 99. IV. In ea autem nascentis Urbis regione coelum tunc proculdubio noxium erat; nam de
Aboriginibus, de quibus Dionysius - : Aborigines Romam occupans, qui primum in montibus pusm e moenibus micatim habιtaverunt , Solinus scribit: eosdem aliquando fuisse prope Palanteum est autem Palanteum idem, ac Collis Palatinus, ut tradunt Donus - , Nardinus sed propter
incommodum, nempe detrimentum, dc noxam,
vicinae paludis, quam praeterfuens Tiberis fecerat, prose tos Reate postmodum reliquisse. Aborigines igitur sic apud Graecos appellati, quod
montes incolerent primum quidem procul a paludibus hospitium saluberrimum, contra vero prope paludes infestum invenerunt, unde fuga sese proripere coacti sunt. Atque hinc factum reor,
ut ad exiccandum Velabrum omne conversu
fuerit priscorum Romanorum studium, vel cum Urbs ipsa in suis incunabulis versabatur. Scilicet per ellassam primo, atque extructam a Tarquinio Prisco cloacam maximam, stygia illa, pene duxerim, aqua in Tiberim deducta est, Se salubritati vagientis adhuc Romae opportune provisum. Quo spectavit in Fabius I Pictor , loquens de Ue- . labri convalle: Paludes, inquit, plures passive Tiberina inundatio sciebat , quae banc aream non fatis idoneam babitationi reddebant, antequam , facitis Vertumno faerificiis , in alveum
119쪽
1oo DE ADVENTITI Is ROMANI Dum Tiberis verteretur . Quinimo probabile . videtur, locum illum, nec totum, nec statinia , inducta exiccatione salubrem evasisse, sed udum, coenosumque relictum, ab infima duntaxat plebe fuille habitatum . Nam Plautus S ait: In Velabro vel pistorem , vel lanium, vel baruspicem ,
Vel qui ipsi vortant , vel qui alii subversandas
praebeant. V. Praeterea nullus, nisi in Romanis antiquitatibus hospes , nescit, cloacas non solum prope Velabrum, sed in imis omnibus Urbis regi nibus apertas fuisse ; scilicet ne amplius aquarum colluvies, ad Tiberim, propter humilem, depres samque locorum naturam, fluere prohibita, in λ Deead. r. lib. putidas, foetentesque lacunas concederet. Livius h ' P' β' enim inter opera pacis a Tarquinio Prisco inchoata , recenset cloacarum substructionem in haec ve Ga Asisse,su, ba . cum insima iarbis loca circa forum , aliasque
inteuectas collibus convalles , ex planis sicil bau eveberent aquas , cloacis . Gestigio in Ti- lis , : quo intelligimus palustria olim suisse ima omnia Urbis loca , quae, cum ta lia fuerint, pro studio salubritatis oportuit exi
Lib-36-e p. 3 --. Plinius i vero eadem memorat de M. Agrippa: Praeterea cIoacas operum omnium dι tu maximum , se ossis montibus , atque Urbe pensili , subterque navigata a M. Agrippa in aedilitate post consulatum, per meatus corrioati septent,
120쪽
COELI QUALITATIBUS. Io Iamnes, cursuque praecipiti torrentium modo rapere , atque auferre omnia nempe impura etiam corpora, propter moram aeri labem illatura coacti. VI. Frontini L locus non certὸ omnibus obvius , mirifice confirmat, quod probare instituimus, Romam cum sua inter initia, tum postea adventitiae aeris inclementiae ex stagnantibus aquis obnoxiam, iisque remotis, nativae statim salubritati restitutam fuisse. Is autem florentissimis Romani Imperii, Nervae scilicet, Sc Trajani temporibus , diligens aquaeductuum Curator fuit, ait igitur: Ne praetereuntes quidem aquae otiosi unt; nam immunditiarum facies, impurior spiritus, causae gravioris coeli, quibus apud veteres Urbis infamis aer fuit, sunt remotae. VII. Hinc Romanus Populus , superstiti num, Deorumque olini feracissimus , quemadmodum sebrem, ad minus nocendum templis coluit, ita Deabus Cloacinae, de Mephiti, ad ea
potissimum arcenda mala, quae tunc etiam temporis ob putidas, ac foetentes aquas identidem recurrebant, fallente quidem, bona tamen cum spe, litare consuevit.
VIII. Quod de sela Urbe hactenus confise mamus , de universe Latio definit Strabo - , geographorum sui aevi diligentissimus, qui, licet sub Tiberio Caesare scripserit, quo tempore Romanus