장음표시 사용
121쪽
Ioχ DE AD vENTITIIS ROMANInus ager immense populo frequentabatur, ita tamen Latii clementiam commendavit, ut iis duntaxat locis salubre appellaverit, in quibus aquae non haererent λ contra vero morbosum juxta paludes dixerit ; quo sane luculenter docemur, non ipsam .:.- Romam, ejusque suburbia, sed pleraque imperio nonnisi etiana Latii loca, vel inter maximam popul rum multitudinem, & florentis imperii opule tiam , ideo salubri coelo donata suillis, quia a lacunis , dc stagnis erant vindicata , cum Ardeatinus ager, de finitimae humilioris soli regiones, quae tunc , ne maxima AEdilium cura exiccarentur, repugnarunt, Sc Obstiterunt, propterea mali aeris infamia jure merito palam damnabantur . VId. Maisi. Neque certe aliud extitisse censendu Cagnat. qui de est morbi genus, quod spatio ducentorum an- pag. γ.hane sum norum, nempe a C C A C. ad usque C C c c x c.
ἡ;. ζL; 'E. postremo tempore Consulatum gerebat Gn. legit. Cornelius Scipio, de C. Duillius vicies, & bis
Urbem afflixit; nisi epidemicas constitutiones, gra- ex palustri Dio vesque annos ex hujusmodi adventitia coeli labeis Apud LisIum subortos. Quas quidem epidemias verae pestis no- presertim de i . dignas suille clare docet, tum quod dEid ;b ' Τ; u' plerunque mala haec Urbem solummodo, non , ptionem lacis ite i etiam loca assiixerint; tum vel maximd i
Volicis in agru quod narratur ' , Romanorum hostes armatos
M.A 'S' '' Lepe in Latium incurrisse, grassante per Urbem.
122쪽
morbo, quem pestilentiam dicebant . Si autem nuda Romanae pestis suspicio fuisset pervulgata, certe finitimae gentes de bello inserendo minime cogitassent, ne contagione hostium sibi clade consciscerent. Tantoque exploratius est , aegritudines, quas Livius pestilentes vocat, genuinas pestes non fuisse, sed febres pure epidemicas ex inducto palustri sella , quanto clarius idem Livius ' reliri, anno, quo frequenter fierent ludi ρ iii Apollinares , gravem pestilentiam in Urbetria, agrosque incidisse, quae magis in longos morbos, quam in perniciales evasit. At nunquam pestis non est pernicialis, Sc plerunque ipsa, quae ex
paludibus inducuntur mala, in diuturna concedunt . X. Huc accedit, quod apud eundem e legi- ρ Dee. r. lib. mus: cum magnus est metus mastitatis in Urbe , es' agris, Dictatorem creatum, GH Fidenas
captas fuisse; ut credi nequeat, grassante peste,
quae contactu tam facile serpit, tantas res perfici potuisse . Unde conjicere licet, ex variis invictu erroribus, ac praecipue ex inductis coenosis aquis olim Romae, ut nostris quoque temporibus evenit, graves annos interdum sequutos.
XI. Tandem Dionysii s testimonio constat quanta suerit magnitudo erogatarum impensarum pro ipsis purgandis cloacis, aliquandiu indiligem ter habitis, cujus verba adscribimus: C. Aquilius
123쪽
1o4 DE ADVENTITI Is ROMANI a mat , negis tar aliquando cloacas, in maia transmittentes aquas , Censores mille talentis purgandas locavisse; quam sanὸ summo aequare
sexcenta aureorum nostrorum millia, censet Na
dinus . Ita nullis parcendum sumptibus Populus Romanus sapientis imὸ putabat , ut nativam coeli sui salubritatem ab haerentibus aquis redimeret , atque impendentem ab iis perniciem averteret , de propulsaret. De Arte , qua olim, deductis in libertatem aquis, Romana salubritas servabatur, in de L gibus eam in rem conditis. C A P. II. U A N QN A M duae hae voces, Roma, atque urbs, unum, idemque significare videantur ; iunt tamen inter se di-Versa, quae per easdem i*licare voluerunt Antiqui , ut novissime advertit Raphael
Fabretius ' , qui nomine quidquid moenibus continetur , 5c aratrQ , sive urbo definitum est, cum Pomponio comprehendit , nomen vero Romae continentia quoque aedificia complectitur, quod confirmatur a Paulo I. C.
124쪽
COELI Q IALITATIBUS. - IOII. C. his verbis: Urbis appellatio muris . Rome autem continentibus aedificiis Mitur , quod latius patet: quorum fines adeo laxat Lipsius ε , ut umhes , atque oppida circumpositat, Ostiam, Arbelam, Ocriculum, aliaque incluserit. II. Sed quousque se extenderit, suisque se
urbiis procurrerit Roma, non est nunc nostrum inquirere cum nec olim rem hanc omnino definitam fuisse, ex iis, quae Dionysius tradit, facilὶ intelligi posse videatur: inquit Halicarnasi seus suburbana ies Urbi adbaerent, in conjuncta sunt, ut speriem immensae cujusdam longia
iudinis spectantibus exbibeant. Nobis autem fatis erit, si omni, ut putamus, dubitatione careat, Romam priscis temporibus, propter multitudianem civium, rusticorum, servorum, libertorum, atque advenarum, qua Urbem cum suburbiis, qua vicos cum tabernis , qua villas cum diverseriis frequentantium, per universum sere Latium, praesertim maritimum, productam quasi suisse, ut prae aliis ex Plinio juniori colligere est, qui ad villam in Lauretino positam amicum invitans, his verbis alloquitur e Litus ornant varietate gratissima nune continua, nunc intermissa tecta viliarum , quae praestant multarum urbium faciem , sive ipso mari , Me ipse litore utare . Quae quidem villa felici etiam nunc sidere dominum mutavit, non mores ; nam benignitate ,
125쪽
ros DE AD vENTITI Is ROMANI atque munificentia veteres non aemulatur tantum , verum etiam antecellit nobilis Sacchettorum
familia, ad quam ipsa pervenit. Rus tamen loci aer variavit indolem , quippe qui locus nostra aetate, praeterquamquod in desertissima selitudine possitus est, damnatis circumquaque, putidisque inquinatur aquis, quae villae jucunditatem aestate penitus adimunt, hyeme solum restituunt 3 cum olim, eodem Plinio teste, contrarium accideret riscunditas , inquit, ejus beme minor , majoro te.
III. Haec porro monuisse oportebat, ut nemo non intelligeret, innumerabilem penὸ gentem, in tot urbanas, rusticasque Tribus divitim, diligenter incumbere potuisse corrivandis liberE in cloacas, in scrobes, atque in amnes, aquis, quominus vel mundiciam Urbis, vel agriculi ram, Ornatumque impedirent, ac propterea sedulo prohibuisse, ne aer ex marcescentibus lymphis serdidus, atque insalubris redderetur. Multitudiane scilicet incolarum, & coeli salubritate, mutuam inter sese opem serentibus; cum illorum frequentia deducendis aquis idonea, salubritatem tueretur, M salubritas frequentiam alliceret, atque foveret. Anthuorum eu a Quale autem , quantumque suerit stuae sordibu/ ab- dium, ac solicitudo priscorum Romanorum, ut a. ..z'''' aquae tum sontariae, tum pluviae, tam in Urbe quam
126쪽
C OE L I QS AVITATIBUS. IOTqu m in agro suos per ductus selute fluerent, omnemque vitarum, locorumque immundicia tollerent, is probe cognoscere, ac metiri poterit, qui advertat ducendis, derivandisque laticibus, non selum publicos AEdiles , de Curatores constitutos fuisse , sed minores etiam Magistratus, integrasque familias , unam quidem publicantia ccxL. hominum I alteram Caesaris dictam CCCCLx. quibus tutela ductuum, tam intra, quam extra Uibem, ad subitos praesertim casus concredita erat, ut legere eli apud Frontinum V. His vero familiis eos adscriptos seisse arbitramur, qui Hydrophylaces 3 , sive Aquarii appellabantur , quique custodes omnium aquaedu
ctuum hujus Regiae Urbis deputati singulis manibus , Imperiati impresse nomine , signabantur, ut hujusmodi adnotatione manifest essent omni
bus , nec a Procuratoribus domorum , mel quoli-let alio ad Utis alios avellerentur, angariarum,
Dei operarum nomine tenerentur. Eum autem ,
qui in desuncti Aquarii locum subrogabatur, eodem signo notatum risse volebant , ut militiae quodammodo cum caeteris sectatus, excubiis aquae custodiendae incessanter inbereret , nec muneribus
VI. Sed quoniam publicae quaeque res nonnisi legum, poenarumque severitate custodiri, &conservari queunt, idcirco ratis, firmisque decre-O 2 tis
127쪽
Io8 DE ADvENTITI Is ROMANI iis primo vetitum erat, ne aurum ε, in honorarii Consulatus adeptione selutum, & reficiendis duntaxat aquaeductibus deputatum, ad alterunta quodlibet opus extruendum, vel curandum con
verteretur ; S si quis contra fecissit, de suis fa
cultatibus eandem summam aquaeductus titulo repensare cogeretur. VII. Deinde qui aquam haerere, & olere sinerent, graviter muli tabantur. Lex praecipua fuit:
NE QUIS AQVAM OLETATO DOLO MALO , UBI PUBLICE SALIT . SI QUIS OLETARIT SEX TERTIORUM X. MILLIUM MULCTA ESTO.
VIII. Ne cui autem verbum olerare obscurum esset, apposite subdidit Frontinus : Olearo, videtur esse, Olidam facito , cujus rei causa Aediles curules jubebantur per vιcos singulos ex iis, qui in unoquoque vico babitarent, praediave baberent , binos preficere, quorum arbitratis aqua
IX. Tum iura quoque vetuerant, ne ulla vis fieret, aut impedimentum poneretur iis, qia publicos, privatosque rivos, vel cloacas purgabant , aut reficiebant. Edictum propolitum erate Praetore in haec verba:
128쪽
COELI QSALITATIBUS. IosQUOMINUS ILLI CLOACAM , QUAE EX AEDIBUS EJUS IN TUAS RETINET, QUA DE RE AGITUR , PURGARE REFICERE LICEAT, VIM FIERI, VETO, DAMNI INFECTI , QUOD OPERIS UITIO FACTUM SIT, CAVERI IUBEO.
X. Hoc autem Edictum explicaturus Ulpianus rationes adducit, propter quas cloacae purgandae, ac reficiendae sunt, scilicet quia utrum
que er ad salubritatem civitatum, in ad tutelam pertinet. Nam in coelum psilent , er
ruinas minantur immundiciae cloacaram .' XI. Iure igitur merito si quis olim rivos, vel cloacas voluisset reficere, aut purgare, noυi operis nunciatio probibebatur; eum hoc publica salutis, in scuritatis intersit, in cloacas, errivos purgari'. Plura occurrunt apud Cujacium ' de cura publicae salutis, addito etiam favore pro iis, qui reficiendis, purgandisque cloacis operam dabant. XII. Maxime itidem interdicebatur in Urbe, ne quis caducam ex castellis aquam privatas ista, aedes cum publicae salubritatis damno subdole deduceret. Scilicet prisci proia noverunt, eos i lices, qui ex receptaculis, assiduὸ , abundantetaque essiuebant, tritiriam salubritati aeris subser-
9. a.'de novi operis nunciat quod habetur tiam in I.Servius autem, S. si quis rivum , T de ri vis,&ini. .
o In Parati. ad Iib. so. sub tit. de cloacis.
Vethum nequis aquam caducam ex casteuir Iubinduceret, σ quare.
129쪽
Iro DE ADvENTITI Is ROMANI vire potuisse. Primo quidem prohibendo, ne superficies aquarum, in septis conclusarum, sensim haereret, atque herbesceret; unde impuri halitus expirarent. Secundo circumsusiim aerem, aestate praesertim agitando, ac temperando, Romae potissimum, ubi saepe per id temporis silent venti, aestusque vehementer sellicitant. Tandem inhibendo, quo minus immundiciae in viis, atque
eloacis jugibus quasi scopis destitutae conii sterent, atque corrumperentur. Publicum vero Mandatum erat hujusmodi.
CADUCAM NEMINEM VOLO DUCERE , NISI QUI MEO BENEFlCIO , AUT PRIORUM PRINCIPUM HABENT. NAM NECESSE EST EX CAS FELLIS ALIQUAM Esphusi. PARTEM AQUIE ' AFFLUERE. CUM H RE. PERTINEAT NON SOLUM AD URBIs NOSTRAE SALUBRITATEM, SED ETIAM AD UTILITATEM CLOACARUM AN LUENDARUM .
XIII. Hoc vero decretum summoperὸ salutare in Urbe extitisse, apparet ex iis, quae seperiori capiti, a Frontino accepta, inseruimus λ Videlicet pereuntes nempe ex castellis decidentes aquas, otiosas tunc temporis non fuisse, quippe quae per vias libere essiuentes, immundiciarram
130쪽
faciem, impurum spiritum, in causas gravioris eaeli ab Urbe removerent. Sed utinam ejusmodi leges nostro aevo suos ad usus revocarentur ; quemadmodum nunc Augustae Taurinorum servari audio, ubi flumen Duria, in rivos divisum, per Urbis illius semitas salubriter devolvitur) certe a stagnantibus aquis, a coenosis viis,
cloacisque non adeo frequenter nobis metueremus.
XIV. Mirari similiter stibit maturum consilium, quo viri illi gravissimi selebant, una, eademque lege pluribus simul Urbis commodis
prospicere; nimirum Sc colendis agris, purgando, tuendoque Romano aeri provisum esse . studentes. Etenim volebant, aquarum possesso- rei , per quorum fines formarum meatus transi- apud anoiquor. rent, ab extraordinariis oneribus esse immunes, . ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundarentur ; me ad aliud superindictae rei onus iisdem posse ribus attinendis, ne circa res aliar occupati, repurgium formarum facere noueurarent . mod se neglexissent , amissione possessionum mulctabantur ; nam si cur e praerium ζum
ejus obtinebat , cujus negligentia permesem for-m risisset. o XU. Sed quoniam nonnullae regiones Ager. Loca Pontisa, urnempὸ Ardeatinus, & loea Pontina per ea quoque tempora nihilo siblimiores erant, aggesto nimium litore maris, haerentes aquas in pelagus