장음표시 사용
171쪽
. cap. 8. Cur ex nimia sic ritate, ' calore
orta resilentiae. IIda , ετ sicca assas Romanis cur salubris .is 1 DE ADvENTITIIS ROMANI solenterque grassati sunt; ita maximo ab aestu , aqsiccitate, si diu per aestatem perseverent, nostris indiscriminatim tum civibus, tum rusticis, colonisque timendum est ; quae enim sunt extrema, sunt etiam periculi plena. Idcirco legimus apud
Livium f: pestisentiam olim ortam fuisse a sicciatate ; de alibi ε: natam similiter pestiantiam in
agro Romano ex siccitate, in calaribus nimiis. Etenim ob defectum humidi, tum selida nimium rigescunt, tum sales fluidorum nostri corporis pro
ter modum acuuntur ,& effervescunt; unde communis morbus aliquando productus est, quem suo more Livius pestilentiam appellavit. XI. Non aliunde autem aestatem calida ἰ& siccam Romae salubrem, humidam contra, Mfrigidam noxiam experimur, quam quod humilia haec loca, tum ob regii fluminis viciniam, tum ob aquarum qua nascentium, qua adductarum ubertatem , suaptὸ natura multo humido, quo. unicὸ aestus nimius mitescere potest, redum dent ; e contrario autem aestas humida, humidam alioqui terram, coenosam reddat, bc
172쪽
COLLI QUALITATI Bus. Is 3 Timorem pernoctandi in suburbiis Romanis alia cubi prudentem, alicubi vero anilem esse ; sepius tamen vitae periculum apud Cives non ab . aeris labe , sed ab erroribus in sex
rebus nonnaturalibus, qui occasione rusticandi commisetuntur , immi- si
C A P. VIII. . L TER A deinde pars allatae dis. - ficultatis speciem resert expe- vulgi opinione aestimanda videatur. Sed vulgaria ingenia laborem dividendi confuse, strutandi abdita sepe fise
giunt, ac reser dant. Cum enim nonnulli viderint, multos Cives in vitae diastrimen venisse, postquam somno aliqua in villa se Viae dederint, statim, nihil aut situm lyci, aut Ventorum . indolem, aut pravum aegrorum apparatum, vel ingenium pensitantes, generaliter definiunt, univerinium Latii aerem multitudine minimὸ agitatum, intra, vel extra Urbem a selstitio aestivo per totum pene autumnum omnino esse lethiserum. At enim v cum
173쪽
114 DE AD vENTITI Is ROMANI cum veritatem, ubi ipsa latet, ibi quaerendam esse
arbitremur, ultro concedimus, omnes Latii regi
nes , quae propter soli humilitatem vel ipsae palustres, vel paludibus finitimae sunt, aestivo, atque autumnali tempore , praesertim si nulli flatus, vel si
australes, atque Arici duntaxat spiraverint, inci mentia coeli laborare ue cujus generis nostro etiam aevo offendimus vicos, villas, ac vineas serὸ omnes, sitas extra portam Coelimontanam, Latinam, Capenam , & ostiensem; nimirum propter viciniam pigrarum aquarum, tum Marianae, tum Almonis fluvii, tum aliarum multarum, jis ex locis spontὰ nascentium, atque in exiguas paludes conversarum.
Undὸ merito Plinius , agens de eligendo situ villarum, illud prae omnibus monet, ne juxta pati dei ponantur. II. Quinimo vineae, εe campi extra portasPortuensem, Flaminiam, & quotquot juxta Civiatatem Leoninam in valle potissimum inferni diacta, aquas haerentes, & palustre selum habent, a nobis plane damnantur, jis praesertim calidis tempestatibus, quas vel aer pluvius, de australis pra
cessit quod ab Hippocrate Φ in ipsa etiam Graecia
observatum legimus vel cum ipsi latices, ob hyemales pluvias, iuperfluentes, per scrobes, & canales ad Tiberim celeriter, ac liberὸ verno tempore non fuerint derivati.
III. De iis profecto vineis, & vicis id locum
174쪽
habet, quod advertit Ioannes Baptista Donus , ubi verba facit de Rusticis, qui post collectania
messem ob gravioris coeli metum regredi domum sestinant: Horum, inquit, plerosque videas morbosos, pallidosque aspectu, ac vix firmandis vestigiis, ne dum sarcinulis, aut ferramentis ferendis babiles, catervatim maestor ingredi, quippe quorum magna pars in Urbanis Noscomiis metvitam relinquunt, veI longo tempore cum morte luctantur .
IU. Sed hujusmodi ab aere accepta mala in universum palustribus aquis, potu, spirituque haustis debentur, non vero nudis salibus vitrioli, aut aluminis, quorum causa si Romanum coelum n cens esset, certe deterius existeret apud vineas iuxta portam Pincianam, Sc Latinam, cum prope illas majori copia hujusmodi sales subesse apertissimὶ doceamur a celebri aqua acidula, quae vix milliario a Pinciam scaturit, cujus venam sub monte Pincio recta ad usque cloacam maximam, unde sens alter manat acidula, fluere suspicamur, & tamen nullus Romae situs magis clemens, & salubris est, quam qui Pincio, Se Quirinali continetur; nimirum, cum hae regiones collium naturam habeant, tum ventis liberius agitantur, tum lymphis celerius iter largiuntur ad flumen, nostra praesertim aetate, qua ipsae aquis, ut olim, stagnantibus non amplius
175쪽
iues DE AD vENTITI Is ROMANIV. Sed vix ullus, qui dirarum historiam per secutionum , quas Christiani ab Imperatoribus Diocletiano, Decio, aliisque passi sunt, de limia ne salutavit, ignorare potest, Christi-fidelium, es .' -n ultitudinem, quam Cardinalis Baronius eo-
pag.8i. lonias appellat, alacri itudio in abditis arenariis conventibus suis, 3c consuetis nostrae Religionis exercitationibus frequentem Incubuisseia, ubi homines, libero aere, euchymis cibis, coinmunique luce privati, nulla servata temporuniam ra με visam esectione, vivere prosecto nequivissent, si a Laia si iii terra, cujuS in Falcerauus hujusmodi cryptae veneri ρν essessae sint, veneficum quidquam esilueret. At
quid antiqua haec commemoramus i cum paD sim hostris oculis testes occurrant sacrarum Relia quiarum etatares, qui tota hyeme, & parte veris temporibus nempe, quibus eaedem cavernae pr pter coocita effluvia magis essent damnandar tam eruendis Sanctorum Martyrum lipsanis, quam invectar illuc terrae egerendae, absque ulla penitus propriae valetudinis noxa, fere continenter ins
dant ara a=eaariis is, VI. Quod si ejusmodi cryptae, cataeumbae, I .. , t coemeteria, modo non sint coenosa, de palu--ba,is . stria , ab hominibus tuto habitari possunt ; quid prohibet, quominus etiam suburbana, quae supra ejusdem Latii tellurem posita sunt, loca, quoties circumcirca a paludibus penitus vindicata fiw
176쪽
rint, citra vitae periculiam incolantur VII. Quod vero multi tam saepὶ aegrotent,
atque non raro in libitinae rationem veniant ex .is.. .fdiis. pe=jis, qui aestate, atque autumno voluptatis gratia ad Romanas vineas, quanquam salubri insitu po- adsuta bana, oustas, divertunt ; hoc evenire putamus, non quidem vitio aeris, sed cacochymis corporum dispositionibus consulto nunc praetermissis, utpote fatis notis& culpa eorundem hominum, qui modum ,
ordinemque omnem sex rerum nonnaturaliuntiuno , eodemque die in deterius vertere solent. Quod sane non sugit Alexandrum Petroniums . De VIct.Rom.
magnum illum sanitatis tuendae in Romano coelo Auctorem , qui haec habet nostris incolis sedulo animadvertenda: Verum aestate, F aut aquilo, aut favonius faverint, Romanarum vinearum aerem non insalubrem e se censemus: ope tamen nocere consuevit, quia bomines consuetudinem in omni mictu mutant. IV am Soli sese eitra tempus exponunt; intempestive, multumque, atque non solita comedunt , bibunt , aguntque, crepusculo
sub dio coenant ; subinde plerunque sudantes vineam perambulant; postea noctu domum revertuntur . Ita non aer ,sed baec, quae committuntur, obfunt. VIII. Sed in re nostris experimentis satis per--i ιdpecta alienis testimoniis non indigemus. Nam ρ' cum viderimus aliis lethiseram, aliis innoxiam in
177쪽
t 38 DE ADvENTITIIS ROMANI suburbanis villis suisse eandem rusticationem, aL. firmare non dubitamus, obesse potius quae committuntur in vineis longὸ a paludibus positis , quam circumfusum illarum aerem. Multi enim varios errores per licentiam in vineis patrare, eos que apud Medicos reticere selent; quia homines in suorum malorum originibus accusare malunt honesta, Sc fortuita, quam turpia , & ab ipsis expetita . ino sepe factum est, ut clinici in m
dicamentorum delectu fuerint minus cauti, & λbrium perniciem non tantum non averterint, sed celebratis phlebotomiis interdum acceleraverint. Viri coη0 ηις E adverse autem viri continentes, abstinentes-
ii. que quovis anui tempore impune , ac tuto in jis dem villis modo coenosi soli non sint perno ctant, de rusticantur. IX. Quid i quod nonnulli ideo in morbos hse ιἰmον ἰημω- quenter cadunt, quia superstitione imbuti non pernoctandi calidis tempestatibus extra Urbem, etiam in oppidis innoxii penitus actis, consueto somno abstinent. Romani nanque media aestate, atque inter autumni initia, relaxandi animi gratia, Tusculum, Albanum, vel Tibur, loca alioqui la datissimae salubritatis, ita petunt, ut intra spatium vigintiquatuor horarum ire, redireque aleant. Unde antelucano tempore, cum non nisi post Solis ortum surgere consileverint , Roma discedunt; atque, ubi primum eo pervenerint, insistitis motibus
178쪽
l ' Cogkr QUALITATIBUS. Is 9-t;bus ad Solis radios sese exercent, mox lautae accumbunt mensae, qua vix ablata , cuin nec oscitare, nec dormire velint, ludis, aut exercitationibus tempus terunt, spiritusque ita solvunt, acresque reddunt, ut, cum Romam vesperascente die redeant, non statim in lecto se collocent, sed huc illuc divertentes, nonnisi ad summam nocte cubitum eant; quare multi, sequenti die capitis dolore correpti, sebribus etiam tentantur, non
aeris quidEm mutatione, sed culpa vigiliae, atque
insuetarum exercitationum. Hanc sane noxania μ
ipse ego, puerili, vanoque aeris excusso timore, experius est.
vitare didici, quoties ad invisendos quod mihi saepὸ contigit in nobiles aegros locis innocui coeli,
vel urente Syrio, perductus suerim, semper a pram dio integram horam semno transegi, & prae aliis incolumis , hilarisque Urbem repetii, ut alacrior redierim ad pensum meum; cum saepe aliquem ex comitibus, qui a somno caverat,aegrotantem inviserim. Quod tamen de salubris acris varietate, ac mutatione intellectum velim, quippὰ S: mihi, & aliis religiosissimὸ caverem aestivo tempore ab impuro aere, puta Ostiensi, Portuensi, similibusque.
X. Certissimum tandem argumentum ad D rursus ex Pon-
inanem deponendum timorem, quo nonnulli de noxa Romani aeris, etiam ubi prope non sunt , 'paludes, anguntur, illud est, quod tria Comitia novorum Pontificum in aestatem, Ze autumnum
179쪽
rso Da AnvENTITI IS ROMANT ipsemet viderim incidisse; M tamen ex tot nulli bus hominum , qui per ea tempora ad Urbem vesfamuli, vel comites PurpΠratoriam inhiantercoi fluxerum, ne unum quidem lexi morbo correptum fuisse; cum sese omnes in castrensem fibret , quippὶ plerique Vaticani campi hospites, i, currere debuissent, si Urbs, locis etiam pariun frequentatis, a selstitio .i aestivo ad autumnale aequi- . i. noctium inclementia coeli laboraret,
qua certὸ ι tunc semper assicitur, cum a palustribus aquis alicubi non vindicatur.
180쪽
COELI QUALITATIBUS. Is IVentos Australes, quos Romanus ager facile ix-ripit, ac idcirco aeri labem communicare , quod paludes , caenofamque terram inmeniant. Nonnulla
etiam de Urbis caligine. C A P. I X. Riτ sersitan qui objiciat, a
gumentum ex Latii convalle, ac planicie depromptum: cum enim Romanus ager praealtis montibus ab Oriente tum hyemali, tum aestivo us. que ad universum Septentri
nem undique cingatur, ac d montibω septam findatur ; ad Meridiem vero usque ad occasunia Meridiem .b-
hyemalem ita latὸ pateat ventis Austro, Libon to, atque Africo, ut illos non selum liberὸ excipiat, sed facilὸ etiam coerceat, & sistat ; hinc mulsi deducent, eam coeli inclementiam , quae ad humiliores hujus agri regiones habitatoribus, aedificiis, ac sylvis destitutas, aestivis, atque autumnalibus tempestatibus repetit, meridionalibus hisce ventis, non vero paludibus acceptam res rendam esse, quippὸ qui per singulos annos iis temporibus majori cum vi recurrentes, copia