Ex historia ecclesiastica P. Natalis Alexandri doctoris Parisiensis selectae dissertationes de schismate Graecorum

181쪽

os erat in synodo Florentina, Sessionibus ro, M. &aet ejusdem Synodi acerrime disputatum est. MarcusLμφω mendosos, ac inter olatos Codices asserebat, ex quibus Ioannes noster hunc locum depromebat, de eiusmodi quatuor, vel qui que Codices Constantinopoli reperiri, sed alios ibidem exstare sinceros amplius mille, qui illum exhiberent, prout a Graecis legebatur. Respondit oannes, primo Codicem illum, quo usus est antiquissimum esse, optimaeque notae ut qui

ante sexcentos annos, quam Florentina celebraretur

Synodus scriptus esset, in membranis, non in cha his, a Nicola Cusano Cardinali Constantinopoli advectus. Secundo hanee clausulam , Tradit Ditasse pietatis sermo , non esse alitii, sed particulam s. rasse in ejus textum esse intrusam demonstrat hae rastione Semper id, per quod demonstratur aliquid esse debet notius eo, quod demonstratur. In isto autem cap. S. Basilius consequentiam Eunomii refellendam sibi sumit ho pacto: Etsi tertius est dignitate Spiritus a Bus, ut ex Seripturis Sacris Eunomius habebat non sequitur tamen, ut natura quoque sit tertius. Et toto Capite ex Scripturis colligit, Angelorum quosdam esse primos, alios secundos, alios tertio dignitate, ordine; sed non sequi natura tertios esse. Si ergo dixisset Tradit fortasse pietatis sermo, Ne dubitasset

de eo, quod velut fundamentum ponebat ad consutandum Eunomium Praeterea de S. Basilio dixit ChaI-cedonensis Synodus: Iste doctrinam magis exactam tradidit . . At accuratissimam non tradidisset doctrinam

si loquendo de persona Spiritus anm, Crius ori ne dixisset: Tradit istasse pietatis sermo, c. Tertio, qui s. αβιιius in omilia De Spiritu Sancto

quam ex veneranda vetustatis Codice a Leonardo retino Prolato Ioannes idem Provi aetatis F. Praedio torum laudavit hae habet: Unum quidem Patrem , unum vero Filium , unum quoque Spiritum Sanctum juxta divinam traditionem fateri oportet. Deinde subdit: Neque duos Patres dicendum, neque duos ιιiπί

182쪽

quandoquidem spiritus ne est , ne nominatur Filiis. Neque enim a Spiritu accipimus aliqua , quomodo a Filio Spiritus; sed eo ad nos veniente V sancti tisante, suscipimus divinitatis communionem is filiationis

communicatam possessionem, aeternaeque haereditatis ar-τbabonem, bonorumque primitias aeternorum. Haec sint, quae accipimus a Spiritu, quae in nobis creata funista causata a Spiritu sancto. S. Basilius ait, non eo modo Spiritum ae eipere a Filio, quo nos a Spiritu accipimus. Divinum est igitur, quod Spiritus a Fi-Ii aeeipit. Nam quidquid est, aut divinum, autereatum est hoc nos a Spiritu.Sancto accipimus Spis ritus vero sanctus non eo modo, neque creata deeaceipit sequitur ergo, ut oeipiat, quod divinum est. Cum itaque tam diserte asserat S. Basilius in ista homilia, Spiritum Sanctum accipere a Filio, verisimile non est, quod alibi scripserit hoc ipse de . . argumento loquens , Tradit forti pietatis sermo , Quarto, secunda, vel tertia persona non dicitur in divinis, nisi ab alia procedat. Igitur . Lollius oeipso Spiritum Sanctum a Filio procedere significavit, quo tertium dixit ordine, dignitate. Hune eundem S. Basilii Ioeum profert contra Gra eos Manue Calecas Ordinis FF. Praedicatorum ' ipse Natisne Graecus lib. I. de eo subdit Hoc autem si quis non esse Basili contendat, adjectum, que exemplaribus dicat, penitus delirat. Quippe se in vetustissimis odioibus ita seriptum invenitur: , quos quidem Codices pro antiquitate sua, anteis quam Schisma oriretur , conscriptos esse, nullus

ambigere omnino possit , quorum mitterati non-nnnulli cernuntur quibusdam in Ilius Vitiis dictum, quasi adulteratum suscipere nolentibus, acri ferro contra mutos apices impie utentibus. Certe autem, si tertium a Patre esse Spiritura, Sanctum, atque a Filio Gundum, o Docto . K a se ribus

- - .

183쪽

o ribns egeteris, magno Basilio aeeerimus ris id autem nunquam ita esset, nisi tertius esset ex is primo per medium , hoc est, ex Patre per Filia M um procederet; quomodo id, quod praemisimus , se non omni veritate fulcitur Videlicet propter se subitantiale processus personarum ad invicem apparere ordinem Quomodo item non ideme it, D per Filium proeedere, quod dicitur,

Filio esse habere, juxta S. Basilium quod

is etiam causam esse po: uit, ut a Filio secundus sit ' Quc modo autem osse, procedere se m idem intelligatur, si quidem, quod causam, en constat, ut 'Filio Spiritus seeundus sit,

se quod per Filium scilicet procedit pro hoc ille se eum a Filio esse habere, dicere maluit Quomodo item per Filium, Q Filio aequabiliter pori tens non aperte significat, ex .per tantundem, in divinis valere 3 . . . Ex hii igitur, quod di-M cirur a Filio esse habere, eonstat Sancti Viri se toxium esse. Quin immo is ex his, quae alu-

, mniatores improbi in hae clausula contra agi se stri fidem, is veritatem addunt, manifeste qui- dem Salam sensus elucet; ipsi vero per omnia, malignitatis arguuntur, ut eorundem sit pro Omis luntate is delere .adiicere. Nam praeter id, quod in vetustissimis exemplaribus inserendam pro- . tinus malignitatem, positione .sorma litterarum, nitmodum adjectam esse, manifeste appam et ait in subseqvientibus Sanctus Ut enim Fi-o lius ordine quidem secundus a Patre est, quo-

iam ab ipso stris dignitate, quoniam initium, illi, ut sit Pater est Qquia per ipsumaeeessus, adductio ad Deum, Patrem nobis, est natura vero jam non secundus Divinita enimis in utroque una ita videlicet, & Spiritus Sanctus, is et Filio eoneedit ordine is dignitate, non amis tamen quasi alienae naturae ' existens is mi ergo

ait Etsi oncedit Filio ordine, dignitate, addi

184쪽

dit pietatis ratio otii cum ac adjectione egunt , Udicunt Tradit fortasse pietatis ratio.

III. S. Gregorius sibenus ib. I. contra Eunonitum, pag. I 64 eidem Catholico fgmati suffragatur. PM- το, inquit, idem nobis V de Spiritu Sancto dicendum est, cujus in solo Ordine disserentia constituta es. Nam ut Patri onjunctus es Filius, eum ex illo esse babeat, non tamen posterius existit sic etiam Spiritus Sanctus troxime aeret Filio, qui sola cogitatione secundum rationem principii, prius confideratur productione Spiri tus.

Nam temporum intervaἰἰ in illa vita, Me saeculum omne praecedit, ocum non babent adeo, ut detracta

principii ratione , nulla re Sancta Trinitas a se ipsa dissideat. Docat S. Gregorius Ubenus I. Spiritum Sam ctum ab aliis duabus personis solo ordine differre; at hujusmodi ordo non alius est, quam originis Cpro-eessionis et Quemadmodum eum Patre coniunctus est Filius ita, ut lieet esse a Filio habeat, non tamen posterius existat si eum unigenito haerere Spiritum Sanctum. 3. Ratione principii priorem considerari Filium, quam Spiritum Sanctum. Quartri sublata ratioae principii, nullam esse in Trinitate differentiam. Quam doctrinam, in Epistola ad

Ablavium luculenter confirmati

IV. S. Dipbanius, in Ancorato Num. . diserte eandem veritatem docet. Spiritus Dei, inquit, Spiritus Patris, U Spiritus Filii, non ompositione alia qua, quemadmodum in nobis anima, s orpus, sed inter Patrem, Filiumque medius, ex Patres, es Fiιi appelἰatione tertius. Et num. 67. Jam vero cum Urmpus ex Patre credatur Deus ex Deo, ' Spiritus ex

Cbristo, sive ab ambobus ut Obristus bis verbis usserit: Qui a Patre procedit Et, Hic de me accipiet. Et Num. I. Tu quis es, qui contradicas Deo Νam, si Filium vocat eum, qui ab ipso, Spiritum vero Sam. ctum,

185쪽

Eum, qui ab ambobus Et num. 2. Igitur, si

Patre procedit, ' meo, ut ait Dominus, accipiet, quemadrnodum nemo novit Patrem, nisi Filius, necue

Filium, nisi Pater ita dicere audeo neque Spiritum nisi Pater,et Filius a quo procedit, Z a quo accipit is nequeFiιium, a Patrem, nisi Spiritus Sanctus qui vere gι viscat, qui docet omnia, qui testatur de Filio, qui a Patre, 9 Filio. Et aeresi et quae est Sabellia. notum Non alienus 1 a patre U Filii sed ex eadem substantia, ex eadem divinitate, ex Patre V itio,

eum Patre ab Fiιio sub hisns semper Spiritus Sanctus. V. odimus lib. et De Spiritu Sancto, exponens illa verba Chri t. Non enim loquetur a semetipso, ita, fribit Hoc est, non sine me, Patris arbitrio, quia inseparabilis a mea, Patris est voluntate: M Quia non ex se, sed ex Patre A me Ii. Hocis enim ipsum , quod subsistit, a Patre. me, illi, et . . . Spiritus quoque Sanctus, qui est Spiri- tus veritatis Spiritusque Sapientiae, non potestri Filio loquente audire quae nescit cum hoc ipsum, sit, qu id profertur a Filio, id est, procedens a, veritate, consolator manans de consolatore, Deus

se de Deo, Spiritus veritatis proeodens: Et infra, , ubi protulit Christi verba ex uan. 6. Ille me, claritie abit, quia de meo aeeipiet Subdit Rursum, hic accipere, ut divinae naturae conveniat, - , telligendum. Quomodo ergo Filius dans non pri- , vatur his, quae tribuit, neque cum damno suo

impertit a iis si QSpiritus non accipit, quod, ante non habuit. Si enim, quod prius non ha- bebat accepit, translato in alium munere, va-

cuus largitor effectus est, cessans habere, aodis tribuit. Quomodo igitur supra de naturis incor- poralibus disputantes intelleximus, sicutis nune . Spiritum Sanctum a Filio accipere id, quod suauis natulae suerat cognoscendum est non dantem,

accipientem, sed unam significare substantiam.

Misiquidem, Filius eadem a Patre accipere b

186쪽

o itur, 'nibus ipse subsistit. meque enim quid

si aliud est Filius exceptis his, quae ei dantur ais Patre neque alia substantia est Spiritus Sancti, is praeter id, quod datur ei a Filio. VI. S. illus Alexandrinus passim idem dogmaeonfirmat. In lib. De recta de ad Reginas Vivi euii , inquit, attribuenda est, ciure quidem meritissimo, non ipsi tuique naturae corporis; iae, si id proprium Uerbi fuerit, quod ex Deo natum est sed supre

mi potius Virtuti, a creatas res omne sumanti, tan

quam ex persona Dei, ac Patris , ex quo prodiit Filius, aequalis, s similis ipsi per omnia. Procedit autemper ambos V vivificans Spiritus. Spiritum Sanctum a Filio procedere pariter asserit, ac Filium a Patre; non igitur temporaria duntaxat missione, ratione donorum, quae eum hominibus communicat, sed terna, substantiali. Et certe, si Patrum testimonia Spiritum a Filio procedere asserentia, ad tem potariam profusionem, .missionem Spiritus sancti detorquere liceat eodem jure loca omnia, quae a Mira procedere eundem Spiritum docent, de donorum lius largitione non substantiali proeessione, intelligere licebit Inane est ergo illud Graeculorum Eehismaticorum effugium. Idem S. riιιus in Responsione ad OrientaIium objectiones ad Anathematismum . seque expressis e bis Spiritum Sanctum a Filio procedere amrmat. mnia, inquit, existens quaecunque est Pater, excepto eo

solo quod Pater est V proprium habens, qui ex ipso eli, insubstantiaιiter inest ei, Spiritum Sanctum, iurum miracula sciebat.

Et Iib. XXXIV. besauri, in Cap. cujus ea inscriptio est: Ex substantia Patris, Filii esse Spiritum

Sanctum, haec habet: Cum ergo Spiritu Sanctus in nobis exiens conformes nos essectat Deo, procedat av-

187쪽

tem ex patre, ' Fido perspicuum ' divisi ipsum se substantiae subflantialiter in ipsa, pro .

eedentem quemadmodum utique satus ille, qui ex rebominis excurrit. Ibidem Cum igitur legem fert briaput Spiritus ipse, utpote qui in ipso, o ex ipso πα- ruraliter existit, egem fert. Ibidem: Necesse es fateri Spiritat e substantia esse Filii Nam, ut ex ipso saturaliter existens, ' in creaturam ab ipso missus, renovationem est 'cit eo Iementum nempe Sancti Jιmae Trinitatis suod, si ita est Deu ergo is ex De es Spiritus, ' non creatura. Et in Epistola ad Nestorium. Quamvis enim Spiriatus in substantia propria si quatenus Spiritus es, non Filius, s tamen ab ipso non alienus. Profundiis tu autem ab ipso, non minus profecto qum ex Deo, ta Patre. Et lib. Io Commentarii in Ioannem. Cum inquit, venturum ad eos Paracletum antea dixisset, Spiritum Neritatis eum nominavit, id es, suum: Ipse enim est meritas. Nam , ut scirent Discipuli non alienae , ac peregrinae virtutis Ilapsum, sed semetipsum tradendum pota ιiceri, Spiritum veritatis, id 's , suum, Paractetum appetiat. Spiritus enim sanctus nullo modo ab Unigenisi subsantia αιienus intelligitur , sed ex ea naturaliter pro cedit, identitate naturae aliud ibi ab ipso exissens, Iicet in propria persona subsistere inteιιigatur . . Cum φ go venerit, inquit, Paraclitus, ibi a semetipso ιο-quetur. . . . Nihi enim loquetur prorsus, quod ibi non placeat, sed ne peregrinam vobis doctrinam tradet. Nec enim suas vobis eges inferet, sed eum Spiritus, smens quodammodo mea sit, omnino aede in me sunt, ιο-

quetur.

In eodem libro Ut enim brissus in nobis , ita Spiritus ejus. Acirco ait: Ipse os dorebit omnia quis et dixi vobis. Nam cum fit bris Spiritus, is mens

188쪽

e ius, non aliud quiddam existens ab ipso naturalis identitatis alione dicet in propria nostasi inteιιigatur, uelit, omnia novit, quae in eo sunt. . . Quocirca, ut qui novit omnia , quae sunt in voluntate Unigeniti, omnis his annuntiat, non disciplina d aratam scientiam habens, ne Ministri vicem implere videatur, ta alterius

Irmones ferre, ut Spiritus ejus, , qui circa D0ctoris operam novit omnia, quae sunt itu, ex quo, si quo est, divina Sanctis revelat Verin Sicuti nι- mirum s mens humana omnia , quae in se sunt agnoscens, enuntiativo verbo, ut foras emittat voIuntateyanimae ministrat, cujus est etiam mens aliud quidem ab ipso nomine, ae eonceptu, sed alia secundum nat a non exissens, sed, quae velut pars completiva ο- tius, in ea existi, se ex ea prodire creditur. Et lib. r. Clarifeat itaque Filium Paracletus, id 6 proprius ejus Spiritus , qui omni potest, 'omnis ηοvit suomodo vero clarificat Nam, quae novit, cpο3s Spiritus ejus, quoiuod ipse non noverit, aue momodo non possit2 Quodsi, ut ipse ait, de suo Spiritur accipit, quamvis omnia possi h faciat quomodo

ipse omnium rerum potestatem non habebit . . . suο-niam consubstantialis est Filio, V modo Deo ongruenti per ipsum procedit, omnem ejus perfectissmam in omnibus operandi vim atque efficacitatem habens, idcirco dicit: Quia de meo aceipiet. Ipsum enim sub ere per se Spiritum credimus, ξ esse revera id, quod est, cdicitur inexsere tamen in substantia Dei, ex ea procodere, omnla, quae ejus sunt, in se babentem naturaιiter me enim per partis attonem, neque per m0dum abitudinis, neque tanquam aliud quiddam fit ab ea, quia proprius es ejus. Quemadmodum enim , qui ex Moriferis soribus existit odor, naturalem suam es acitatem, seu odoriferam qualitatem extrinsecus edit, ovporis partibus odorandi vi praevitis illabendo quo-c ex sensu οιιigi potes, videtur quid illinctum, atque aliud esse a natura rei, a qua emittituar si vera

189쪽

in seipso On deretur, ibi aliud a rebus ex quibus. in quibus existit, babet, ita de Deo, Spiritu sa

m intelIiges si tamen sublimius exempli vim acceperis. Citra reprebrassionem igitur omnem dici potest, ab in genito quiddam accipere Spiritum ejus. Nam eum per ipsum procedat naturaιiter , utpote cum fit ejus proprius, una cum omnibur, quae perfecte habet, accipere

dicitur, quae fur senti In eodem libro . At proprius quoque Unigeniti est bis Spiritus e substantiuιis enim e Patri. Quia ergo proprium esse videtur Deo, a Patri, in suo Spiritu diagnis revelari, Siser ipsum quaeeunque libuerit, perori,

mihique illud naturaliter iness, eam ob ea a dixi. Eum de meo aceipere V annuntiaturum vobis. Nemo Nero turbetur , oti bi audit accipiendi vocabulum: sed itis potius in animum 1idueat , nostro more enuntia. vi quidem res diuinas, non si tamen intelligi, sed do nostrum captum excedenter atque ita nos dicere Spiavitum accipere a Patre U Filio, quae eorum sunt, nou quod cognitionem, , virtutem, quae in eis est, liquam do non baberet, ae vix tum abeat, cum babere ensetur. Sapiens enim semper est, ae potens Spiritus immo vero ipsissima Sapientia, ac Virtus, non ex participatione, sed natura sua: Quemadmodum aromatum fragrantiam nostris naribus affusam diversam quodammodo ab iis, sed conceptu, Meogitatione tantum, non ιiater tamen prodire putaveris, quam ab iis, ex quibus

est, accepta virtute, qua se exerat, cum alia non ', Propterea, quod ex iis, s in iis existati ala quid ii mo vero supra id de Deo, ae sancto Spiritu cogitabis eo enim odor veluti quidam subsantiae ejus, vivens, efficax, qui, quae a Deo sunt, reaturae transmittit,

hi supremae omnium substantiae per se ipsum participationem inserit. Nam , s aromatum fragrantia vim suam usibus imprimit, es in se ipsam quodammodo transformat ea, in quibus fuerit, qui non poterit sanctus Spiritur, siquidem naturaιiter es ex Deo, divinae con

190쪽

fortes naturae per se ipsum eo reddere, in quibus t 'Fructus igitur, ' character substantiae Genitorii, cum fit iιtur, omnia, quae ejus sunt secuinum naturam sibi mendidat. Idcirco ait Omnia, quaecunque habet Pater, mea sunt Propterea dixi vobis, quia domeo accipiet, annuntiabit vobis, Spiritus nimirum, qui per ipsum, is in ipse se per quem Sanctis, ut ipse inhabitat. Nec enim diversus est ab eo Spiritus ejus, icet in Propria persena subsistere intelligatur.

VII. Non est audiendus hae in controversia Mo- retus, qui nimio eontentionis aestu in rillum abreptus, errorem de rocessione Spiritus Sancti a solo Patre primus omnium effudit in Confutatione a. iapsius Capitulorum. Cum enim S. Cyriιιvs in Capiturit s. dixisset, Spiritum sanctum itii esse proprium, Theodoretus se illum reprehendit ' Quod autem Spiritum Filii esse proprium disserit, quidem, ut ejusdem

cum eo naturce V ex Patre procedentem dixit, assen, tiemur, es eam vocem tanquam piam admittemus. iis

hoc asserit, tanquam. ex Filio, hi per Fiιium exist η-tiam abeat, veιut blasphemum bon impiumque ejiciemus. Fidem enim adbibemus dicenti Domino Spiritus, qui ex Patre procedit nec nun divinissimo Paulo similiter ιο-quenti Nos autem non Spiritum mundi accepimus, sed Spiritum, qui ex Deo Patre est. VIII S. aximus Martyr in Tractatu De CandeIa-hro Zachariae Prophetae, quem contra suos Graecos γι- annes Beccus adducit, eorum errorem evertit his ver- hic: am Spiritus sanctus, quεmadmodi natura Dei

est a Patris secundum substantiam fe est Filii

oundum substantiam tanquam, qui ex Patre substrariaιiter per ιium genitum inexplicabili modo procedat. Porro Spiritus sanctus non potest dici Filii, nisi tanquam Principii Hae enim loquendi ratio relationem significat relatio autem nulla est in divinis, nisi ex origine petua. Deinde cum unum alterius diei, vel hoc hujus