Ex historia ecclesiastica P. Natalis Alexandri doctoris Parisiensis selectae dissertationes de schismate Graecorum

191쪽

hujus proprium in divinis, electa maioria, Cus, quae

mater, consequuntur, neque tanquam membruae

neque ut possessio, neque ratione a cujus excellentiae' vel alterius cujuspiam amnitatis queat sed ratione a Ia principii ,, ejus, quod est a principio in quo uno alterum ab altero disterni complehendimus peris spieuum est, cum dicimus, Spiritum sanctum proprium esse Filii, id sola illa piincipii ratione dictum intellio posse. Non enim ideo ita loquimur, quod sint ejusdevisubstantiae . quia, si vera esset haec rati, non minus Filius diei posset esse Spiritus sancti, quam Spiritus Filii Quod cum inauditum sit, consequens est, ideo Spiritum Filii dici, quod a Filio procedat. Sed neque ob id proprius Filii dicitur Spiritus sanctus, quod ab illo donetur, ac mittatur. Nam praeterquam quod missio divina personae indicium st originis eius, quae mittitur a mittente, donatio Spiritus sancti fit a tempore: At proprium esse Filii Spiritum sanctum, sempiternum quidpiam est. Non potest autem quod in tempore sit, causa illius esse, quod est aeternum. Nam si homini, quod ei toprium est inest semρet quamdiu vivit multo magis, quod FiIii Dei pr6prium est, semper ipsi inest. Ita ratiocinantur Ginetrius Cydonius in lib. De Proce sione Spiritus sancti cap. O. QManue Caleca noster liis et contra

IX. Non repugnat huic doctrinae S. Maximus a Epistola ad Marinum, in qua de Synodicis Romani Pontificis agens, in quibus scriptum erat, Spiritum sanctum etiam a Filio procedere , si illud a Romanis intelligi, ait, On ut causam Spiritus sancti Filium

faciant; nam enim noverunt Filii, sta Spiritus esse ausam alterius 'quidem secundum nativitatem, alterius vero secundum processionem sed ut per ipsum procedere insinuarent; sicque conjunctionem essentiae, incommutabilitatem commendarenti Vult tantum S. MaximuI,

quod etiam a Romanis intelligi ,, praedieari obser

192쪽

xat, spiritum an hi ex Patre, Filio, eu ex

uno principio procedere. χο id tamen, quod Filius fit ex Patre, ne medio, Spiritus autem per Filium procedat, ac ter ipsum Patri conjungatur, quodque Filii omnia ad Patrem referantur, Pater unum Spiritus sancti principium laetur: quocirca solus quoque fons deitatis dictus est fonique, inradix Filii, I Spiritus es 'Ius ous dici potes, quod ibi ante se ogitatum habeat, atque ad ipsum referuntur omnia. Consonant sequentia S. Maximi verba Nam dicere. Propterea ex Filio procedere dixerunt, ut per ipsum illum procedere nificurent, nihil est aliud, quam dicere: Idcirco ex Filio procedit, quia procedit per Filium, quia enim per Filium procedit, naturaliter scilicet, atque essentialiter procedit. Ita quope Messentiae conjunctio, θ' incommutabilia decιarabitur. Quod autem per aliquod natura liter, utque essentialiter prodit, ex ipso etiam subsan tiam habet . . . Sic itaque εἰ quae in praedicta Di βοια posita sunt, veritati, e sibi Us concinunt inquae S. rillo Latinisque Doctoribus de Spiritu sancto di Ea sunt, interroganti S. Maximo Romani at gaverunt.

Impossibile namque es, Magistro Eccιψα, ex Fili essρ atque procedere Spiritum dicere, rursus per Filium

esse, atque procedere deinde causam a Filio auferre moeenim est aperta contradictio. Ex enim privosiuio, maxime in divinis personis precessum, cum causa com mendat: per tantundem valet. Ita de hoc S. axia mi Ioeo disserit Manue Calacas, lib. I. contra GraecoS.

X. . Joannes Damascenus lib. I. de Fide Orthodoxa, cap. 8 eidem dogmati suffragatur. Imago, inquit, Patris est Filius ti Filii Spiritus, per em Christus habitans in homine, da ipsi, ut ad imaginem fit. Porro ex eo, quod Spiritus sanctus Imago Filii Φominatur, recte colligit Hugo Fiberianus lib. 2. p. 7. ipsum a Filio procedere quemadmodum Filium a Patre procedere demonstramus inde, quod illius imago.

dicatur. amaro enim dicitur Filii Pater inquit '

193쪽

- Gregorius Nazianzenus ratione 26. tanquam eon- substantiaIis Patri, quia ex illo t, non autem exbo Pater. Secundo, ad imaginis rationem necesse est, ut originem habeat a prototypo Alioqui non magis unum erit Imago alterius, quam ho illius. Omnis imago inquit S. Augustinus in lib. Imperfecto de Genesi ad litteram similis est ei, cujus imago est. Ne tamen omne, quod hi simile ιicui, etiam Imago es ejus .... imago enim tunc σὲ cum de aliquo exprimilurio . V XI. Objiciunt nihilominus Graeci chismati ei testinus Grae monium S. Dannis Damascen velut eorum errorii eorum trocinantis lib. I. De Fide inibodoxa, cap. II. Scire,. kois, inquit, resertet, mi nos diuere tremo aliquis ψουε. sed ipsum dicimus patrem esse uir Filium vero noua. ος sicimus principium, neque Patrem sed eum dicimus ex huis .is Patre es V uium ruris. Porro Spiritum sanctuisdem modo tam ex Patre esse profitemur, quam Patris appellamus exponunt Spiri um. Ex uio autem Spiritum non stimui, sedis, Aiam ω Filii Spiritum nominamus. Et cap. 3. Sed mido,ora-Filii Spiritus est, non unquam ex ipso sed quod per ione μή ipsum ex patre procedati Solus enim Pater principi-

ritu, suis tra Graecos, S. Joannem Damascenum deo negare in Bessa Spiritum sanctum ex Fili procedere, quia particula, isa r.es; ex principalem causam significat: hoc est, eam quaeum Lagba ab altera producendi vim non aeeipit, sed die arim, De seipsa Ejusmodi autem non est Filius, qui , quae' GabhL, et a Patro accepit omnia: unum est, atque idem op e de cum atre principium Spiritus sancti. At Spiritum secessio Sanctum a Patre per Filium procedere docet S. Joannes ι phtilli, Dat scenur. Idem autem significant hae praepositio- Iosephus es exis per in Patre Filio personas dunta-s,.nc . Xa distornust. Ait enim Magnus B uius ad Amphi.εori lochium scribens, I cap. Unu Deus V Pater, ex quo

194쪽

quo Omma, ξ unus Dominus yssus chrisus, per quem, omnia. hiae non sunt legem ponenti voces, sed dijlin- .lta, aguentis potius subsantias. Non enim, ut alienum natu, epoto iaintroducat, sed ut inconfusam Patris, uiri intelligen ς' i qm tiam commendet, ita pronuntiavit Aphiolus. Et re-E Aph2 gorius TheoIogus ait Ex quo per quem, quodsse dicitur, cin naturas scindentium est, sed unius, inebis ης - εἴς' fusaeque naturae proprietates exprimentium. Idcirco ita- cois que S Joannes Damascenus particulam per usurpa-ςii. o. iit inquit alecur ut consubstantialitatem, simu U 'Personarum ordinem, ac discretionem signiscet ex ipsis Processionibus apparentem. In quo sane ordine . ac discretione Filii persona medium obtinet locum V ne veι una persona Pater U Filius exblimetur propter praepostionum similitudinem vel duo, S contra Ie - α ambo Spiritus principi videantur, talisve esse Filii pers0na, qualis U Pntris es, ibi ante se cogitatum ba-hens, quemadmodum ' Pater. Ex , enim fit mentem V ἰterius ire non cogit, principalemque causam

quaerere, cui pro syri ex principaliter attributa es. At prcepositio, per ad alterum persenam, praeter illam, ex qua immediate alia oritur, provebit mentem, principaιemque ιιam de nat causam, in qua aec ponitur

medium primi ejus, ad quem processus, fue

operatio. Atque ita Trinitatem integre nobis ebmiten- . .

dat pr. Utio per . Umulque processionum ordinem adinvicem indicat.

Additianuel Calecas, ἰiud esse, quod aliquid non

dicatur, V quod revera non sit. Esse enim Filium m 'rei consubstantialem, eique Genitricem semper Mirgi ne praedicari in Ecclesa atque humanae natur. Fi lium Dei secundum sub1lunt iam unitum esse, era quidem sunt fuit tamen quando non dicebamur. Non tamen ideo falsa fuerunt. Nam p6lea necessitate urgente prypter contraria diuentes etiam, ut in Eccles su-hlice dicerentur, institutum , U rmatum 1L suid ergo mirum I S. Ioannes durastenus, quod non pro-

195쪽

nuntiabatur, ut multa alia, V tune, prius, non dici ait 3 non enim per hoc ostendit, quia non esssed ορ solum, quia in consuetudine dicto in profe-

Addit rursus Vir docti J us, plurimos s. patrum easdem dictiones in Neologia, secundum disterentes intelligentius is suscipere V non suscipere, es aliquando sic aliquando aliter ut Magnus Basilius in suo pionibus ad Eunomium, germen Filium dicentem non suscipit dictionem hanc imperfectioribus congruere exi-simans, quocirca eam maxime ponebat Eunomius Uerum Gregorius Theologus, in primo libro de Filio, de eo, Spiritu sancto loquens, ait Horuni autem a grum quidem germen, alterum vero productum est. Et causam quidem, V ausiae in divinis personis dici vetat B Cyrillus dicens: Causam vero, de causale ae nominare quidem fas est Si quis iιlud

scilicet juxta creaturarum morem accipiat. Communis

autem des, omnesque Theologi Graeei in sol causa. causali quibus nominibus intelligunt Principium, sid , quoa es ex principio divinas personas singui dicunt majusque, quod dicitur Patri, causae ratione I rimi Doctorum asygnarunt: uxta opinionem autem Aria norum ab Ecclesiae ambitu repellitur. Nibi ergo iavum, si etiam M. Doctorum alii quidem, Ex principali causae, es ante, quam nibi eogitatur, bula soli eam congruere arbitrati, ex Patre per Filium procedere Spiritum sanctum, productoremque Patrem per Verbum asseverant, quia Filii omnia ad Patrem referuntur, non tamen, ex Filio, dicunt. Alii vero U ei, qui ex causa est, ut Filio, congruere ponentes, cujus P ter principalis praecogitatur causa eo uod unum primcipium, V una avs At Pater, ilius, cui naessentia nunc quidem per Filium esse, ac procedere dic t nunc autem ex Filio esse, ac procedere per se traque idem volentes, es Dilabis disserant. Haec Μanuel Hecas Sed quid prestrior expotione opus es,

196쪽

eum . oannes Damascenus, cap. XV. eiusdem libride atre sermonem habens, subaserat Et productor per Verbum explanantis Spiritus. Et his verbis G annem Damascenum Processionem ab utroque cognovis. se celeberrima Graecorum Synodus sub Andronico Imperatore celebrata Constantinopoli decIaravit de uarichimeres, lib. VII. V

II. In asserenda Processione Spiritus sancti a Pilio Latini Patres cum Graecis conspirast. uo λα- ter . Hilarius lib. a. de Trinitate ait Loqui ἡ ,π-':

cineri Spiritu ancto non necesse est pistata

procedit interrogo, utrum idipsum sit a Filio e nerer c ere, uod o Patre procedere. suo si ibi disse es . Fili' credetur inter accipere a Fullo, ta a Patre procedere eerte idipsum atave unum hie exi timabitu a Filio a ripere, quod fit occipere, a Patre enim Dominus ait is Quoniam de me accipiet, Cannuntiabit vo- is his. Hoc' uod accuuet Ave potestas eis, ve vi tu , ivi doctrina eli Fusi is accipiendum abit Ac mox omnia, quae Patris sunt, uti sunt Uaccipiet ille mittemdiu, quia ritu sunt universa, quae Patris sunt.

XIII. arimu itfforinsu lib. I. contra Ariun idem asserit. Dii ergo hi isti, aquit, alius ex alio , ex Fili Spiritus sanctus ocul ex eo Filius , conrati ma-ιiter, ' rinta sanctu, ex Patre. XIV. S. Ambrosius idem plane doee lib. De Spiritu sunm, cap. X. Spiritur quoque sanctus inquit eum procedit a Patre, non separatur a Filio Et ibDe Imbοιο, cap. Spiritus autem sanctus vere Spiritus 1 procedent quidem a Patre U Filio; sed non est De Filius, quia non generaturi neque Pater, quia proce

197쪽

procedit ab utroque, non renibu non ingenituri non

fistu. Legatur Oib. VIII in Lucam . Rapitulo

XXVIII. XV. R Augustinus idem praedicat variis in Ioeli, sed maxime lib. XV De Trinitate, cap. XVII. ubi expzicans, quod praemiserat, Spiritum sanctum principaliter a Patre procedere, ait se Ideo autem addidi, principaliter, quia & de Filio Spiritus sanctus pro- , cedere reperitur Sod hoc quoque illi Pater dedit, se non jam existenti, nondum habentio Sed quid, qui Unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic

ergo eum genuit, ut etiam de illo Donum eum. se mune procederet, rapiritus sanctus esset amborum. Iden confirmat cap. XXVI. Et Tractatu CIX. in Joannem Cur ergo , inquit, non credamus, quod

etiam de Filio procedat Spiritus Sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus Si enim ab eo non proe is deret non post Resurrectionem se repraesentans DL stipulis suis, iniussans diceret, Aecipite Spiritum sanctum. Quid enim aliud significaum illa insuma-- tio, nisi quod procedat Spiritus sanctus, de

XVI. Leo Magnus idem tradit Sermone II de Pentecose verba illa Christi apud S. Joannem exponensu Adbuc multa babeo vobis dicere, 'c. Nunquid sese Dominus inferioris scientiae volebat inteιιigi, aut minus aliquid, quam Spiritum sanctum a Patre didicisse, vin ipse fit veritur, ου ibi Pater dicere, ibi docere possit in Uerbo, ideoque dictum sit De meo accipiet; quoniam, quod accipit Spiritus , Patre dantes, dat Filius. XVII. Genadius assiliensis lib. de EccIesiasticis Dogmatibus, Cap. I. idem profitetur fidei dogma Spiritus Sanctus, inquit, ex Deo Patre V De Fili

198쪽

SI S. Fulentius in lib. De Fide ad Petrum, cap. II. Firmi Ume tene, ξ nullatenus dubites, euodem Spiritum sanctum, qui Patris, U Filii unus est Spiritus, de Patre e Filio procedere. XVIII. Toletana Concilia, Primum, Tertium, Qua tum , octavum, Undecimum, Duodecimum , QDecimum tertium, Spiritum sanctum a Patre Filioque procedere asserunt. S. Gregorius Turonensis idem praedicat in Professione Fidei, quae extat initio lib. Historiae Francorum. XIX. Sic Auctor Symboli, quod Athanasianum vulgo inseribitur Spiritus sanctus a Patre, es Filio, n0 factus, nec creatus, nec genitus, sed procedens Synodus Foroiuliensis sub Paulino Patriarcha idem tradit in Symbolo Fidei. XX. Ita ante Paulinum S. Gregorius agnus Ho-

milia XXVI in Evangelia Spiritus sancti misso ipsa

processi hi, qua de Patre procedit U Filio. Quaestio de Processione Spiritus sancti agit ta est in Coneilio Aquisgranens sub Carolo Magno anno DCCCI teste done Romam directi Bernbarius Wormatiens Episcopus, & daIardus Corb ensis Abin has anno sequenti ab iis habita eum Leone Pontificem aximo collatio Lenis per ordinem testimoniis de Processione Spiritus anm, atque a Domino sphlalico diligenti Uine auditis, ait Ita sentio, ita tene cumbis Auctoribus V sacrae Scripturae auctoritatibus. Si quis Iiter de ac re sentire, vel docere voluerit, de fendo si conversus fuerit, V secundum unc sen- sum tenere voluerit, contraria sentientem funditus ab jicio. Ita referunt cla Collationis a maragdo abbate fonscripta.

199쪽

Τbeodussus Anrelianensis piseopus hisee temporia hvs Libellum De Proch ne Spiritus sanci jussu C τοι Μαgni eon seripsit, in quo antiquorum Patrum collegit sententias, qui Spiritum sanctum a Patre, Filioque procedere seripserunt. Horum Indiculua ita texitur Athanasius , Cyrillus, Hilarius, Ambro issus Didymus, Augustinus, Fulgentius, Hormis das Leo Gregorius, Isidorus, Prosper Vigilius, Aser Prolus, Agnellus, Cassiodotus, rudentius. Quid intendat Theodulfus inmetrioa peris ad carolum Magnum praefatione sic exponit. Imperii vestri, Rex IncIse, sus secular,

Desero beodujus ae documenta libens. Queis Patre, seu Nato procedere Spiritus Intus Adstruitur. Legis bo resonante tuba. me Evangelium, o promit Apostolus Auctor , , me canit unanimis vox pia sacra Patrum. Lege de eodem dogmate atramnum Corbejensem Monaehum, αβ eam Parisiensem Episcopum, illum in Responsione ad Graecorum opposita, illii in libro contra Graecos.

XXI. S. Anselmus lib. De Processon Spiritus sancti

eontra Graecos, cap. I. statuit illud Principium , quo in hae dirimenda contro verna post Angelicum Do ctorem plurimum utuntur Theologi: In divinis omnia sunt unum, ubi non obvia relationis N itio. Si autem habet: Sequitur, secundum unitatis Dei, quae nu ἐas babet partes, proprietatem , ut quidquid de una Deo,

qui totus 90 quidquid es, dicitur de toto Deo Patre dicatur j de FiIib, es Spiritu sancto quia nusquisque Dius, Et totus V perfectus Deus est. Supradicto vero relationis oppositio, quae ex eo nascitur, quia supradictis duobus modis Deus de Deo est, probibet Patrem U Hιium, ξ ' Spiritum sanctum de invicem di, cie V propria lingulorum ιiis attribui. Si ergo

200쪽

Jus unitatis, ' vjus reIationis consequentiae se

eontemperant, ut ne pluralitas, quae sequitur relationem, transeat ad ea, in quibus praedicta impἰicitas I nat unitatis nec unitas obibeat pluralitatem , ubi eadem relatio igniscatur quatenu ne unitas amittataιiquando suam eonsequentiam, ubi non obviat aliquareιationis oppositis nec relati perdat, quod suum es,

nisi ubi obsistit unitas inseparabiιis. Hoc posito pr n-cipio, S. Anselmus colligit, necesse esse, ut aut Filiussi de Spiritu Sancto aut Spiritus sanctus de Filio squidem relationis oppositio oritur ex eo, quod Deus sit de Deo. At Filius non proeedit a Spiritu sancto consequens ergo est, Spiritum sanctum procedere a Phlio fimul, & Patre, siquidem nulla id relatio originis

impedit. Praeterea, eum dicitur Deus de Deo, aut significatur totum esse de toto, aut partem de parte, aut partem de toto. Sed Deus nullam habet partem:

impossibile igitur est, ut, si Deus est de Deo, totus sit

de parte, aut pars do toto, aut pars de parte mineesse est igitur, ut si est Deus de Deo totus fit de toto Cum ergo Filius dicitur esse de Deo, qui est Pater, rapiritus sanctus, aut alius totus erit Pater, alius totus Spiritus sanctus, ut de toto Patre si, non de toto Spiritu sancto di aut si idem totus Deus est Pater, Spiritus sanctus ex necessitate cum est. de Deo toto, est pariter de Patre, de Spiritu sancto, si non repugnet aliud. Eodem modo cum dicitur Spiritus sanctus esse de toto Deo, qui est Pater, Filius aut alius totus erit Pater, alius totus Filius, ut si de toto Patre δε non de toto Filio Spiritus a Bus aut cum est de Patre Spiritus sanctus, non potest non esse de Filio si non est Filius de Spiritu sancto. Nulla enim alia ratione potest negari Spiritus sanctus esse de Filio. Contra hoe ratioeinium objiei posse ait S. Anselmus, Non esse consequens, ex eo, quod Pater unus est totus cum Filio, & a Patre oritur Spiritus sanctus,