장음표시 사용
711쪽
De sacratissimo homine Iesu ' cas
A hauriat Fuit qui in illo versu Psat.1 Cu lodi me Domi PM C.
ne,Vt pupillam oculi,putaret vocem,oculi, este nominatiui casus,ut esset sensus u Domine, custodi me ut oculi pupillam custodiunt.Sed deceptus in signiter est p pter ignorantia lingua: Hebraicae. Quo circa, quibus non contingit Hebraice scire,ut mihi sere nondum contingit, quanuis quatOcyus,Vt spero, continget, hoc unu superest perfugiis, ut fidos ac literales interpretes sibi deligant,quibus Theseis sacram possint adire scriptura. Hoc ego me Deisse in lioc libet lo ingenue fateri non dedignabor. - G Rg0 nomen sacratissimu Iesu Hebraicu est,no Graea in i B aim,ut quidam putarunt credentes a verbo Graeco, Iaso,suturoverbi,Iao,quod significat,sano.QVOd putauix cira in Moscopulus,que resert & reiicit Ioanes Drusus, in Commet.ad voces Heb.c. .est itaq; nonae Hebraicu. Siit aut
qui existimet, nome hoc Iesu ia pride alijs inditum fuisse in veteri testameto: na eo nuncupati sunt multi nomi
credit Nicephst. lib. i. Uist si cle c.4. Echius sermo. .de an inditu fueCircuncissione,Hiero. Lauretus in Indice viroru, & mu rit alicui inlieru,qui inscriptura cotinentiar,IOm.Drusus supra. c. . siet tia. Muniterus,ut in Ian senio in Cocordia. c. .quibus &ipse C Iansienius annuere videtur.Alij hos in lite vocat, &de- bellare conantur,aTrmates longe diuersum fuisse nonae Iesu, ut Christo tribuitur,& ut illis tributu est. Ita habet Petrus Galat.lib. s. te arcanis.c. ΣΟ.Osiand. lib. i. ArmoniqEuang. Rheuclinus lib. ι de verbo,mirifico. c.14. Steph nus Salaetarius in Genealogia Saluatoris, GeorgiusVenetus,dc pleriq; alii. Discrime aut in eo maxime costituut,
quod nome Iesu,ut significatChristu,significat salutem vel Saluatorem: at ut significat tres illos, significat eum qui saluatur. Vnde hoc nome secundu quod est Christi,
712쪽
non habet literam He,ut satis patet ex tituloCrutis Chri Asti qui in hanc usq; diem adseruatur Romae, in Templo Nome Chri sanctae Crucis in Hierusalem,in quo scribitur Iesuali, perpi io . hin quatuor has literas Iod, Sin Vau,Ain.At nomen Iesu se-ηo ich. --h quod illis tribuitur preter illas literas habet Isse, ita l; non dicitur Iesuali, sed Ieho suali. Quae obseruatio γ quant anuis alii reclament, verissima est , & patet ex Gquod nomen illorum semper in veteri testamento scribitur cum He,nempe Iehosuali: at nomen Christi Lmper scribitur Iesuali nisi quando per abbreviationem scribitur Isia, detracta litera Ain Sic veteres IS V semper se . re scripserunt pro I E S V A H, literam ultima Ain per apocopen abiicientes. Huc spectant verba Heliae Levite, quem refert Drusus supra,Dici potest, quod litera Ain ardua sit ac difficilis pronunciaiugentibus ideo in lingua sua non dicunt Iesuali fed Iesu:propter quod Iud i etiam vocant eum Iesu - Ain obiectio. Quod si ob aciasprim ὁ,quod in Graecis veteris testaqwd pQ μxr menti libris,pro Iehosuali,quod est nomen Iosue & alio rum,semper vertitur Iesus, ijsdem omnino Graecis lit s. .is, iii,quibu3 nomen Christi scribitur Graecὰ ab Euangeliastis est e madem nomenChristi Sr aliorum .Respoudeo nomina tiope, quae a d Hebraeos & literis & sigilifica- Ctione sunt diuersissima, apud Graecos tamen & Latinos . ijsdem charactetibus effingi. Quod ut exemplo nemini non obuio comprobem, sane in Genealogia Christi Lu- LM.3. Me .s stati a principio legimus, Eli, nomen aui Christi, a ruit. . &Matth. Σ .legimus, Eli Eli. Eiquamuis Graecὰ & Latine ijdem sint charadieres, tamen apud Hebraeos diue sisi se dimones sum, quarum una scribitur per Aleph, Lamed Iod,& significat Deus meus: altera per Ain,L
med,Iod,& signescat sublimem. Itala proposio. Quod
713쪽
De sacratissimo nomine esu. ci
A si rursus optanas,in. lib.i. Esdrae.c. i. scribi nomen Iesu fi- obiectisαhi Iosedech sine He quemadmodum& nomen Christi: inon ergo nomen Christi eit omnino diuersum a nomine illorum aliorum. Respondent quidam prauam ea es- Solutio. , se Chalcographorum orthographiam. Quod inde probant , quia nomen eiusdem silii Iosedech,quod scriptum habetur apud Aggaeum &Zachariam,habet illam litteram Ide: itaque est Iehostiati,non Iesuah.Habemus ital μ 'hactenus ex dictis, nomen Iesu a verbo Hebraico Iasah, ρη quod significat saluare,deduci:& quidem haec est com- a: . . munis sententia. Cabalistae,qui communiter hoc Christi B nomen abbreviant, scribentes & nuciantes, I S V,multa
ne. 49.Vbi legimus,Donec veniat qui mutendus est, in nata. 7i. Hebraeo haberi, Iabo Siloli Vetoli, quarum dictionum capita reddunt Isu. Et Psalm. i. Ante solem permanet nomen eius,& benedicentur in ipso: habetur, Ianin Se mo Vatibarecu, quarum dictionum capita si combini tur more sapientium Hebraeorum,reddunt Isu. , C T Am ad aliam statione in qua Andreas Osander& Ioa IIII. Anes Reuclinus,& Ioannes SiliceusArchiepiscopusTo Nρmen lectu
letanus vehementer laborant,deueniamus. Sane existi 'φ' ο ,
mant sacrosanctum nomen IES V ipsissimu esse atque P it ον bnomen inessabile Dei,quod Hebraice est IehOuali, inies Cub iis. iecta littera Sin. Porro si perconteris, Quid in mentem posita iii
Hebraeis venerit,aut certe cur Sanctus Spiritus, qui nO- sin , κοminimen Christo imposuit, nominii Tabili potius interpo- leboua. nunt literam Sin,quam aliquam aliam, ex toto Hebraico alphabeto, ut sic fieret nomen Christi ' Respondent
714쪽
.csUtisin lite Hebraea trupus Trinitatis.
raram Ilebraicatu plura latere miseris.
quidam, Sin, esse literam clementiae,eo quod formam Ahabet lampadis olearis, sic cat nomen quod Christo imponendum erat, desumi ab oleo debuit, iuxta illud
Cantic.1. Oleum effusum nomen tuum. Alij, ut Che-
radamus, in Libello mystici alphabeti,dicit, ideo hanc
lueram. S.interiecta esse nomini Iehouali , potius quam aliam , quia litera illa mysterium denotat Trinitatis, eo quod vi Hebraice figuratur tres veluti ramos ab eodem principio prouenientes,&in idem punctum coeuntes habet: quibus significatur Trinitas. Non erat autem abs re, ut nomen Christi proprium Trinitatem undequaque praeseserret:nam literae nominis,Iehouali, ut insta videbimus, Trinitatem innuut,& interiecta illa, Sm, . eandem exprimit. Tertia causa redditur a Burgen .sup. Exod. cis. quam inserius reseram.Nullus porro haec veluti somnia reijciat: cum certum sit in ipsis Hebraichrum literarum figuris & characteribus innumera latere mystcita. Sane quod adinvenit Ludovicus Legionen. in nomine, Dabar, irrideri iure nequit, in libr. de Nomi. Christi:nec& hoc alterum ut ego exemplum promam non potest non sapientibus arridere. Litera , Lamed , , , sola est inter elementa Hebraica , quae superne prominet: caeterae nanque literae in superiori Cparte prorsus aequales sunt. Quid hoc habeat mysterii, docti intelligent, si animum appulerint ut observeo nomen quod Hebraice significat Regem, tribus literis scribi, nempe, Mem, Lamia, Caph, & prosertur, Melech. Media itaque litera est, Lamed. Sed &ex viginti duabus literis, quibus Hebraicum Alpha - tum constat,media serme est Lamed.Lamed porro significat doctrinam, ut ex Hierony. patet. Quia itaque nus & solus Rex esse debet, qui caeteris imperi
715쪽
De sacratissimo nomine Icsu. cry
A te cuique omnes aeque pareant: isque medius esse debet ut omnibus iustitiam administret isque sapiens, ut d Ie reliquos valeat, & in scopum salutis omnes dirigere ideo sola est una litera, Lameit,quae est alphabeti m dian media nominis Regis, di que significat doctrina, que pre ceteris eminer & caput estest, caeteris literis iuualem thbmissionem praeseserentibus. A D rem, ut quid veri habeat etymon hoc, quo nome- Iesea nomine, Iehouali,deduci credunt, examinemus: Videre oportet, quid nam sit id quod vulgo docti&indocti iactitant de nomine illo inestabili quadrilitero, B Iehouali. Quae quia pro quotidianis studus necessaria sunt viro Theologo,non grauabor ex tam multis quae hac in parte dici possient,quaedam paucis perstris gere, &in compendium redigere,ab scopo locet proposito latitu
Nomen sanctum tetragramaton, seu quadriliterum, ita dictum, quia quatuor literis constat, Iod, He, Vati, He habetur saepissime in sacra scriptura.Veruntanae qui legunt aut loquuntur,quanuis scriptum reperiat hoc nomen & menti illis ac ori occurrat,nunquam illud proferunt,sed loco eius proserunt, Adonai; Nitutur illo loco C Exod 3. Hoc est nomen meum in aeternum.Vbi non i gut, Leolam,id eston eternum,sed leatam, idest,ut Cesetur. Resert Galatin. lib.1.c. io. Est vero hoc nomen augustius de sanctius caeteris,propterea quod ipsam Dei naturam significantius caeteris exprima Gutraulo inserius vis debimus.& ideo licet reliqua nomina Dei certis casibus
interdum creaturis communicentur,hoc tamen nunquacommunieatur. Resert Galatin. lib. . c. s. R. lonathae futile sententiam,quod praeterinu res V Midunt no. mines ancto Iethouis nempe insitas, Hierusalem:
716쪽
tem deroget,eam arrogat etiam alijs Quod nec apparenter quidem ipse probat, ut videre in Galatino licet. Sed nos coeptum passequamur. solus sacer. Nulli inquam licebat illud nomen pronunciare, nisi
do Cr r ro certis temnoribus summo sacerdoti cra m norite so riri. . Quos u irreuπCn Cr ac minus articulate pronunciaret,
timebatur uniuersiae machinae mundialis subuersio secim dum Isaacum Levita, in Prooemio Gramaticalis institutioni; & R. Moysen,ut in Galatino lib.2.c. io.
nrat,iai. Refert Sγlu.in Roseaur Tracu q. ss.Iacobus de Val. Beurit. cisi. super Psalm.1 7.POrchetus latissime.I.p. Victoriae. ca.ii. Ba. er Μον Galatin. lib.8.c.s.ex Rabbinis,Christium Redemptorem sen, Cr salo nostrum,inuenisse hoc nome, idest, lapide in quo sculp- monem inue tum erat illud nomen:ex quo didicit articulatissimam cyqFh hq distinctissimam eius pronuciatione,& huius ring pronutia Ena virtute omne miraculum faciebat . Et ideo dio hi li Q. G a Davide in Psalmo. 17.venissein nomine Domini. Di
tanti virtute nominis,sterum magna secilleportenta,alterum exacte rerum omnium percalluisse naturas. Vnde,reserente Caiet.in Exod. c. 6.& Genes. c. 4. Burgen super Exod. 3. Lypom. & Hebraeorum communis vox erat,inuocatione huius nominis nullum miraculum no fieri Quod merito irrident omnes Catholici: Prae caeteris Author replicara contra Burg Od. c. s. In septi φ
γμιον. cunt Rabbini non solum Christum, sed & Moysen, &Salomonem reperisse hoc nomen in illo lapide:atq; ideo
717쪽
De sacratissimo nomine Iesu. σ3t
A ras,la He,Vm,He,prima quae est,Iod,& est adiectitia, di nominis proprii constitutiva,significat principium per quod significatur prima persona Trinitatis, ideit, Pater,
filiae tres sunt radicales verbi,Haiah. In lingua enim sancta omnis dictio ex sua natura trium est literarum. Ergo nominis tetragrammaton secunda litera,quae est,He, sig Q oificat esse seu viuere,ut notat Galat.lib.1.c. ioo.ii.quia H qi,
est prima litera verbi, Halisci ure proinde significat Fi
lium ,eo quod filius Dei est,in quo omnia vita erat, & in quo constant, ut habetur Ioan. i.&Colos i. Tertia quaen est,Vau,est apud Hebraeos coniunctio, qua significatur V tertia persona, id est, Spiritus sanctus, qui nexus est alia- 1 .L' Τrum duarum perlonarum .QuartaVero que est eade He, colosi.sgnificat iterum filium.Idq; duas ob causas. i. quia cum filius siti solus, qui inter personas diuinas duplicem habet respectum,nempe producentis&producti, Pater vero tantum se habet ut producens,& Spiritus tantum ut productus:ideo ista litera He,quae significat filium, debuit in diuino nomine replicari. Et quidem ita Galatin. lib.Σ.c.
quia duae sunt in filio essentiae, diuina& humana, ec ab c utraq; habent creaturae vitam &esse,ideo utrunq; in sancto illo nomine significari debuit. Hancq; secundam literam,He,qua incarnatio Verbi exprimitur,communicauit Genesi Deus Abraha,&Sarin, ut significaret verbum aliquando comunicatum iri hominibus. Vnde illo loco Genes. i7. pauit Deus sublici cnomine unq; huiuς nominis literam, H illis imperiitus est. Gestabat hoc nomen Sa iacerdos in capite, in lamina aurea diademati super fronte Dii ηρmini- praefixa.Cui rursus tantum honorem Hebrei deserebant, ut quoties notabilis eius pars in aliam dictionem incide-
718쪽
ne nomen Dei loco non necessario appareret, subtrahe re consueuerunt. Hinc aliquoties Iosaphat, pro Iehosaphat, Iuda pro Iehu da, Iosue pro Iehosua recterentibus c liandro,& Galatino legebant, subtrahentes literam He. Et si quis etiam hodie in suo nomine proprio tres aut quatuor huius nominis sancti literas possideat, ne temero a quoquam nominetur,in quotidianis colloquijsali nomine eum vocant, ne nomen Dei profanis auribus ingestum vilescat.
VI. I AM quem sonum reddant illae quatuor literae, Iod,
An proferri He,Vau,He, merito sapientes dubitant.Sanὰ figura de ' it potestas harum literarum haec esta HVH. Ucrumta men in unum coactae quam sonum reddant, quidve sig- Ο nifieant dicunt Hebrei neminem hominum scire,&ideo appellatur nomen inestabile di insyllabicabile : eo quod literae quibus constat insonae sunt nullam per se ipsae
articulatam vocem possunt primere. Tamen censen Christum Dominum,cum veniret,declaraturum esse rectam pronunciationem huius nominis, quia tunc , ut habet Isai replebitur terra scientia Domini. Ita refert Galata lib.α. c. i. Hoc irrident alii, eo quod cum certis vocalibus exprimi potest, ut notat Galatin. supra, lib.χ. c. io. imo a Pharaone impurissimo homine expressum ell.Quod notant Lypom in Catena, EXOd.c.3.di. a.&Svxtus. Sen lib., Biblioth Dicunt ergo dici hoc nomen inessabile, propterea quod significet ipsam Dei essen tiam,quae omnino sinemen i inexplicabilis ineffabilis est. Ideo inter Hebraeos non qui licebat hoc nomen effari, sicut ud Gentiles Demogo Me t p φ gonis primi falsiiDei nomen non licebat oreprofecie.&ii 'ς tμr 'nominabatur, terra tremebat, quantiis omnino proferri ις rq haec nomina posint. Apollo etiam Delphicus o Mercu nus Trimetiatis, Dei nomen nec verbo capiendum, d
719쪽
An Christus satissile rigore iustitiae. σ33
A Deum esse innominabilem,in suis oraculis monuere. Refert Galati supra in sine cap. Verum postquam habemus hoc nomen est abile, &pronunciabile elie, videamus quo sono proferri debeat: moi ηοMccouid significet. Comuniter Hebraei huic nominiqua Qμ pronu drilitero has apponunt vocales, Seua, Holem,Canari:& H risic proserunt, Iehouah:Et vulgo iam hoc sono profertur zhoc nomen. Quamuis hoc non placeat Genebrardo lib. 'i. Chronog qui putat nec Iehouali,esse rectam diuini nominis pronunciatione.Vnde Theodoretus.q.is.in Exod. dicit, apud Samaritanos hoc nomen Dei proferri, Iaue, apud Iudaeos, Iah. Hiero super Psal.8. dicit Iaho proseren' dum esse illud nomen. Clemens Alexandrinus lib. s.Stromatum, licit, Iehouab. Et ita comuniter omnes.Ιali vero nomen Dei etiam est, ex Hieronymo ad Marcellam, i ,' est rea quo dicunt derivari Iehou ah, & utrumq; deduci a ver μ 'homi bo Haia,quod significat esse, seu facere esse. Quamuis do ctiores existiment, Iah esse abbreviationem nominis Imhouali. Ita Foroius super Isa. idi. versu. 2.& super c. 26.ubi
di dicit Iali esse nome Filii Dei,qui est abbreviatio patria rigo D ivnde Verbum incarnatum,abbreviatio dicitur apud Isa- . bbreuiatis iam,praesertim iuxta versionem septuaginta: & tangitur Patm.c a Paulo ad Colosi Sut qui a nomine Iehouah,putet irre Or.io. psisse Gentilibus suu Ioua, seu Ioue.lia Eug. de Per. Phi. colos t. Geneb.lib.i de Tri.& in prol.Psal.& lib. i. Chronog. Ga
Est sententia communis, hoc nome significare ipse i nosse, seu essentiam:quinimo eum qui res omnes facit esse. Ita Lipomanus in Catena, Exodi c.ι. & 6.& Syxtus. lib. ' i' liis et .verbo, Inscriptio.Nam deducitur a radice Haiah quae η ir significat Fuit,& esse secin quamuis magnus Hebraeoru doctor R. yses, ut in Galat. lib. i. cap. io. dicit nesciri se
720쪽
3 ue Quaestio.ic. Scholastica' '
significans. lectuationem huius nominis. De hoc nomine intelligi- Atiit illud Exod. 7.Nomen meum, Iehouali, non reuelaui ei. Idest,nondum me reuelaui faciendo esse eas res, quas promisi: quod nunc faciam:nam perducam Israelem in terram promissam Chanaam.Verbum autem unde creditur hoc nomen deduc habetur Exod 3.Ehie fui, sum,& ero. Seu, Aser Ehie,qui sui, sum,& ero. Quod dicit &diligenter tractat Galatin c. i .lib. α. I pom. iupra, quo significatur famina ac sempiterna Dei stabilitas,qui semper luit est,& erit.Refert Eusebius lib. ii. de Praeparatione Euangelica veteres Aegyptios multam huius habuisse notitiam:nam Deum his verbis in templis suis descri- Bbebant Ego sum quod fuit,quod est, quodq; futuru est:
velum meum nemo unquam reuelauit.Quod satis consonat huic loco Exod. 6.nomen meu Iehouali, non reuelaui eis. Ergo Iehouali dicitur, qui est ,& facit esse, seu essentia & qui egentiat, si sic dicere fas est. De quo late Burgen.Galati.& Lypomanus supra. Refert idem Burgen . hoc nomen significare quidem
ad placitum &ex institutione.Caererum non ex institutione hominum, sed Dei. Cum enim homines nominare Deum perfecte non pollini, sicat nec cognoscere,necessum suit ut nomen, quod pressius Deum significare C deberet,ab ipsornet imponeretur. Huc spectat quod Rabbi Moyses ii lib. de Directione perplexorum, quem refert Lyran.super Exodum. c. 6.&Calat. lib i. c. io. dicit. quaedam Deum babere nomina,quae dicuntur per respectum ad creaturas, ut Dominus,aeat alia, quae dicuntur per modum qualitatis circa diuinam essentiam, ut sapiens,bonus,&c. sed nomenDei tetragrammaton sigm-ficat diuinam essentiam puram & nudam,prout in se existit,circuis to omni alio:& ideo est nomen incommu