장음표시 사용
731쪽
' De Christi regno,ac dominio. c ,
A te Lunam,& ille,Dominabitur a mari usq; ad mare, d
a flumine usque ad terminos orbis terrarum: item ille
Coram illo procident AEthiopes,id est, habitantes sol, iudines,quos Cabalistae aereos spiritus esse dissinierunt:& ille, Adorabunt eum omnes reges terrae:& demum ille, Sit nomen eius benedictum in saecula, ante solem permanet nomen eius & benedicentur in ipso omnes tribus terrae. Vim huius argumenti iudaizantes isti hac via conatur essugere, licetes,hec omnia ta illustria preconia non
dici a Davide in illo Psalmo per modu assertionis di prophetie, sed per modum optandi & bene precadhac proin
L de non oportere ut in Salomone copleta sint,licet de illo ad litera dicta fuerint&c. Vnde comuniter exHebro sic vertiit,non per modii enunciantis &agerentis prophetice,sed per modii imperatis & bene precatis, sic:Perma- neat cubole &ante Luna, Dominetur a mari usq; ad mare,& adorent eu omnesReges terr . Quo etia modo Ver .
tui Vatab. & Capensis. Et quide quod de Salomone sit sermo in toto hoc Psalmo fit simillimum veri, titulo qeiusdem Psalmi, qui sic habet,Psalmus in Salomonem. TNica tamen in Relectionis exordio a me astruitur is.' propositio, tuae in hunc habet modum: Psalmus ille C de solo Christo tam secundum litera quam secundu spi lo christo ritu,& nullo modo de Salomone conscriptus est a Daui sit totus illede,& a nobis interpretandus. Haec est Patrii concors sen Psalm. i. tetri, quorum cum multa posient depromi testimonia, P ire
ego pauca proferam, sed quae luculenter nostram pro- Rr srqbent lententia, ludit,scilicet, de Christo solum Psalmus ille intelligatur. D. Hiero. ad Rufinum,de Iudicio Sal monis, sic ait : Nulla dubitatio est, quod Psalm. 71. qui titulo Salomonis inscribitur, non Salomoni mortuo, sed Chri: i conueniat maiestati. Et super Daniel. c. ii Aa a 1 illa
732쪽
illa verba,Et stabat in loco eius despectus, sic ait: In Psal
nno. i.quae dicuntur, Salomoni non Valent conuenire: nec enim permansit ille cum Sole di ante Lursam, nec dominatus est a mari usque ad mare,& a flumine usque ad terminos orbis terrarum, neq; ante solem permanet nomen eius,nec benedictae sunt in illo omnes tribus terrae. D. Aug.lib. 17. de Ciuit.c. 8. Psalmus inquit. i. titulo Salomonis conscriptus est,in quo tam multa dicuntur quae omnino ei conuenire non possunt: Domino autem nostro Iesu Christo apertissima perspicuitate couentur. Et de Unitate Ecclei c.8.De nullo alio,inquit,quam de
Rege sempiterno Domino Christo dici potest Psalmus B
ille. Eusebius,lib. 7. demonstrationis evang. c. s. demonstratione. . Verba, inquit, huius Psalmi non conueniunt nisi Christo: huius enim regale solium permanet cu Sole hic ante Lunam & ante mundi conititutionem erat. Tertuli.lib. s. aduersus Martionem. c. i8. Cuius nomen aeternum nisi Christi&c. Et demum Iustinus aduersus Tryphonem,& D.Ambro in Apologia David, & Sancti comuniter ita sentiunt.Sed ab his, quoniam certisiima sunt,temperare me debeo,ur incertis examinandis te . pus supersit.
111. I Vo nunc praesidia,quibui Iudaei peruersam suam in CRἀνιήω Yxelligetia muniebant,dirueda nobis sunt. Primo nutu R.bM. hil impedio verti posse per Verba imperandi & bene prenis. candi Psalmum illum, sic , Dominetur a mari usque ad k . mare,coram illo procedant &c. Vivat, & detur ei de ali Per Merba ro Arabiaemam ex catholicis versionibus multae sic ha- impcr ii Cy bent Nego tamen inde sequi quod non sit prophetia dc
ἡ di iri si ueratio ei rei, quae sutura erat nam familiarissimuit tus pior se ris scripxoribus,per verba imperandi & optandi exiis. primere prophetias, . annunciare quid futurii sit. Quod
733쪽
De uniuersali Christi: regno ac dominio. 6
A notabat medinlidia de Dogmatibus,Tractat s. c. i. Syxtus Sen lib. 8.Bibliothecae,& Cenebrarii super Psalm. 6. sic per verba imperandi, & optandi enunciatur calami. tas superuentura peccatori: Constitue, inquit, super eum m io . peccatorem,& oratio eius sat in peccato. Fiant fili j eius orphani,&c. tantundem significatur,quantum si dicere tur, Constitues,Piet, &c. Et Psal.68. Deleantur de libro viventium,idelf,Delebuntur. Et Isai. 6. Excaeca corropu .li huius,idest,exc cabitur Et Lucae α;.Quod facis,fac ci- rtius, ides facies. Haec sane omnia non optantis S impes rantis affectu, absit enim a sanctis viris ut mala optent& precentur in proximis suis sed praeuidentis intuitu prenunciantur.Quanuis itaq;versus illos nostri psalmi recte per imperandi verba admittamus expressos esse, no ideo tollitur enunciatio prophetica & assertio eius felicitatis, quae sutura erat. Quia ergo huiusmodi felicitas minime erat in Salomone complenda, dicendum est, non pro ipso,sed pro altero Salomone, scilicet, Christo confectum. esse ad literam psalmum illum. Imo ut verbis' utar D. Augustini, super Psalm.88. ubi eruditione mirabili excutit praesentem difficultatem destruxit illam felicitatem
c Deus in Salomone,ut expectaremus alterum,in quo illa Adures, Θ adimplerentur,quae adimpleri necessum erat. Quare mi quo rari satis nequeo virorum catholicorum, quid sibi in me tholicos, quitem venerit, ut etiam in hoc psalmo cantari selicitatem etiam de sa- Salomonis existiment. Nam Valabius statim in initio ἰφ ς' ης
huius psalmi, dicit, quod populus fidelis in illo psalmo,
faustissima quaeq; Regi suo Salomoni imprecatur. Ti-elmanus quoq; in Annotatione,& Iasisenius in argum
o psalmi, sicunt,yraeterquam quod Dauid in hoc psal-no , de regno Christi prophetat, simul etiam aliquotersibus praedicit & orat aequitatem & felicitatem re
734쪽
gni Salomonis. Ad idem est Flaminius in argumento & Α toto discurso psalmi.Isidorus Clarius favet,quanuis plus Christo deferat, quam illi. Ego vero sequutus sanctosPatres aliter existimo videlicet.de Christo solo, & non de Salomone hic mentionem fieri.N am,obsecro, ut quid dicemus, nunc de Salomone, & statim de Christo loqui, m. t' - dcrursus ad Salomonem reuerti,& iterum ad Christum es xam perturbate & vaste transire prophetam ' Praestat ut '' ' in eundem omnes siententias scopum, in idem argumentum dirigat,& in uno persistat ChristoDomino sol nonem penitus derelinquens . quavis ab eius nomine,regno, persona occasionem ad prophetandum de Christo sumpserit. Licet enim ut auinor eit D.Hiero. super Isai. c. i 6.& D.Gregor.hom. .in Ezechielem,& Euthymius, super Psal. ior. k communiter Patreῖ, usitatum sit apud
prophetas,ex hoc in illud, & ex uno in aliud passim &lubito ferri, iam sese in suprema tollentes, iam demi tentes ad infima: tamen in nostro hoc psalmo prae- stantius dicitur, ut vates sacer omnia in unum Chrestum
Q οδεμ li 4 His adde nul lum sere versum in toto hoc carmine coης βη h i ime qui nisi coacte ad Salomonem trabi possit. Quida 'φ' vero sunt qui nec coadia,nec modo aliquo peruerti possi Cφ Iuui: ad ipsilii Naui illum versum, Permanebit cum SO te & ante Lunam item illum, Ante Solem permanet nomen eius,qua ratione siue asserendo, siue optando, sana ueta θ eua diu;Dauid pro Salomone filio suo dicere potuit Verum sto R,obina opponunt Iudaei illas versiones non esse expressas ex Hema. braeo ad verbum, nam pro illo versu, Permanebit cum te & ante Lunam ex Hebraeo vertunt, Timebunt tecum Sole & coram Luna.Quae verba non ad Christum,
nec ad Salomonem,sed ad Deum ipsum per apostrophe
735쪽
De Vniu i sali Christi regno ac dominio.
A dici putant. Pro altero vero, Ante Solem permanet nomen eius, vertunt,Coram Sole filiabitur nomen eius, id est filiabitur Salomon,quandiu Sol durauerinidest, longam filiorum seriem recen sebit: Sic Rabbi Ymmanuel,& Rabbi David ut in Pagni in Thesauro linguae sancte, Verbo,Nun .Haec tamen omnia praeterquam quod sint impietate & perfidia plena, sunt certe Ialsissima: licet enim optime,& ex Hebraeo versiones illae, possint e primi , nam eas habent Flamin.Vatabi Campen. Isidor. Pagni.&c. sed certe de Messia intelliguntur ad literam, ut non solum nostri,verum & ex Rabbinis multi tradui reserente Adriano Fino,lib. 3. Flagelli. c. .ubi examinat illam versionem,Ante Solem filiabitur,dic.&lib.et .c. ix.& etiam Titelm. super hunc psalmum,in Annota ex He
SE D quid est quod praesens psalmus hoc titulo est in-
lignitus,Psalmus in Salomonem' D. Chrysostomus, Praeratione. Σ. in Psalmos, attulit quandam doctrinam, quae si vera est,ad multorum resblutionem viam sternit. Dicit, titulos Psalmorum esse traspositos, & confuso historiae ordine permutatos:eo quod post captiuitatem Bac bylonicam,Esdras Psalmos hinc inde dispersos in unum collegit volumen, praetermista situ & ordine titulorum. D.Hie on. authoritate Magistri sui, existimat Salomonem esse authorem huius psalmi,non Dauidem, propterea quod in titulo dicitur, Psalmus Salomonis vel Salomoni,sic enim vertit Hieron.ex Hebraeo, sicut in alijs, Psalmus Dauidis vel Dauidi. Vatab. in scholijs huius psalmi,dicit,authorem eius esse incertum,quanuis Da uid esse videatur. Nos tamen certo certius exi stimantes hunc psalmum compositum esse a Dauide, tum quia omnes Patres id docent: tum, quia paucula illa verba,
736쪽
Completae sunt orationes David, quae ad sineta illlas AP psalmi habentur, videamus quid mysterii habeat, quod hoc titulo sit insignitus Psalmus in Salomonem ' Nam ex hoc fieri videtur de Salomone in praesenti psalmo haberi sermonem.
Ioannes Driedon. lib.3.de dogmatibus sacrae scripturo
Tractatu .s.c. 2. duplicem rem hanc enodandi modum attulit,quem ego non possum non vehementer probare.
Dicit:Qustiescunq; in titulo vel versiculo alicuius psalmi explicantur ea,quae videntur temporaliter gesta, vel in Abraham, vel in Iacob, vel in David, vel in Salomone sed quae sequunturin aliis eiusdem psalmi versiculis cedunt modum,qualitatem & conditionem rei gestet, tum intelligendus ell propheta, vel transire de litera ad spiritum, vel sub voce translate accepta significare rem i mysticam.Haec ille. Igitur aut primo dicamus, Dauidehic de Salomone in Christum fecisse transitum: aut secudo quod inibi magis probatur) per vocem Salomonis in titulo positam significari Christum translatitie,&nul. .. - lo modo Salomonem. Primum hunc dicendi modum, tu Π utam in ,non tanquam nisum aut inanem,nam solidus
a Subri.ήρ & satis probabilis,quod scilicet, Dauid coeperit in ii ad christa tuto,& in primo aut secundo versu huius psalmi,tractare Cad literam de filio suo Salomone, 5 deinde eo penitus derelicto, ad Christum transierit,ut tradit Eusebius lib.
de Demonstra. Euang. c.3 Demonst. 7. Ergo hunc, ceu non tam plau sibilem praetereuntes, ad alterius modi ex- 14 si s est plicationem deueniamus.
qκoa non ς Ergo dici pote s & debet,quod in pr sampsalmo nulcerati iiii μ, lus transitus,sed a titulo usq; in finem semper de Chriaὸ c. liis nunqW in de Salomone, sit sermo:& tunc vox Sa' lomon in titulo posita, non proprie pro ipso Salomone
737쪽
De uniuersali Christi regno, ac domi. rA filio Dauidis,sed pro Christo Domino posita sit. Idque
uno ex tribus modis,scilicet, primo, sumpta voce non
proprie,sed appellative pro dilecto vel pacifico, quae est significatio nomicus Salomonis:est autem Christi nonae vox sal in scriptura Pacificus vel Dilectus,id ostendente Fratre φρ' Ludovico Legion.in lib. te Nominibus Christi. Aut se t chricundo, Voce Salomonis sumpta metaphorice, loque 'μ' i iii di tropo,quo ipsum Christum appellamus Leonem, Agnum, Petram,Abelem,Dauidem, Isaacum &c. Aut te
rio,patronimice sumpta voce Salomonis, pro Salomonide vel Salomonio, id est,pro Christo filio Salomonis. SaB ne nomen Dauidis his modis plerunque non verum Da vox Diuiduidem filium Isai, sed Christum Dominum significat. interea non Quod notabat D. Aug. Tomo. 4. lib. de ocio Dulcicii Davide sed quaestionibus. q. s.& vltimaGalatin. de Arcanis,lib.ι. c. is. chri tμmii lansienius,in Epistola, quam praefixitPsalmis, Driedo,Vbi t iniςrsi gsupra Et est elegans locus Hieremiae.3o. Servient Datibili regi suo, quem suscitabo eis, id est,Christo:nam D, ἡ Σ' uid exustitandus nequaquam erat. Et Ezechiel. ι . susci δ' tabo super oves pastorem,seruum meum Dauidem; ego autem ero eis in Deum, & seruus meus David princeps in medio eorum. Et Osee. 3. Conuertentur silij Israel,& ose .cC quaerent David Regem suum,id est, Christum Regem Hier. a . 'suum. Quidam adducunt & illud Hierem. H.Suscitabo David germe iustum. Caeterum is vltimus locus vanus& fallax est, nam Dauid ibi non Christum, sed populum Davidicii significat. Unde est dativi casus scriuscitabo Dauidi germen iustum,id est,Christum. Locus Sed & sunt loca,ubi de nomine Salomonis hoc ipsum 3 μ tu Sadicere cogimur:quod notabat Galatinus, lib. ι. c., & μη ' RAdrianus ille bis Finus,lib.,. Flagelli. cap. ii. ex illo loeo 'is
Canina.Egredimini filiae Sion,& videle Regem Salamo ea,
738쪽
nem. Dicit vero Galatin in Midras Sir Ass3rim , id est in AExpositione Cantici Canticorum,per Regens Salomonem intelligi Regem persectivum , qui creauit omnes creaturas. Et dicit R.Moy ses, ecte reum mortis, qui G Cantico Canticorum delet nomen Salomonis, tanquadelens nomen diuinam.Itaque vox Salomon ibi in Canticis, non Salomonem, sed Christum verum Deum fgiusicat. Refert Porchetus in Victoria contra Iudaeos. p. r. lc. 13. Glossam R. Aninae,in illo loco Canticorum. ι. Vide te Regem Salomonem, in diademate quo coronauit ea mater sua hanc esse: Discurrimus per uniuersas scripturas & non reperimus quod Bersabee secerit coronam fi- nlio suo Salomoni.Merito Caiet.m titulo praelantis Psalmi,existimat, vocem Salomonis in hoc titulo positam, esse epitheton Messi :& Genet, esse patronymicum no' - men, Messiam significans.Et hactenus de hac quaestione prae ambula.' Ltera iam,quae nos propius spectat, occurrit quae-r tiφης Via & ratione Christo Domino regnum il'. lud temporale ac dominium uniuersale felicissimum, his hoe quod in noc Psalmo edicitur, valeat adaptari. Doctores . .eo - Hebraei contendentes Messiam futurum esse Regem te ualchrillo. poralem,&apparatu magnifico regnaturum, purpuratu C& sericatum,& famulorum cuneis stipatum: di ex alia parte videntes in scriptura haberi, quod Messias futurus erat pauper & miser,& misere plectendus& occide lus,
R ihi in eam venerunt sententiam,viastererent, duos futuros Zμ'i' 1 Messias: alterum gloriosum,miserum alterum.Hoc resac ' r-ex Cath6licis doctoribus multi,praesertim quinque,
' .liria iiii quidem pii iuxta & docti,& in euolue dis Rabbinoru
isse, . ininiis diligentissim Petrus Galatinus, lib. .de Arcanis
739쪽
De uniuersali Christi regno, ac domi. cs3
A gelli c. i; .Porchetus in lib.qui dicitur,Victoria contra Iudaeos, ex recognitione Augustini Iustiniani Episcopi Ne
pus Messiae,non longe a principio,& noster Iacobus de
Valentia,super Psalm .io. Iudaei itaque, quo suis technis& machinationibus exequedis ampliore via pararent,divina veritatis subterfugerent, nec capi a Chriitianis pos- sent, duos cofinxere Messias in lege promistas: tuorum num vocariit Ben Ioseph, deTribu Ephraim,& alium Ben David de tribu Iuda.Et assirmabant futurum,ut horum alter misere plecteretur & occideretur cum tota gen te sua: alter vero nunquam moreretur, sed per totam ELset aeternitatem regnaturus quin & erat exu laitaturus alterum Mes iam turpiter interfectum. Atq; adeo gloriosus iste Messias & rerum gestarum magnitudine, & im- glaperii gloria debebat e Morescere, ut Romanum excindo ri με
re deberet imperium,&Iudaicum populum ex toto terrarum orbe conquisitu, ab omnibus Tyranis assiecturus esset,& eum ad terram promissionis, vetus desanctum Iustorum patrimonium,reducturus. Quinimo non selum vivis Mesesias ille futurus erat beneficus, sed etiam mortuis . nam& omnes Iudaeos vitastinctos erat exuscitatu- C rus, ut oculos explerent illa pace&felicitate Iudaeorum. Nitebantur autem Iud i hoc ut assererent,quibusdascripturae testimonijs, non solum inter se diuersi, sed & s p ς aduersis,& pugnantibus, ut ipsi credebant: adeo Vt Viri lautio,in
Christo&eidem crederent non posse conuenire. M,' chae.s . videbant scrietum este. Ex te exiet dux, qui regat Nieb. populum meum Israel, & egressus, seu egressiones eius Psita. te; ab initio, a diebus aeternitatis. EtPsal. ios. totu de gloriosis illo ac beato Messia interpretabantur,cui dixit Deus, Sede a dextris meis.Quibus verbis non Abraham, ut qui-
740쪽
dam Rabbini putarunt,non Dauidis, ut alij, no, saviis, non Ezechiae,non Zorobabelis, Ut quidam alii somnia runt, sed veri Messiae futura prosperitas suis coloribus depingebaturCMessiae inquam gloriosi,quem Deus sedere faceret a dextris suis, cuiq; in die bellorum populus suus adesse debebat voluntarius ad oppugnandos inimicos, ut
habet prior pars Versus quarti, secundum alias verso nes,qui ex Vtero aurorae gignendus erat. &c. Sic deam- splitudine ac perpetuitate regni eius explicabant Psalmu.'44. i. 88. 86.&c. Quando vero contra videbant apud Isaiam. c. 13.& apud Zachariam.c.9.&.iet.& Psalm.11. 68.& alias saepe scriptas esse calamitates, & aduersas sertu- Rnas Messiaci omnia hac ad alterum Messiam amictum& inglorium traducebant. Quos unier V ui tam cqcauit Iudaeos sua malitia .facile enim rideri Μ sis pervidere, & sic conciliare illam locorum diuersitatem sitie obueniue poterant,& Vni & eidem Christo haec omnia, licet alio- diuersissima qui diuersa,accommodare:si dicerent, testimonia illa ad Oricinia vnum & eundem Christum diuersimode consideratu,
siri esse reserenda. Idque uno ex. s.modis,quos totidem VC bis reseram .Primo,sii diuersis temporibus Christum consideremus:Distinguere nanque Oportet tempora, ut sic concordentur iura, ut habet Iuris rudentium regula.
i Explicatio Nam primo quidem tempore futurus erat Messias pau- ς per & miser,nasciturus in stabulo, eiulaturus pueriliter,
passurus probra & contumelias,subiturus mortem turpe& ignominiosam:Deinde vero a resurrectione,diues,potens, victor, oriosus & triumphator erat futurus. Aut r psi ι secundo,cum Adriano,in illo. Cis. de gemino aduentu
Christi. dicerent,illata diuersa locaintelligi,nam tam velisae titurus flacundo aduentu,gloriosus & splendens,qua i venit in primo abiectus & miser. Aut tertio diceze potς-