장음표시 사용
91쪽
. . VII. Praeterea ut in Capite, lih & in Membris Imperis mutati
Nam inter Principes Imperii eminere Electores,inuitarumque rerum admittistrationem per se loli, exclusi reliquis Ordinibus, cxercere coeperunt. At in Urdinibus ProvinciaIibus antiqua servatur trium CLimum distinctii K qu.am jam tum quidem supra tetigiis mus, pluribuSautem paulo instri Us exponem tis. Ex his sontibus
plures aliae disseri nitati nanai unt. Attrita enim Imperatorum pote is 'state, cum parum in iis prasistit siluim vid: etur, ordines Imperii, si
quam inter se controvei sium hi b. rent, non ad iudicium Imperatoris provocare, scdjn arbitros quosdam compromittero maluerunt.Hac nullregarum Origo. Circuli etiam instituti, ut cum Caesaris Imperium executionibus, & Pacis publicae custodiae non sufficeret, ipsorum ordinum Imperii mittisterio hic deseelus suppleretur. inoniam igitur haec&id genus a Ita inllituta serius introduc la sunt, & ex deminutioiae Regii imperii originem traxerunt; mirum non est, in Regionibus Principum, in quibus vis Regiae administrationis incolumis manlit, nihil esse, quod iis respondeat. Itaque adhuc hodie quidem in Imperio nostro inter administrationem Universi & partium analogiam quantiam animadvertimus; si tanteii antiquum sta, tum resipiciamus, longe ea persectius oppareb IIX. Quid enim mirum, Rc publicas eandem pati fortunam, quam homines 3 Accidit enim nates nonnullos facie similes, morbo
tamen, artate, VclaIio casu ita immutari, ut pl. ne dissormes fiant. Colonias Rotaanas Reip-Romana parvas effigies suisse, supra exposuimus. Sed ha csimilitudo, quae spectato antiquo Roma statu satis clara esl, posteriorum temportuo mutatione sere obscurata est. Qitanquam enim Respubl. Romana plurimas mutationes perpcssa,
ab antiqu0 stat u longe recessisset: Coloniae tamen pristinam formam retinebant , prout ex iis, quae in Dre Romano de Decurionibus, Duumviris, & hujusmodi magistratibus aliis dicuntur, colligere est.. Simile quid igitur nostro imperio accidit. Qiranquam autem haecita sint, nonnulla tameta nova iustituta ex Imperio etiam
92쪽
eum Imperio pallim ex antiquo, partina ex praesenti statu spe- . efanda est. chioniam igitur res utique aliquanto speciali areni Considerationem uaeretur; jam nunc comparationem istam per partes instituemus. ' Primo autem partes Civitam, Imperantes, cuparentes Principes, & Ordines Provinciales, deinde partes Reip . Senatum, . Magistratus & Iudicia considerabitariis, & in siligulis quid cum Imperio simile habeant,videbimus.Nam Arilloteles etiarn in Politicis r) primo de Cive , deinde de Republ. agit. Et qui jus publicum nostruna tradiderunt, primo de Imperatore, tum de ordinibus, denique de Comitiis & Iudiciis tractaui. 'Hanc igituc methodum sequi oportet. IX. . Primo in Imperii Principibus statim sese offert analogia, quae inter ipsos & Imperatorem est. Quid enim vulgo receptum, . quid tritum magis est, quam Principem in Territorio o esse Imperatorem, G tantum possie in ditione sua, quantum Imperator iuuniverso Imperio a) t infinitas pene autoritates in eam sentem iam allegari videas 3 ., Cum enim ex Ueteribus nonntilli primo, ut fertur, autore Casti ensi 4 hoc protulisserar, .mirest itini omnibu9 placuit, adeo ut non nemosin dicere ausus sit nullum sere libriania iICto conscriptum lucem vidisse, quin h/ c axiomate ora et tiro Alii tamen subtilius hoc examinontes, cum plurimum discriminis animadvertissent inter Principum&hν peratoris potestatem. Comparationem istam in dubium vocare, Ceperunn innulli deincepς vehementius invecti, non dubitarunt asseverare, dictum istud fallissimum, & crassis quodam errore reccpium ess ' 6 . Quidam etiam ab adulatoribus Principum conii m pluaut, & proptereae
93쪽
Teceptiam dicunt, quia gratiin 1it i . Plerique horum Imperatorem longe pici, pom pistant in Imperio, quam Principes in Territoriis: nolintilli tam n etiam certa quadam ratione Principibus plus tribuunt a). Sed alii hujusmodi dimensionem proportionis, quae inter porcstate ni imperatoris & Principum intercidit, instituere periculosi imputanta Isaque consultius judicant, manum de tabula removere. Arcanum enim status aliquod, & quasi mysterium quoddam Politicum ibi latere putant 3 . Alii denique mediam viam ingressi, quod veteres isti generaliter dixerant, explicationibus quibusdam mitigare , & dissensiones Doctorum distinctionibus conciliare annituntur q). Sed longum foret omnia offerre. X. Quanquam autem tam variae hac de re dissensiones sint; ex iis tamen quae a nobis dicta , facile intelligitur, quid de compa- . ratione Imperatoris & Principum sentiendum sit. . ohiam enim, ut ostendimus, Principes potestatem, quam antea Imperatores habuerant, exercere, & Regiones eade in sere forma, qua Imperatores universum imperium regebant, administrarecoepuunt; quid tunc aliud dici potuit, quam principes quodammodo Imperatoris personam in ditionibus suis repraesentare 7 Quoniam putem deinceps in Imperio mutatio aliqua facta Reip.; similitudo istaec obscurior facta est, ut nota aeque amplius, acolim, in oculos incurran iid mirum igiturhodie comparationem istam non agnosci a multis, vel etiam in controversiam vocari t Solent enim mutatione facta in Re p. dissensiones inter homines etiam peritos briri de iis, quae ad Remp. spectant; dum alii antiquiim, alii praesentem statum respiciunt. Nec tamen omnis plane similitudo inter Imperatorem& Principes exolevit. Quemadmodum enim Imperator universis Imperio, ita Principes ditionibus suis Regio quodam imperio praesunt,
94쪽
sunt; quippe Imperator Regessi significat i . Principes igitur Io
Territoriis ibis instar Imperatoris esse, eo sensu intestis potest, quo' Budus et dixit, Principes Alemansitae esse quosdam Reges. At
Reges non omnes aequalis potestatis. Alii enim plus possunt, alii minus 3 . Similiter & Imperatores potestate differunt, quod antiquos Romanos cum hodiernis comparanti manifestum est. Non impedit igitur potestatis differentia, quominus Principes Impera. tori , tanquam Regi nostro , comparari possint. XI. Caeterima quoniam dii putatio haec sufetilis magis, quam utilis videri potest; quid ICtos moverit, ut comparatione ista Imperatoris & Principum tam frequenter uterentur , explicandum est.' Illi enim non tam similitudinem administrationis & sormae Rei p., quam ipsum jus & potestatem Rei p. respexisse videntur. Versabantur enim in interpretatione Iuris Romani, atque illud ad nostram Rem p. accommodare studebant. Occurrebant iis varia jura ad eum, qui Rem p. regit, spectantia. Animadvertebant vero in partibus Im- perii nostri peculiares quasdam Resp. constitutas esse, secus ac in ve-
teri Romano. ubi omnia sub una summa Re p., quae in manu Impe- iratorigerat, conlinebantur. aura igitur nonnulla, quae Impem tori tribuuntur ex ea eatisa, quod Reip. praesit, etiam Principibus ex eadem causa tribuenda censuerunt, quandoquissum & ipsi pecu- Iiarem quandam Remp. regant. Rhianquam autem haec Resp. non summa sit, sed inferioris generis, analogia tamen quadam ipsi summae Rei p. respondet, ut supra ostendimus ο). Eadem igitin proportione Principes Imperatori respondere videntur. Itaque ICti principes instar Imperatoriam quorundam considerarunt, atque ita dσImperatoribus Iure constituta ad Principes extenderunt. V. gr. Iura
Fisei Romano Iure soli Imperatori competuntn, quia in illius solius manu vesp. erat: at hodie singuliPrincipes proprium habent ficunt,
95쪽
acs p UT IV. duoesa in Tinguli peculiari alicui 'eip. praesunt I). Item crimeti
laetae Majestatis, qu9dlure Romano adve illi3 Imperatorem tantum coimuittitur, plerique qCti dem ratione moti e litisi adversus Princhpes hodie committi statuunt a); lic et hoc crimen aliquanto inferioris gradus sit, ac illud, quod in ipsum imperatorem Comis . mittitur ; quippe&Principum potesttis non plane summa Majestas est, s d illius analogum quoddam genus taluum. Atque ita fortassis conciliari potest eorum tententia, qtii hae iii parte dissentiunt 3 ..
N in opus es plurae Rempla, suae passim Oecurrunt, afferre. Sa-.
tis enim, opinor, manifestiani est, quodέCti dixerunt, Principem quemlibet in Territorio suo tantum Valere quantum Imperator in univeris Imperio, ideos ita intellexisse: quemadmodum Reip. Imperii prisest Imperator, ita Principes in suo singuios Territorio inferiori cuidam Reip. praeesse, & propterea, cum officio Imperatoris in Imperio respondeat ossicium Principum in Regionibus imperii, tur a quaedam imperatoria etiam ad Principes accommodanda esse. Et certe si caeteras loquendi formulas, quibus utimur, consideramus, mirum videtur ,' hoc in dubium vocari. Tribuimus enim Nindipibus Superioritatem Territorialem. At Iaperioritas Impe- .ratoria quaedam potestas e L Potestatem enim, quam Imperator in Imperio regendo habet, Superioritatem IImperialem vocamus,
kays. Odhtit A superioritasigitur Territorialis ex similitudine . Sumrioritatis Imperialis nomen accepit. Tribuimus estiam Principibus Regalia. Haec autem Imperatoris Iura Regia sunt. Si igitur dura & potestatem quandam imperatoriam Principibus ipsorum a tribuimus, ctri' vereamur dicere, eos in ditionibus sitis instar Imperatoris esse λ At enim, inquiunt, haec tamen potestas Principum
96쪽
non plane summa esse, quemadmodum Imperatoris in Imperio. Sed quis credat, lCtos adeo saluus suisse, ut Principes plane summos Imperatores, &exaele ejusdem cuiax ipso poteilatis esse dicerent. od cuivis ex vulgo obvium est, homines doctOS latere non potuit. Potestatem igitur proportione, non specie eandem intellexerunt. Eodem tendunt illi, qui dicunt i , Principes posse inso. quod Imperator in universio, sivilitudine juris, non paritate plenitudine potestatis. Haec igitur mens cst ICturum, qui dicto isto tam stequenter usi sunt. etiam ejus utilitas sit, ex his liquet An autem, quod de Principibus dictum, etias in Civitatibus Imperialibus Iocum habeat, adeo ut illae etiam tantum in urbe Jc Territorio suo possint, quantum Imperator in Imperio, quod, ct in ob diversitatem administratiotiis aliquanto dissicilius videatur, a nonnullis negatum est; ea, inquam, de quaestione infra dicetur. XII. Nunc ab Imperatore ad Ordines pergamus. Ordinibus . igitur Imperii ordines provinciales respondere, ipsum nomen indicat. Status enim vocantur imitatione Germanici vocabini, quo
Siante dieuntur, quasi qui stationem in Republ. habeant. Illi igitur Status Imperii, 3 Standi, hi Status provinciales, 8anta E: ande vocantur. chii autem Status Imperii dicendi sint, dubitatur. Nam plerique definitionem eX accidentibus componunt et . optime omnium Paurmeistexus demtitarem Civis Aristotelicam
3 secutus, Cives ac Status Imperii sola της πολιτικῶς κοινM I
censendos pumi Q. Sunt igitur, qui jussust, agit in Comuiis Imperii
97쪽
a . Similiter Status provinciales dicendi sitiat, qui personam exitima instandi in Conciliis provi:ic talibus liubent. Atque inde disse rentia inter Status & subditos, qui 24nbfassen vocantur, intelligi
potest. Subditi enim nomen generalius vae -X H l. Solet autem potestas suffragii in aliis quidem Re busp. personis attribui; in ullis vero certo quodam censu definitura . In Regionibus vero Priticipum Germaniae ius Status provincialis non quidem certo quodam censu pecuniae aestimatur, nec tamen etiam metu dignitas persbiise est, sed cum certorum quorundam bonbrum imu obilium possessione cohaeret. Respondent igitur hac etiam in parte ordines provinciales ordinibus Imperii. Nam etiam jus '.indi in Comitii, Imperii Territorio quodammodo connexum est 3 . Fateoi quidem hoc ipsum a nonnullis in controversiam vocari, . eo
qui id indignum illis videatur, dignitatem Urdinum Imperii glebae adscribi 4 . Sed quid notius est, quam in Imperii Comitiis suffragia territoriis numerarit Et ut taceam, Constitutione Caroli IRElectoribus jus Electionis virtute principatuum adscribi 5 : novissima imperii Constitutio Ratisbonensis 6) obnixe inculcat, neminem , nisi sufkienti bonorum ab Imperio nullo medio dependentium quantitate instructum, in Senatum Principum cooptari posse. Fortassis unus alterve est, qui jure suffragii in Comitiis Imperii eau- dct, peet parum, vel nihil bonorum ab Imperio habeat. Sed paucae exeeptiones non infringunt regulam et de satis indigne serunt reliqui Oidines, jure lbffragii sibi aequari illos, qui vix, quo pedem figant, in Imperio h ibeant ; qua de re querelae non s uni incognitae. Sed disputare hac de re non est nostrum. Annotare tantum volui simi-
98쪽
cAPUT IV. . Iitudinem, quae inter Imperium universum & Regiones inferiores intercedit, in hoc, quod potestas suffragii in Comitiis & Conventiabus non tantum perlbnar dispitate, sed& territoriorum ac bonorum certorum posssione censeatur. ' Nec latere potest differentia, quae est inter hasce nostras,& alias Rcs tibi. Verbi gratia, Venetiis quilibet Patricius, statim atque adlegitimam aetatem pervenit, jus habet Civis, publicaque potestatis particeps est. Admittitur enim ad Consilium illud magnum, quod qhi si basis est totius Reipubl.r . Ibi igitur jus Civitatis mere persionale est. At nostro in Imperio, licet quis nativitate Princeps sit aut Comes, personam tamen legitimam standi in Comitiis non habet, nisi in Territorio successerit..Similiter in Principum Regionibus, licet quis natalibus nobilis sit, hisi praedium Equestre obtineat, ad Regionis Conventus non vocatur. Q 'in accidit quandoque, ignobiles ejus generis bona acquirere , eoque nomine in Equestris Ordinis curia ad sentetitiam dicendam admitti. Praelatos etiam rurum magis, quam personarum contemplatione Conventus provinciales obire ex iis, quae paulo post dicentur, manifestum erit. XIv. Quod vero Ordines Statuum attinet; in eo sane differentia intercedere videtur inter imperium & Regiones Principum. Nam in Imperio primo loco sunt Electores: altero principes Ecclesiastici & Seculares, quibus Praelaia,ComiteS S Barones accensentur: tertio sunt Civitates Imperiales. At in Prin pum Regionibus plerisque primo sunt Praelati, deinde Nobiles, tertio Civitates provinciales. Verum jam supra monuimus, praerogativam illam Electorum posteriorum temporum consuetudine introdiustam esse. Alioquin olim eodem modo ordines Imperii distiuguebantur, ut hodie in provinciis. Primo enim erant Ecclesiastici, deinceps Principes& Comites, ultim6 loco ordinis plebit delegati et . Durat horum
99쪽
trium ordinum Istincito in Gallia cluae olim nobiscum eadem Rep. eomprehendebatur. Ad Comitia enim Regni ibi conveniunt Clerus, Nobilitas, & tertius ordo, qui ex plebeiis constat II. Eodem igitur modo Status provinciales apuis nos trium ordinum sunt, Praelati, Nobiles, & Civitates provinciales. Jam itaque ut singulaselastes seorsim recenseamus, initium faciendum est ab Ordine Lelesiastico.
XV. Dubitari potest, qua ratione Praelati Status provincialescenseantur, & ad Conventus provinciae v cntur,maximo in Regi
nibus , in quibus adhuc Vetus Religio viget. Status enim provincialis iubditus est: de in Conciliis provincialibus comparere subjectionem arguit Q. At ex suppositione Iuris Canonici Clerici omnes plane exemti sunt imperio magistratus Civilis, & magistratui Ecclesiastico tantum subjecti 3 . Verum quoniam haec quaestio in Impe- , .rio decisa est, quaerendum saltem est, qua ratione Episcopi de caeteri Pralati immediati Imperatori sitibjecti sint. . Eadem enim ratione sine dubii, Pi alath inferiores Principibus subditi habendi si1nt. XVI. In Imperio autem nostro Episcopi duplicem personam
sustinent, Episcopi nimirum, & Principis Imperii ob seuda & aIla Regalia, quae ab Imperatore habent :& ratione Episcopalis quident
muneris Pontifici, ratione Regalium autem Imperatori subditice sentur. Origo hujus distinctionis videtur esse ex transactione inmter Henricu in V. Imperatorem Je Galixtum II. Papam inita. Antea enim Episcopi non tantum quoad dignitatem civilem Principis, sede iam quoad sacrum munus, Imperatori subjecti erant; siqii idem ipsum omelum Episcopale ab eo accipieb mi. Investitura enim per baculum de annulum, quae ab Imperatore fic est, collationem in a. neris Pastoralis significabat. Mota autem hac de re controversia a' , Greg
100쪽
GregorIO RI. cum pontifices personas sacras magistratui CiviIi subajeistas negarent,ideoque laicam investituram injustam conteiide rent; contra vero Imperatores imperio in Episcopias, Regalium amplarumque Regionum possetares, se abdicare nollent; haec quasi media via inventa est,ut omissa investitura per baculum & annulum, imposterum Episcopus canonice electus abImperatore per sceptrum Reilalia acciperet, id est, ut sicio Episeoporum ni unere Imperatoris Iurisdiatoni subtracto, Civilis lautum eorum semetio, Regillumque possessio, imperatori sit ita maneret. inlataquam enim M. Antonius de Dominis I) nudam caeremoniam remisiam putet, juret in omnibus Imperatori salvo: attamen de re adeo levi tam acerbas fuisse contentiones; nentiquam cred potest. Nec putandum,p
rim interesse, caeremoniae, hoc, an illo ritu, peragantur. Nam eaeremoniae signa rerum sunt: & caeremoniae mutatio rei ipsius mutatae indicium est. chiod igitur loco annali & baculi, qui Episcopalis ossicii signa sunt, sceptrum deinde ad investituram adhiberi coepit, hoc significare voluit, Epil pos quoad ostiatum EpiscopaIe exemtos, id est Pontifici subditos esse. caterum Regalia, δέ ditionum Imperii administrationem, a potestate Imperatoris, quam sceptrtim' denotat, dependere. Atque hanc distilustionem hodierna Imperii consuetudo observati quod pluribus ostendit Gallius, quem omni . una vice allegasse sufficiat M. XUII. Iam igitur nihil impedit, quo minus idem de Pralatis
Mediatis dicamus. inioniam enim certa quadam ratione Principibus Imperii subditi sunt, propterea Mediati vocantur. Itidem l . tur, ut immediati, duplicem personam sustinere videntur, alteram Praelati, alteram Status provincialis, propter bona, & praedia, quae in Territorio principis possident. Licet igitur quoad personam, &munus, quod Iustin ent, Ecclesiasticum exeimi sint: quoad domini-