장음표시 사용
61쪽
ordines Augustanet Consessionis suspensam quidem esse, non tameti
apparere, quod in eos translata sit I . Nam quoniam Principes Prois testantes ex do trina Religionis nostrae Iurisdictionem istam sibi sumpserant; utique Religione nostra permissa, hoc quoque confir- . matum est. Ut igitur expressis verbis in Pi incipes ac ordines Protest .vites transferretur Iurisdielio Eceb siastica, nec opus fuit, nec commode fieri potuit. Nam ex doctrina Veteris Religionis Pote- sta; iurisdictionis, quam vocant, non tantum Iurisdietionem propite dictam, sed&disciplinam Ecclesiasticam, imo ex nonnulla. ru oseiuentia, aliquid ex potestate ordinis comprehendit. Miris enim modi; dissentiuntScholastici in explicatione distinistionis istius, quomodo differaci potestas Ordinis, & potestas Iurisdictionis et . Huiusm di igitur potestas quomodo potuit in Principes seculares iransferrit Sine dubio etiam Ordii es veteris Religionis sibi proeju-judicio fore putarunt, si expressis verbis Jurisdictionem Ecelesiasticam ab Episcopas ad Principes seeu Lires transferrent, quoniam eX- ipsorum sententia haec potestas non ad Rem p. sed ad Ecclesiam spectat. Atque haec etiam causa videtur esse, quod Instrumentum Pacis, licet specialius hoc attingat, ejusmodi tamen circumlocutione utatur, quae neutri parti praejudicio es e possit. Postquam enim dictum fuerat, Jurisdicti inem Ecclesiasticam contra August inae Conissessionis socios suspensam essu debere, hac adduntur verba 3): Et intra terminos TerriIorii cuiusque jus Diaeefanum G Dri,dictio Delesiasticase contineat. Sed cum consuetudo hujus rei satis nota sit, sit pervacaneum foret, pluribus de ea disputare. Non etiam .huiu. loci est tractare reliquas quaestiones circa Piicem Religionis obortas, praesertim cum Iustrumento Pacis pleraqua decisae sint.
XXIX. Hactenus igitur de Autonomia ordinum Imperii,
tum 1 Nieol. Everhard. Iim. Vol. a cδns. I. n. 2 Mare. An On. de
62쪽
tum in rebus Sacris, tum in Proianis. Sequitur Vectigalium &Krarii cura, quam nos inter summas Reip. deliberationes ultimo loco nobis tractandas proposuimus, Aristot. autem in Rhetoricis,) primo loco statuit. Eum igitur inquit, qui de Vectigalibus
sententiam dicturus est, primum quidem nosse oportet, quantum ex quaque re Civiens capiat , vis quid praetermittitur, addatur ; δε quominus, quampar est, ex re aliqua percipitur, augeatur. Noti autem ei debent essesumptui, 'quosncit Civitas, ut, squis super- 'viscaneus es, tontur,s quis justo major, minuatur. Ex his
intelligere licet,inquibus summa Ararii potestas consistat. Qi temadmodum igitur sumptus in Republ. faciendi, vel certi ac perpetui sunt, vel extra ordinem incidunt & quantitate, variant: sic etiam modi conficienda pecuniae pubIicae vel ordinarii sunt, qui lege, vel consuetudine determinati sunt; vel extraordinarii, quibus illi, qui' summam habent potestatem , ex necessitate Reipubl. modum statuunt. Utrique in Imperio nostro ita constituti esse debebant, ut alii Imperatori & universo Imperio, alii vero singulis seorsim ordinibus in administratione Reipubl. inservirent. Et olim quidem. Vectigalia, aliaque risici jura solius Regis erant ; unde Regalia
vocantur Q. . Postquam autem Imperii Proceres jure Stiperioritatis Regiones suas obtinuerunt, haec quoque Regalia , - tanqu mnecessariae quaedam tantae potestatis accesssones, in ditionem eorum venerunt. Hodie igitur concesso Territorio universali,' 'omnia Regalia, existimantur conccssa 3 : praesiertim vero iii fetidis Rega .
Iibus, qualia utique Procerum Imperii sunt, veniunt Madeo quidem juri Superioritatis connexa sunt, ut vulgato usu loquendi' confundantur 33. Te rritorium enim habere, nihil aliud esse ajunt,
quam Regalia habere .Alii minimum in definitione Superioritatis
63쪽
etiam Regalium mentionem sacie udam putant, ut supra duclinis sic igitur jura Regii iura Territorii facta sunt, retento tamen antiquo tanomine Regalium, licet ipsi Regi, id est Imperatori oppido pauca
rostent. Fisci enam Im ratorii reditus admodum tenues sunt: Imperii vero nomine quicquid sumtuum laciendum est, ipsorum ordinum contributione colligitur. Verum nos missis, quae ad , aratium Imperii pertinent, potestatem ordinum, quam inditi nibus suis habent, confideremus. XXX. Primo Regalia,omnesque ordinarios Territorii reditus. non tanquam administratores,sed ut domini percipiunt, & proinde pro lubitu iis utuntur, nullis rationibus obnoxii. Deinde quoniam variis Reipubl. temporibus accidere potest, ut ordinaria vectigalia neeessitati publi ae non sussiciant; necesse utique est, interdum extraordinem aliquid exigere. Hinc est,quod Colle Elae iccnim vocantur extraordinariae indictiones i , ad jus Superioritatis reserantur Q. Olim quidem minus usitatae erant,quam hodie, quod milite delecto, vel evocato uteremur. Hodie autem omnis sere militia conduistitia est. Itaque ad militem conscribe, dum,& stipendia ei solvenda, Col- necessariae sunt. Possunt tamen & aliis rariis ex causis indicii . Quantamcunque autem potestatem ordinis Imperii vel in ordina- 'riorum, vel in extraordinariorum munerum impositione habent, sitamen modum excedant, de nilnis onerent subditos, animadversioni imperatoris obnoxii sunt, qui iniquitatem Dominorum erga subditos pro re nata vesinandatis Q vel ordinario judicio coeicere solet s). Et quod ordinaria quidc ita onera attinet; quoniam singulorum thicorun Legibus&conluctu dinibus determinata sun,inde diju-
dicandum est, an modus excedatur,nec ne. Solent etiam certisqui
64쪽
busdam libris ordina: iae praestationes subditorum consignari,ad quos proinde controversia mota, provocatur I). De ejusmodi librorum editione hiud ita pridem in Camera Imperiali acriter disceptatum fuit incau L contra S mandati de non gravando contra serviticonsiueta, ut sedendo C. C. Cum enim Domino mandatum esset, ut libros centilatcs, aliosque ejus generis veteres & authenticos ederet; is vero se exciis iret, quod ens belli deperditos diceret; per sententiam xx III. Mart. cra Iac Mix. jure iurando se purgare jussus suit , quod libros, de quibus agebatur, nec habuerit, nec viderit, nec legerit, nec quo illi interciderent, dolo malo secerit: quae sententia xiii. Decembr. eodem anno denuo confirmata est. Quod autem Colle stas & munera extraordinaria attinet;quoniam Iegibus definita non sunt, nec certam praestationis mensurana habent; arbitrio boni Vici aestimandum, an causa sati; gravis sit, item an modus indictionis necessitati Reipubl. respondeat, nec ne. Quanquam nonnulli non sufficere putent, quod causa adsit, nisi de consensus subditorum accedat. Moris enim esse tradunt, ut Principes, quoties nova exactio instituenda, prius Conventu convocato cum Omdinibus Provinciae ea de re tractent M. Alii, an hoc omnino necesse
sit, dubitaut 3 Non enim lieet subditis, necessitatibus publicis se subducere 4 . sed quoniam haec quaestio ad locum de autoritate Conciliorum provinci tum pertinet, nos infra ea de re aliquid
XXXI. Solent autem, qui Rempubl. administrant, ita rationes Hiarii institii ere, ut quam minimum possunt, onerem subditos. Iruque vectiguia, qt pro transitu mercium exiguntur, eo praecipue fine instituta videi tur, ut pars onerum publicorum ad ux-
65쪽
teros etiam,qu i commodis quibusdam a nostra Civitate,vel Regione se uim tur, devolvatur. Qia ae igitur circa haec Summi Imperii, qua ordinum potestas jure Stiperioritatis sit, videndum. Ut caetera Regalia, sic haec etiam vesctigalia largitionibus Imperatorum ad Ordines pervenerunt. Supererant tamen nonnulla Imperatori, quae 'Carolus lU. Elee oribus concessit. Alia ipsi ordines Imperii propria autoritate instituerunt, quae diuturnus iusὶς confirmavit. Haec igitur olim instituta vectigalia ordines jure Superioritatis & Rega. Ilum in ditionibus suis percipiunt ea lege & forma, quam ex antiquitate habent r). Verum nova vectigalia instituere, vel vetera augere, ad majora regalia specl. it et , & quoniam hoc non tam utilitatem unius Territorii concernit, quam Regiones finitimas, atque adeo totum Imperium onerat; si quidem nihil aeque impedimento est commerciis, quorum libertatem inter Regiones, civit tesque Im- 'perii tueri, Imperatorii ossicii est; facile intelligitur, excedere illud limites illius potestatis, qua ordines ditiones suas regunt, dc ad summum Imperium spe stare. Praeterito tamen aevo, cum res Imperii adhuc negligentius ordinatae essent, majorem saepe licentiam Principes, eorumque ministri circa vectigalia usurparunt: quae cau- 'sa movii Civitates,ut foedera ad tuendam commerciorum libertatem inter se inirent s). Saepe etiam turbas debella civilia ea res concitavit Q. Hodia autem inter Capitulationis Caesareae Leges est, ut Im. Perator, si quae nova vectigalia instituantur, mandatis poenalibus ea abrogeis , neque ipse cuiquam absque Collegii Elae oratis con- scnsu, monilis prius vicinis, eorumque consilio requisito, ea concedat s. Inquisitio hujus rei etiam ad Circulorum curam pertinet, .ut ad Imperatorem reserant, si quae vectigalia absqtie ejus autoritate recenter institum deprehenderint 7). ' XXXII.
66쪽
XXXII. Porro inter praecipuos locupletandi agram modoseti m monetae adhiberi si lant. Unde Autor Oeconomicorum, quae Aristotelis nomen praeserimi, 'libro seeundo,' 'ubi Regiae Oeconomiae genera recenset, primo i storem n unariam statui quando saciendum sit, urvumi pretios sint, nut viles. Ut Germaniae' etiam mores se habent, plerique, qui jus monetae cudendae habent, magnum ex eo quaestiim faciunt. An autem recte hoc fiat, nec ne, an res numilia ad Ordinum imperii Superioritatem Territorialem, . an vero ad sin mira un imperii potestatem, de in univei sum,qua ratione ad Reipubl. curam spee et, an quo fisciis inde lucretur, an alia ex causa; haec inquam, sicile intelligemus, sed , 'rinam ristotelis de natura numi consolamus. Nun vigenim instrumentum quoddam est, quod reruni permutationi inservit. Est enim instar communis menti irae, qua indigentiam nostram & rerum utilitatem mim, timur. Praeterea uero in permutationemfuturam, si forte re Hi qua nunc non egeamus, tunc ejus nobis facultatem s comam fore,
eum egebimus, veluti sponsor nuinus intercedit . ut plurius docet Aristoteles in Ethicis i). Qido etiam alludit Germanicum vocabulum ψfenninet quasi usanning : cum num o Veluti pigno- .re nobis cautum sit, omnia, quibus indigebimus, nobis praestolare. Et argentum primo quidem Aristoteles in Politicis et . pliciter inagnitucine G pondere de itum, ad extremum vero
etiam ab iis nota natum. vliabore metiendi ac ponderandi defungerentur. Nota enim impressas ad quantumsigni candum. Inde . . iam facile intelligitur, quid juscudenda monetae sit, &quare,dsummam potest item Rei p. spectet. Nota enim illa publica autoritate imprimenda est, ut sit bouitatis & valoris numi indubitatum
quoddam & omni exceptione maius testimonium. Alias enim con- . 't hentes nunquam securi larent eum tamen numi,tanquam pignOris & sponsoris, propria lanctio sit, ut contrahentes securos faciata I et Haera lB., e. 8. a lib. I. ap. 9.
67쪽
me igitur de causa, non quo Fiscus quaestum faciat, monetaeauto inruast publicii signanda est II Eadem vero ex causa proniis a illa monetae cudendae potestas, qualis in nosvo Imperio cernitur, non potest esse e Repriblica. enim negotiantibus de integritate numi plene cautum sit , non iane vulgaris aliqua autoritas susticit adnotam imprimendam, sed plane Hagna, ut scrupulo omni sit exemis. - An autem tanta sit omnium autoritas, qui hodie ius monetae cudendae habent, ut absque haesitatioue eorum signo fidem adhibere possimus, non est obscurum. Si enim, ubi summa circa monetam autoritas penes unum est, vix possunt caveri fraudes 8e machinationes . quae in ad uberandis numis adhibentur, quod colligere licet ex severitate poenarum, quas leges Romanae huic flagitio statuunt; quid fiet , ubi haec potcstas adeo inultis patet λ Accoit, quod si lib. ra potestas monetae suci cndat multis communicetur, nu- mi cudantur non unitis sormae, sed ab aliis alii. Inde vero multas dissiculi.ites incommoda in negotiationibus oriri necesse est. Dippe amus instar mensurae cujusdam est, ut ex Aristotele notavimus. Qiiemadmodum igitur in continuis dimensionibus mensurae variatio difficultates parit: sic numorum varietas commerciis maximo impedimento est. Nam numi vulgo noti esse debent. Si enim
cogniti sunt, quomodo iis res aestimabimus 3 AEque est ac si ignotae
mensurae genere metiri,atque adeo ignotum per aeque ignotuna cognoscere velis.Nunc autem tot numorum genera nosse,quantae est ex perientia: λ Omnino igitur dicendum,monetae cudendae alitoritaten
adhibere non ejus esse potestaist,qua Territoria regiuatur, sed summi Imperii Atque haec recepta estJCtorum sententia, quibus competit
68쪽
jus monetae eiu endet neque enim omnes habent,sed certi quidam, vocari 1blent eos non hoc itire proprio,aut visuperiolitatis Territorialis, sed beneficio speciali Imperatoris, aut it memoriali, quae instar privilegii est, praescriptione tenere H. Sed verendum fortassis est, ne haec pitvilegia adeo multorum communia sint, ut parum absint a lcge gens rati. Si enim plerique omnes privilegia habent, non amplius privilegia sunt, sed jus commune fiunt. Equidem tolerari poterat,& prout nostra Respubl.se ii abet,quodansemodo necessarium videtui scisse,ut Electoiribus,aliisqiae Principibus& Ordinibus potentia praecipuis, praesertim qui auri & argenti sodinas in Ierritoriis suis habent, jus monetae, legibus tamen Imperii, multisque cautelis revinelum, concederetur. Sed non stetit intra hosterminos prosus Iinpc ratorum liberalitas,sed ex potestate plane Regia promiscuam pene licentiam, vel secerunt, vel fieri passi stini. Non enim ordines tantum Imperii plurimi, sed etiam Principibus subje istae Civitates, vel Imperatorum, vel Principum dono, vel itidem prascriptione hoc jus nae ae sunt. Sic multorum autoritatenIlii numis signandis sequi tenemur, quibus ne in contractu quidem aliquo fidum adhiberemus. Quantus autem hic sit in Republ. nostra error, magno nostro malo experientia nos docuit. Moneta
enim reproba haud inter postrema mala publica est, quibuscii m' conflictati sumus XXXIlI. Diu est, quod remedia quae tua sua de quibus multis Comitiis ab omni usque tempore actum. Tandem Ferdinandi Ltempore res felicius cessit: & edita est de re monetaria nova Constituti , Augustae Vindclicorum anno superioris seculi LIX, quae tequentibus aliquot Constitutionibus partim correcta, partim adauis ria.. Summam recenset Denaisius 2 . Res ipsa nimirum docuit,non
69쪽
c ApET Irs. -- posse tuto adeo multorum fidei monetas committi, sed seminam curam de autoritatem ad in iperium quodammodo revocandam esse Ne tamen etiam jus quaestum cuiquam auferretur, ita res temperata, ut quibus est jus monetae cudendae, si proprias sodinas metalli nsa' habeant, eo non domi suae, ted tribus vel quatuor duntaxat locis aCirculo designandis utantur,atque ibi ab ipsoCirculo constituantiar praselli monet qui nomine ejus omnia reis e cure ut. Verum leges quidem sati; bene scriptae sunt, sed reale custodiuntur. Itaque applicari nobis posset scita illa ci mparatio Aristotelis, quando Civitati, quae bonas leges habet, sed eas non servae, hominem in- eontinertem similem esse dicit,qui quid bonum dedecorum sit,sovit quideli f. c f On iacit r). Ratio autem est, quod custodia illarum legun, Circulis commissa sit. Hi autem, cum utique non constituti sint, ut debebant, in pleriSque destini osscio. QSi id igitur hoc reruttiliatu Principibus & Ordinibus imperii incumbat, manifestum est. Nimiru: i res numaria, quae per imperium & CircuIos ne gligitiir, in singulis Territoriis curanda est. Itaque ipsis constitutionibus imperii, postquam animadverti coepit, Circulos non D-' cere ossicium, ordinibus permittitur, atque adeo demandatur', ut operam dent, ne adulterina moneta in ditiones ipsorum irrepat, sed edictis, constitutioni tamen Impeμ conformibus, eam inde eliminent Q.
XXXIV. Hactenus igitur praecipuas res& causas, de quibus publice deliberari in Civitatibus ibiet, explicavimus ; quaeque in iis Ordinum Imperii potestas sit, ostendimus. Quod autem deliberan-
di modum, atque adeo ipsius Senatus constitutionem, item caeteras Rei p. partes, Magistratus,& Judicia, attinet 3 facile apparet, horum institutionem non ad Imperatorem, aurumversum Imperium,sed ad singulas Regiones spectare. Magis enim ad singularum Regionum, quama lib. I. Eth. cap. II. a R. a bu Nisti upurgou. 139ή. S. da et ea
70쪽
. quam universi Imperii salutem pertinent. Neque ullibi meIius, quam in singulis Rcgionibus Civium facultas, virtus, fides & indu- stria explorata sitiat, quod, ut homines idonei Rei p. praeficiantur,
utique necessarium est I . Itaque Concilia provincialia convocare, ad Superioritatem Territorialem reserunt 2 . Hoc enim aci cum partem Reip. quae Senatus vocatur, pertinet. Similiter Magistratus, Judicia constituere,&Magistratus ex causa ab ossicio remo-yere, Superioritatis Tectitoii.ilis est 3 . Loquimur autem de Magistratibus, qui in singulis Regionibus constituuntur, inseri Oribus. Nam ipsos Principes, Duces δι Comites creare ad Jura Imperatori reservata pertinet. Hoc enim ex antiqua Republ. quippe olim magistratus Regni erant, qui a Rege plane dependebant) retinuimus. Quanquam autem partium Reip. institutio in singuIis - . Regionibus, non per liniversum Imperium fiat: quoad custodiam tamen Legum,&Consuetudinum, quibus singulis locis constat,animadvei sioni Imperatoris obnoxia est. Si enim in quacunque parte Jiira ac Leges violent i Ili, qui Rei p. praesunt, parti laesis querelam ad Superiorem deserre & jure experiri licet. . MuItae controve ire de Reip. constiti itione, de magistiatus alicujtis abdicatione, ex Civitatibus Imperialibus pra sertim, ad Imperatorem & Iudicia Imperii , deseruntur. ibi enim, ut inter aequales, Respubl. legibus eo inposita est. In Principum ditionibus hoc minus frequens est. Nam pleraque ossicia non tam a tagibus, Pyam a sola nutu eorum dependent. Quasi Regiam enim potest aena habent. Reges autem favore & bene volentia animant, quos ad Reipubl. administrationem
adhibent Nam qui eorrem Imperis ci i s amisi sunt, hos imperii inquit Aristoteles 4 . Amicitia autem leges non