장음표시 사용
61쪽
dius, nasus , palatus, us, & . i. patibulus, hoc pelagus, peccatus, us, Peditus, Pileus, pileqlus , porrus , Punctus, PuteUS. PraeteX-tus,' us. rastrus, reticulus, rictus, us. fagus , sensus, us, se uS, HS scutus, sparus, stylus, stimulus, supparus. sibilus. Tartarus, tergus , tignus, vallus , Vultus, uterus , hoc vulgus :& plurima Graeca , quae in Oi , simul & sudesinunt , ut Crystallos , Gargaros , Dyndi- .mos. Tympanos , Barbitos, Tartaros, Per- Samos. DIta cingulus Ciceroni , cingulum
Sunt S aliter redundantia, ut hic, vel haec penus, i, penu , us, hocponum i , penus, oris, penu , u. Iugerum Iurari; Iuger , i S. PIebs , is, plebes, ei, adipes, adcpM , pos , ps, trabes ,1rasi. Delicium , ii, delicia , ae . Margaritum , haec margarita. Gavisium , haec cavilla. Mendum, Leemenda. Balneum, balineum: haec balnea. Cinguium, haec cingula. Labruscum , haec Iabrusca. Ta-perum , rapes , et is d 'lapsis, et D. Gausapum , hoe gausape indecl. Praenesis , hoc Iraeneste indecl. . Gratteae, hoc Soracte inde l. Tonitrus, tonitrum, hoe tonitru. Getas, hoc gesu. Genus, hoc genu. hoc rete, hic resis. Emblema , emblamatum. Sic
Emblema , emblematumJ Illud Graecae , hoe Latinae est
formae , cuius casus plurales frequentiori in usu fuere apud antiquissimos , ut dicerent , emblemato m , emblematis. Nonius Marc. peculiare caput scripsit de mutatis deelinatione , debuisset potius appellasse de varia declinatione in quo reperias Foematorum non bonorum ex Afranio , & N-lue scriptaem in Poematir ex Plauto. Disertius & uberius anc formam asseruit Carisius lib. I. Cujus verba tum Manutius ad Cicer. Famil. XVI. 2I, ubi & is eodem modo ait, in exscribendis υροmnematis: tum Vossius de Anal. II. 14. retulere , idcirco hic ea repetere nihil attinet. Heic.
vero addςndum, illam Graecae linguae formam non modo,
62쪽
De Partibus Orationis. 6seuma 8c similia. Quies, et is, quies, ei, sic uter. Alia sub uno fine secunciae, vel qua
Acus, Arcus, Cornus, Laurus, Pinus, Specus,
tercus,Ficus, Lacus, Colus, Domus, Fastur, Iussur, etextus, eventus. Alia sunt primae vel quintae; varitia , Avarities : sic barbaries, blandities,
raties materies, maceries, malities, mundities ,rrities, notities, nequities, pigrities , In tres,sc
ties, spurcities. Sunt ec adjectiva redundanisi; ut inermis, inermus: s c enervus 3 hilarus,
im istam Latinorum terminationem transsatam , sed si aliammae , ut diςitur , declinationis. Sic enim , is erunc etiam schema , ma. Sueton. Tiber. c. 63. Ne quι opera ' edenda exempl/r imperata schema desset. Ubi se Torrent. qui plura adfert ejus generis. Praeterea quens hoc fuit Latinis , ut in vocabulis ex Graeca lini sumptis formam seu declinationem imprimis varia-it. Sic promiscue hebdomus Sc hebdomada passim , sic leon, & crotona Frontin III 6 Salamis, &Salamina. stin. II. 7. Ptolemais & Ptolemarea Sulpic Sev. lib. II. 1que innumera usurpaverunt veteres. V. Th. Munkerina Dissert. Hygino praemissa , alia & quam plurima eXemi adferentem. Immo vero mutaverunt aliquando sim uirlinationem , numerum , & genus. Veluti urbs Ludiae πω me Graecis , unde Apocal. c I α λγ F c ἀπώροις ἐκκλησi M. At apud Li. XXXVII. μ. Jega ι Fatira venerunt. sic ic Τιγρανο ρ- πόλις Aaμενεμ τερρος, ait Stephanus , h. e. Tigranocerta mrba Armeniastro genere, plurali scilicet At Frontin. II I x dca. . in Armenia majore apia Tigranocertam sed fle i- Graeci hoc modo in suis nominibus variasse reperiunturiai enim in saera quoque scriptura iisdem in iocis simulo es 8c τἀAυς occurrunt. Actor. XIV. 6.1 ὲις - ς πολεις Λυ ον sau: Λύ ais su Δερβαν, Mox v. 8.mςὶ ἀνήρ - αυτροιe Sic XV l. v. I , ρον ν - . ὲις Δερ- iv e A υτρα ν at v. 2. oe' εμουν τυρῶ υπὸ των ω Λύσροια ihil ergo mirum , si in eorum vocabulis similia sibi periserunt Latini, qui tamen etiam in suis' eadem sunt alisi.
enim oppidum illud , quod portus vicem Romanis prae- iit, dictum fuit Osia, a, dc Osua , orum, de quo vide Onov. Patrem ad Lir. IX. 19.
63쪽
imbecillas, e senis, exanimis, acclivis, infimis, grais ei ν , bifugus, quadrifugus et violens, violentus :opulens , opulentus : & multa in er , ut hic et
OΜnia nominis accidebita erant jam ex
plicata , nisi alia declinationum genera restarent , quae alio nomine derivata Vocantur ; quarum plura sunt genera : Sed nos ea tantum persequimur , quae a grammaticis ignorantur: ea sunt diminuta, possessiva, Comparata , superlata. Nunc de diminutis, S comparatorum derivatione; reliqua in con structione prosequemur. Diminutio, inquit Fabius , genus tantum derexit: quasi dicat: Qu ties dubitaveris de genere, nam declinationem non ostendunt diminuta) recurras licet ad diminuta: nam funis masculinum esse, funiealtis ostendit. Cum haec regula verissima sit, nugis tamen armatus Laurentius Valla , illam evertere conatur : adducit enim multa diminuta, quae ab origine videantur in genere discordare. Illum ego suis exemplis jugulabo , & mnia insuper diminuta sui primigenii significationem conservare ostendam. Ρεν , du, Pro vestigio & pro capitis vermiculo capitur :ab utroque significatu fit peiculus; nam ped- Iust , 8c nenseas barbara sunt. Padis in recto declinat Nonius. A Cucens fit cucculus , a
64쪽
cera, cicercula. non a Cicer ut ille somniat.b auris, pro jpsa cartilagine, teste Cicerone, Caelare. auricula. eicula in usu non est .aam ille ab acu deducit. A terebro, terebel-m ; ut a terebra . terebella. Saepe tamen ictores formare solent diminuta per qua im similitudinem , ut avunculus , quasi paγIS avus , auctore Festo , & Paulo J uisco ito ; . ita murenula pro monili picturato &scuius pro parte corporis , quae etiam pisciscitur. Hispanδ Muressio , quasi parvus mus; de Morcilla. Geni iam pro nodo in herbis. gulum pro osse in pectore in modum jugi. iculus quasi parvus cuneus , quia terram
pirat. ' Rauunculus non est parva rana,
eicis in .se cte. J Memorat tamen illud . tanquam si in
esiet, Priscianus. Et lane aiναλογue deducitur ab acre, repugnante nec forma, nec genere, nec significatione. te aculeo quid dicemus, quod aeque αναλογα derivari ju- per diminutionem. non per denominationem, ut vir Itius, abacus, ut equuleus ab eqna Nempe colligendum, etiam M acara inter exempla variatie declinationis, deus iup. cap. referendum, & dixisse veteres hic aena, ι,
anaincnInr non e parva rana J Immo vero est. Cic. F UII. IA. Uliaris honoris mei causis vim maximam ranae
sum se sommesse consasat. Festus in Crpria e Paludem instrat . 3n qna nascrantων pisces smstis ranuncaelis. Condum itaque cum Uosito, recedere si hoc & nonnulla diminutiva a genere sui primitivi. Secuti etiam facit naenium, a taberna quippe descendens , & parvam ta- m , ut erant castrenses respectu urbanarum , signifi- Sic senaculum a senatu quasi senatuvium , 8c forte ect sim tu eodem modo. Alia vide apudVoss. deAnal. ILied tamen quia in ranancaelvis repugnat huic diminu etiam forma , dicendum & heic forsan ranas appel
a veteribus etiam ranones , quam certe formam Pri νi requirere videtur rantinenlaes. Similiter τὰ an
. quo minus ab anguis formetur nihil obstat , nee
65쪽
sed quod Hispahε dicimus ranaquais p nam a
'rana , ranula fit : neque anguido, ab anguis, . sed anguiculas. Nec etiam accedo Sosipatro Charilio , ' qui a glande deducit glandulam ;& a pars pastillam , re pistrillam a pistrino ; nam siserina fit a pistrilla. , Terent. Adel. A q.
, , Scen. 2. Apud i um lacum estpistrilla. Ubi . , , Don'. 'tercae absolute dicebant Pistrinam, ut , is Sutrinam , Medicinam, ad Tabernam reme
significatio, non magis, quam in catulas , quod ab uno animali per diminutionem formatum, pluribus tamen tribuitur et nee genus , siquidem etiam ieminine usurpatur' anguis. Nihil ergo , nisi iterum ἀναλομα formationis, dc propterea priscianus denominativis illud , non dimunu-tivis adseripsit; quod & Varro fecisse videtur, dum appella Lam tradit , quod avnisimilissi. Caninius , Graecb εγηλυe deducit, . referente , sed nihil assirmanre Vossio. Ego vero nullus dubito G anguilla esse originis Latinae ab anguis , sed non proxime. Scilicet. ut ab ovibus 8c sinibus dicitur ovilla & suilla per diminutionem pro ovina 8c Dina caro: sic ab anguinus est avtiineus , & angiunus, a , rem,& hiii jam eadem ratione aureilla in genere femin. scit . bestio Ia. Plane sicuti statim pistrilia recte deducitur , piserina. Hoc enim prorsus voluit Sanctius , non ut pistrina seret β pi illa , quemadmodum perperam editur. Est autemia hoc Adjectivae naturae , ic intelligitur raberna, ut ex
tasti a glande Oe. J Quare glande formari nolit glaα tam , nulla profecto causa est , nisi forte quod recesse aliquantum a glandis prima. significatione. Atqui ec glandem recepisse illam elandula , non modo ex diminuto hoc patet . sed Sc Ex denominativo glandium. Et quidni olim significaverit res in carne suilla similes aliqua ex Parte glandibus, eum & in re militari globulos iisdem similes
denotet. Sall. Iug. 37. Pars eminus glande , ant lapidibms pM-gnare. Liv. XXXVIII. 29. ne flexa habena volatet. in iam glans. Paulo ante hanc glandem vocaverat saxa globosis. Pastilliis vero etiam Festus , ut diminutivum , a pane deducit. '& interpretatur esse formam panis parvi. Et assentiri vide lux ossius. Sed profecto di hoc est adiectivi generis formatum. . p sinu . h. e. pascendo aptus,unde dicitur &pasillus de pasia tnm. In priore intelligitur panis vel globiis , in posteriore t ia
66쪽
ι, sentes; nam Pistrino Pistrilla non eo, enit. Et ,,simulata diminutiva diser sint a genere nominum primae positionis , ut Rana ranunculus, Scu- tum scutella , Canis canicula. Haec Dona , , tus ; qui simulata , non vera Diminutiva, , voeat , quae a primitivorum genere disse- runt. J Vulgo habentur diminuta paxillas, taxilm, axilia ; sed magno cum errore , teste Cicerone ; nam paxil ι , integrum est , salus
-talas a taxilli J sicuti paIaes contracte dicItur pro pa oratius , & hoc est a paro, ut dicebant antiquissimi propan
gs , non a Graeco amσσαλος , ut vult Uossus in Mutat 1ac talis ex taxillaes contractum est , & hcic 1 tua, Pro quo Posteri ores tauo dixerunt. Similiter ala ab axiua .n'ξ autem ab ago, unde axit, quod pro egerit antiqκοό ἀν-κube tradit Fe1tus in Axitiosi. Et quo patet etiam aπιι vocabulum perperam h Uossio deduci vel ex Grieco , vetex Hebraeo sermone. Nam alias agunt eorpus suum volu cres , Ec eadem analogia habemus veho vexi, texitium , α
denique velum , immo&, ut ego quidem arbitror, a fgo ἐβxi, fritium , contracte stam , quippe quo conseritur de configitur vestimentum: unda exflattim Festo est idem quod exsertrem. Et similiter a figo . saei, habemus etiam fb-ι 'o is , quod olim pro fbnia fuit usurpatum teste Fasto. adna ergo & fxulum , unde proxime fxilium , & ita dein finm t Indubiam hanc puto fili originem , sed quam
non an madverterunt Veteres reeentioresque , quorum ill ab hilum vel pirus , hi a Gr. απλοα ti e. denso deriva runt. Et similiter erraverunt iidem , mea quidem sententia , dum paulus vel 1 παῖρον , vel a φαυλον , vel a pa-raem , vel a parvus deduxerunt , & inde porro pauxillus :cum hoc fuerit antiquius, Sc proinde Plauto frequentatum, originemque dederit , pantua . eadem cum L perioribus ratione , sicuti eam acceperat λ .pavens. Denique eodein modo putem etiam Plaenomen Aulvis dictum brevius pro Aaexatus. bene ominata significatione ab augeo, auxi; . cer' te aula , pro quo posteriores maluere ollis . venit ab a
κιlla. Hoc enim antiquis in usu fuisse ex Festo , At Glo Gns Pytboei patet , sed male tanquam diminutum olla Placatur , quum dirua dubie sit ab auando , quod ci-
67쪽
avilla, vetam a VeXillo : Nomina quae a ver
bis ducuntur , diminuta dici non debent , ue
spectaculum, umbraculum. Sic novacula, a no
vando : ' macula a maculando : ' baculus &
M-bo , & ita satietate augeat homines. Adde his omnibus tandem mala , quod ex maxιlIa. recte formavit Iul. . Scaliger. α tela , quod pro texilla , Sc hoc a texa dictum nullus dubiis tem. Immo de a quasillus , suasi Ilum , qnatur , quatrem ,& ita pene censeam etiam 1 pilllns descendere pullus , vel ut olim , quando formata sunt vocabula, & quando non geminarunt literas, dixere, polus, quod praecipue usurpatur de pusinis equuleis , aviculis M itolonibus aIborum. Haec porro omnia revera diminuta sunt.. Macula a maeniando J Immo vero maculare dictum moenia, quod videri forsan potat Hebraicae originis. Nam ea in lingua dido significat peccavit. Solet autem I ' in C. transire, sic a corvus, a 'u' corium. Est autem maere a Iabes & vitium quacunque in re , etiam animo. N inc Terent. Adelph. avaritiam primo vinnm commune senum , dein maculam vocat. Sed tamen , ut di eam. quod sentio , viκ dubito descendere hanc vocem potius a Gr. μιαι, eo , pro quo vetustissimi dixere μια ω, seu tipro pro , pro χαι, 8cc. signifieat autem illud macmto , idque omni modo , veluti quando quid co re inficitur , sordibus conspurcatatur, vitiis Sc flagitiis contaminatur. Inde vero, elisa litera I . habemus macaela , eadem prorsus ratione , quia mox a βαδεω seu bacultis . a Φαδεω seu νέω facula dedu
t Tacvittis Ar baetilum is batuendo J Si Latina esset huius vocabu Ii origo . ejus , credo equidem . major fuisset habita ratio in pro dia. & proinde, quia bacnlηr isto modo quasi haliculus contracte diceretur , primam haberet Productam. Quapropter quum secus se habeat , putem potius peregrinae esse originis . derivatumque grais dior, needo , unde &-, quod scipionem significat, quo in incedendo 'utimur de adiuvamur , h. e. hacnImm ;& eadem ratione hinc porro est vacilla , dictum ita , quasi incedo com baculo , haeuiqvior . nitor, & iuvor, ut solent, qui per se minus firmo gressu incedunt. Similiter vero 1 φέω Dcnta non quidem proximam , sed tamen primam originem ducit. Sic paenium ab antiquo artis bibar vilne
68쪽
ridum. Sic curriculam , amiculum , convcuticulum, inicμ-n , ridicultu. Claaι iliuS . curra Ius, a parvo surru deducit curriculum autem a verbo
pro spatio ad currendum , aut ipso currendi ossicio. Nomina in aster malo, vocat valla diminuta per quandam limilitudinem : mihi significant ' incrementum . cum quadam irrisione . nam quod Hispani dicimus , Sorda- ΣΟ. TrulianaZo . Pinazo, Calvazo, Latine di citur, Eurda flor, parastafer , pisaster, rara 'er.
Neque obstat, quod Terentius dixit a Para i
usserparvulux: nam alterum aetatis est, alterum
ossicii. pallitur item Valla , Cum credit diminutis non posse addi diminutionem : Ci
cero enim dixit, minutu interogatiunculu. Terent. t fisciculos minutos. Plinius, esii Iaparvis,
tum a dilao. Nam simplex lao certam originem' dat , utrumlin . sie & Iisei, unde deinceps Meretentus oritur. Im- m. vero hine jam patet quoque vera etymologja vocis Iu- , . Pr0 stellis hyadibus, quae adeo quaesita , re adeo non rePer*a est 1 priscis & recentioribus. Neque enim , ut erravere ipsi, tum Cic lib. 2. de Nat. D. tum ejus libertus viro Tullus apud Geli. XIII. 9. imperitiae arguentes Latinos suos . a suibus , neque etiam ab hyadibus Primo quasim ex ,' ει dein μι- , ut Gellius , nec denique k 'cco , ut Servii 4 8c alii , U. Martin. in Mades formatum olim hocco vocabulum , sed ab illo ipso νω quod est pluo, unde Sc Graecis . quia pluviam poItendebant, aspiratione , quod saepillane sit vide Geli. d I. mutata
in s. I-remensnm eum inadam iννisone J Immo potius imitamenis inm cum irrisione. Nam quem parasi astrum dici eum sieni fip s imitari quidem vςlle parasitos , sed tam e v artis p r siti eae n imoros non absolvere , nec haberi poste projuno dc perfecto parasito. Me snrdaser signiEcat hominem yon Prorsus aut cum incremento surdum, sed surdo quasi amnem & proximum.' Fisienisa minares J Adde Plaut. Capt. V. 3. Madrimummparvntrem. Cureul. Iv. h. TUM arvola. Pseud II. Oelima paaxit In .
69쪽
c i, i Caes. navicuum parvam. Valer. MaX. Cumpamuis Iis filiolis Iudens. Cicero de Natura Deorum : I taque eum pisciculi parat in concham innataverint. Li.-F- Martiat . Nec munuseulaparva, ncc minora. ω C A P. XI.
Deformatione comparativorum, 21upem
Nonisa Ubstantia, inquit Aristoteles , non recipit substanti- magis, S minus. Idem agens de Qualitate, va non ha- Suscipiunt inquit qualia magis, ae minu .
bent gra- Εx his verbis colligimus comparativa non potadustam' se trahi a nominibus substanti vis : unde sal paro: siti, luntur, qui haec nomina , senex, juvenis, adole scenae, infans, substantiva credunt, cum sint omnino adjectiva. Nec obstat, quod Plautus a Poenus, secit Poenior: ' non enim ibi substani tiam, sed calliditatem voluit significare; qu si dicat, caltidior: Poeni enim habiti sunt cal- Iidissimi. sic qui diκit, Neronior, a Neroni, Crudelitatem significavit. Nec a verbis possunt
proverbio notatae sed tamen Poenior apud Plaut. Poen. V.
2.3 I. proxime se directe substantiam Poeni, calliditatem vero non nisi forte tacite M per ambages , significat. siquidem rogatus simpliciter , an sciret Punice , respondet, nmllns me est hodie Poenus Poenior, h. e. qui magis habeat omnia requisita ad constituendum Paruum , qui rectius appellari possit Poenus , non tam propter calliditatem ingenii , quam peritiam linguae. Praeterea ex aliis etiam substantivis , aut subitantive sumptis formati aliquandri Comparativi & Superlativi. Uide exempla apudVossum de Anal. II. 22. Immo etiam ex ipsis superlativis, veluti proximior, pinremissimus. Vide ibid. cap. 26. Quidni ergo & h Paenus, Punicum hominem simpliciter deao
70쪽
De Partibus Orationis. 6 3e eari comparativa qui verbum est veluti V. Ma
sorma orationis , nec recipit comparationem. com-nili addito adverbio: ut, currit, magis currit. parauIur.
Nescio igitur quid moverit aliquos , ut a
tior , S deetero , xeibis , formaverint potior, potissimi, & deterior, deterrimus, cum ad manum essent potis , re deter nomina. Nec a particulis possunt creari: ut ab extra, exterior; Particula ab titrea, ulterior. An obscura sunt nomina, non com . D 3 unde parantur.
rum vocabulorum , quorum nonnulla duplicem habent terminationem, REMUS &UMUS, seu , ut postea dixere , IMUS , Omnia vero habent hanc postremam. Nam ab externa , exterior est . extremus & extimus. Feliu4. Extιmum extremum significat , ita tit intimo sit contriarium. Plautus Trucul. in fragm. Extimus sum factias a vobι 1. Gell. III. Io. Poli axem extimnm tangunt. Cio Somn. Scip. c. q. Extimns circuIus. Sic porro dicitur intimns , MIι imus , estim is, in ris , supremus 8c summus contracte pro=pumus. Sic denique postremus & passumus. Ullimum hocce non intellexere multi tum Veterum , tum recentiorum. Scilicet imponebatur hoc nomen saepe infantibus ut propitum , hi autem dicebantur Primi. Inineri, Sexti, D cimi, Postumi respectu non matrum , ted patrum , a quibus isto ordine erant geniti. Iam vero quia nemo vivus, & vitam longius producere sperans, silium recens natum appellare poterat po fimum , h. e. pol tremum , quum licuti hoc anno istum , ita sequenti alium posset suscipere ; atque adeo quia istud nomeri illa de causa vix unquam ulli imponebatur , fic vix imponi poterat, ni fi ei, qui post mortem patris sui editus ellet, quippe iam poliremo sine controversis istius hominis filio ; hinc ortum, ut Grammatici etiam veteres putarint, hoc vocabulum proprie significare eum , qui post mortem patris, seu post humatum patrem esset natus , quin immo ex his vocabulis formatum tradiderint, & ita tandem etiam cum aspiratione scripserint. At vero refelluntur hi, quod ad ortho-αiam , uno iam consensu omnium eruditorum, tum ura antiquissimorum codicum , marmorum ,-nummorum , in quibus omnibus sine H scribitur. Quod vero ad etymon & significationem , refutantur ipsa forma , qua manifesto est superlativi , ut ex aliis omnibus modo me