장음표시 사용
91쪽
ν Liber Primus, , definitur et aut quod certam , & definitam
ri Personam , certum numerum , & certum, , tempus non habet ; J ut amara, amari, amavi e
Ac de personis, & numeras jam diximus: de temporibus major est quaestio ; de quibus antequam disputem , apponam Consentii R mani praeclara verba, cui hanc pulchram doctrinam de veris Impersonalibus me fateor debere. stualitas, inquit, verborum, aut ita est, aut in ita : ita ese, quae notat certam personam, certum numerum, certum temptis ς ut, lego, scribo. In ita est, in qua haec universa confusa; ut, legere: Iegere enim S ego, is tu, S ille potest; item legereis unus, ae plures dicuntur ; item legere, etiam Eous sum hodie, V heri potui, es crμ potero. uuoniam
tum tempus definiunt, S ubique naturas Iici eodem modo respondem, in ita dicuntur. Haec ille et qui praetei quam quod egregie naturam infiniti. seu impersonalis verbi demonstrat , refellit eorum errorem, qui modum infinitivum vo-
ca- uuae sententia tanto magis est rejieula , quod soIa haee Infiniti forma per se vix unquam ad praeteritum derio Iandum adhibetur : Nee enim ex. gr. Scio ιε illud habere .& similia , simpliciter in significatione praeteriti usurpata temere Occurrent. Accedit vel maxime . quod & haec& reliquae Infiniti formae deriventur proxime ab iisdem finiti temporibus , quorum istae quoque esse vulgo creduntur, dc quorum usui potissimum inserviunt. A que ac in lingua Graeca , ubi eadem sunt tempora , eaedemquo character isticae singulorum temporum in infinito , quae iuvinito.
Dii modum Asnitivum voearuntJ Sie tamen & ipse Gellius in seqq. verbia , sed quae plane aliter se habent.
quam heic citantur. Nempe , illa , Occisurum , facturum esse , indesnito modo dixerunt, qai moduι neqne in numeros , , neque in por as, neque in 1enera , neque in tempora dis
92쪽
earunt , quum sit merum verbum. Eadem Nullus fere Aulus Gellius libro primo , cap. q. stur 'si mo ua
modus dicendi, inquit, nsque in modos, neque inpersonas, neque in genera, neque in tempora a strahitur, V sed omnia Vlhaec una eademque declinatione complectitur. Vidit etiam haec Accursius ini. Stipulationum. f. stipulatio. verbo , daturum. D. de verbor . Oblig. Quia verba, inquit. infiniti modi etiam ad futurum respiciunt, o ideo dicuntur in sinita , quia omne tempus respiciunt: recte enim dicitur, volui legere, volo legere, volam legere. Haec ille re- Amara, nisi modum vocasset infinitum. Nunc ac- ρνateriacipe testimonia de praeterito in tuo ille praesenti tum . infinitivi: Cicero: Eo die nos quoque multa verba focimus, maximeque viis fumus senatum commmdre.
Catuli. ad Manlium; uuale ferunt Graji Peneum citer amoenum , Siccari emulsa pingus pa- dum. Mart. lib. 6. Lusus erat Iacrae caennubia
hitur. vides hie Madam appellari diserte , Ac in citando Gellio eundem hic errorem commissum , qui supra , moris pro numeros exhibendo. Tum scito, Phil. Rubenium in Electis II. i . delere haec verba , meque in tempora, in quibus solis consistit . quod ex Gellio probatum v lebat Sanctius , de non statuenda Infiniti in Tempora distinctione. η Nunc accipe cte. J In eompluribus sequentium exemplorum , ipso Infinito nihil praeteriti, eerta non perfecti significatur. Gisumus Senatum commasere. Hic illud commovere praesentem rem significat, sed quae praesens fuit tempore praeterito , quod exprimitur non m commoveνe , sed - visi δε- maes. Sic vidimus aliquoties te pulcherrime feνre fortunam rvidimus denotat preteritum , ferre praesens. Et sic alia nonuulla, in quibus proinde non unum tempus, sed du- Plex, praesens de praeteritum , cora junctim significatur, sicuti in illis, fabreptum erit, subrepturus fuit praeteritum Scsuturum, vide notata ad caput superius pap. 69. In re-o liquis vero Sanctii exemplis Infinitum potest optime trans
ferri in Imperfectum finiti : sicivi ostendimus pag. 73. In memini pradicere.
93쪽
Hara Iere taedae;Lusus is immeritos exsecuisse mare Ibidem : Vix tangente vagos ferro resecare capilux , Doctu, ae hirsutas excolui egenas. O v id. Saepe fui mendax pro te,mih που putavi Alba procelisos usta referre notos. Cicero lib. ' epist. Vidimus aliquo-riei secundam pulcherrimου te ferre fortunam , magnamque ex ea re to Iaudem adipisci ac aliquando iH-xethgam , adversa quoquo tr aque ferre pose. EXem plum hoc de preteterito est . re futuro. Virrigil . De caelo tactas memini praedicere quercus. Horat. Memini quaepiaginum mihi pareo Orbilium dictam. Plaut. Epidico ; Non meministi me inaurem ad te adferre natali diei Terent. Porma bona memini me videre. At dicent aliqui , t verbum memini non
posse jungi praeterito: sed non sunt audiendi :quos fatis arguit Persius, dum ait: Nee iubici-lit omniasse Parnaso memini: is & Cicero --,, minisi me ira distribuisse causam ; ego meminisum-
,, mos in civitate nostra fuisse vis r J Sed ad inititutum : Horat. Dictis o Amphion Thebanae conditor arcis, Saxa movere no testudinis, Oprece blanda, Ducere quo vialet. Idem ; Ploraveresuis nou r spon-ώ. Gallici. dere faborem Speratum meritis. Caesar; Cognita Caesar causa, reperit at Suevis auxilia missa esse. Cicero pro Archia ; Ex hoc esse hunc numero, quem Pa-xres nostri viderunt divinum hominem I ricauum. Horat. fertur Prometheus add re principi limo par-rieulam , es insani Leonis vim stomacho a Uuiuo uo-i . Carm- fro, Idem Arbiter pugnae'fuisse nudo subpedd palmam , Fertur, is leui recreare vento parsum odoratis humerum capillis. L. unica. D. ii tabul. test. nullae extab. Licet, inquit', puelea interierint, eo stet bonorum possio ἰ quia verum fuit tabulas extare, pro extitisse. ' Exempla de Futuro. Cicero . At- Exempla da futuraJ Adde his, Plaut. Asia. II. 3
94쪽
Attic. Caetera Istero prolixa esse. Ibidem : Spero Amare,
etiam in praesentia pacem nos habere. Idem Fam. Futurum. Nee ille inteonfit adi mare, sine mora venire. Idem; Lib. I a,1ihi scito in diei m ori curae esse dignitatem tuam. Lib. 7. Idem : Hi quumse a tantosqualore unim morte libe- Fam. I O rari intelligerent ; omnia ei peragere promiserunt. Lib. 2. Idem i. Tuscul. Magna me , inquit Socrates.stes tenet Iudices bene mihi evenire, quod mittar ad mortem. Virgil. Neque credere quivi, Hunc tan- Virgit. rum tibi me discessu ferre dolorem. Livius: Sciantia AE in . quo , S ita posteru tradant, nuliaue opes humano Lib. I .
armis Romanis resfere posse. I lin Ad icit miracula, quae indicasse conveniat. Caesar : Si amplisti obsidum velit, dare pollicentur. Valer. Maximus: Jurave- i ruret in ualore se esse, quoad Imperator ipsorum rem β'
bat reddere , quam exr mplo sibi redditum esset. Aillul.
a. a. 3O. Nam nostra qxs est magiser cκriae , Sividere argenti dixit nremmos in viros. Curcul. I. 3. as. Tu δε- ueri pervigilarete vosi si U. I. 7. Nego me dicere. C steli, i I. 3, r. Insare .sqne adeo , donec se adjErat an aejom mihi monserare , sed se Hebat qaandam mmlierem sesam beneUolentem convenire eitiam prin/. Mosteli. V. 2. II. TR. promitte, ego iso pro te , se tisi non libet. TH. 'νbero. etiam syrides TR. quian' me pro te ire ad coenam antremo pTH. Non enim ibis. Terene. And. II. 3. s. Sed si ι . . negaris ducere, ibi eis am in te transferet. II. q. 8. si dices ducere. Eun. III. 3. i 3. Credo ei placere Oe : sperat se a me avellere. Scit. hoc. praedium it. Ovid. Metam. XIV. 2 Ο. Ire negabamnx , vel tecta ignota μώιre VII. 76O. Dum census dare me promitto. Cic. Famii. III. 6-bνeυι rempore sibi succedi paetarent. X. 2 . Ex quo tempore ipsa mihi professus es , se venire. Liv. II. 9. Nisi gnanta v rivitates tibertatem expetant, tanta regna ReeeS defendant ,κquari summa insimis. Sie enim ibi distinguendum. XLIV. z7. Nunciaret quin ne millitim opera tantum reti Regem Florus IV. 2. Nisi dictis star tων, non se vemittere exerc/ν m. Locutionum autem harum , seu Praesentis in significatione Futuri usum etiam in verbis finitis esse frequentem , & nihil praejudicare Grammaticae Temporum
95쪽
Lib. 4. cap. 3. Lib. 2. 6. AEu. Lib. I.
essetfuturus.Cato de re rust .c. s. -- Iit insciente domino,neu quid dominum celavis vetit. Et infra: Chaldaeorum ne quem consuluisse velit. Horat. Ne quis humasse velit jacem .Atrida vel, cur 7 Peritus; merum, nec nocte paratum plorasit, qui me solet incurvasse querela. Cicero; omnes verebamur nimis iraeuudam futuram fuisse victoriam. Valer: Maxim. Sed abunde erit ex iis duo exempla retulisse. Lucan. Licens ipsisse, Catonis Marcia. Virgil.
Magno spectorepos et Excussisse Deum. Mart. Con
dere vi cturas tentem per secula Gartaue , Et nomen flammis eripuisse meum. Terent. . te aedeis nonn-risse erit melius hie convicium e id est, praestabit non' facere ante aedes turbam , aut vociferationem. Idem Phormio. CON mane argentum mihi mitiis dare dixit. Η ΓΕt Hecyr. Interdico, ne extulis ex is rea aedes puerum velis. Properi. Tu minitare ocuis ussufecia exurere flamma. INon leviter advertendum praecipiunt Gramamatici , ' nullum verbum in infinitivo ha re proprium futurum , nam lecturum esse , vel tuis , non proprium futurum dicunt, sed per circumloquutionem : solum enim dicunt ve bum
μIlum verbum in Infinitivo Habuere olIm in sSERE exeuntia futura, ut amassere. Sed & postea M amatiartim esse &c. licet per circumlocutionem dicta, tamen etiam ut propria Infiniti futura sunt usurpata , ut patet ex eo. quod primitus contra Analogiam constructionis . etiam pluralis Numeri, uti & foeminini Generis Acusativis fuere juncta . uti supra ostendimus , sine ulla variatione, tanquam vere indeclinabilia more veris Infinitis proprio. Fore autem rectissime observat Sanctius non esse a sum , sed seo. E it autem Praesentis temporis in ratione Grammatica , ut item jam probavimus contra vositum , licet ejus significatio , quae nihil ad Grammaticam , per se inclinet in Futurum. Est enim idem quod feri; iam vero, quod jam fit, id brevi post, ut speratur, erit factum, & exsistet, atque ita , quod fore dicimus, id significamus brevi post in rerum
96쪽
bum substantivum habere futurum , fore. Sed Fbra si hoc falsum est. Primum enim , foro non est in eaea sum, sed a suo et deinde fora significat Omnia omnia tempora ; ut , amare , esse, legere. Ac de tempora. verbo esse jam aliqua de praeterito , & futuro retulimus eκempla : restat ut de fore in praeterito , & praesenti proferamus , quoniam de futuro lis non est. Caesar: Commi sum cum equita- itu praeIium fore videbat. Cicero: Ex qua consci- i . dapur, ut certas animo res igneat auditor, qui x dictis Οιnt. peroratum fore intelligat. Cicero, ut citatur, in Valerium; Marius quum a Senatu ex urbe repulsus
esset, ea, quae in eum falso confata fuerant, diluere voluit. Quid itar quia se e scelere fore intelligebat. Et rursus: uuanto robore animi is semper extiterit , qui vitam i integram fore inreuigit, domiti dictus. Laurentius Valla contendit duo futura jungi Ralla eranon posse: ut si dicas , Fore venturum, & D- rorieiendum fore. In quo dupliciter fallitur : nam
neque fore , futurum est ; nec venturum , aut facisndum, certum aliquod tempus praefiniunt. ut mox dicetur capite proXimo ; imo verbduo futura multo melius cohaerebunt, quam futurum cum praeterito, aut praesenti: quinimo, si amaturin , esset veri futuri , nunquam dicere Possemus maturui fui; sed semper, amaturus ero ; pessimeque locutus esset Cicero r Non dubito, quin te legente has trieras, confecta jam
eseae futura st. Sed agamus testimoniis contra Laurentium: Plautus Casina: Lepide diUsimulant Di e hoe futurum. Cicero Attico; Deinde addis,
Si amatarus esset veri cte. J Ee est veri futuri ,& recte dicitur amaturus fui , eram. Cic. famil. v. Io. Supplicium , quo Uum eram ineaem , tibi remitto. Et aliud est amaturus fui. aliud amaturaes ero . aliud amans fui, Sed & supra ostendimus , sepe in una locutione duplex exprimi tempus, quod di fit in amatnrum fui.
97쪽
si quidseus, re ad me fore venturum. Idem pro Mi lone: Nihil horum vos visuro ore. Li v. Au subpeI Zἱb.. 1. tibus MDndos milito fore. Idem: Eo quoque mittenis tib . dos fore legatos. Idem Nom id Corneliae magis famiis Lib. 8. tiae, quam urbi Roman fore erubescendum. bed ut aclitiando rem ; non negaverim de infi iti temporibus cogi insulti nos aliquando propter inopiam temporum, αωὸrbi distinctionis causa, sic distinguere tempora: ut tempora L mare, esse, legero, sint omnino praesentis: redistin- mavis, fuisse,segisse, praeteriti: Ecfore futuri. Id ruamur. contingit fere in verbis famae, aut linguae: ut .ajunt,ferunt, fertur, dimur,dicitur, assismo, scribo; ει similia : ut, in mas non solum umire rex inedvenis jam : dico es periculum inluet etiam fore: δε-xit so dedis pecunias, ae dare, G daturum. Cicero lib. q. epistolarum et Scripsit ad me Caesarperhumaniter, nondum resibisatis esse familiarem propter occupationes δε- ,sed cend fore. Idem lib. 3 . Sequitur illud, ut te existimare velim mihi magna curae fore , atque es Iam , &c. Idem libro 3. de Ora- . tore. in ultima pagina: Quem quidem ego eo do omnibus istis laudibui euellentem fore e & Crassus: Fore dieis 3 Es jam dico, ae tunc 'udicavi, &C.
Idem libro I 3. epistolarum. Sperare tamen viis
deor , Caesari collegae nostro fore curae , es es, ut habeamus aliquam Rempub. Ibidem : Gasponte am eum Laeedaemoniis , S es , o fore. Id in pro s. m. Balbo, in calce; Tum etiam illud cogitatote,sic vivere se vixis Cornelium, ut Sc. Idem lio. Io. P.Pistol. uuam V esum, o futuram amplissimam inteia Isto. Caesar. 3. Civit. Pompeyisummam esse, ac fuissemper voluntatem, ut componerentur. Catuli. Tibi
hae vis, ae es cognitiinina, scilicet, ait. ' In iis
. I. iis amnibos mihi videntur. I Non tamen sunt distin-
m dc divorsa veiba. sed unius verbi dutincta dc diversa
98쪽
omnibus mihi videntur distincta esse verba :Dt si dicas; laudare, is extollere; currere, o ridere ς lic esse, S fora : nam fore non eli A Jhm , nec fuisse, sed a verbo suo, quod semper magis inclinat ad futurum tempus sita naturatct hoc magis meam opinionem confirma ζ , tempora infinita indiscreta es e , niti aliquid,
accedat , quo discernantur nam m6 amara ,
intelligis esse singularem ; nos amard, pluralem. Sic Cicero ad Atticum dili insit duo praesentia personalia . quasi unum esse Pr aeteritum, alterum praesens, dum inquit : Cupio, es Iampridem cupio, laxandriam, reliquamquo . D-ptum visere. Sed quid si respondeam, esse aliquas Orationes , quae quum eisdem verbis enuntientur, sensu tamen distinguantur λ Ut si dicas: Vir senti, nulla lacusetur i, uria ab amicitia recedit. Vir malus nulla iace isti, injuria ab amiticia recedit. Hic ignificat , discedere , illic non di- sedere. Sic in exemplis citatis ' sunt aliqua
tempora haec venire M venisse, dedisse , dare , & daturum esse, visere & vixisse , quae etia in in memoratis exemplis apparent. Neque ergo unius Infiniti diversae termina- otiones sunt indiscretae ratione Temptarum in arte Grammatica , licet aliquando , ubi nullum ambiguitatis & bscuritatis periculum , promiscue usurpari videantur, Plane sicuti mox in allatis ex Cicerone verbis culo promiscue in praesentis de praeteriti temporis significatione usurpatur. Qua propter quum tamen id ipsum in ratione Grammatica perseverat esse & haberi Praesentis proprie Temporis, nulla causa est, quin idem statuatur de ejus infinito capere , licet & noe aliquando promiscue adhibeatur. Sunt aliqua , cyme dipinguisui cte J At cum liquida temporum distinctione opus est , & cum Scriptores etiam revera distincta ea voluerunt, quae causa, cur in ea diit inctione, Praesentis, tum praeteriti Perfecti , ac futuri magis propria sit terminatio una quam altera , eaque in distinctiorinis necessitate nunquam illae occurrant confusae, nisi quod in arte Grammatica ipsie perie re in se habeam distinctionem Diuit Corale
99쪽
quae distinguant ea duo tempora, quae absque illis promiscue poterant apponi : ut illud : --gnae curae fore, atque esse jann e in reliquum infiniti verbi tempora confula sunt, & a verbo personali temporis significationem mutuantur ἔ Ut, erepso legere, seu legisse, praesentis esto: cupivi Iegera, seu legus, piaetetiti; cupiam legere, seu δε-gisse, futuri. In Pastiva vero , mari, Iegi , audiri, sine discrimine omnibus deserviunt; ut, voluit diligi ; -It diligi; eupiet diligi. De LAmatum iri, vel ire, postea dicemus. CAp. X V.
Singula participia omnia tempora ada nificare.
Articipia non dicuntur , suod partem capiant a verbo , partem a nomine :sed quod a verbo partem capiant , quumnem temporum , cui semper attendant scriptores, quum opus est tempora distingui. Ut taceam nisi Infinitum etiam haberet sua tempora , non tam constantem fore in omnibus verbis triplicem ejus formam , cuius nulla pcilest efferatro & usus. quam necessitas triplicis temporis , prae- lsentis, praeteriti & Futuri, per eas denotandi. Adde quod clarissiuna utique est temporum distinctio in Infinitia in Graeca lingua, cui Latina suam originem debet, ut & quod Latini in maxime emphatica temporis designatione . eodem modo utebantur Infinito ac finito, veluti quum dicebant vixit. fuit , pro mortuus est. Plaut. Bacchid. I. R. 43. Vixisse nimio satim est jam . quam vivere. Particip a non dierentur , cynod cte J Participium dieitur 1 Particeps , ut Pνincipiam λ Princeps. est revera nomen Ad iectivum , quod genera , casus, sc gradus , seu omnia . quae Nominibus accidunt , .habet; verbo autem est particeps alicujus rei , seu partem capit 1 Uerbo. At quam partem Nullam profecto aliam , quam adsignificationem tem - PO-Diuit Corale
100쪽
Imris , quam male illis videtur negare Sanctius , duri
omnium esse ait , h. e. proprie nullius Ipse , quia partem a verbo eapere dicit , & pro ratione addit, quod sint omnino Adjectiυa Nomina edi Uerbalia , videtur velle , partem istam consistere in significatione actionis passionisve.& secundum hanc constructione. At vero utrumque ae quali modo etiam aliis accidit , immo omnibus pene No
nunibus Verbalibus , Substantivis & Adjectivis. Etenim vitabandvis de similia actionem significant , 8c construuntur plane ut activa Participia , Amabilis &c. passionens notant. sic in Substantivis Lector , & Lectio , & Lectus activa sunt. & ae periuntur , posteriora certe . Etiam cum Accusativis juncta. Ergo ec haec omnia deberent esse Participia , quod utique non sunt. Ceterum ut dicam . quod lentio , omnes hi Accusativi , qui utique a N ,-min bus regi nequeunt , ue recte in plerisque observavit Sanctius & Scioppius , proinde neque ab hisce veris Nominibus , seu Participiis, seu Verba libus aliis regi queunt, sed reguntur omnino a praepositione per Ellipsin supressaeaque , quae Graecis in hoc sensu , & in hac constructione est frequentissima , 8c olim etiam , certe tunc magis , quam deinceps , fuit Latinis r ut patet ex innumeris locutionibus olim frequentatis , cui de infra lib. I v. de Hellen. & Ellipsi Praep. καώ. ex quibus residuas babemus tum eam , quae duos Accusativos iungit univerbo , quorum alter hoc modo omnino est interpretandus , ut docuit Sanctius II. 6. tum eam , quae Accii
sativum addit Passivis . immo omnibus etiam illis Verbi quae De Otientia appellantur, sc quae vere Passiva sunt, lieee nobis nunc propria eorum & passiva significatio non ita plane semper perspiciatur , denique &.eam , quae Accusativos iunxit variis Nominibus, veluti, Gaearns hanc rem , eetera indoctus Scc. Sed frequentissimam & pene solenne in fuisse olim etiam Latinis hanc constructionem, patere vel maxime arbitror ex eo, quod de hisce tum Participiis tum omnibus Veris balibus Nominibus monui . non alia ratione istis quoque iungi Aeeusativum. Hoc utpote paradoxum . tanto accurratius erit demonstrandum. Et primum quidem memoria re petendum, Accusativum non regi proxime avominibus rium i sta omnia , etiam quae Participia , Gernnda, ac Suina dieuntur , vera esse Nomina, ut quae omnia Nominibus accidentia habent, nihil verbis, nisi Participia qui