장음표시 사용
131쪽
6 B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
.erant , Gentilibus , tamquam sinc lege essem cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi J ut lucrifacerem eos, qui sine lege erant. 2I. 22. Fa- ct is sum infirmis infirmus, condessendendo illis, ut infirmos lucrifacerem. Omnibus omnia famis sum, ut omnes facerem saluos. Omnia autem, crgo, facio propter Euangelium , Ut particeps eius , id est , euangelicae recompensatationis, essiciar. 23. Nescitis quod ij Σ . qui in stadio currunt , omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium Z Sic currite ut comprehendatis. Brauium praedicationis. Omnis autem a simili qui in agone contendit quod it comprehendatis , debetis abstinere ab omnibus a noctuis se abstinet a minori & illi quidem abstinent ut corruptibilem coronam accipiant
nos autem incorruptam. Ego igitur sic curro , ut incorruptam coronam accipiam, non quasi in incertum : sic pugno, non quasi aerem verberans, id e t , in vacuum Σ3. sed castigo corpus meum, & inseruitutem redigo .' ne forte cum aliis praedicauerim, ipse reprobus essiciar.
mundum factum a Deo; dc ab ipso noso Tiginem habere. Ita enim ait in Actibus δε postolorui Sic quidam ex zobis dixerui,
i iis se genus sumus. 2I. Factus sum inflamus Id est factus
sum infirmus propter infirmos; dum propter fratres a licitis abstinet, ne illis scandalum generet. 22. AUGUST. ius sum infirmus Eo ipso factus infirmus, quo potestate sua Vtivoluit; tam misericordi scilicet affectu inductus, ut cogitaret quemadmodum secum agi vellet; si & iple ita infirmaretur;
ut posset de illis per quos sibi Euangelium
prxdicaretur, sit eos viderer sumptus accipere , quassi mercimoniorum nundinas
1uspicari. 23. I ANFR. Nescitis quod hi) Monet eos non ita currere debere , sicut qui in
stadio currun r. Omnes enim currunt, sed unus accipit bravium. Fideles autemssi bene cucurrerint, omnes coronabun
14. ui in Hadio currunt Ego, inquit,
factus omnia omnibus, sic curro predicando, ut comprehendam bravium Euange- iij, & vos sic currite ut comprehendatis, scitis enim quia omnes qui ita currunt, accipiunt.
21. Sed cassigo corpus meum in Exemplum ponit ne Christiani propter solam fidem, nisi bene operentur , & a peccatis abstineant, salvos se sere confidant.
r. Iolo enim vos ignorare fratres , 2. quoniam Patres nostri 3. Omnes sub nube fuerunt, & omnes mare transierunt, & Omnes in Moyse, in
T AN pK. Nolo enim vos, sec.) Ob-l lectio. Nullus baptizatus reprobabitur : quod probat per patres in Mari Rubro baptigatos conformatione , qui, quia bene non operati sunt, in deserto pe
2. Quoniam patres, sec.) Exemplum hoc onit. ne Christiani propter solam fidem aptismum,& caetera Sacramenta nisi bene operentur, etsi a peccatis abstineant, salvos se esse confidant. 3. AvGvST. Omnes b nube J Columna, quia rectus & firmus , & fulciens infirmitatem nostram. Per noctem lucens: per diem non lucens, ut qui non vident, videant, & qus vident, caeci fiant. Rubet& mare rubrum. Baptismus utique sanguine Christi consecratus, hostes a tergo sequentes, moriuntur peccata praeterita. Ducitur populus per desertum. Bap tigati nondum omnes perfruentes patria promissia. Sed quod non vident sperando , & per patientiam eXpectando , tamquam in deserto sint. . LAN-
132쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 6s
iis Ducatu Mysi baptizati sunt in nube, & in mari: 4. & Omnes eandem v. escam, idem illorum cibus , qui noster , non θecie , sed significatione Manna, spiritalem , aliquid H ii cautem, manducauerunt, & omnes eumdem po tum spiritalem biberunt: 1. bibebant aute, de aqua quae profluens de petra consequebatur eos, de spiritali, 6. conse*aeme, comitante, em petra Petra au
tem erat Christus, significans Christum J 7. sed non in pluribus eorum beta
neplacitum est Deo : nam prostrati sunt in deserto. Haec autem in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum , sicut & illi contacupierunt. Sicut enim illi periremus. Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam ex ipsis: quemadmodum scriptum est : in Exodo. 32. Sedit populus manducare & bibere, & surrexerunt ludere, coram idolo scilicet. Neque fornicemur, discedendo a cultu diuino, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, cum filiabus Moabitarum, & ceciderunt una die viginti tria millia , m nos similiter. Neque tentemus Christum; etenimperiremus ut illi in sicut quidam
eorum tentaverunt, Dicentes e nunquid o panem poterit dare, aut parare mensam populo uo 3 & a serpentibus perierunt. Neque murmuraueritis , sicut quidam eorum , propter aquam , murmuraverunt, & perierunt ab Angelo exterminatore. Haec autem omnia ideo dixi quia in figura contingebant illis: scripta sunt autem, ergo , ad correptionem nostram , in quos fines staculorum ultima aetas, et Christus J deuenerunt. Itaque qui se existimat stare, quia illi peccantes ceciderunt, ci nos licet baptieati J Videat ne cadat. 8. 9. Tentatio. Vos non apprehendat, ne 'tat illi pareatis , nisi humana , de cibo, potu, opteri que talibus: IO. fidelis autem Deus est, qui non patietur vos ter
tari supra id quod potestis ustinere: sed faciet etiacu tensatione M. proueDtu, subsidium, ut possitis sustinere. 12. Propter quod , quia cecideruntex Usis 23. millia, charissimi mihi, iugite ab idoloru cultura : Vt prudentibus loquorθ-quentia, vos ipsi iudicate quod dico. 13. Calix benedicitionis, cui nos acerdotes benedicimus, nonne communicatio Sanguinis Christi est, facit nos communicantes anguini Christis: Et panis, quem frangimus, nonne participatio Cor-4. I ANFR. Omnes eamdem escam in Id est, qualem rectores; talem & qui regeban
v. Escam Piritalem Id est, spiritualem
intelligentiam habentem, scilicet Corporis Christi. . in τὰ ς J AUGUST. Pibebant autem ) Significas,sipes est,m est ergo, de Christo profluens gratia spi-
lib. . qu.3s ritualis , qua interior sitis irrigaretur.
. b. . Sed quoa virga - percutitur, crux Christiva. figuratur. Ligno enim accedente ad pe . tram , gratia ista manavit. Et quod bis percutitur, euidentius significat crucem. Duo quippe ligna sunt CruX. 6. LANFR. consequente eos j Non reuera petra sequebatur exercitum : sed aqua fluens de petra. Spiritualem autem eam vocat, quia spiritualem intelligentiam in se continebat Christum. 7. Sed non in pluribus) Quasi diceret, S cramenta erant eadem; sed vita diuersa,
atque ideo alij placuere, M alij non.
L s . JE 8- AUGUST. Tentatio vos Homines enim sumus. Vnde aliud sapere , quam se res Baptismo habet, humana tentatio est. Nimis autem D amando sententiam suam, vel inuidendo ea p. s. to melioribus , usque ad praecipiendae Com- al. ' praeci. munionis, vel condendi Schismatis vel haeresis sacrilegium peruenire; diabolica praesumptio est.'. LANFR. Tentatio vos Humana tentatio est , de cibo, de potu, de somno, δε
caeteris , quibus humanainfirmitas carere non potest.
io. Fidelis autem ) Id est, faciet quod promisit. Promisit enim in multis scripturarum suarum locis, sie fideles suos non de
11. Prouentum Id est, cum tentatio verinerit; faciet etiam proueTire. I 2. Propter quod Caras imi id est quia sola Sacramenta illos saluare non poterant. Et qui stat, videre debet ne cadat. I 3. Calix benedictionis) Summa totius sentcntiae haec esst: quia Corpus Domini comedens, dc sanguinem eius bibens; ido
133쪽
66 B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
foris Domini est 14. Quoniam i unus pani S, est ex multis , Vnum cor pus multi sumus , omnes qui de uno pane participamus. 13. Videte Israel secundum carnem alia similitudine probat comedentes idolothytum fieri par ticipes daemoniorum e nonne qui edit ut hostias, 16. participes sunt altaris
Quid ergo λ per hoc quod dico tales fieri participes daemoniorum. Dico quod i dolis immolatum sit aliquid Z aut quod idolum sit aliquid 3 non . Sed dico
quae immolant Gentes, daemoniis immolant, & non Deo. Nolo autem vos socios, comedendo idolothyta, fieri daemoniorum e Causea cur idolothyta comedere non debeam non potestis calicem Domini bibere , & calicem )aemoniorum: non potestis mensae Domini participes esse , & mensae daemoniorum. 17. An aemulamur Dominum ' Numquid fortiores illo sumus 3 Omnia mihi licent, potestate liberi arbitrii, sed non omnia expediunt, proseunt. O m-nia mihi licent, sed non omnia aedificant, prosint aliis. Nemo quod suum est quaerat , sed quod alterius. Debemin autem quaerere non solum nostra , sed etiamfratrum commoda. Omne, s quia severius dixerat licere idolothytum comedere: nunc mero probauit non debere. Determinat quid comedi debeat, quid non ) quod in macello voenit, manducate , 18. nihil interrogantes propter cons cientiam, an sit idolothytum an non, it qui postea iderint Dos comedentes , illud mos pro sancto habere non rictiment in Domini , inquit , omne quod in macesio Maenit: terra enim, omnis plenitudo eius, ta est, ut ait Psalmicta. 19. Domini est terra, & plenitudo eius. Si quis ad coenam vocat vos infideliti, non credentium, & Vultis ire: omne, quod vobis apponitur manducate, nihil interrogantes si enim interrogares , m postea sciens comederes , blasphe miam ab icientium incurreres J propter conssentiam , praebentis cienam. Si quis autem dixerit, hoc immolatum est idolis: nolite manducare, propter illum , qui indicauit, & propter conscientiam e conscientiam autem dico non tuam , sed alterius, haec a icientis. EO. 21. Vt quid enim s licet, iu-quit, tuae libertati idolothytum comedere ; non tamen pati alios te propter hoc a
lis immolata contingere & comedere non debet: na idolorum particeps fieret: quod probat: Qui enim bibit calicem Domini, de comedit panem , id est , corpus eiuS, particeps est ipsius. I . Quoniam unus panis J Exponit modum & causam, quo dc qua calix benedictionis, dc panis qui frangitur, fiant accipienti caro dc sanguis Christi. Per uni talem enim panis, dc unitatem corporis, charitatem oportet intelligi: quae si desit, iudicium sibi sumunt, qui sumunt. Typi-ch, dum unus pani S, dc Vnum corpus, Ecclesia dicitur Christi pro te videlicet; quia scut unus panis ex multis granis, & unum corpus membris componitur; sic Ecclesia Christi ex multis fidelibus, charitate co
rs. Milete Israel; ecundum carnem Similitudo est, ad intelligendum quod superius dictum est, Carnem, id est, carnalis legis praecepta seruantem. 16. Participes funt altaris Sic qui edunt carnem Christi, dc sanguinem eius bibunt , participes eius sunt.
II. An aemulamur Dominum Ad 1racundiam prouocamus, idolothyta comedentes : quod non decet, quia ipse nos puniret. Est enim nobis fortior ; dc nos non sumus fortiores, nec aeqUaleS.I8. Nihil interrogantes J Quasi aliquis
diceret. Si interrogaueritis, de vobiS responsum fuerit, quod idolis sit im molatum, conscientia auditoris roborabitur ad credendum , quod aliquid sit idolum. as. Domini est terra) Causiam reddit, cur
dixerit superius,omna quod in macellum va
2O. AMBRos. Vt quid enim libertinρὶ Hoedicit, quia cum ab idoli deuotione , con- sinentia sit libera, quid opus est, Vt putetur, quia venerationis causa edat idolis immolata' 2I. LAN FRANCvs. Vt quid enim libertas Libertas Christianorum est , omnibus cibis cum gratiarum actione posse uti. Sed haec libertas ab aliena conscientia iudicatura , reprehensibilis , & dam- l
134쪽
Commentarius in Episti ad Corinth. i.
guere ) libertas mea iudicatur ab aliena conscientia λ Si ego se. 23. cum
gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago ' Sive ergo manducatis , quia cum bla phemia comedere non debetis; sive bibitis , siue aliud
quid facitis : Σ . omnia in gloriam, ad laudem , Dei facite, facere debetis. Σs. Sine offensione, id est, placentes, estote debetis esse Iudaeis, etc. & Gentibus , T 7. & Ecclesiis Dei sicut & ego per omnia omnibus placeo, non
quaerens quod milhi tantum utile est , sed quod est Mille multis , ut salui
fiant. nanda osteditur; quando occasione ipsius libertatis , aliquid facimus, unde videntes nos, aliquid impium de sacrilegum, de nobis suspicari coguntur. . Si ego cumgratiaὶ Quasi diceret. Et si libertate Christianae religionis , cum gratiarum actione participare possum e tiam idolis immolata , sciens idolum nihil esse,& bonis creaturis Dei nihil mali ex illa immolatione accedere: & illis tantum esse peccatum , qui pro reuerentia ipsus idoli comedunt i Jolo immolatum. Stultum enim est, pro ipsa gratiarum actione cadere in blasphemiam , & vituperationem imperitorum hominum putantium me idolum aliquid magnum existimare: quoniam me vident immolatiliu cum gra
23. AMBROS. Si ego cum gratia ) Si ego gratiae Dei communico, quia in ipsius nomine edo; quid opus est haec arbitrari aliquem, quia ego idolo deuotus sim , dum non horreo quae oblata sunt idolo Θ2 . Omnia in gloria Dei In gloria Dei aliquid fit, cum in actibus & conuersatione Christiani Deus laudatur. 21. Sine ossensione ὶ Offensio Iudaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, Christia, nos, qui legem & Prophetas accipiunt, vi
16. Et Gentibus ) Graecis vero , id est, Gentilibus haec est offenso, si in eo in quo
sunt, non solium non arguantur sed Apromptiores fiant, dum non vitant vota idolorUm.
et . Ecclesiis Dei Ecclesiae Dei fit ossientadiculum, quando quosdam ex numero suo videt his, quae inimica sunt Deo, adhae
ERgo quia qVod vobis m multis utile est quaero, Imitatores mei estote, sicut
& ego Christi: i. Laudo autem vos, fratres, ironia vel serio exparte in quod per omnia mei memores estis : & sicut tradidi vobis, praecepta mea tenetis. Volo autem vos scire quod om uis viri z. caput Christus est: qaput autem mulieris, Vir i caput vero Christi, Deus. 3. 4. Omni S Vir orans aut futura prophetans Velato capite, s. deturpat caput suum. Omnis aut e mulier oranS aut prophetans non velato capite , deturpat suum : Vnum enim est,
1. A MARO S. Laudo mos in Non hoc co- firmat sed succenset eis; quia cum
esset Apostolus eorum, immemores erant traditionum ciuS.
r. Caput vero Chri ) Aliter caput viri Christus est: & aliter vir mulieris ;& aliter Deus Christi. Deus Christi, quia ab ipso
genitus est. Mulieris vir, quia CF eius costa, Dei virtute formata est. Christus viri, quia per ipsum creatus est. 3. Omnis vir orans Or e dicit deprecari: Prophetare, adurium Domini fore, voce Symboli post orationem effari. . LANFR. Omnis υis orans, sec.) Transit ad hoc remouendum quod apud Corinthios viri velato , & mulieres orabant in Ecclesia capite non velato: tamquam mulieres viris non debeant subdi. Quia illae subdi debent, & viri non velato , tamulieres debent orare velato capite.
3. Deturpat caput suum ) Mulier, inquit,
debet orare velato capite, aliter enim deis
135쪽
6 8 B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
orare non velato capite, ac si decalvetur , ab anteriori, parte capillos ab invicem separat, cum caput non me latum habet. Nam si non Velatur mulier, ton deatur aut , inquit, velari debet aut tonderi; non autem hoc , illud igitur. Si vero turpe est mulieri tonderi, aut de caluari, vel et caput. V ir quidem non
debet velare caput situm a quoniam c. 7. imago & gloria Dei est, mulier autem gloria viri est. remouet, Non enim vir , id est , Adam , ex muliere, id est, Eua est, sed mulier ex viro. a toto,) alia ratio quomodo mulier glorias seiri. Etenim non est creatus vir propter mulierem , remouet, sed 8. mulier propter virum. Ideo debet mulier potestatem habere supra caput
Dum. 1 o. Propter Angelos, praedicatores , vel Angelorum praesentiam. 11. V e rumtamen neque vir sine muliere, neque mulier sine viro, in Domino, id est, in Domini operatione. Nam sicut mulier de viro, ita dc hodie v ir per mulierem: Iz. omnia autem,' uir, stes mulier ex Deo. V os ipsi iudicate : decet mutalierem non velatam capite orare Deum Z Nec ipsa natura, naturalis ratio, do cet Vos eam orare non velata , quod vir quidem si comam nutriat , igno
minia est illi: mulier vero si comam nutriat, gloria est illi; causa quo
niam capilli pro velamine ei dati sunt 18 si quis autem videtur contentiosus esse : contra haec , vel alia mea dicta dicemus scilicet nos non habemus consuetum mulieres non velare caput) nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei. 13. Hoc autem praecipio , t nemo sit contentiosius, Melut nulli die lent capita) non laudans quod non in melius, id est, bonum, sed in deterius , id est , malum conuenitis , ad commemorationem Dominicae coen ς.
Primum enim dico quia quidem conuenientibus vobis in Ecclesiam, audio scissuras inter vos, Pauli enim per se, Petri perse Di cipuli coenabant dedignantes alterutrum ) esse & ex parte credo ese /cisuras. Nam Scri tura dicit oportet Sc haereses esse , ut & qui probati sunt , manifesti fiant in vobis.
turpat suum , par enim facit ac si decal
Lib. o. Jς 6 A v o v s T. Imago se gloria es Dei j Cretio illud in natura humanae men iis , mulierem cum viro suo , imaginem ad. vi una. Dei esse , - imago siit tota illa substan tia. Cum autem ad adiutorium distribuitur, quod ad eam solam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena
'φ' 'R- atque integra, ut in unum coniuncta mu' liere.
. LANFR. Imago Dei, sec. in Vir principaliter ad imaginem Dei creatus est. Mulier e costa viri postea formata est; atque vir discooperFum caput debet ha
s. s Mulier) Est & mulier gloria Dei, a quo & ad quem glorificandum creata est; sed & secundo loco : principaliter enim
0. AMBRO s. f Mulier potestate habere. e.)Mulier in Ecclesia, propter reuerentiam Episcopale, non habeat caput liberii, sed velamine tectum: nec habeat potestatem
loquendi; quia Episcopus personam Christi habet. Quasi ergo ante iudicem , sic
ergo anteEpiscopum, qui est vicarius Dei propter reatus originem , subiecta debet videri. IO. LANFR. Propter Angelos Angelos Vocat praedicatores, qui in altiori loco consistebant, cum praedicarent: propter hos dicit mulieres velare caput suum; quia sparsis crinibus, facilius aspicientes, ad luxuriam irritarent. II. Verumtamen in Quamuis primus homo non sit ex muliere, sed mulier ex ipso: in subsequenti tamen procreati ΟΠ , non est hoc. Omnis enim vir postea procreatus est ex muliere, & mulier ex viro. In Domino autem procreati, id est , in crea tione Domini in qua allex sine altero non
I 2. AMBRos. Omnia autem ex Deo ) Vt neque mulier , subiectionis suae causa contristatur ; neque vir exaltatus stiperbiret.
Ι3. AVT s T. Hoc autem praecipio ) Hoc autem praecipio, ut scilicet non differen iis solertia requiratur, sed percipientis auctoritas attendatur
136쪽
ommentarius in Epit L ad Corint 1. 69
14. 13. Conuenientibus ergo Vobis in Unum, iam non est Dominicam cae nam manducare , non est enim communis , mi Dominica corna fuit: 17. Vnus
quisque enim suam coenam priaesium it, anticipat non expectans alios , a manducandum. Et alius quidem pauper esurit, alius autem diues ebrius est. Nunquid domos non habetis ad manducandum, & bibendum Θ aut Ecclesiam Dei contemnitis, fratiὰs enim esset domi comedere, quam in Ecclesia ante horam ctens & confunditis eos, verecundiam facitis eis qui non babent' Quid dicam vobis 3 18. Laudo vos In hoc non laudo i quia non obseruatis ea quae accepi a Domino de commendatione carnae. Ego enim accepi a Domino quod & tradidi vobis : sicilicet ut coena aequaliter distribueretur inter vos: quoniam Dominus Iesus in qua nocte tradebatur, accepit panem, & gratiaS a gens fregit, & dixit . Accipite & manducate: hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur: hoc facite, id est, hoc corpin consecrationefacite in meam commemorationem. Similiter&calicem, postquam coenavit, dicens: 19. Hic calix nouum Testamentum est in meo sanguine: hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam commemorationem. Exponit tu quam Christi
commemorationem. 2 O. Quotiescumque enim manducabitis panem hunc,& calicem bibetis Σ1. mortem Domini iam fas tam annuntiabitis, ΣΣ. . nec veniat Dom us ad iudicium. 23. Itaque quicumque manducauerit pa-I . AMBRos. Conuenientibus vobis) Hos notat, qui sic in Ecclesiam conueniebant, vi munera sua offerentes , aduenientibus Presbyteris, totum sibi, qui obtulerat, vindicaret. Dissentiones enim inter e OS Pseudo apostoli seminauerant, ita ut oblationes suas gelarentur, cuna una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, ut qui ut assolet fieri j non obtulerant, aut unde offerrent non habebant; pudore correcti confunderentur, non sumentes partem. I s. LANFR. Conuenientibus) Consuetudinem antea habebant certis temporibus
ad Ecclesiam conuenire ;& prout cuique facultas erat, cibum & potum illuc deferre; & simul omnes, & pauperes 3 diuites
participare: &hoc vocabant Dominicam Cinnam ; quia in memoriam Dominicae coenae, hoc fiebat. Verum haec consuetudo deprauata erat: diuites enim suas coenas anticipantes, comedebant. Pauperes vero parum habentes in conspectu eorum comedere erubescebant. Hoc redarguit Apostolus ; & dicit melius esse illis, si apud domos suas manducent A bibant,
quam in contemptum Ecclesiae, & confusionem pauperum conueniant. Epist. lat. I 6. AUGUST. Dominicam caeram ) Ipsam ad Ianuar. acceptionem Eucharistiae Dominicam
ibi. l. e. c. 7- QMsque) Neque enim quia post cibos Dominus dedit ; propterea pransi
aut coenati fratres, ad illud Sacramentum accipiendum conuenire debent: aut sicut faciebant, quos Apostolus arguit, dcco mendat mensis suis ista miscere. 18. LANFR. Laudo vos Non laudo vos in hoc quod non communiter sumitis. Nam
rei estis corporis & sanguis Domini: ea enim indigne sumitis. Si ipse panis & calix quem sumitis, est sanguis , & corpus Christi tunc indigne sumitis corpus &sanguinem Christi: atqui illud est: Nam Do minus diYit quando tradebatur; Ego enim accepi a Domino , & acceptum tradidi
I9. Hic calix nouum , o c. J ordo. Hic calix nouo sanguine , est nouum Testamentum. Id est, per meum sanguinem confirmatur nouum Testamentum; quia testamentum in mortuis confirmatur. Vel per hunc haberis nouam promissionem, id est , plenam remissionem peccato
zo. otiescumque J Exponit inquam
Domini commemorationem , mortis vi delicet. 2I. Mortem Domini annuntiabitis) In Saacramento corporis Christi, mors eius annuntiatur: quia in memoriam mortis elus,
quotidie a fidelibus celebratur. 11. Donec veniat) Ad iudicium veniat, ideo dicit; quia sacrificium hoc non murabitur usque in finem taculi, sicut Sacramenta I udqorum mutata sunt. 23. Itaque quicumque ) Hoc ex superius dictis Redemptoris verbis colligitur: Hoc est corpus meum. Et, in meo Iangus.
137쪽
o B. Lans ranci Archiepiscopi C an tu p.
nem huc, vel biberit calice Domini indigne z.2 4. reus erit Corporis & San-cruinis Domini. Probet aut e , probumfaciat seipsum homo: & sic probatus de pane illo edat,& de calice bibat. Qui enim manducat & bibit indigne, iudi cium damnationem sibi manducat & bibit r. s. non diiudicans corpus Domini, nou disiernens corpus Domini a cςteris cibis veneratione singulari. Ideo, quia indigne sumitur , inter vos multi infirmi, & imbecillesyunt, & dormiunt morigntur multi. 2 6. Quod si nosmetipsos diiudicaremus , intelliger mus,
paeniteremus, non utique Aiudicaremur, damnaremur. Dum iudicamur autem , a Domino corripimur, punimur in hoc seculo, ut non cum hoc munia do damnemur. Itaque fratres mei , quoniam malum est unumquemque prς- sumere camam, cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate. Si quis esurit, domi manducet: Vt non in iudicium conueniatis. Caetera autem, cum venero, disponam. 2έ. AMBRos. Reus erit corporis ) Quid
est reos esse, nisi poenas mortis dare Dominii 21. LANFR. Non diiudicans corpus Domini Id est, non intelligentes corpus Domini in damnationem sumi ab indignis.16. AMBRos. uodsi nosmeti Hos Hoc dicit, quia si nosmetipsit errores nostros
corrideremus ; non a Domino iudicare- mu &quia corripimur, tamen pΓΟ ΠΟ- bis est, ut timore ipso emendemur.
quit , statutum, cogente fame, comed n- di terminum, non potest expectare; domi suae potiuS manducet , per horam coe nandi anticipet.
CAPUT DUODECIMUM.1. E spiritualibus autem, quςsuperius dixi, melpotius qu insequenti dia
l Icam, nolo vos ignorare fratres. Scitis quoniam cum Gentes essetis, Gentiliter viventes essetis , ad simulachra muta prout ducebamini, ut placuit Sacerdotibus, euntes eratis, vel ibatis. 2. Ideo, quia Gentilitati obedistis, notii vobis facio, quasi diceret: quia in Gentilitate etiam ad malum obedientes funstis , credo quoa in de Christi ad bona magis obedientes eritis ) quod nemo in Spiritu , per Spiritum Dei loquens, dicit anathema Iesu, Christumseparatum a Patre, anathema Iesu dicere est, υel Deum non esse , vel ex Deo non esse imum , putare, 3. 4. Et nemo potest dicere, credere) Dominus Iesius, Dominum Iesum esse , russi in Spiritu sancto , nisi per Spiritum sanctum. Diuisiones vero gratiarum sunt, idem autem Spiritus , diuersa quidemsiunt Spiritus an-
ἱti dona , sed spiritus idem. Monstrat in partibus , quoniam diuersa quidem
I . T ANFR. Despiritu in autem Cam malia. inquit, vobis innotui, id est, idolothyta non comedere; mulieres intectis capitibus non orare. Spiritualia quoque volo vobis intimare , quibus vos modo Christiani facti obedietis; quia cum Gentiliter viveretis , ad Sacerdotum nutus simulachris obedienter seruiebatis; quod scitis. 2. Ideo notum vobis) Quasi diceret, quia in G entilitate etiam ad malum audientes fuistis; credo quod in fide Christi ad bona magis audientes sitis. 3. AvGusT. Nemo potes dicere 2 Apostoli ca vox est. Nemo dicit Dominus Iesus; nisin Spiritu sancto. Et quis Dominu Iesu,nisi qui , α diligit, dicit; Si eo modo dicit, quo intelligi Apostolus voluit. Multi enim voce dicunt, corde autem & factis negant. . AMBRos Nemo potest dicere Ne ho-
138쪽
Commentarius in Epist. ad Corintli. I. 7 I
sunt chari nata,spiritus idem. Et s. diuisiones diuersa opera, ministrationum sunt, idem autem Dominus. Et diuisiones operationum sunt, idem vero Deus, Pater, qui operatur omnia in omnibus. Unicuique autem datur tamen unicuique datur, manifestatio, manifestagratias iritus , ad utilitatem suam elproximorum. Alij quidem per eumdem spiritum datur 6. sermo fa-pi entiae de diuinis; alij autem sermo scientiae , de humilitate Christi secun dum eumdem spiritum: alteri fides, et i sine haesitation e consida eri quod precatur , in eodem spiritu: alij gratia sanitatum, curatio infirmorum in uno spiritu alij operatio virtutum , resuscitatio mortuorum . alij Prophetia, alij discretio spirituum , ut sciat di cernere quae cogitationes a Deo, quae m ttantur ἀDiabolo: alij genera linguarum , 8. alij interpretatio sermonum. 1x. Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus , diuidens singulis prout vult , hoc huic, ill disii, alij plus, alis minus. 9. Sicut enim corpus unum est,& membra habet multa, 1 o. omnia autem membra corporis cum sint multata, unum tamen corpus sunt: ita & Christus, id est, caput,'corpus, que est Ecclesiar Nos, inquit, membra Ecclesiar unum unius. Etenim in uno spiritu omnes nos misimus in unum corpus baptizati sumus, siue Iudaei, siue Geniatiles, siue serui, sime liberi: & omnes in uno spiritu potati sumus. Nam &
corpus non est unum membrum, sed multa. Licet, inquit, simus unum cor pus , non tamen omnes unum membrum; sicut est in corpore. ii. Si dixerit pes iminum fauorem existimarent in regula Christiana; depropter hoc argui se minime paterentur, sicut in simulacnris ; ostendit nullum beneficium esse humanum In eo, cum dicitur Dominus Iesus; sed magis donum Dei , qui dignatus est mysterium suum hominibus declarare.
3. Diuisiones ministrationum J Non est diuisa gratia per personas Patris, & Fiiij, &Spiritus sancti ; sed indiscreta unitatis natura, & trium unum opus intelligitur. Lib. ti. de 6. A U G v s T. Sermo sapientiae Inuenio Trin. CV. scriptum esse in Libro Iob, eodem sancto' loquente : Ecce pietas est sapientia; abstinere auton a malis scie4tia est. In hac differentia intelligedum est ad contemplationem sapientiam; ad actionem scientiam, pertinere. Pietatem quippe hoc loco , posuit'. diuti k. Cultum Dei; quae grirce dicitur Theose-bia. Nam hoc verbum habet ista sententia in codicibus Gnecis. Lib. ii e T. Alis discretio) Discretio sane difficil- ζῶ i , in lima, Cum malignus spiritus, quasi traquil -
, , lus agit; ac sit no vexatione aliqua corporis,
assumpto humano spirita dicit quod potest. Quando etiam vera dicit, δc utilia praedicat, transfigurans se in Angelum;
sicut scriptum est , velut Angelum lu
8. LAMI R. Alis interpretatio fremo m in
Sermones vocat, allegoricas prolationes, seu in dictionibus, seu in orationibus, qua
in Prophetis, dc Euangeliis ubi fere reperiuntur; quas qui interpretari sciunt, per gratiam sancti Spiritus , illam scientiam habent. Possumus pes sermones, mysticas etiam visiones intelligere; quales apparuere Pharaoni & Nabuchodonosor. Vnde & Ioseph dicit, quo fati remo Dei. Et in Daniele legitur : Dic somnium, interpretationem eius indicabimus. Et Rex
ait: Sermo recessit a me. Quas interpretari utrique diuino munere collatum est. Ait enim Ioseph : LAbsque me Dein respondebit prosera Pharaoni. Et Daniel : Ostendisi mihi, quae rogalumus te S quia sermonem regu aperuis i nobis. IX. AMBRO s. Haec autem omnia θ Quod superius trium personarum dicit, nunc per virum Spiritum sanctum dirigi profite- al. ' agi: tur. Vt quia unius naturae sunt ;& quod
unus operatur, operentur tres.
9. I ANFri. Sicut enim corpus unum est ,
A simili os endit quidem unu esse spiritu,& eius dona esse multiplicia: sicut unum est corpus, membra habens multa. Ponit autem Christum, id est, caput, & non compus quae est Ecclesia, pro spiritu quo illa sibi sunt coherentia.
Io. AVGus T. f Omnia autem membra ) Lo- Enarr. iii
quens de membris Christi; hoc est fideli o. bus, non ait; sic & membra Christi. Sed ib ,. Η 'hoc totum quod dixit Christum appellauit. Membra multa, unum corpus Christus; 'ergo 1imul omneS nos, cum capite
nostro, Christus. II. AMBRos. Si dixerit pes J Hoc est non posse eum , qui infirmus videtur inter se
139쪽
1 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
quoniam non sum manus , non sum de corpore e num ideo non est: de corporer fis quidam in Ecclesia non sint pri edicatores, non ideo non sunt de Ecclesia; sicut pes licet nonsit manus, non ideo non est de corpore. Et si dixerit auris quoniam non sum oculus , non sum de corpore : num ideo non est de cor-
odoratus ' asimili. Nunc autem posuit Deus membra, Vnumquodque eo rum iii corpore, sicut voluit 1 . Quod si essent omnia unum membrum, ibi corpus Θ Ergo non semi omnia corporis et num membrum , sed multa, visu msistat corpus ; sin essent omnia inum membrum, =non subsitieret corptis. Nunc autem multa qui Jem membra, unum autem Corpus, humanum corpus dicit,
quod nequit esse , nisi multis membris constet. Non potest autem per simile o- uendit Ecclesiae membra inuicem esse necessaria , ' ut non sint di ferentia in 13. f
oculus dicere manui opera tua non indigeo , aut iterum caput pedibus: non estis mihi neces Cari j. Sed multo magis quae Videntur m embra corporis infirmiora , Miliora esse , necessariora sunt e 16. & quae putamus igno
bil1 ora membra esse corporis , pudendas partes corporis dicit J his honorem
abundantiorem, honore istam , circumdamus 17. & qtine inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem vestimentorum habent. 18. Honesta autem nostra, et i oculi, nares, aures, nullius honoris mecti mentorum egente sed Deus temperauit corpus, ei, cui deerat abundantiorem tribuendo testimento
rum honorem, ut non sit schisma in corpore, sed id ipsum pro inuicem solli
cita sint membra. Et si quid patitur vuum membrUm, compatiuntur omnia inebra: siue gloriatur unum mebrum, cogaudent omnia me bra. IV. VOS
autemta. negari. tres, negare esse de corpore; quia non sum potenS.I2. Si totum corpus oculus) Id est, si omnes essent unius operis; quomodo impleretur reliqua necessitas corporis: cum con .stet multis ossiciis opus esse, ad gubernacula corpori S.I3. LANFR. Si totum corpus octilus) Nec debent , inquit, omnes in Ecclesia esse praedicatores : quia non decet totum corpus esse oculus; si enim hoc esset, iam non esset ipsum corpus; quia non esset auditus & caeterae partes corpori S.I4. AMBRO s. Quodsi essent omnia unum Manifestum est, quia si omnes unius fuissent dignitatis; non dicerentur membra,
xl. - idem neque corpuS: ideo quia variis membroque. rum officiis corpus gubernatur.
11. Oculus dicere manui) Hoc est , non potest potior dicere inferiori; non mihi
16. Et quae putamus J Despectis vel humilibus exhortatio necessaria est : per quam addatur illis honor , ut fiant uti
17. Et quae inhonesta sunt ) Nam solent
succincti vesticula tetrica , pede nudo in- Cedere. Cum ergo videantur contemptibiles , magis honori sunt, quia solent
vitam habere mundiorem. 18. Honesta autem nostraὶ Fratribus, in quibus studium peritiae, & conuersationis viget, & honestatis; nihil est quod a no. bis addatur. 19. I ANFR. Vos autem suJ Coaptat similitudines , quas superius dicit de corpore, ad hoc quod dixit: corpus unum est,
Cr membra multa. Conuenit hoc quod dicit : Vos autem sis corpis Christi, se membra de membro . Ad hoc quod dixit: Nunc autem posuit Deus membra , unumquodque
sicut voluit. Conuenit quod dixit ; Et quosdam quidem posuit in Ecclesia : primum solos, secundo Prophetas ; sicut Agabum, se duas filias Philippi ; tertιo Dociores , se . Ag hoc quod dixit : Si totum corpus esset oculus , ubi auditus p Conuenit hoc quo dixit: Numquid omnes Apostoli s Numquid omnes Propheta ξ Quod sectari debet charitate, uti in fine Epistolae ; si linguis, sec. concordet sic : feritamini igitur charitatem. Omne quod melius est , & excellentius aliis; sectari debemus: Charitas autem excellentior est aliis donis Spiritus sancti quod est excellentiorem viam , sec. Ergo,&c. Deinde ea sola sussicit ad beatitudinem, alia non sine illa. Quia neque loqui linguis , neque Prophetia , neque sesentia,
140쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. 1. j
mentia, neque fides, neque eleemosyna, cuabuntur: omne eniim imperfectum per neque martyrium sufficiunt ad beatitudi fecto superueniente , euacuatur : atquinem , sine charitate: charitas autem sola prophetia , & scientia sunt imperfecta, sufficit. Et hoc est quod dicit : raritas ergo euacuabuntur. Quod autem dicit: patiens est , sec. usque ad , numquam exci- cum essem Raruulin, probat onmne imperfe-dit. Nam vi scientia , & prophetia eua- ctum perfecto saperueniente euacuari.
autem estis corpus Christi, & ro. membra de membro. Et quosdam qui dem posuit Deus in Ecclesia primum Apostolos, 21. secundo Prophetas, ΣΣ. tertio Doctores, Epi copos, deinde virtutes, eos qui miracula faciunt, ex inde gratias curationum, eos qui infirmos curant, Opitulationes, quae in diue sue artibus, o ciis, industriis considerantur. 23. Gubernationes, minorum per- oonarum Praelationes, genera linguarum, variis linguis loquentes, interpretationes sermonum. Numquid omnes Apostoli 3 quo dam, inquit, po ut Anoctolos , nam cum ali reos, non omnespinuit Apostolos ,sic de reliquis. Numquid omnes Prophetae Numquid omnes Do tores 3 Numquid omnes virtutes Numquid omnes gratiam habent curationum 3 Numquid omnes linguis Ioquuntur' Nunquid omnes interpretantur 3 2 . a mulamini autem charismata meliora. Et adhuc excellentiorem quae superiiss dixerim) viam ad beatitudinem vobis demonstrabo.
1 o. Membra de membro ) Se vocat membrum quo, id est, a cuius praedicatione Corinthij, qui erant membra Christi, processerunt, vel Christum, qui Ecclesiae caput est.2I. AMBROS. secundo Prophetas) Prophe ras Intelligimus, futura dicentes, & scri
21. DTertio Doc res Doctores dicit, qui
APUT DECIMUM TERTIUM. SI linguis hominum loquar, es etiam Angelorum exaggeratio, J cha
ritatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans, non proficiens mihi, aut cymbalum tinniens. Et si habuero prophetiam , & nouerim mysteria omnia , & omnem scientiam : & si1 habuero omnem fidem , ita ut monteS tranSferam , de loco ad locum , charitatem autem non habuero, ni hil sum. Et si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, & si tradidero corpus meum ita ut ardeam , charitatem autem non habuero , nihil mihi prodest. Charitas patiens est, benigna est: charitas non aemulatur, non eam felicitas aliena contristat, non agit perperam, I. non inflatur , it is non eam extollit ιa saetici tri, non est ambitiosa, honoris, mel alienorum, non quaerit etiam quae sua sunt, non irritatur, non cogitat matu,non gaudet super iniquitate: congaudet aut e veritati, aequitati: omnia suffert, usserenda, L. Om-
litteris de lectionibus pueros imbuebant. 23. Gubernationes ) Sunt & gubernatores, qui spiritualibus gubernaculis docu
2 . LANFR. utamini chdrismata Corinthi j summopere desiderabant gratiam linguarum: sed hortatur eos Apostolus, ut meliora charismata desiderent, &maxime gratiam prophetandi. nec t. Λ VGus T. Non inflatur) Ιd est,' I 1 non priuata excellentia laetatur ;merito ergo non inflatur. 1. omnia credit ) Ipsa charitaS , quae De spitii. omnia credit , non omni spiritui credit. x lit. cap.