장음표시 사용
141쪽
B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
Dia credit, credenda, 3. omnia sperat , speranda , omnia sustinet, sistine da. 4. 3. Charitas nunquam excidit , id est, cadit, quia in hoc eculo est in futuro erit des, pes, c. in hoc eculo tantum , siue s. prophetiae euacuabuntur , siue linguae cessabunt , siue scientia destruetur. 7. Ex parte enim cognoscimus, & ex parte prophetamus. 8. Cum autem Venerit quod perfectum est , euacuabitur quod ex parte est. Transsumptio ad minus, quae tamen pro silmilisumit. Cum essem paruulus , loquebar ut paruulus , sapiebam ut paruulus, cogitabam ut paruulus. Quando aurem metus sum vir, euac uiti abieci a me, quae erant paruuli. Videmus nunc ad id quod dixit, ex parte prophetamus per speculum in aenigmate: 9. tunc autem facie, reuera, ad faciem. Nunc ad id quod dixit, ex parte cognoscimus cognosco ex parte tunc autem cognoscam , sicut & cognitus sum , tunc perfecit e cognoscam Deum, sicut cognitus sium ἀ Deo. Nunc autem, in hac muta tantum manent, fides, spes, charitas, tria haec: 1 o. maior autem horum, diuturnior, nam in se ituro, est charitas.
Deo. Quia non dictum est, omnibus credit. 3. Omnia uperat) Nam ideo tolerat omnia in praesenti vita: quia credit omnia defutura vita. Et suffert omnia quae hqc immittuntur : quia sperat omnia , quae ibi
promittuntur. Merito ergo numquam cadit. i. Ioan. ι. 4. Charitas nunquam Deus dilectio est;
Expos in X. manet, Deus in illo manet. Sit tibi domus Dei, esto domus Dei. Mane in Deo,& maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat : manes in Deo, ne cadas.
Quia sic de ipsa charitate Apostolus di
cit: Charitas numquam cadit. Quomodo cadit, quem continet Deus 3. LANFR. Charitas numquam recidit Id
est, cadit: quia & in hoc taculo est , Min futuro. Erit fides, & spes in hoc taculo
6. Prophetiae euacuabuntur In die iudici j 8c prophetia euacuabitur, & varietas linguarum cessabit, id scientia sue mundanarum rerum, siue ad quam dispositionem peruenitur, destruetur. . Ex parte enim j Quasi diceret : ideo prophetia euacuabitur & scientia destruetur ; quia ex parte sunt: omne aurem quod ex parte est, imperfectum est: omne autem quod imperfectum est, euacuabi
8. AvCusT. Cum venerit quod perfectum J Pe persee Cum venerit quod perfectum est; quod , b. ' ex parte est, destruetur; id est, non iam ex parte, sed ex toto erit : quia fidei &spei, i a res ipsa, no quae credatur & speretur, sed quae videatur, teneaturquo, suC- cedet. Charitas autem quae 8 his tribus 'l maior est , non auferatur, sed ' augeatur, bitur,&tii & impleatur , contemplata quod crede a plubi ur. bat, dc quod sperabat, indepta. 9. LANFR. Tunc autem cognoscam )Tunc cognoscam perfecte Deum, sicut cognitus sum a Deo; id est, perfect E. IO. Maior autem horum est charitas 3 Item ostendit meliorem esse charitatem, omnibus aliis donis 1 nam melior est fide spe & caeteris; est enim diuturnior; unde Zca precedentibus principalem concludit quaestionem dicens: Ergo quia melior est omnibus, sectamini charitatem.
EMO Sectamini ,fluderem habeatis charitatem , aemulamini spiritalia :desiderate spirituales gratias Spiritus sanciti, magis autem , quam ut linguis loquamini, ut prophetetis. Qui enim loquitur lingua ,scilicet auditoribus incognita, non hominibus loquitur, simplex bonum , ime enim solus intellitagit ) sed Deo : nemo enim audit , id eti , intelligit. 1. Spirita autem
X. Spiritus autem loquitur J Id est, intel- ligit; scut in Evangelio: eui habet aurei
142쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. i. ue
1. loquitur mysteria , nam qui prophetat , sibi , hominibus loquitur ad aedificationem, duplex bonum 3 & exhortationem, & consolationem. Qui loquitur lingua , aliis incognita , semetipsum aedificat ssi tamen intelli ut qui autem prophetat , Ecclesiam Dei aedificat. Volo autem omnes voscio qui linguis , non dico , inquit, quia nolim t linguis loquamini , sed quia malo H prophetetis , quod dupliciter prodest J 3. magis autem prophetare. Nanimaior est, maioris dignitatis , qui prophetat , quam qui loquitur linguis
mssi forte interpretetur, quid dixerit exponit, Vt Ecclesia sedificationem accipiat. Nunc autem, fratres, si venero ad vos linguis vobis incognitis loquens, quid vobis prodero, nisi vobis loquar, interpretetur, aut . in reuelatione,
aut 1. in scientia , aut ς. in prophetia, aut in docti in a 3 Tamen le riuum, et et ilicet similitudinem proferam J quae sine anima sunt vocem sonum dantia , siue tibia , transumptio ad simile ) siue cythara , nisi dis intactionem sonituum dederint, non proriunt ) quomodo scietur, id quod ca nitur, aut quod cytbarietatur λ nullatenus , ά ssimili. J Etenim si incertam vocem det tuba; quis parabit se ad bellum 3 non prodest, nemo enim ad bellum per eam praeparatur. Ita a simili J & vos per linguam, nisi interpretando mj-nifestum sermonem dederitis ; quomodo scietur id quod dicitur 3 Eritis
enim in aera, in vanum , loquentes. 7. Tam multa, ut puta genera lin marum sunt in hoc mundo & nihil , nullum genus lineuς , sine Voce , vocis proprietate, est. Si ergo assimili ) nesciero virtutem, intelligentiam vocis, ero ei, cui loquor, barbarus: non prodero ei cui loquor, & qui loquitur, mihi barbarus. Sic & vos, quoniam, quandoquidem, aemulatores estis spirituum, spiritualium donorum, ad redificationem Ecclesiae quaerite ut donis orituali bus adeptis abundetis. Et ideo, quia quaerendasunt dona quae proseunt, qui loquitur lingua , 8. oret Ut interpretetur. Nam si orem, loquar, lingua, spiritu S meuS, uox mea, Orat , id est, ego nulli pro uni , mens autem mea sine fructu est, id est, suene compuncsione, quia non intelligo quae lingua loquor. V. Quid ergo est 3 auandoquidem non pro um loquens lingua, non interpretans,
audiendi audiat. Icl esst, intelligat. Et in Apocalypsi : Qui habet aurem , audiat. r. s Loquitur In ipsa incognita lingua; Spiritus sanctus loquebatur nar steria : id est, allegorica verba, quae nemo intelligebat, nisii qui gratiam interpretandi ha
3. Magis autem prophetare Magis debetis appetere prophetare , quam loqui linguis : nam loqui lingua incognita sibi &aliis & loqui lingua cognita sibi ratarum; tertiam speciem loqui linguis ut alios docerent, non appetebant ipsi: primo unam speciem loqui lingua incognita sibi te aliis. Duplex bonum magis est appetendum , quam simplex: prophetare autem duplex bonum est: loqui vero lingua incognita sibi & aliis, simplex; quod est, qui enim loquitur lingua simplex bonum est , quia Deo loquitur: Deo tantum, non enim hominibus ; non enim intelligitur. Qtu vero prophetat, duplex bonum Acit; Deo enim loquitur, & hominibus. Et de alia specie, quae est, qui loquitur lingua, sibi tantum cognita, eadem sunt ar
. In r Hatione j Reuelatio est , qua per Spiritum sim cium, in quocumque t pore, aliquid subito indicatur. J. Inscientiaὶ Scientia est cognitio studio it industria comparata,
6. In prophetia in Prophetia de futuris
tantum, doctrina genuS omnium.
. Tam multa ut puta J Quasi diceret. Non est mirandum, si per linguam datur sermo non manifestus ; quia videlicet multa sunt genera , & nihil illorum est quod non habeat propriam & distinctam
8. Oret vi interpretetur j Id est intelligat ipsam linguam , & sic exponat. Plerumque enim Spiritus loquebatur per os hominis extranea lingua , & tamen homo non in telligebat ipsam linguam, aut in ip sa lingua mysteria prolata.
143쪽
6 B. Lans ranci ArchiepisCopi Cantuar.
esse debet quod sequitur scilicet, Orabo spiritu , id est, 'voce, orabo ct mente ut interpretari clam, Psallam spiritu, id est, 'voce , psallam & mente , ut interpreter. Caeterum si benedixeris , benedis fionem feceris, spiritur id est , sola oce, non intelle diu qui, quibus , supplet locum idiotae dicendo amen in sine
orationis 3 nemo. quomodo dicet, amen , super , per , tuam benedictionem 3 Quoniam , cum, quid dicas , nescit a nam tu quidem bene lingua incognita gratias agis, agendo, sed alter non aedificatur , alteri non prodes. Gratias ago Deo meo, quod omnium vestrum lingua loquor, nec ideo, inquit, dico aut mo- bis inuadeam, nam Deo gratias omnium linguis loquor. Sed tamen , in Ecclesia volo, malo, quinque verba sensu meo loqui , υt intelligam , interpretari maleam: ut & alios instruam : quam decem millia verborum in lingua tu cognita. Fratres, io . nolite pueri essici sensibus , magis appetendo linguis ,
quod parum prodest , quam prophetare, quod multum, sed malitia paruuli esto ter sensibus autem perfecti estote , non desiderantes genera linguarum. D. In lege scriptum est: 1Σ. Quoniam in aliis linguis, & labiis aliis loquar populo huic : & nec sic exaudient me, dicit Dominus. 13. Itaque linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus: prophetiae autem, non infidelibus,led fidelibus , confert prophetare , m loqui linguis y ses ex cogatione 33triusque
praefert prophetiam linguis. Si ergo , autem , conueniat uniuersa Ecclesia in unum,& omnes linguis incognitis loquantur, intrent autem idiotae: aut infideles: 1 . nonne dicent quod et os linguis incognitis loquentes insanitis '' Et dicent utique. Si autem omnes prophetent, intret autem quis infidelis, vel idiota, sit negare diuit quod dicitur ab eis, conuincitur ab omnibus, dijudicatur, id est cognoscitur vita eius per prophetiam ab omnibus: occulta enim cordis eius per Prophetiam manifesta fiunt, & ita cadens , se humilians, in faciem adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus in vobis sit. Quid ergo est, fratres ' ergo, fratres , cum tantae ditilitatis siu prophetia, desii deranda e I. Motan et eos ad fraternam aedificationem. Cum in Ecclesia conueniti S ,si. 13. Vnus
quisque vestrum alius hoc, alius illud ) psalmum hic habet, ille doctrinam habet, per gratiam Spiritus findit, haec omnia illi dabantur, J apocalypsin,
reuelationem, habet, linguam habet, interpretationem habet: omnia ad aetavox loquens incognita lingua benedicat Deum, vel cibum . vel aliquid huiusmodi; auditor idiota id est, audiens & non intelligens, nescit quando debeat respondere . amen ; aut Deo gratias: nec est qui suppleat locum responsionis eius; id est, qui vice illius respondeat, cum omnes ignΟ-rent verba loquentis. Io. Nolite pueri Id est, nolite puerilia desideria habere; non considerantes quid v tili tatis habeant ea quae desideratis. II. In lege enim ) Legis nomine, prophe tiam designat. Est autem hoc testimonium in Isaia , his verbis : In loquela enim lineua altera loquitur ad populum. M. Cui dita 8 Cui dixit hoc : requiescere facile tissum o
xit: haec est hoc ut meum restieerium: is noluerunt au
te lallum. Ir. QAoniam in aliis J Item probat prophetiam , magis esse appetendam quam loqui linguis. Prophetia enim bonum est duplex: loqui vero lingua, sina-plex ; istud namque tantum essi signum credendi infidelibus , sed & fidelibus signum est , ut bene Operentur : Echoc praemissa legis auctoritate confir
13. AMBROS. Itaque linguae Hoc est,
in velamine linguae incognitae, obscurati sunt sermones Dei; ne videantur a perfidis. Cum autem audiantur incognitae
linguae, signum sit, quia propter perfidiam factitam est ; ne audientes intelligant. Vnde in Isaya: Vade, se dic populo huic: auxeaudietis, senon intestigetis. I . t Nonne dicent quod ὶ Manifestum est si omnes diuersis linguis io multus fit quidam in coetu frenesin- patientibus. Is LANFR qui quem strum J Sic te P Η 'gendum, & subaudien Jum est. Vnusquis que vestrum, alius psalmum habet, alius
quantur , tu populi, quasi al. 'incon
144쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. I.
dificationem proximorum fiant. 16. 17. Sive lingua incognita quis loquitur,
secundum duos , aut ut multum tres, cum duobus loquatur , aut tribus, non
omnibus , & per partes .moti, & unus quod alter lingua loquitur incognita, interpretetur. 18. Si autem non fuerit interpres, taceat in Ecclesia, coram aliis. 19. Sibi autem loquatur, & Deo. Prophetae autem duo, aut tres dicant,
plebs diuidebatur, muni parti us Propheta, g altim alii loquebatur j & ceteri dijudicent, aiιdiantur. Σo.Qus d si alij reuelatu fuerit seὰenti,prior taceat. Potestis enim hoc modo omnes per singulas prophetare. Vt omnes prophetare di sucant, & omnes exhortentur , admoneantur: & 21. Spiritus prophetarii prophetiς subiecti sunt vel subiectus est. ΣΣ. Non enim est diiuentionis Deus, sed pacis: sicut & in omnibus Ecclesiis Sanctorum doceo. Viri quid emprophetent , ut dictum. Mulieres autem in Ecclesiis taceant : non enim permittitur eis loqui, sed subditas esse, miris, quod non esset , i predicarent, sicut& Σ3. lex dicit. Si quid autem volunt discere, domi non in Eccloi a viros suos interrogent. Turpe est enim mulieri loqui in Ecclesia. Σ . An a vobis verbum Dei processit ' ut propter hoc noua ineatis ' Aut in vos solos peruenit ' Si quis videtur Propheta esse, et s. aut spiritualis, cognoscat quescribo vobis, th;c euidenter ostendit, di cilia esse verbasuarum epistolarum, ad quas exponendas, Prophetas, sapientes inuitat ) quia Domini sunt mandata. 26. Si quis autem hyc m alia Dei mandata ignorat, Pel negligit, 27. igno-
doctrinam & sic caetera habet; per gratiam sancti Spiritus haec omnia illis daban
6. AMARO s. Sive lingua Hoc est duo vel tres non plus linguis loquantur; sed singuli, non mul omnes, ne insanire vi
deantur. Ideo autem Vt multum treS, ne
occuparent diem linguis loquentes interpretes eorum , non haberent propheta: tempus differendi. 17. I ANFR. Sive lingua Si lingua incognita aliquis loquitur vestrum; non loquatur in audientiam omnium, sed apud duos vel tres loquatur, & per partes ; id est, intercise,ut facilius possit 1ntelligi, cum ex
18. Si autem non fueris interpres ) Hic aperte ostendit, quia saepe loquebatur aliquis incognita lingua; quam, vel in qua, prolata mysteria, nec ipse intelligebat. I9. Sibi autem loquatur) Ιdest, in corde suo loquatur Deum laudans vel depre
eto. uo 1 alij) Si dum duo vel tres Prophetς loquuntur, alicui eorum qui sedent,&auscultant, aliquid reuelatum fuerit; prior Propheta qui loquebatur, taceat, &permittatur huic loqui. χΙ. Spiritus prophetarum ) Pluraliter dicit Spiritus , propter multitudinem Prophetarum : cum sit unus Spiritus, qui replet eos, qui subiectus Prophetis dicitur,
quia eos extra voluntatem Corum , ne
loqui, nec tacere compellit. Et est rei ponsio quasi aliquis diceret: an prior Propheta potest tacere, cum vult, id est, an singuli possint prophetare , cum eis aliquid
21. Non enim dissension Dissensionis spiritus essent, si omnes quoS repleret, loqui simul compelleret. 13. Lex dicit In Genesi dicit Deus ad mulierem : Sub viri potestate eris , G- ipse
et . Ana vobis verbum Hic datur intelligi quaedam , quae superius redarguit Corinthios fecisse , atque ideo reprehendit eos dicens non debere eos aliquid nouiter inire , segpotius exemplis aliarum Eccle siarum vivere: quia verbum Dei ab illis non processit quod si processisset, tolerabile esset, si aliquid nouum fecissent. et S. AMBROS. Spiritualis cognoscat Hic tangit Apostolos falsos, qui non diuina, sed terrena docebant.16. Si quis ignorat, tenorabitur Recte, quia qui nescit Dei esse, quae loquitur Apostolus, a Domino ignorabitur. 26. AvGusT Si quis autem ignorat Ne- Epist. 1oiquaquam ut scribis, qui ignorat, ignora μ' bitur. De hac re dicit Apostolus, tamquam ista poena ille plectendus sit, qui non valet intelligentia sic discernere ineffabi lem Trinitatis unitatem, sicut discernitur in animo nostro memoria, intellectus, voluntas. Aliunde dicebat hoc Aposto lus t lege , & videbis ' ea quae loquebatur, al. - quod quae fidem vel mores multorum aedifi- '
145쪽
8 B. Lan franci Archiepisse Opi Cantilar.
a abitur. Itaque frit tres aemulamini prophetare : quia duplex bonum eti & loqui linguis nolite prohibere. Omnia autem honeste , ut diari loquantur, mulieres taceant, & secundum ordinem, alter prius, alter posterius, nou omnessiimul loquantur, fiant an vo;is , et a vobis.
carent, non quae ViX ad paucorum, eamque exiguam , 'Uantulacumque in hac vita, de re tanta esse potest,intelligentiam peruenirent. Id est, ut linguis prophetia proponer tur. Ibidem. 27. Ignorabitur J Multi in Christi cruce gloriantes, de ab eadem via non recedentes, etiam qui ista quae subtilissime disse-
1. Iotuin autem vobis facio, Fratres, Euangelium , qclod praedicaui vobis, quod & essectus J accepistis, in quo & statis, per quod &saluamini, qua ratione praedicauerim vobis, si tenetis, nisi frustra credidi stis, nisi ad mortemprydestinati estis. Tradidi enim vobis in primis, Euange lium quod notum feci, quod & accepi: quoniam Christus mortuus est pro peccatis nostris non uis secundum scripturas : & quia sepultus est , & quia resurrexit tertia die, secundum scripturas: & quia visus est Cephae & post hoc Discipulis undecim deinde visus est plusquam quingentis fratribus si mul : de hac apparitione ,- ubsequenti nihil ab Euangelistis dicitur ex quibus multi manent usque adhuc, quidam autem dormierunt: a. deinde visus est Iacobo: deinde Apostolis omnibus e nouissime autem omnium 3. tamquam abortivo , visus est & mini. quasi abortivum se Pocat, quia coactus est ad Deum conuerti , sicut abortivus cogitur nasci in . Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus, quoniam persecutus sum Ecclesiam Dei. Gratia autem Dei sum id quod sum , & gratia eius in me vacua non fuit, ut nonstructificarem, sed abundantius f a reprobatJ illis omnibus laboraui: non ego autem, sed gratia Dei mecum: siue enim, autem , ego, siue illi sic praedicauimus , Christum mortuum resurrex se, de sic credidistis. Si autem Christus vere praedicatur quod resurrexit a mortuis , quomodo quidam dicunt in vobis , quoniam resurrectio άgenere )mortuorum non est Θ Si autem resurrectio mortuorum non est : nequeruntur, ignorant, quia non perit unUS de al est pusillis pro quibus mortuus est, ad ec dem perueniunt a ternitatem,veritatem,chari ratem : id est, ad stabilem certam , plena que felicitatem. V ,1 manentibus, videntibus, amantibus, sint cuncta perpetua.
1. ANFR. Notum autem vobis , sec. I Dubitantibus Corinthiis de resur rectione mortuorum , probat Apostolus multis argumentis eam reuera esse futura, recolens quod illis priedicauerat; quibus euidenter apparet de resurrectione dubitandum non esse.
2. A vG v s Τ. Nouissim e autem j Sed hic '' 'iam coelo , post non paruunt tempus
Ascensonis suae. 3. AMBROS. Tamquam abortivo J Apparuit illi primum de coelo; post oranti intemplo. Abortivum se vocat; quia extra tempus natus in Christo, apostolatum accepit; in coelo Domino recepto - in cum
. Ego enim Humiliat se , & temporis causam in se ascribit.
146쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l.
Christus resurrexit. Si autem Christus non resurrexit , s. inanis est ergo praedicatio nostra, inanis est & fides vestra. Inuenimur autem & falsi te-ifes Dei: quoniam testimonium diximus aduersu S Deum, quod suscitauerit Christum ; quem non suscitauit, si mortui non resurgunt. Rel onsio. Nam c. si mortui non resurgunt , neque Christus resurrexit. Quod si Christus non resurrexit, 7. vana est fides vestra , adhuc enim estis in pec
catis vestris. Ergo asimili J & qui dormierunt in Christo , perierunt. Si
in hac vita tantum in Chris hosperantes sumus, 8. miserabiliores sumus omnibus hominibus. allumptio ) Nunc autem 9. Christus resurrexit a mortuis primitiae dormientium, nam primus resurrexit, quoniam quidem per hominem mors, & per hominem resurrectio mortuorum. Et sicut exponit in Adam omnes moriuntur , ita & 1 o. in Christo omnes vivificabuntur.
11. Unusquisque autem in suo ordine, primitiae Christus: deinde ij qui sunt Christi, resurrecturi sunt abj , sed horum tantum mentionem facit propter Christianam dignitatem) o. qui in aduentu, DIIo, vel faciendo , eius credita
aenis es ergo J Ad detrimentum eorum proficere asserit, si crediderint quod futurum non est; & pudoris est, ut aliquis
profiteatur hoc credidisse , quod falsum
est: & verecundiam illis incutit, & labores illorum dicit infructuosos , quod nemo utique de se patitur audire ; ut videntes hoc esse contra s e, reuertantur ad fidem pristinam.
Lib. i. de 6. AUGUST. Si mortui ) Sunt ver e con-DOct Chr. nexiones ratiocinationis; falsas habentes sententias, qua consequuntur errorem illius, cum quo agitur: quae tamen ad hoc inferuntur a bono, & docto homine; ut in
,1 ebiis, his erubescenS ille, cuius errorem - con quuntur. sequitur , Cum dem relinquat errorem ;quia si in eodem manere voluerit; necesse etiam ut illa quae damnat, tenere coga
7. LANFR. Vana es fides in Fidem dicit
qua credebant peccata sibi esse dimissa per fidem resiurrectionis Christi. Quoanon est, si Christus non resurrexit. 8. AMBRO s. Miserabiliores sumin J Increduli enim vel hac vita fruuntur. '. LANFR. Christus resurrexit) Probat Apostolus mortuos esse resurrecturos. Si, inquit, Christus resurrexit; &mortui resurgent. Sed Christus resurrexit, nam scripturae dicunt. Item quia resurreXit, nam visus est , postquam resurrexit, Cephae,&aliis. Idem iterum, resurreXit quia vos eum resurrexisse credidistis. Quasi di
cerent: credidimus,sed non te praedicantet
QuV cura, inquit, siue o, siue illi praedi- Caslent,vos credidistis e si resurrexisse. Et hoc est quod dicit: siue enim ego, siue illi sic praedicamus & sc credidistis. Item ipsum: Si Christus reuera praedicatur quia resurrexit, tunc vere surrexit; & si resu rexit a simili resurrectio mortuorum est: quod si est , quomodo quidam dicunt, O c. dc sic non debetis dicere resurrectionem
Contenderet quis. Non est, inquit, resurrectio mortuoru. Et Apostolus: Si non est resurrectio mortuorum, id est, si nullus mortuoru a toto surrexit, neq; Christus, quem surrexisse credidistis. Et ex eodem
sequitur , vanam esse Apostoli praedicationem, Vanam esse eorum fidem. Et si Christus non resurrexit ) falsi testes Dei sumus: quod a scriptura sic probat: Quoniam , inquit , falsum testimonium diximus aduersum Deum et Nam istud, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit, si mortui non resurgunt. Quare hoc dicis Θ Nam ita, inquit, in re est, quod si mortui non resurgunt, neque Christus; vana est fides nostra, id est, non sunt vobis remissa peccata: adhuc enim estis in peccatis vestris. Et si vos estis in peccatis , & qui ante vos fuerunt, in peccatiS mortui sunt ;&si in peccatis mortui sunt, utique perierunt. Principalis assumptio Nunc autem Christus resurrexit, ergo non est vana praedicatio nostra, nec fides vestra. Et sic de omnibus concludendum. io. AvcvsT. In Christo omnes ) Omnes r hoc si,
qui renati sunt per Christum. Miag Ioan.
II. I ANFR. Vnusqui que in sto ordine In suo ordine dicit, vel quia Christus primus resurrexit , deinde resurrecturi sunt caeteri. Vel quia martyr, Ut martyrue pastores , ut pastores, & caeteri in hunc mo
dum. Et sic intelligitur in suo ordine, &in sua dignitate. Deinde hi resurrecturi, & alij ; sed horum tantum mentionem facit , propter Christianam dignitatem.
ir. ui in aduentu j Qui credunt eum
147쪽
8 o B. Lant ranci Archiepiscopi Cantuar.
derunt. 13. Deinde finis erit, 1 . 11. 16. cum tradiderit regnum , id est, iis quibus regnauit, Deo, & Patri, I p. i8. cum euacuaverit Omnem princi tum Lemonum , & potestatem, & Virtutem. Oportet autem illum regnare , 19. donec ponat omnes inimicos sub pedibus eius. ΣΟ. Nouis lima autem inimica des metur a Chri to mors Ostendit Christum habere potentiam mortis dectruens e , dicens omnia esse sub eius potentia ) omnia enim subiecit sub pedibus eius. Cum autem dicat; P almus ocitauus : omnia subiecta sunt ei, sine dubio , praeter eum , patrem , qui subiecit ei omnia. Cum autem subiecta fuerint illi omnia e 11. tunc & ipse filius subiectus erit et , Patri fecundum humanitatem , mel Christo , qui subiecit sibi omnia , 11. ut sit Deus omnia in omnibus , Ut sit Deus plenitudo omnis gaudi j in singulis. Σ3.
Alioquin si mortui non resurgunt quid faciet quid erit his, qui baptizatur 2 .
aduenisse propter redimendos peccatores: & aduenturum propter infideles tu dicandos, & fide es remunerandos. Lib 83. qu. I 3. AUGUST. Dein sinis) Ipse scilieet fi
qu.6'. t. . nis est, ut sit ipse Deus omnia in omnibus.
Aliter enim dicitur finis, qui pertinet ad consummationem, aliter qui pertinet ad
consumptionem : Et aliter enim tunica finitur tegendo; & aliter cibus, comeden do. Deus autem omnia in omnibus dicitur, ut nemo eorum qui ei cohaerent, amet aduersus eum suam propriam voluntatem : manifestumque sit omnibus, quod idem Apostolus alio loco dicit: ciuia augem habes, quod non accepisti Lib. 1. de I . um reciderit J Ita dictum est, cum
Trin. cap. y tradiderit regnum Deo de Patri: ac si di αλ. x ceretur. Tradet regnum Patri, Dominus
Jesus Christus; non se inde separato, nec Patre, nec Spiritu sancto; quoniam perducere credentes ad contemplationem
Dei, qui digni habebuntur, perduci ad fidem, ad spem: id est, ad ipsam visionem
qua perducens ductus est, regnum tradere Deo & Patri. Is . A MBRO s. Cum trajiderii) Nemo dubitet filium regnaturum semper cum Patre , hoc est enim regnum tradere Deo S Patri, offendere ipsum esse, eX quo omnis paternitas in coelo ic in terra nomina
36. I ANFR. Cum tradiderit J Tradet Christus regnum; id est , in quos ipse regnauit, Deo in fine saeculi cum ostenderit Ecclesiam, sua SI seruorum suorum praedicatione ad Deum conuersiam. Ibi d. c. g. IT. AUGUST. Cum euacuaverit Ιd est, ut
al. non. st non necessaria dispensatio similitudinuper Angelicos Principatus.18. I ANFR. Cum euacuaverit J Vel euacuabit Christus in fine saeculi , omnem daemonum principatum & potestatem: quia ultra non habebunt potestatem ten-
tandi, & intentationem inducendi seruos Dei. I9. Donec ponat omnes ) Ponet Christus Omnes inimicos suos ante diem iudici j sub pedibus suis: quia alios ad fidem conuer tet; alios inferni claustris tradet, non vltra sibi, vel eruis contradicturos. Regnabit autem & postea, sed de hoc tempore ambiguum este poterat. χo. Nouissime autem In nouissimo die
destruetur mors: quia nec homines vltra peccabunt ue nec ulla corpora ultra mo
2I. Aucius T. Tunc ipse tim) Manifestum Lib. est ergo hoc secundum susceptionem ho 'P miliis dictum. - Cum autem ei omnia sub PRR'Qiecta fuerint, tunc & ipse filius subiectus erit ei, qui sibi subiecit omnia; non quasi modo non ita sit, sed manifestum erit. 11. Vt sit Deus omnia ) Ouid enim aliud ZΤ'
ipsi erunt mihi plebs ; nisi ego ero , unde satientur Z Ego ero , quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, de vita, S salus, o victus, & copia , dc gloria, & honor , & pax, & omnia bona. 23. AMBRO s. Alioquin quid faciunt Exemplo hoc , non factum illorum probat: sed fixam fidem in resurrectione ostendit. 14. LANFR. Pro mortuis) Pro mortuis dicit peccatis mortuos agentibus: sicut ad Hebraeos: fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis. Dicit ergo, si non est resurrectio mortuorum, quid facient, qui per remissionem peccatorum suorii baptigantur in memoriam mortis &resurrectionis Christi putantes quia & ipsi resurrecturi sint'Abnegaturi enim sui baptismu, 5 mutaturi fidem , quod sacrilegum est. A quibusdam dicitur, Sc scriptum reperitur; fuisse quosdam imperitos, qui bapti
Zarentur pro his, qui de hac vita sine baptismo
148쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. I. 81
. pro mortuis , si omnino mortui non resurgunt λ 26. 27. Vt quid &baptizantur pro illis ' peccatis silicet. Vt quid & nos periclitamur omni hora Θ exponit quomodo periclitetur. Quotidie morior per vestram gloriam fratres , quam habeo in Christo Iesu Domino nostro. 28. 29. Si secundum
hominem 3 ad bestias pugnaui Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non re
surgunt 3 fronia. Manducemus, & bibamus, si mortui non resurgunto cras enim moriemur. 3 . Nolite seduci , corrumpunt mores bonos colloquia mala. Evigilate iusti, & nolite peccarer 3 r. ignorantiam enim Dei quidam habent, 32. ad reuerentiam , ad et erecundiam , vobis loquor. Sed dicet aliquis e quomodo resurgunt mortui ' Qualiue corpore venient λ άssimili ostendit corpora hominum immortalia resurrectura, incorruptibilia cum sepeliantur corruptibilia. in Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. Et quod seminas , non corpus quod futurum est , seminas , sed nudam granum, Ut pura tritici, aut alicuius caeterorum. Deus autem dat illi corpus sicut vult : 33. & unicuique seminum proprium corpus. Indu-Ectio J 34. 33. Non omnis caro octendit dignitates corporum resurgentium dis fas fore, pro meritorum cilicet diuersa qualitate j eadem caro : sed alia qui dem hominum, a re probat si a V ero pecorum, alia volucrum, alia autem piscium. Et corpora coelestia, i, luna, & corpora terres tia, sei licetiunt: sed alia quidem coelestium gloria, alia autem terrestrium. Alia claritas solis, alia claritas lunae , & alia claritas stellarum. Stella enim a stella differt in
claritate: digberens , inquit, claritas Hellarum, quia per eam differt sella Uel-
tismo commigrabantur: putantes quia ratis eorum baptismus prodesse posset his, qui sine baptisino moriebantur: δ ob hoc esse dictum: rei facient, qui baptizantur pro mortuis ' Sed non est credendum ab auctoritate stultorum voluisse Apostolum probare, quod tantopere apud plurimos
23. Pro mortuis ) Pro mortuis, id est , quasi mortuus. Baptismus enim figura est mortis. Nihil valet in baptismo figura
mortis, & resurrectionis ueniti futura esset, post mortem, vera Corporum resurrectio. Sed non est inanis in Ecclesia, constitutio talis.
idem. Si inquit , mortui non resurgunt quid facien t qui baptigantur pro mortuis'
id est, nihil prodest baptizari, ut sit idem
quod dicitur postea, si omnino mortui non resurgunt, ut quid baptigantur pro illis vel ita: si nulli mortui resurgunt, nec baptizati mortui ; & si baptizati mortui non resurgunt, ut quid baptigantur 3 Item si mortui non resurgunt, Vt quid & nos periclitamur omni hora λ id est, frustra patimur quotidie pericula in spe resurrectionis. Item si mortui non resurgunt quid
mihi prodest , quod pugnaui contra bestias Ephesii quantum homo potest ξ nihil. 27. AMBRos. Vt quid , nos) Dicendo dc
nos , discrevit personas s ostendens non catholicos esse , qui pro mortuis baptiza
18. Si secundum hominem ) Id est, secundum humanum sensum; qui, ut caro iam resoluta, reformetur ad vitam , minime credit.
19. LANFR. Si secundum hominem j Id est, secundum quod homo ferre potest. Ad bejfias, id est, contra bestiales homines , Ephesii haec disputatio. num & verborum intelligenda est. 3o. Nolite seduci in Nolite acquiescere
malis colloquiis persuadentium vobis resurrectionem non esse futuram; ipsa enim mala colloquia mores bonos corrumpent, quod ibidem a genere probatur.3 i. ignorantiam enim ) Quasi diceret. Moneo vos vigilare, & non peccare; ne imitemini eos qui ignorant Deum. 32. Ad reuerentIam Ad hoc, inquit, loquor vobis e, ut verecundiam habeatis, &vitam vestram in melius corrigatiS. 33. AMBRos. Et unicuique feminum Exemplum melioratae resurrectionis, non amisi substantiae. 3 . Non omnis caro J Quemadmodum ex una impensa diuersa animantium caro est: ita unius carnis homines diuersi erunt dignitate in resurrectione.
nibus iste sensus est. Si genera carnis cum ς''
149쪽
Sr B. Lant ranci Archiepiscopi Cantuar.
sint cuncta mortalias differunt tamen in-rer se pro diuersistatibus animantium: SI si corpora cum snt omnia visibilia , dis ferunt tamen , pro diuersitatibus locorum. Vnde alia est coelestium gloria, alia terrestrium . & si in locis sutaimibus cum sint contra coelestia, di Ferunt etiam 8 ipsae claritates luminum; non mirum est, quod in resurrectione mortuorum dista bit gloria meritorum.
D. Ab essectu sic &resurrectio mortuorum, scilicet disseri non olum in claritate meritorum, sed etiam corporum. 36. Seminatur in corruptione , id esti, moritur oesepelitur corruptibile , surget in incorruptione , incorruptibile. Se minatar in ignobilitate, ignobile, surget in gloria, gloriosum. Seminatur in infirmitate , infirmum, surget in Pirtute, forte. 37. 38. Seminatur corpus animale, surget corpus spuitale. 39. o. Si est corpus animale, est & spiritale t xl. sicut scriptum est, 41. factus est primus homo Adam in animam viventem , mi talem , 42. nouissimus Adam in spiritum vivificantem.
3. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale deinde quod spi
ritale. Primus homo de terra, terrenus: secundus homo de coelo, coelestis. - . Qualis terrenus , taleS & terreni : Ase imitatores peccando & qualis coelestis, tales & coelestes, Christi imitatores. 41. Igitur, sicut portauimus imaginem terreni, portemus & imaginem coelestis , Hoc autem , ut Chri sum imitemur , dico , fratres , quia 4 6. 47. caro , & sanguis, sui corporis appetitui liuentes , regnum Dei possidere non possunt e neque corruptio,
36. LANFR. Seminatur, sec. Nullum corruptibile incorruptelam possidebit ;sed caro & sanguis, id est carnaliter viventes sunt corruptibiles, & regnum Dei incorruptela : ergo isti non possidebunt ita
lud. 37. AMBROS. seminatur corpus animale Animale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat. Spirituale, cum nihil horum indiget conuersum invitam. 38. LANFR. Seminatur corpus animale , Essentia illa , qua humanum corpus Vivificatur : ex qua sui parte vivificat, & terrena appetit, anima dicitur. Ex qua autem sui parte, ratione utitur, & Deum diueligit; rationalis appellatur. Hinc dicitur, seminatur in terra corpus animale, id est, corruptibile,quod terrena appetebat, sur-xet corpus spirituale, id est, voluntatem spiritus per omnia faciens; neque spiritui jesistenS. Ibidem. 39. AvGusT. Si est corpus in Intelligitur ergo corpus animale dici simile caeteris animalibus, propter mortis dissolutionem dc corruptionem, quae quotidie cibo refi-
COm- citur, dc postea separata, animantis com-
RSς pago dissoluitur. O. LANFR. Si est corpus animale) Cum dicitur corpus, frustra adderetur animale, nisi esset aliud corpus spiritale, ad cuius
discrepantiam vocaretur animale.
H. Sicut scriptum Deest assumptio, si
est corpus animale, & hanc probat. i. Factus primus homo) Habuit primus homo animam vitalem, & spiritualem, id est,ravionalem: secundum quam Adam,&qui ex eo orti sunt, victuri erant. r. Nouissimus dam ὶ Habuit noui si simus Adam, id est, Christus, animam vitalem & spiritualem: sed illius tantum partis mentionem facit: secundum quam ipse Christus, & imitatores eiuS, magis victuri erant. Nec hoc in Genesi scriptum repe ritur; sed ab Apostolo , superiori sententiae additur. 3 Sed non prius quo J Id est, prius terrena appetentium, postea fuit corpus spiritaliter viventium. 6. AvGvsΤ. ualis terrenus) Quid est qualis terrenus, tales terrent; nisi mortales ex mortali ' Et quid est qualis cinlesti S,
tales coelestes; nisi immortales per im- mortωle in mortalitatem
ψ . LANFR. Igitur sicut portauimus Id est , sicut exemplo Adae, terrena dileximus, ita exemplo Christi, coelestia diliga
46. Caro se anguis) Caro & sanguis est
humanum & corruptibile corpus. Et est sensus, qui secundum appetitum sui corporis vixerit, regnum Dei possidere non
7. Avcvs T. Caro se sanguis) Et ne Ibidem: quisquam putaret secundum substantiam
150쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 83
incorruptelam possidebit. Ecce mysterium , id est , secretum , quod ante nρ ciebamus, vobis dico : Omnes quidem resurgemus, 8. sed non omnes iumelius immutabimur. 2 omodo Z IIa momento, in ictu oculi, 49. inno uissima tuba resurgemus: canet enim tuba so. & mortui resurgent incorrupti , cum integri tate membrorum, de nos iusti in melius immutabimur. a parte. Oportet enim corruptibile hoc meum corpus induere incorruptionem, & mortale hoc induere immortalitatem. Cum aurem mortale hoc induerit ina mortalitatem , tunc fiet, adimplebitur, sermo , qui scriptas esst, in Osee 13. 31. Absorpta est mors, concupiscentia peccati, in , cum, victoria: 1Σ. Vbi et mors victoria tua λ quam solebas habere in his, qui tibi obedierunt. Vbi est mo sstimulus tuus ' destruditam es. 33. 1 . Stimulus autem mortis peccatum est: 31. virtus Vero peccati, sat mentum peccati, quia augetur peccatum per pr.euaricationem legis j lex. Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam per Dominum nostrum Iesum Christum. Itaque, Fratres mei dilecti, quia incora rvtibiles resurgemus, stabiles in fide estote , & immobiles : abundantes in opere Domini semper , scientes quod labor v ester non est inanis in Domino, ins de Domini, vel Dipita sinatione Domini. carnis hoc Apostolum diffinisse , aperuit
quid diceret subiungendo , neque corruat ineos pilo incorruptelam possidebit.
ruptione. Sed non omnes immutabimur Hane
immutationem Vtrum In melius, an in de-
deterius intelligi voluerit, inferiora de
49. AMBROS. In nouis ima tuba in Quia non semel cum illo pugnatum est, quia in Antichristo victus est: & hoc loco nouissime aduersus illum pugnabitur , ut iam
mittatur in gehennam. idem. JO. AVGV T. Et mortui resurgent 2 Quid sibi vult ergo distinctio: Et mortui resurgent incorrupti; se nos immutabimur . nisi quia omnes incorrupti resurgent f Sed ex his etiam iusti immutabuntur in illam incorruptelam cui omnino nulla noce-δ ea. re possit corruptio : ac per hoc , qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum; se tamen corrumpendi dolore poena
I. LANFR. Absorpta es mors ) In finetaculi absorpta erit mors & animae , &corporis in victoria : quia victis in carne seruorum Dei concupiscentiis omnibus; nec ipsi, nec aliquid ultra morietur. Est autem hoc testimonium in usitata transsa tione Osee, sic scriptum : Ero morsitia, O
mors l quod idem significat. Ipse enim vincit, qui fidelibus suis vincendi tribuit
1. AMBRos. Vbi est mors vi toria tua λ Insultantis etenim verba sunt. 3. AvGUST. Stimulus mortis in Quo mors
acta est, non quem mors fecit. Peccato & remisi .c enim morimur , non morte peccamus. U- x. T.
Sic itaque dictum est : Aculeus mortis quomodo lignum vita: Θ Non quod hominis vitam faceret; sed quo vita hominis al. vita. fieret. Et quomodo lignum scientiae, per quo scientia fieret hominis ,, non quod per suam scientiam fecerit homo. 3 . LANFR. Stimulus mortis: Probat mortis stimulum esse destructum. Stimulus, inquit , morti S peccatum est; hoc autem destructum est. Probat, nam per victoriam est destructum, quam dedit nobis Deus per Dominum nostrum Iesum Christum sprius a pari: posterius ά parte) Nonne per legem destructum est peccatum non lex fuit augmentum peccati, non f nam destructio. 11. ΑvousT. Virtus veropeccati lex) Quo- Lib. de ρερ niam lex prohibendo auget peccati cu*ditatem , nisi diffundat spiritus charita