장음표시 사용
151쪽
84 B. Lans ranci Archsepiscopi Cantuar.
i. E collectis autem , quae fiunt in sanctos, sicut ordinaui Ecclesiis Galatiae, ita & vos facite. Per unam α. Sabbathi ita silicet unus quisque vestrum apud se seponat , recondens quod ei bene, quantiιm sibi, placuerit: Vt non, cum venero, tunc collectae hant scilice ac Ioset. Cum autem praesens fuero, quos probaueritis per epistolas, cum epi solis, hos mittam perferre gratiam vestram, gratis data a obis , sancitis qui ount in Hierusalem. Quod si dignum fuerit, tanta sit collectio , Ut & ego eam, mecum ibunt. Veniant autem ad VOS, cum Macedoniam pertransiero: nam Macedoniam pertransibo. Apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hyemabo: v t vos me deducatis quocumque iero. Nolo enim vos modo in tran si tu , transeundo , videre , spero enim me aliquantulum temporis manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi usque ad Pen- hi, tecosten. 3. Ostium enim mihi Ruio quare Ephesi tantopere permansium, sit xς-- ῆς, apertum est magnum, & euidens: & aduersarii multi, qui nolentes credere conantur impedire. Si autem Venerit Timotheus , Videte ut sine timore a falsis fratribus sit apud vos opus enim Domini operatur, praedicator est , sicut & ego. Ne quis ergo illum spernat: quia praedicator est: deducite autem illum in pace , ut veniat ad me : expecto enim illum cum fratribus. De Apollo autem fratre vobis notum facto , quoniam multum rogaui eum ut veniret ad vos cum fratribus: & utique non fuit Voluntas Vt nunc veniret : veniet autem , cum ei vacuum fuerit. Vigilate , state in fide , virili ter agite , & confortamini : omnia vestra in charitate fiant. 4. Obsecro autem vos fratres, 1. nostis domum Stephanae, & Fortunati, & Achaici quoniam sunt primitiae A chaiae, prius crediderunt, & in ministerium sanctorum ordinauerunt seipsos : ut & vos subditi sitis elusinodi, & omni coope ranti, & laboranti. Gaudeo autem in praesentia, id ea, quia vobiscum sunt, Stephanse, dc Fortunati, & Achaici: quoniam id quod vobis deerat, ipsi suppleuerunt refecerunt enim & meum spiritum, & vestrum, mihi mini strando prius,'nunc uos exhortando. Cognoscite, imitamini, ergo qui eius modi sunt. Salutant vos Ecclesiae Assiae. Salutant vos in Domino multum, Aquila , mr, eu Priscilla, uxor, cum domestica sua Ecclesia, id est, familia apud quos & hospitor. Salutant vos omnes fratres. Salutate inuicem in
Lib. i. te VGVST. De cosiectis autem J Apo Sermolle stolus Paulus potest videri de cra-ribis, ' ' stino Cogitare, Cum dicit : De collectis au-x7.to. . tem in sanctos, sicut ordinaui Ecclesiis Gala liae; ita se vosfacite ; secundum unam Sabbati ; unusquisque vestram apud se ponat ,
thesaurizans quod ei placuerit: ut non cum venero, tunc collectaefant. His &huiusmo
di scripturarum locis satis apparet, Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more, ista procuret: sed si quis propter ista Deo militet. 2. L A N F R. Per unam Sabbati j Id est per unam diem septimanae , iubet coll1gi ea , quae Ierosolymam sanctis mitte
3. Ostium enim mihi) Ratio cur tantopere Ephesi sit permani rus. Dicit enim ostium magnum esse apertum priedicationis suae ; per quod possit praedicando ad corda audientium intrare; & fidem Christianam persuadere. . t Obsecro autem j Obsecro autem, ut Muos fratres subditi sitis.
152쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. H. 8,
osculo sancto. Salutatio , mea manu Pauli. Si quis non amat Dominum nostrum Iesum Christum, s. 7. sit anathema , alienetur ab Ecclesia in adatientu Domini. 8. Maranatha. Gratia Domini nostri Iesu Christi vobiscum Charitas mea , adest, ut ego uos, ita mos inuicem diligatis, cum omnibus vo bis in Christo Iesu, non siculi charitate. Amen.
s. Noctis Stephanae domum ) Hic cum Α-postolo fuerat, & quibusdam Corinthiis qui cum Apostolo erant, & ipsit Apostolo necessaria saepe ministrauerunt. 6. AMBRos. Sit anathema ) Quod interpretatur. Si quis Dominum Iesum Christum non amat, abscidatur. Epist. 1 g. T. AUGUST. Sit anathema Maranatha JSimul GLeco & Syro utitur verbo. Si quis, inquit , non amat Dominum, sit anathema Maranatha. Anathema orς co seris mone diXit, condemnatus. Maranatha definiuit, donec veniat Dominus, vel re
8. IERON. I Maranatha ) Magis Syrum
est, quam Hebricum: tam etsi ex confinio utrarumque linguarum aliquo , & Hebrarum sonet: & interfretatur, Dominus noster venit. Vt sit sensus. Si quis non amat Dominum Iesum, anathema; de illo completo, deinceps inferatur: Dominus noster venit. Quod superflue sit aduersum eum odiis pertinacibus contendere velle, quem iam venisse constat.
Ost actam ἀ Corinthiis paenitentiam , consolatoriam scribit eis Diastolam Apostolus a Troade, per Tuum. Et collaudans eos, hortatur ad meliorae contristatos quidem eos , sed emendatos ostendens.
CAPUT PRIMUM. I Aulus Apostolus Iesu Christi per voluntatem Dei, non hominis, mel non
meritis, & Timotheus frater , Ecclesiae Dei , quae est Corinthi, cum omnibus stinctis, qui sunt in uniuersa Acha1a , Gratia vobis & pax a Deo Patre nostro , & Domino Iesu Christo. Benedictus Deus & Pater Domini nostr1 Iesu Christi, 1. pater misericordiarum , non Mius tantum, sed plurium secandum participantes, & Deus totius consolationis, qui consolatur uos in omni tribulatione nostra: ut possimus & ipsi consolari verbis, vel exemplo eos, qui in omni pressura sunt: per exhortationem, s ipse e hortatur
AMs Ros. Deus totius cons dationis j frigerium dat eis, qui correptionis causa A consolatione incepit, unde re- fuerant contristati, & patrem misericor
153쪽
8 6 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuat.
nos, due per nos alios. qua exhortamur & ipsi a Deo , intus per ritum. Responsio. Quoniam sicut abundant consolatur tunc vos in omni tribulatione 3 passiones Cluilii in nobis o quas pro Chri to patimur: ita δί per Christum
abundat consolatio nostra Exhortatio. Sive autem tribulamur pro vestra exhortatione , exemplo nostra , vel verbo facΙa , & salute aeterna tribulamur :siue consolamur pro vestra consolatione, siue exhortamur nos intus a Spiriturandio , 3. pro Velira exhortatione , et i mos exhortemur , & salute , mestra,
quae , scilicet salus, vel consolatio, uel exhortatio , operatur tolerantiam in vobis earumdem Passionum , quas de nos patimur: 3. Vt ita, Vel Mnde, ,el ad hoc spes nostra, quod speramus dios salivandos , firma sit pro vobis : scientes quod sicut socii passionum estis , sic eritis & consolat1onis aeternae , mel prςmi, Nervi. 6. 7. Non enim Volumus ignorare vos fratres, de tribulatione nostra, Responsio. Pasit enim sumus vehementem p ionem: hoc nolumus vos ignorare) 8. quae facta est in Asia, quoniam supra modum grauati sumus supra virtutem , humanam , ita Vt exprimit J taederet nos etiam viuere, non speraremus uiuere , sed mori. Sed ipsi 1n nobismetipsis 1 e sponsum mortis , con scientia nostra nobis tantum mortem restondebat habui us , plagas mortis sterabam non euadere, ut non simus fidentes, in nobis, sed in Deo, ita sidus eram de morte, it quia non mortuussum, non debeam amplius sidere in me ,sed in Deo, qui me iam mortuum eripuit: quod ideo permisit Deus supra mirtutem tribulari, uo auxilio voluit iuuari, ut non simus co dentes in no
bis J qui suscitat mortuos, emphasis, id est, exaggeratio in qui de tantis peri
culis nos eripuit, & eruit: in quem speramuS, quoniam & adhuc eripiet, adiuuantibus & vobis scaptio beneuolentit, siti humiliatio) in oratione fas tapro nobis : ut scilicet ex s. multorum sid'm quod per multos personis maj culini sexus , m seminini, eius , quae in nobis est , professonis , vel liberationis me: , donationis , id est, christianitatis , per multos gratiae agantur pro
nobi S Deo. Io. ii. Vos pro nobis orare debetis, nam gloria nostra haec est diarum ait, propter diuersa peccata, δί ut
cognosceretur per misericordiam reformare poenitenteS.
2. LANFR. Qui consolatur nos in Perii ociam ostendit consolatoriam esse Epistolam ; vult enim ommibus consolari, de illis contristatis, & illi Abiecto , qui uxorem patri abstulerat; Sc propter hoc dixit: Pa
ter mi ricordiarum es Deus totius, .
3. Pro vestra exhortatione ) Quamdam causiam tribulationis suae supponit: ut videlicet Corinthi j exemplo eius prouocati exhortentur ad ferendum tribulatio nes : & sic salutem sempiternam conse
4. ae operantur tolerantiam J Spes s liatis aeternae operatur tolerantiam ; id est, patientiam in seruis Dei; quia propter ipsam aduersa tolerantur.
1. F pes no tra j Cum principalis causa tolerantiae illorum, dicta sit salus aeterna; aliam causam supponit, ut videlicet spes sua , quam pro his habebat, firma appa
6. AMBILos. Non enim volumus 3 Ideo passim nes pressurarum indicat; ut ostendat quae mala, causa salutis eorum patiebatur; ut non grauius ferrent, si1 ab illo corripe rentur; qui tam aspera pro illis tolerabat. . LANFR. Non enim volumus) Exponit quod superius dixit ; Siva autem tribulamur. Et quod posterius : Si cst scis pass
8. Quae facta est in Asia ) Non de ea Asia
loquitur hic, quae est totius mundi tertia pars: sed de quadam Prouincia, quae ipsitus maioris Asiae pars est; eius tamen nomine
9. Multarum personis) Causa cur adhuc eripiet, ut videlicet, ex multaru facierum personis, ad Deum propter eorum praedicationem conuersis , gratiae agantur Deo per eorum predicationem, per multos habentes eam donationem fidei, quae in ipsiis est. Personas autem multarum facierum vocat, infantes, pueroS, Sc caeteraS aetatgs hominum utriusque sexus. Io. Nam gloria nostra Ratio cur eos ad-
154쪽
Commentarius in Epis h. ad Corint in. II. 8
ismare debeant, in orationibus; videlicet obrem de Deo non dissidebat. Quia in quia conscientia eorum testis sit , quod simplicitate conuersabatur. Et haec est sincere conuersisti sint inter eos. gloria conscientiae, si implicitas, & Pace D. AMBRO s. s Namgloria ) Ratio quam- ritas.
testimonium conscientiae nos rae , quod iὰeo dignunt es pro me gratias ast nam in simplicitate, o sinceritate con satus um apud vos in simplicitate non duplici cordis, & sinceritate Dei, a Deo habita, S. non I 2. in sapientia carnali , ut Ueμdo. . 13. Sed in gratia Dei, conuersati sumus in hoc mundo ;YDI. abundantius autem ad , apud, Vos. I . Non enim alia scribimus vobis. quam quae legistis, & cognouistis, in me fuisse. 13. Spero autem quod ustaque in finem disiae me ae cognoscetis , sicut & cognouistis nos non plene homo enim iidet in facie , Deus autem in cordeo Sed ex parte , mel vitae meae, vel non omnes. Ideo cognoscetis. 16. Quia gloria vestra sumus, sicut & vos nostra, in die Domini nostri Iesu Christi. 18. Et hac confidentia , quia vos gloria nostra , nos vestra , volui prius , nuper, Venire ad vos, ut secundum gratiam haberetis.& per vos transire in Macedoniam , & iterum a Maiacedonia venire ad vos, & a vobis deduci in Iudaeam. Obieritis , quia is Iusti, nec venti, ergo leuitate usus es quod non venis , ecundum carnem, id est, pro lucro aliquo scissi. Hoc remouet. Restonsio. Cum ergo laoc voluisse sem,m non venissem, numquid leuitate usus sum ' i . Aut quae cogito,
et O. secundum carnem cogito, more carnati ter minentium , qui pro terrens
commodo promittunt, mel negant, ut sit apud me est, & non ' Fidelis autem Deus, scilicet ii, quia sermo noster, qui fuit apud vos, non est M. in illo est, non: mutabilitas, mendacium , sed s in illo est. Dei enim Filius Iesus Christus: qui in vobis per nos p edicatus est , per me, & Sylvanum,& T1motheum ,ΣΣ. non fuit est , & non , sed est in illo, id est, veritas,
11. I ANFR. In pientia ὶ Sapientia carnalis est, voluptates diligere, labores vi
13. Sed ingratia) Id est, obseruantia bonorum operum i quae per gratiam Dei
xta I. AMBROs. s Abundantius autem Quia cum ab aliis acceperit, ab his noluit, ne
arguendi eos auctoritatem amitteret.
I . LANFR. Non enim alia scribimus Vel dicitur: in simplicitate dicis, tu in alia Epistola promisisti te venturum ad nos, ecnon venist1. Non sum, inquit, leuis, quia quae scripsi, & legistis in Epistolis meis, vos ita esse c ignoscitis. 31. Spero autem Quasi diceret; in
bono cognouistis nos , in principio e tain bono cognoscetis usque in finem. I 6. AMARO s. stiva gloria vestra) Profi-- 116,. Cere' illi S sperat; quia gloriabantur in eo, velut in patre clarissimo : unde dc gloriam suam videri testatur in filios obaudientes;& tunc videri, quando prodest, id est, in die iudicii. I . LANFR. In die Domini, sec. Sancti enim in praesenti de stia bona conscientia
gloriantur, Ut in psalmo : Omnis gloria eius
hanc confidentiam, qua speramus per alterutrum glorificari 1 q. AMBRO s. Aut quae cogito Qui secundum carnem cogitat, tunc Rimplet quod a. adisponit: quando aut personis amplioribus i Upior defert, aut certE litteris,aut apparatibuS al. 'laeis. vincitur. Spiritualis autem tunc dispositum non implet; quando aliquid prouide titis pro si lute animae meditatur. 2O. LANFR. Secundum carnem J Id est, more carnaliter viventium; qui pro terreno commodo , facile voluntatem suam
11. In Eo eis, s non Id est, praedicatio
nostra , non docuit vos mentiri, ecleuiter mutare sententiam.
Non fuit, est, o non ) Quasi diceret,
praedicatio nostra non docuit homines mentiri; quia magister noster, quem praedicamus vobis , non docuit nos de eadem re dicere, est, & non ; id est, proferre mendacium. Sed est, tantum de re quς
est; de non est, silmiliter de re quae non est,
155쪽
8 8 B. Lansi anci Archiepiscopi Cantuar.
HIt. 23. 24. Quotquot enim promissiones Dei sunt, in illo est: vere completae sunt: Σ1. ideo & 26. per ipsum, dicimus , Amen Deo, 27. ad gloriam nostram. 2 8 Qui autem confirmat nos quod sermo nocter non est, est , non , non ex nobis hoc , sed ex Deo , qui confirmat nos vobiscum in Christo , 29. & qui unxit nos , stiritali inctione , est Deus , qui & signauit nos, ne mi olemur ab hoste , & 3 o. dedit pignus spiritus in cordibus
nostris i id est , arrham sevi, mel aeternae hereditatis 3 Ego autem ad hoc
quodsi erius dixit uolui venire ad vos testem Deum inuoco in , con tra, animmam meam, si mentior, quod confirmat non pro leuitate, uel cupiditate nouvenisse, sed quia quosdam eorum noluerit punire parcens vobis , ne Pos a fra
corrigerem , contristarem, non veni ultra , iterum, Corinthum r 3Ι. non
quia 32. dominamur fidei vestrae , non ideo dico parcens , t quasi Domini co gamus mos ad fidem, quae per dilectionem operatur in nobis, sed adiutores sumus gaudis vestri: id est, correptionis mestu, qua gaudeatis vitae aeternae na fide flatis.
23. uot enim Id est, merito Christus veritatem docuit; Fia Deus Pater promissiones suas in illo etiam, id est, vere, compleuit. Expo ps 26. AUGUST. Suotquot enim j omnes P promissiones Dei illo etiam , id est, in illo firmatae : quia in illo impletum est, quidquid pro salute nostra prophetatum est.2S. AMBRO s. Ideo se per ipsum Manifestum, quia in Deo veritas est; hoc est Amen manifestata per Christum.16. LANFR. Per ipsum amen Deo J Per Christum amen dicitur: quia, Deus Paξer, quidquid de eo prom sit, in eo comple
α ad Goriam nostram in Gloria Apostolorum fuit, veracem predicare magistrum; re in quo promissiones Dei completa:
28. Qui autem confirmat) Quasi dicerer, quod in Christum creditis , non nostre praedicationi imputare debetis , quia Deus est, cuius gratia in fide confirmamur: M ad seruiendum sibi mente delectamur; quia etiam nos fg o baptismatis, ab infidelibus f parauit; & Spiritum sanctum, aeternae hereditatis pignus in cordibus nostris dedit. 29. AMBRos. stui unxit nos Id est, qui dedit regiam honorificentiam; ut dicit Petrus: quia sumus, inquit, genus regale per unctionem spiritalem. 3o Dedit pignus) Si eninLadhuc mortalibus spiritum suum dedit ; dubium non est , quin iam immortalibus gloriam ad
3 r. Non quia dominamur fidei vestrae J Fides non necessitatis , sed voluntatis res est. Ideo dicit, non quia dominemur fidei vestrae. Dominatus enim necessitatem habet. 32. LΑNFR. Dominamur, sec. Diceret quis : parcens tunc vis nos cogere ad fidem. Non est, inquit, ira, non dominamur ei mestrae , riori cogimus vos ad fidem.
Vel parcens dixit de quibusdam, qui fide non stabant; M ne stantes fide putarent hoc dictum de se, dicit, non dominamur frii vestra, id est, nolumus exercere dominium in illos, qui stant in fide, sed adiu
uare vos in emendatione corrigendorum.
33. AMBRO s. Adiutores audi, vestri Sie in malo opere tristitia est ita in emendatione gaudium: huius autem gaudi j adiutor erat; dum volentibus emendare ammonitiones offerebat.
STatui autem hoc ipsum apud me non venire, ne iterum in tristitia veni rem ad vos. i. Si enim ego contristo vos: & quis est qui me laetificet3
nisi COMMENTARIVS IN CAPUT II.
.. LANFR. Si enim ego contristo Sido- chor corripiendo contristat discipulum let titia
156쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. II. 89
nisi qui contristatur ex me oam per correptionem laetificet. 2. 3. Et hoc ipsum, quod ne vos contristarem non τent, scripsi Vobis, ideo ut non cum Venero, tri stitiam impudinitudinis me rei super tristitiam peccati habeam , de quibus , id est , de vobis , oportuerat me gaudere : tamen confidens in omnibus vobis, quia meum gaudium, omnium vestrum est, quia de Tectra emendatione gaudebo. Nam ex multa tribulatione , tristitia , & angustia cordis scripsi vobis per multas lachrymas: non ideo dico per multas ut contris femini ; sed ut sciatis, quam charitatem habeam abundantius in Vobis. 4. Si quis autem. Qt adulter contristavit, non me prorsus, yel tantum contristavit: sed ex parte, id eris, aliquantum, vel mos , ut ideo dico , si quis τel ex parte dico me contrictatum, ne vos contristemini) non peccato onerem omneS VOS , Fel ita, non ex toto me contristauit , sed ex parte , Ni non onerem, id est, ne τos grauarem contra latio ne tanta. Sufficit illi tamen iam eum debetis recipere, qui τxorem patris duxit ) qui eiusmodi est, qui me, mos contristavit, obiurgatio haec , quae fina pluribus: a me , si mobis,suscit. Ita ut e contrario 3. magis donetis, peccatum donare debeatis, & consolemini, consolari magis quam contristari. 6. Ne forte abundantiori tristitia absorbeatur, scilicet si abieceritis, ne cadat in se rationem, qui eiusmodi est. Propter quod , ne absorbeatur, obsecro vos, ut recipiendo etini confirmetis in illum charitatem. Suscipiente3 confirmate chaiaritatem vestram. Ideo enim & scripsi, ut cognoscam experimentum vestrum quod est, Vt experiar vos et studium metirum, 7. an in omnibus ut in ex pellendo prius, ita in reo recipiendo nunc obedientes mihi sitis. Ideo obedire deabetis. Cui autem, enim , aliquid donastis , condona tis et & ego condonaui,
sic vos mihi faciatis: nam & ego repetitio 4 quod donaui, si quid donaui,
propter vos, debetis hoc propter me, quia ego propter vos fecisimiliter, Mens hoc non pro me, sed in persona Christi, 8. 9. Vt non circumueniamur a Satana: quias donatis , meto, non erit discordia inter mos non enim ignoramus coagitationes eius , Sathanae. 1Ο. Cum venissem autem Troadem propter Euangelium Christi, & ostium mihi apertum esset in Domino: introitus dei , Ctat me in illos , id est , in eorum corda , vel illos in me praedicando intromitterem e non habui requiem spiritui meo , quod non inuenerim 11. Titum titia illius est, si discipulus ad p cenitentiam
a. Et hoc ipsum ) Quod est contristans
vos, non laetificet, nisi vos ipsi ad poeniten-riam contristemini. 3. AMBRos. Et hoc ipsum in Idcirco sediticit scripsisse; vr postea veniens non esset, unde contristaretur, sublatis vitiis.
4. I ANFR. Si quis autem in Si quis, inquit, praedicans contristavit me; non me tantummodo contristavit, sed vos ex par te id est, quosdam eX vobis, ut non Ο-nerem vos omnes; & ideo dico vos eX parte contristatos, ut onus tristitiae non imponam Omnibus: non enim omnes iustitiam sitiacere d1ligitis. Potest ita intelligi , non ne contristavit ex toto , sed ex
1. Magis donetis. c.) Satis comprobatur Apostolum non contristari pro fornicatore, qui patris uxorem duxerat , eN hoc quod modo subiungit, ut recipiatur
6. AMBRO s. f Ne forte abundantiora J Id est ne desperans )e se, daret animum a
mundum fruenduin ; quasi locum apud Deum iam non haberet. . An in omnibuι Quantum datur intelligi, obedientes hos factos in caeteris probar. 8. Vt non circumueniamur in Dicit quia
consolatio debet subsequi, ne Diabolus suggerat et , ut vel praesentibus fruatur, qui de spe futuri praemii deiectus est.'. LANFR. Vt non circumueniamur Id est, ut non siit inter vos discordia. IO. Cum venissem autem , sec. Excusatos e quod non venerit, narrat quod fecit,
commendans se in eodem opere: ne vos contrIstarem non veni, Cum autem venissem Troadem , o c.
H. Titum fratrem Titus iste interpres
157쪽
9o B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
fratrem meum , emi me usuaret interpretando quoὰ prςdicarem , sed 12. valefaciens eis , profectiis sum in Macedoniam. Deo autem gratias iterum commendatio , mi merbum suum recipiatur qui semper triumphat nos in Christo Iesu , & 13. odorem , praedicationem , notitiae suae manifestat per nos in omni loco , non olum Troadae, sed in omni loco, Macedoniae: Responsio ) quia Christi l . 11. 16. bonus, suauis , odor sumus Deo , in nobis est odor Christi, id est, prydicatio: in iis, qui salui fiunt, & in iis qui pereunt. I7. aliis quidem odor mortis in mortem , non ivt odor, id est, praedicatiost ex morte , sed illos, qui non credunt morti ' deliberat; aliis autem odor vitae, R im iustitiae , in vitam aeternam. Et ad haec praedicando quis tam idoneus , sicut nos Apostoli' nullus. Non enim sumus sicut plurimi, pyeudo, 18. 19. adulterantes verbum Dei : legitimum sensium auferentes, adulterinum ponentes , et pro lucro terreno praedicantes. Sed ex sinceritate sed sit cut scilicet accepimus Zo. ex Deo ΣΟ. coram Deo in Christo quod placet Deo vel sacramentum est, loquimur. Apostoli erat: &horum lingua expressus loquebatur, quam Apostolus. Ir. Vale faciens eis, sec.) Ad hoc quod dixit parcens Vobis non veni Corinthum, sed veni Troadem , ubi me libenter audiebant : hoc est ostium mihi apertum est;& sic hortatur ut & isti libenter accipiant, postquam hoc de illis audierunt. 13. AMBRO s. sodorem notitiae J Praedicationem Christi, ideo dicit odorem; quia
sicut res quaedam , cum non Videantur , Per odorem cognoscuntur. Ita inuisibilis
Deus per , praedicationem Christi se voluit intelligi. I . Bonus odor In lege, qui hostias bono voto offerebat, bonus odor Deo erat, de acceptabilis : ita & praedicationis piae M vir. doctrinae odorem praestat fragrantem Deo. . I . AVGus T. Chricti bonus odor Bonus Christi odor est , praedicatio veritati S: quem odorem in vitam capit, qui Euangelio bonis moribus seruit & congruit. Mortem incurrit , cuius ab his quae bene loquitur, vita dissentit; quae conditio etiam auditores obstringit, cum recta praedicatio, ab aliis per incredulitatem auditur in mortem : ab aliis per fidem suscipitur in
I 6. LANFR. Bonus odor Praedicatio quidem bona est in utrisque ; sed qui inobedientes sunt , illis sit praedicatio odor mortis, id est, peccati, in mortem a ter
17. AMBRos. Aliis odor mortis Incredulis praedicatio Christi odor mortis est. Audientes enim verbum Dei, sic accipiunt quasi pestem, ex qua oritur morS. 18. Adulterantes) Id est , pseudo apostolos tangit, qui verba Dei per malam interpretationem adulterabant. Nam tollentes diuinu sensum, humanii ponebant. I9. I ANFR. Adulterantes Adulter non quaerit prolem , sed Voluntatem corporis explere. Tales sunt qui pro terreno commodo verbum Dei ptaedicant, non qua rentes filios spirituales generare. 1o. Ex Deo in Ex Deo, inquit, loquimur, quia ex Deo accipimus , quod praedica
AMBR . Ex Deo Id est, quomodo Deus dedit. 2O. LANFR. oram Deo j Quia illi place
1.πNcipimus iterum nosmetipsos commendare ' Aut numquid egemus
I sicut quidam J commendatitiis Epistolis misiis ab aliis ad vos, aut ex COMMENTARIVS IN CAPUT III.
I. LANFR. Incipimus iterum, sc.ὶ Non nos, inquit, commendamus; nulla enim
158쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. II. 9 I
vobis 3 ad alios misis. Σ. Epistola nostra vos , fides vestra , estis , 3. scripta in cordibus nostris, memoriam Vestri habens , quae scitur & legitur ab omni
bus hominibus: f Respon so manifestati vos quod Epistola eslis Christi , id
est, quorum fide, str vita glorificatur Christus, ministrata a nobis , scut nostra, de scripta non atramento , sed Spiritu Dei viui: istinita, id est, confirmata, non in tabulis lapideis , . sed in tabulis f in mentibus J cordis carnalibus, ysensibilibus , intelligibilibus. Fiduciam autem talem habemus per Christum ad Deum ; quod mini tramus, uel quod et os estis Epistola nostra , Christi. Non quod sussicientes simus cogitare aliquid, non ut perno dem berbis instruere ρ imus ) a nobis, per nos, quasi principaliter ex nobis , sed sussicien tia nostra , quod possumus , ex Deo est , qui & idoneos nos fecit ministros
noli1 Testamenti , non littera , sed Spiritu, non carnaliter intellecti, sed spiritualiter: s. c. Litera enim occidit, 7. Spiritus autem vi uincat, glorificat. 8. Quod si ministratio mortis, vetus testamentum mortificans , literis defor
mata, scripta, in lapidibus, tabulis, fuit in gloria , Mysi, 9. ita ut expb- mi modum loriae Mysi, J non possent intendere Fili j I srael in faciem Moy
si, propter gloriam, pre: nimia claritate , vultus et US, quae gloria evacuatur, transit: quomodo non magis ministratio spiritus, stiritualis testamenti, erit.
in gloria Θ nobis Apostolis Responsio. vel probat si pari. ) Nam si ministratio damnationis, damnantis legis in gloria est Moysi: multo magis abundat ministerium iustitiae in gloria Apostolis. io. Nam nec glorificatum est , quod
commendatione indigemus, quia nec illa quae fit vobis, nec quae fit literis, quia per Epistolam a pari.)Nam nec per Epistolam ad vos ab aliis imissam Per Ep1s olam nolumus commendari, quia vos es is Epistola nostra , quae nos commendat, id est, fides vestra.
1. Epistola nostra) Epistola, inquit, nostra vos estis ; id est, fides nostra per eam laudatur , eo quod praedicatione nostra vos ad fidem conuertimuS. 3. In cordibus nosris J Vos & fidem vestram obliuioni non tradidimus: ed in memoria nostra semper estis. Lib. despi- . Avcvs T. in tabulis cordis Carnalese ij. 6 autem tabulaS Cordi S diXit, non carnalis prudentiae: sed tamquam viventis,sensumque habentis , in comparatione lapidis, qui sine sensu est. Ibid. eap. F. L te enim occidit J Attende δ: vide ut cum quicqua propter circumcisionem,
vel sabbatum , vel quid aliud umbratilis
sacramenti, ac non totum propter hoc dicati quod littera prohibens peccatum n nol iusti si vivificat hominem , sed potius occidir, augendo concupiscentiam,& iniquitatem praeuaricatione cumulando ; nisi liberet
gratia per legem fidei, quae est in Christo
6. I ANFR. Littera occidit in Dupliciter potest hoc intelligit vel quia sine misericordia peccantes occidi iubet dicens : si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Vel carnaliter obseruata , animam obseruantis occidunt. 7. Spiritus autem vivi cat) Id est, spiritualiter intellecta obseruantis animam vivificat. 8. Quod mini ratio) Commendatio Rlaus noui Testamenti: dicitque, si ministratio veteris legis formata litteris, in tabulis lapideis, fuit Moysi in tantam gloriam, ut fili j Israel faciem eius videre non possient, propter claritatem vultus Cius, quae tamen transitoria fuit ; quomodo non magis ministratio nouae legis , erit Apostolis in gloriam sempiternam. VetuSautem lex , ministratio mortis dicitur ; vel quia sine misericordia peccatores puniebat : vel quia post aduentum Christi , ad
literam obseruata , animae mortem ministrat. Nouum vero testamentum ministratio spiritus dicitur; vel quia per ipsum Spiritus sanctus obseruanti datur : vel quia in eo vetus lex spiritualiter intelligitur ec
9. AvGus T. Ita ut non posent sitis Israel in Lib. a.con-Quod non poterant fili j I srael intendere 'ehi,&pio in faciem eius , propter gloriam vultus pset. c. 7. eius ; signum erat, quia in lege Christum Q si intellecturi non erant; & ideo velamea inter faciem Moysi de illos, positum erat, Vr non intenderent; sicut scriptum est: fialij Israel Vsque in finem, Occ. IO. LANFR. Nam nec glorificatum es 3 ordo. quod claruit, nec glorificatum est
159쪽
or R Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
claruit in hac parete , id est , in Most se nullius loriae est, qua ratum ad enesientem gloriam , quae est in Apstolorum prςdicatione , propter excellentem gloriam Apostolorum Si enim repetitio , vel probatio a pari ) ii. quod euacuatur: ad hoc nam siministratio damnationis, .c. ) per gloriam est . multo magis quod manet, in gloria est, ergo habebimusgloriam ά minori j cum habeatamus θιm gloriς , cum fiducia prydicamus , hoc est: Habentes igitin talem spem gloriς ex Euangelio habense , multa fiducia utimur , in Evangelio : de non sicut Moyses ponebat velamen super faciem suam , non ponimus Tela mensuper faciem nostram, id est, non habemus *elata*erba, sicut Moyses: quod fgnificabatur in melamine , ut non intenderent fili j Israel in faciem , ,elatamen, eius quod euacuatur , aufertur in Christianis Sed tamen adhuc obtusi sunt sensus eorum, id esst, Iudςorum , qui adhuc non possunt intellistere. Vsque in hodiernum enim diem, idipsum velamen in lectione veteris Testamenti
manet apud Iudeos non reuelatum incredulis , quia credulis tantum reuelatur.
quoniam in Christo, Christi side credentibus, euacuatur) sed usque in Eo
diernum diem, cum legitur Moyses, velamen positum est super cor eorum, Iudgorum. Cilim autem conuersus fuerit ad Dominum, de cordibus eorum auferetur intestigentiae V clamen. 12. Dominus autem , Spiritus est , 13. ubi autem S ritus Domini, i . ibi libertas, id est, libera intelligentia 13. 16. Nos Vero omnes , Myses velatus non poterat intePigi; sed nos: scommendat e reuelata facie, planis verbis, interioris hominis oculo , i 7. gloriam Domini, aeternam beatitudinem in nouo Testamento promissam, speculantes, non tem8o
ralia ut meudo-Iudaei , in eamdem glorie: istiui qua iusti ramim J imaginem,
quς erit ibi, transformamur, non fuscati intus, 18. a clari ate et, Vel creatio nis, in claritatem, mel de virtute in uirtutem, IV. tamquam a Domini Spiritu , mere dotiti, vel transformati per Spiritum an tum.
in hac parte , propter excellentem gloriam. Exponit gloriam praedicatorum noui testamenti. Dicit enim quod facies Moysi , quae in legis veteris latione claruit, non potest dici glorificata , in consi1 deratione istius partis, id est, si ad Apostolorum gloriam referatur ; propter CX-cellentem gloriam, quam habent, ec habituri sunt. 11. Quod euacuatur ) Velamen veteris legis aufertur nunc ; quia modo exponitur quicquid legales obseruationes significa
I 2. Dominus autem siritus es ) ordo. Spiritus sanchus est Dominus, &potest operari quod vult , ac per hoc quod quos
vult illuminat; quos vult in tenebris ignorantiae desierit. 33. Vbi autem Spiritus Domini Exponit causam, cur Iudaei liberE non possunt in.
telligere vetus Testamentum; dccur praedicatores noui Testamenti , ipsum libere intelligant: videlicet quia illi Spiritum Dei non habent: hi autem habent.1 . Ibi obertas j Ab Israel e conuerso auferetur velamen; libertas enim Dei erit in eo, quia Spiritus ibi erit, qui eam dabit: dc hoc probat: Spiritus est Dominus; sed ubicumque est Dominus , ibi libertas: ergo ubicumque est Spiritus, ibi libertas a genere, assump. 8c coclus. sed in Israeleconuerso erit, ergo in eo erit libertas. IJ. Nos vero omnes reuelata J Nos, inquit, omnes Apostoli reuelata facie, non coo perta,sicut Morses, caelestem gloriam speculantes : ad ipsam enim est intentio nostra: quia nunc per speculum, & aenigma videmus in eamdem gloriam, quae adhuc, non qualis est, apparet; sed quassi quςdam imago videtur fide , dc bonis operibus
transformamur. In hoc enim contendi
mus , ut con rmes eius fieri possimus, a claritate fidei peruentura in claritatem spei. 16. AMBRos. Nos vero omnes reuelata )Per fidem speculantes, ad eamdem imaginem trans rmari speramus, id est, ut similes inueniamur, transacta hac Vita , imaginis gloriae Christi. Vnde Ioannes:
Scimus, inquit, quia cum anaruerit, similes ei erimus.
17. Avcvs Τ. Gloriam Domini seculantes J Hoc speculum si quςramus, profecto Th ic e illud occurrit, quod in speculonis a mago is . .
160쪽
Commentarius in Epis . ad Corinth. 11. 93
rore iustificatur ab impietate, a deformi forma transformatur in formosam for
- cernitur. Hoc ergo facere conati sumus , Ut per hanc imaginem, quod nos sumus; vi Jeremus utcumque a quo fachi sumus, tamquam per speculum. Speculantes ergo dixit per speculum videntes, non specii' de . speculo prosipicientes. Quod vero ait in eamdem imaginem transformamur,
utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem dicens istam ipsam scilicet, id est, quam speculamur: quia eadem imago Dei est , & gloria Dei; sicuti alibi dicit: Vir
quidem non debet velare caput suum cum sit imago, or gloria Dei. Transformamur ergo dixit de forma in formam mutamur atque transimuS. A claritate in claritatem Natura in rebus creatis excellctissima, cum a suo crea-mam : est quippe & in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium , tanto certius natura laudabilis: & ob thoc addidit , de gloria in gloriam De gloria creationis in gloriam iustificationis Quamuis
possit hoc & aliis modis intelligi, quod dictum est, de gloria in gloriam; de gloria fidei in gloriam spei. De gloria qua sumes Filij Dei, in gloriam qua similes ei
erimus; quia videbimus eum sicuti est Tamquam a Domini Spiritu Quod ve- Ibidem ro addidit: tamquam a Domini Spiritu; ostendit gratiam nobis conferri, tamquam optabilis confirmationis bonum.
ΙDeo ilia per pem transformamur, vel quia reuelata facie Jeculamurgio
riam nobis pronussam ) habentes hanc administrationem' gricationis iuxta quod misericordiam consecuti sumus , non per merita nostra , praedicando , non deficimus , sed abdicamus Occulta dedecoris , occulta peccata quae dedecorant, non ambulantes ut eudo, In astutia , neque adulterantes verbum Dei, legitimum ensum adimentes , vel pro terreno lucro prςdicantes e sed in manifestatione veritatis commendantes nosmetipsos ad omnem coli- scientiam hominum, ipsis manifestatio ueritatis commendat nos i sis hominibus,
coram Deo , non solὐm hominibus, sed etiam Deo. Responsio ad hoc quod dixit Reuelata facie. Quod si etiam opertum est non folὐm metus lex , sed etiam Euangelium nostrum; in iis, qui pereunt, est opertum. I. in quibus Deus huius saeculi, author omnium , mel diabolus princeps huius saeculi, excaecauit mentes infidelium, ut non fulgeat illis illuminatio Euangeli j gloriae Chri sti, per quod glorifcatur Christus, qui est imago Dei, consimilis Patri. Resson sto. 2. Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Iesum Christum Domi num nostrum scilicet esse . nos autem , non solὰm eius , sed etiam seruos vestros per Iesum e quoniam Deus 3. qui dixit de tenebris lucem, quoniam dixit flat lux et qui de caelo facit caelum splendescere : . ipse 1. illuxit in
i. T ANFR. In iis quibus Dem huius 2- ,cuti Quasi diceret. Qui non solum inuisibiles creaturas , sed etiam hoc inuisibile taculum regit ; potest & ita
construit, in quibus Deus excaecauit men-
res infidelium huius saeculi; quia si de diabolo dictum est Deus huius saeculi ; sic intelligitur in Evangelio , Princeps mundi
Σ. Non enim nos ) Ostendit, quod non sint ambulantes in astutia, neque adultexantes verbum Dei: & cur dixerit: gloria
christit & non dixerit , Euangelii gloriae
3. Eui dixit de tenebris) Ratio cur prediceret , videlicet scientiam praedicando dedit illis DeuS. . AvavsT. se illuxit J Ut nos illumianaret sic haberemus scientiam claritatis eius per filium qui est splendor Patri
quo illuminamur. S. AMBxos. Illuxit in cordibus J Illumi. nantur enim , ut cognitionem habeant