장음표시 사용
161쪽
9 B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
cordibus nostris quς obscura erant, 6. id est, qui nobis innotuit ad hoc is illuminata Hentiam elaritatis Dei mi Christi notitiam homines haberent) ρκdicaniado daremus, ad , dando, illuminationem scientiae claritatis Dei miscia iur urnia sit clarit s Patris per cognitionem Fil' , quem pmdicamus , quia notitia Patrisfit cognitione Filij j in facie, in cognitione, Christi Iesu. 7. uuamuis tribulemur ; Habemus autem thesaurum 1llum, id est, hanc claritatem, in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei daretur hic thesaurus Angelis, dignitatem eorumsuppeti spe diceretur: nunc vero sublimitas Dei tanti m consideratur. in si quid boni facimus, Deo ascribatur , & non glori emur ex nobis. 8. In omnibus igitur tribulationem patimur , sed non animo angustiamur : apo riamur, inopiam patimur , vel opprimimur. Poros grςce , diues latine e apo
ros , id es , pauper e inde aporiamur J sed a proposito non destituimur fame
persecutionem patimur, sed non ά Deo derelinquimur : dejicimur corpore , sed non perimus animo : semper mortificationem yro lesu in corpore nostro circumferentes , ut & vita Iterna Iesu manifestetur in corporibus nos ris, in futuro in carne nostra mortali factia immortali. Semper enim nos, qui vivimus , in mortem tradimur propter Iesum: ut & vita Iesu manifestetur in carne nostra mortali, undique tribulatione compressi, parati ad mortem seu mus pro nomine Christi, ut cum eo rimere psimus, ct hoc est; semper enim, mo. Illatio ab authoritate , Dei a contrario. Ergo 9. morS in nobi S operatur , IO. vita autem qu.e est causa viti: nostrς, vel ironia in vobis operatur. 11. Habentes autem Responsio. Licet mors in nobis operetur, non tacebimus, sed habentes eumdem seiritum 'ei , de Deo loquimur 12. eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est : Credidi propter quod locutus sum ; & nos credimus propter quod & de Deo loquimur: ses addit aliam causam scientes quoniam qui suscitauit Iesum, & nos cum Iesu suscitabit , & in caelis cons itatuet vobiscum, beneuolentiς causa addit vobiseum ) 13. 14. 13. Omnia enim
Apu3p.3 Q AvGVsT. Ad istuminationem ) Haee in idem eo ost scientia Dei , quia scimus illum esse PR lumen, quo tenebrae nostrae illuminantur;&idipsum attende , quemadmodum in
7. L. ANFR. .Habemus the durum ) Thesaurum claritatis scientiae Dei dicit Apostolos habere in terrenis corporibUS ; Vt quando aliquid subtiliter agunt , virtuti Dei imputent, non sibi. S. AMBRos. In omnibus tribulationem)Nunc ostendit , quia idonei erant praedicatores ; qui passi tribulationem non angustiabantur : id est , non tantum opprimebantur , ut cederent. Aporiebantur, id est, inopiam patiebantur, & aderat pastor Deus. Dejiciebantur, id est, verberibus prosternebantur, nec mortifica
s. s Mors in nobis operatur Dubium non est , quia in martyribus Christas occidiatur. Vnde Vita qua resurrexit a mortuis CEristus, mortali carni eorum praestabi
io. Vita autem ὶ Hoc dicit, quia prosalute eorum morti subjiciebatur , habens eumdem spiritum; id est, communem cum illis, per quem fides firmatur; secundum quod scriptum est : Credidi , & quia credidit, audet praedicare hoc. II. AvGvSΤ. Habentes eumdem spiritum
Q sed est , eumdem spiritum , nisi quem iusti quoque habuerunt , qui ista dixerunt
H. LANFR. Fumdem Jiritum frit) Quasi quis dicat: cur patimini Θ Quia, inquit, de Deo loquimur. Cur ergo loquimini
Quia credimus in eum : omnes enim fideliter in eum credentes, loquuntur de eo:
scriptum enim de Dauid , quia propter hoc locutus est, quia credidit: quid inde 'Nos, inquit habemus spiritum fidei, quem habuit David. 13. Omnia propter vos ὶ Exponit quomodo constituentur in coelis, omnia enim propter vos , Ut vestro exemplo gratia, id est, fides vestra abundet cum gratiarum actione, & silc constituamini in cassis. i . AMBRO s. Omnia enim propter vos)Apostolus persecutiones & pericula pati non timuit, ut plures crederent;&abundans Dei donum, non per paucorum gr
162쪽
Commentarius in Epist. ad Corint h. n. 9s
propter vos : Vt gratia abundans in fide , per multos credentes in Datiarum actione, abundet in gloriam Dei, non ad contumeliam promerendam. Propter quod quia scitabit, constituit nos et tuos: mel quia stultumsidet habemus 3 non deficimus sed licet is , qui fortis est , noster homo corrumpatur, a ffligatur , tamen is, qui intus est , renouatur de die in diem , subdit cur non de fit. Id enim, quod in praesenti est momentaneum, s singulasingulis:
in prissenti, ad in sublimitatem e momentaneum , ad aeternum leuis tribulatio, ad pondus gloriae & leue tribulationis nostr e , transitoria , m leuis tribulatio nostra , supra modum , supra humanam aestimationem , in sublimitate aeternum gloriae pondus , quod erit in futuro , operatur in nobis e non contemplantibus , non curantibus, nobis quae videntur, sed quae non videntur. Reddit causam. Quae enim videntur temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna stant.
tiarum actionem minueretur ad contume
liam Dei: sed multis proficiens assiveret per multorum gratiarum actionem , ad gloriam Dei. I S. LANFR. Omnia enim propter Omnia enim propter Vos instruendos patimur: ut gratia , id est, gratiarum actio, abundansactione gratiarum facta per multoS, abundet in gloriam Dei. Quasi diceret, ad hoc patimur ut exemplum patientiae a nobis discatis; & Deo gratias referatis, & multi
EXpositio superioris mersius, mel probatio hoc modo. Scimus enim: nam ingemiscimus , quoniam si terrestris domus nostra huius habitationis, id
est, corpus in quo halitamus , dissoluatur , quod I. 2. aedificationem , immo tale corpus, ex Deo habemus, domum non carnali manu factam , non tempo
ralem , sed aeternam in coedis . Nam & in hoc ingemiscimus id est, nustam domum suspirantes, ut ibi essemus, ingemisimus eo quod nolumus expoliari *iria tualibus donis) habitationem nostram, quae de coelo est , superindui cupien
teS eandem enim carnem, quae nunc eri, in resurrecitione habiturinumus: Iedmia per eam immortalitate, incorruptione vectiemur. 3. Si tamen vestiti , quod superinduemur, & non nudi bonis operibus inueniamur. 4. Repetit, uelprobatio a pari. Nam dc qui sumus in hoc tabernaculo , corpore , ingemiscimus gra-
, immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resurrexerimus a mortuis. Et ait, In quo nolumus expoliari ; sed supervestiri r ut ab sorbeatur mortale aυitu , si fieri potest . sic vellemus fieri immortales, ut iam veniret ipsa immortalitas, & modo sicut sumus
- inuitaret nos: ut mortale hoc nostrum absorberetur, non per mortem corpuS pu'niretur ; Vt in sine iterum reciperetur. Quamuis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transiitus aliquantum amarus est.
1. AMBRO s. cfdificationem) Corpus immortale significat, cuius forma iam incoctis est in Domini corpore declara
3. Si tamen vectiti) Id est, si exeuntes de corpore Christum induti fuerimus. In Christo enim baptizati, Christum indui it questimus siue Spiritu sancto erimus digni indu-
super promissa coesesti gratia. 2bicli:
. Nam qui oumus in tabernaculo ) Dicit dato nobis nos grauatos passionibus corporis, postu is. 'lationes ad Deum dirigere, ne simus nudi Spiritu sancto. Tunc enim superindui indui pro- gloria poterimus, sit e uti corpore , non
163쪽
96 B. Lansi anci Archiepsi Opi Cantuar.
Matio eo quod nolumus expoliari, sed seperimitiri , smul cum Adam ; Vt
absorbeatur , id est, flat immortale, quod mortale est a vita. Diceret quis hoc poterit dare 3 Respondet : Qui autem efficIt nos in hoc ipsum , mi immorta ιι talesuperinduamur, in praesenti perodo, Deus ent , qui dedit nobis pignus spiritus. id est , arrham quia essiciet. Audentes igitur fumus semper , &scientes quoniam dum sumus in corpore, s. peregrinamur a Domino sperfidem enim ambulamus , & non per speciem , id est, non per apertam misionem audemus autem mori, & bonam voluntatem in ne obi ciatur hoc audere , hoc melle , quia non potest non esse: remouet per hoc quod dicit, bonam moluntatem J habemus magis 6. peregrinari a corpore , & p essentes esse ad Dominum. 7. Et ideo, ut simus piisentes, contendimus, siue absentes, a conspectu hominum, Aa Deo quantum in hoc mundo siue praesentes conspecZni hominum, vel ante Deum , placere illi. Responsio. Omnes enim nos manifesta ri oportet ante Tribunal Christi , 8. vi referat, rationem reddat , vel pri m am uscipiat, unusquisque propria corporis , prout gessit, siue bonum, siue malum. Scientes ergo , scilicet hoc , timorem Domini hominibus fia1-
demus : Deo autem , quia pro terreno lucro non fecimus, manifesti sumus. Spe ro autem S in conscientiis vestris, quia pro terreno lucro non praedicamus, manifessos nos esse. Excinatio. Non iterum, ut psitis contra Veii do-Apostolos gloriari super magisterio notiro, ideo commendamus nos vobis , sed occasio nem damus vobis gloriandi pro nobis, ut habeatis ad eos , quod eis respondeatis, qui in facie gloriantur, quorumgaudium estprsentia tantum hominum' vel quorum gloria est in tantum extra , & non in corde bene agere. 9. IO. Sive enim mente excedimus, id est, a Dei honore procedimus vel arcana diuinitatis prydicando)Deo: ad laudem Dei. ii. Siue 12. sobrij sumus, vobis,
cyntemperantes .lespoliati a Spiritu sancto fuerimustac sic absorbebitur mortale a vita, ne ultra possessit mori , aut passionibus implicari : non enim dicendum est, absorberi a vita; quia
al. agatur. hoc surgit ut poenis arguatur.
3. Peregrinamur a Deo j Deus ubique est; sed quia sedes Dei in coelis est,&illic sem per videtur; ideo hic possiti, ubi non videtur, peregrinari ab eo dicimur. 6. I ANFR. Pere rinari a corporeὶ Quia, inquit, non potest fieri, ut ad Deum ea-mIS corpore , eligimus magis separari 1 corpore, dc praesentes esse ad Deum. T. AMBROs. Et ideo contendimus Id est siue in hac vita positi, siue ante Tribunal Christi presentes placeamuS ei. F pist. Io . 8. AVGVsΤ Vt referat unusquisque Om- bi hab nes adstabimus ante Tribunal Christi; ut
pro incre- referat unusquisque secundum ea quae per * corpus sessit; non secundum ea , quae si diutius viveret, gesturus foret, siue bonum, siue malum. Scimus etiam paruulos secundum ea quς per corpus gesserunt,recepturos vel bonum, vel malum. Geserunt autem non per seipsos, sed per eos, qui pro illis respondentibus, & renuntiare diabolo dicuntur, dc credere in Deum:
Vnde id in numero fidelium computantur, pertinentes ad sententiam Domini di- Masei. iicentis ; Zιi crediderit se baptizatus fuerit, c. r6.
mente excellimus Z Vr illa videamus quae to non licet homini loqui. Quid est temperantes sumus vobis p Non, inquit, iudicatii me scire aliquia inter mos , ni s Chri tim Iesum, o hone cruc Xum. Io. I ANFR. Mente excedimus ) Mente excedere est , in diuina contemplatione essiet &hoc dicit se propter Deum , non propter laudem hominum facere.
stoli, cum ab illa altitudine coelestis contemplationis discedebant ad ordinandam vitam subiectorum. Et hoc 3icit se propter utilitatem subiectorum facere, non propter humanam gloriam. 11. Sobri, sumus) Pro vobis A inquit, facimus, quia de vobis quasi commendando nos, loquimur. Omnia enim propter vos facimus , quia siue mente excedimus , id est, prosunda diuinitatis praedicamus ;hoc ad laudem Dei. Sitie sobrii simus, id est, subditorum vitam intermissa contem platione
164쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. 11. 97
contemperantes condescendimiss vobis mores mestros instruendo. Charitas enim Christi urget nos 13. aestimantes hoc, quoniam si VnuS pro Omnibus mortuus est , ergo omnes mortui sunt consequitur quod omnes debent mori pro
illo 1 . & pro omnibus mortuus est Christus: Vt, & ἀsimili j qui vivunt, iam non sibi vivant, pro eo moriantur, sed ei, ad honorem eius, qui pro ipsis
mortuus est&resurrexit. IJ. Itaque, ergo, quia surrexit, noS I 6. ex hoc neminem , non nouimus secundum carnem Christum mortalem, vel quia surrexit. 17. Et si cognouimus f Respon. iam non nouimus tantum hominem ; etsi cognovimus opinione ) 18. secundum carnem Christum, mortalem primo sed nunciam non nouimus mortalem, sed immortalem. 19. Si qua ergo in Chri sto noua creaturae vetera , id est, Nitia transierunt i Si Chrictus nouus ect im mortalis , ergo vetera transierunt in nobis : Surrexit , ergo non debemus τiuere secundum carnem ergo vetera transierunt .' a pari, secundum carnem, stu veta
tera sunt paria ) ecce facta sunt omnia noua , id est , quia faciti umus noui. 2 o. Omnia aurem ex Deo, qui nos reconciliauit sibi per Christum: & dedit,
posteά commendauit, nobis ministerium reconciliationis, p dicationem ad alios, poterat itinc reconciliare mundum per Christum. Σ1. Quoniam quidem Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi , non reputans illis delicta ipsorum , non eis repensans secundum merita , &posuit in nobis verbum re conciliationis , Pres dicationem Euangelij. Pro Christo ergo , vice Christi, legatione fungimur, quia dedit nobis prςdicare, tamquam, id est , ere, Deo exhortante per nos. 22. 23. Obsecramus, quia legati Christi sumus , pro
platione, diuina,humana contemperantes
13. AE timantes hoc) Existimamus, in quit, quia si Christus pro omnibus mortuus est,ta omnes homines mori debent pro honore illius. I . Et pro omnibus mortuus ens Christus Ergo quia Christus mortuus est pro omnibus,neminem approbamuS secundum carnem Viventem. Ersii cognouit priusquam in Christum crederet Apostolus, secundum carnem nouit eum, quia hominem tantum aestimabat.
a J . Itaque vos Id est, quia Christus pro
omnibus mortuus est, Vt omnes pro honore illius moriantur. Ex hac considera tione neminem nouimus, id est, approba mus secundum carnem viventem, & sua
qua rentem, & non quae Iesu Christi. Lib ii 45 Io AUGUST. Et hoc neminem ) Itaquetra Faust. nos amodo neFinem nouimus secundum e T. xo, . carnem. Sed quia illorum secum vitam M. A medi futuram, tamquam praesentem medita rabattiar. bitur , qui resurgentes commutabuntur.
Amodo, inquit, neminem secundum carnem nouimus, id est, tana certam spem tenemus futurae nostrae incorporationis Mimmortalitatis; ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamuS.IT. LANFR. Eis nouimus Priusquam in Christum crederet Apostolus, secundum carnem cognouerat eum, quia tantummodo hominem aestimabat.18. AvG vsΤ. Secundum carnem) Carnem Ibid. ante. namque hoc loco, non ipsam corporis nostri substantiam, quam Dominus postresurrectionem suam, carnem appellat, dicens: Pasiate es viaete , quia siritus carnem cr ossa non habet, sicut me mittis hab re : sed corruptionem mortalitatemque carnis vult intelligi, quae tunc non erit in
nobis, sicut iam in Christo non est. 19. Siqua ergo Omnis ergo noua crea Ibid c. 8tura, id est, populus innovatur per fidem, ut habeat interim in spe, quod in repostea perficiatur. In Christo habet - etiam quod in se sperat. Itaque vetera transierunt secundum spem; quia modo iam non
tempus veteris Testamenti, quo temporale & carnale regnum expectetur a Deo; Zc facta sunt omnia noua secundiam Camdem spem, ut regnum coelorum . ubi nulla erit mors atque corruptio, promissum
2 O. A M BRos. Omnia autem ex Deo Qua-uis nos Christus redemerit, Omnia tamen ex Deo. 2I. AVG vs T. s Quemiam quidem Deus) Enar. PSi.
Deus , inquit , erat In Chrilio mundum i iti sreconcilians sbi, quia Verbum caro factum es , o habitauit in nosis : ut non solum
Deus in illo esset ι sed etiam ipse Deus
165쪽
9 8 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuari
m 4 'ut, pro bryo ; id est, tamquam vos crat, ne aliqua negligentia, medicinae Ut,
nrutus obsecret: quid Θ reconciliamini ita effectu careat: 'uoniam adest tempus
Christo , vice Christi, reconciliamini Deo. 2 . Eum, qui non nouerat pec catum , 2J. pro nobis 26. peccatum fecit: vel hostiam pro peccato: vinose Rnceremur iustitia Dei in ipso.
Lib i. eon a. . AUGUST. Eum qui non nouerat) No j uerat enim per sapientiam, non nouerat Iloph. c. per experientiam. x0:6- . 2J. Pro nobis peccatum fecit) Hoc est sa ad Laures, in cium pro peccatis, per quod reconci- uap. 1 t. 3. liari ValeremuS. Ipse est ergo peccatum,
ut nos iustitia, nec nostra, sed Dei ; nec in nobis, sed in Deo : sicut ipse fuit peccatum, non sirum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum. Si igitudinem carnis peccati, in qua crucifixus est, demon strauit. Haec est illa iustitia Dei: non qua ipse iustus est, sed qua nos ab eo facti. 26. LANFR. Peccatu ecli) ordo. Deus Pater Christum peccatum , id est, hostiam pro peccato , ut nos esticeremur
iustificati in ipso, id est, in fide Iesu Chri-
Diuuantes autem siticet vos, vel Deum, Pt in Prima ; Dei enim ad Ymiutores sumus exhortamur , ne in vacuum gratiam Dei recipiati S, Chri tum pasium , saluare paratum et remisitonem peccatorum , quam in vacuum recipit, qui seposee. in bonis operibus non exercet. 2. Ait enim 3. rem pore accepto exaudivi te, & in die salutis adiuui te. Ecce nunc tempus ac ceptabile e ecce nunc dies salutis. 4. Nemini dantes ullam offensionem, d est, exemplum Prauitatis, quod videntes offendere psit, Vt non vituperetur ministerium nostrum ; Chri fisana Religio , doctrina Apostolorum sed in Omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros , vel ho1 tamur vos nemini dantes ullam ossessionem mel pridicando , ,el male vivendo in in multa patientia, s habitascilicet in his, quae equuntur in tribulationibus , in necessi talibus, penuria, in angustiis, compedibus, vel aliis vinculis, in plagis, in carceribus, s in seditionibus, c. in laboribus, voluntariis, mel coagiis , in vigiliis , similiter vel moluntariis, mel coactis, in ieiuniis, exhibeamus nos, inquam,
1.T ANFR. Gratiam Dei Gratiam Dei
ivocae remissionem peccatorum ;quam in vacuum recipit, quisquis se in bonis operibus postea non exercet. 1. Ait enim ) In Isisya sic loquitur : In tempore placito exaudiui te in die salutis auxiliatus sum tui. 3. Tempore accepto, sc. Diceret quis:
est tunc aliquid gratia Dei' Est : quia exaudire Domini tempore accepto, & adiuuare est. Et hoc probat ab effectu , quia exaudit , & adiuuat. Item hoc ab auctoritate; Ipse enim dixit tempore accepto, &C. 4. AMBROS. Nemini dantes J Vigilantia sua omnem amputat Offensionem, neministerium eius vituperetur; vituperare tur enim , si quae doceret, operibus non compleret.
1. In seditionibus J In tantum Deo deuotus erat, ut nec seditio fiduciam, quam in Deo habebat, minueret 6. In laboribus) Manibus enim laborabat, ne cui grauis esset.
166쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. II. 99
Dei ministros, in castitate, inscientia, legis eis Eua Aj , 7. in longanimitate, in expeLtatione promissorum Dei, cum alacritate mentis, in suavitate ouauis erat, quia sicut arguebat, ita oblandiebatur J in Spiritu sancto , in cha ritate non ficta, in verbo veritatis, verbum Ieritana in eius dos trina, quia non aliud tradebat , quάma Deo acceperat 8. in Virtute Dei , 9. IO. II. per arma vis filia: 11. a dextris, & a sinistris, in prosteris, in aduersis; per gloriam,s ereponit a dextris , a sinistris j & 13. ignobilitatem, per infamiam , &bonam famam 3 1 . ut sed triatores , & verace Si sicut qui ignoti, putamur non nosci ά Deo, & cogniti Deo: quasi morientes, & ecce vivimus id est, libertati: ut castigati , a Deo , vel ab hominibus, & non mortificati . quasi tristes, semper autem gaudentes: sicut egentes, multOS autem locupletantes tamquam nihil habentes, & omnia ideo possidentes. IJ. 16. Os nostrum patet ad vos , id est, multa loquimur vobis, o Corinthi) , cor nostriun dilaratum es , ,el in prζdicando ,τel in dando. 17. 18. Non angustiamini in nobis : exemplo nostri non estis auari: angustiamini autem in visceribus vestris, id est, a vobis bicepistis illud vitium e eamdem autem , scilicet quam nos homines , habentes diastica locutione j rea merationem ne putarent iro
nice dixisse addit J 19. tamquam filiis dico , dilatamini & vos , estote benigniores. Nolite iugum auaritiς ducere cum infidelibus, id est, nolite similes esse infidelibus. Quae enim participatio iustitiae squalitates pro qualibus ) cum
. AMBROS. In longanimitat ) Grandis animi erat in baiulandis infirmitatibus
8. In Virtute Deiὶ Virtus in eo erat, quae per signa & prodigia idoneum se nunt- strum probabat. s. Per arma iustitiae ) Liberum se fuisse significat fidelibus, & incredulis; dum his qui Euangelium gloriam, & eis qui ignobilitatem putabant, & his qui fidei bonam famam,& qui malam faciebant, integrum& constantem se praebuit. nar. in I O. AVGvST. Per arma ) Malitia enim i-y - ψ niquorum sinistra sunt arma iustorum , sicut idem dicit : Per arma iusipia dextera se
Histra; Id est, per gloriam & ignobilitatem; atque ita deinceps cuncta exequitur. Dextera armademonstrans gloriam , bo- al. qua. nam famam, Veritatem, quod cognoscebantur, quod videbant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant. Sinistra vero quod ignobiles & malae fama: habebantur , quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, Contristabantur, egere
ac nihil habere videbantur. II. LANFR. Per arma) Per arma iustitiae si muniti in prosperis & aduersiis; & siue gloriosi siue viles , seu infames , siue bonae famae habeamur. 1 r. A dextris , se a sinistri, Exhibeamus nos, scilicet oei ministros habendos rustitiam , quasi libram , ut non pendeamus in hanc partem, vel in hanc, id est, non
frangamur aduersis, nec eleuemur prosperis.
13. Ignobilitatem ὶ Per gloriam exhibea mus nos sicut Dei ministros, ne extollamur , & per ignobilitatem , id est , vilitatem , si viles habiti simus, ne franga
14. 'seducitores Quasi diceret. Non est mirandum si vituperamur,&laudamurῶ quia alij putant nos seductores, alii veraces; & alii cognoscunt, b alii nesciunt, &caetera quae isqvuntur. IJ. Os nostrum patet ad vos in Redarguit auaritiam eorum: & dicit eos a se non accepisse tenacitatis exemplum ; quia cor suum in dando amplum , dc dilatatum est. 16. AMBRos. Os no rum patet ad vos Hoc libertatis causa loquitur , & purae conscientiae. Mal E enim sibi conscia is .esiis mens loqui trepidat, sensum perdit,in ver
17. Non angustiamini J Hoc, dicit, non erat magistris adscribendum, si discipuli male uterentur ; quia quod pertineret ad
18. LANFR. Non angustiamini) Id est, in nobis non videtis angustiae, & tenaci ratis exemplum , sed huius vitii fomes est in visceribus vestris.19. Tamquam uis rico ) ordo. Tam quam filiis dico habentes eamdem re numeratione scilicet, quam nos habemus.
167쪽
a oo B. Lansranci Archiepiscopi C an tuar.
iniquitate ξ Aut quae societas Si res ad tenebras ξ Quae autem conuentio Christi ad Belial 3 Aut quae pars fideli cum infideli Qui autem consensus templo Dei cum idolis 3 2 o. Vos enim estis templum Dei viui sicut di cit Deus 11. quoniam inhabitabo in illis, & inambulabo inter eos , di ero illorum Deus , & ipsi erunt mihi populus. 22. Propter quod , quia tem plum Dei estis, exite mente de medio eorum, & separamim, dicit Dominus: nolite iturum ducere cum infideli 23. dc immundu ne tetigeritis, id est, ne commisiceamini malis: ecce fluctus, & ego recipiam vos: & ero Vobis in patrem,& vos eritis mihi in filios, & filias, dicit Dominus omnipotens.1o. Vos enim estis templum) Probat quia Ligum ducere cum infidelibus ςquipollenter. Nullum templum Dei debet habere consensum cum idolis: vos autem e stis templum, quia ipse habitat in vobis. Ipse enim dixit, inhabitabo in vobis: propter quod exite de medio eorum : id est ergo nolite iugum ducere cum infidelibus. Utitur autem verbis Prophetae pro sui S. E. . , . 2I. Puoniam inhabitabο ὶ Et Ioel sie di cit : Ponam tabernaculum meum in eis ; sego ero eis Deus , se ipsi erunt mihi popu
ar. Propter quod exite In Isaia sic legitur: Inai. si c.
Recedite, recedite, exite inde ' polluIum nolite tangere.
23. AUGUST. Immundum ne tetigeritis ) Ser m. rQuid est tangere immundum nisi consen ' Vpi tire peccat1s s Quid est autem exire inde, cap.ro. nisi facere quod pertinet ad correptionem malorum'
CAPUT SEPTIM V M. HAs ergo habentes promissiones, s cilicet recipiet nos si immundum non
tangamus) charissimi, mundemus nos ab omni inquinamento carinis , & spiritus , id esti, carnalis viiij , tritualis nequitiae, perficientes sanctificationem nostri in timore Dei, id est, perficientes ea, quibus sanctii siciamur. Capite nos in exemplum per nostram admonitionem. 1. Neminem simus, sicut seu - solisἶbditorum bona deuorando , neminem prauo nostri eae lo corrupimus, neminem adulando circumuenimus. 2. Non ad condemnationem vestram dico, non ideo dico ut aliquibus horum Le eris , nde os condemnem. 3. Praediximus enim η . quod in cordibus nostris estis adcommoriendum, & ad conuiuendum, quia diligo vos in tantum, it vivere,
mori velim mobi cum, si eri posset. 1. Multa mihi fiducia est, apud vos, multata mihi gloriatio apud alios pro vobis , repletus si impro vobis consolatione, superabundo gaudio propter vos in omni tribulatione nostra. Nam ostentadit se trιbulationem habuisse, nam in Macedonia, a J cum venissemus in Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra , sed omnem tribula
r. A MARO s. Neminem lissimus pseu do enim Apostoli nocebant illis
corrumpentes sensus illorum circumuen tione astuta. e. I ANFR. Non ad conLmnationem ) Id est, non propterea commemoro, ut calli-dE dicam vos fecisse , quod me fecisse
3. Praedixi enim) Superius disit: Epis iam ra mos sis scripta in cordistis senissi. . AMARO s. In cordibus no stris J Id est participes vult eos habere, & ad praesentes passiones pro Christo, & ad futuram
1. Multa mihi fiducia ) Fiducia haec; deprimae Epistolae correptione est : quam. quia non aspere susceperunt, fiduciam dederunt admonendi se .
168쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. H. io i
tionem pasti sumus: c. foris pugnae ab insidelibus, uel tu meo corpore I V. III ..tus timores. Sed qui consolatur humiles , consolatus est nos Deus in ad uentu Titi. Non solum autem in aduentu eius , sed etiam in consolatione, qua consolatus est in vobis . 8. referens nobis vestrum desiderium, videndi me , vestrum fictum, poenitendo , vestram 9. aemulationem pro me, addi centes charitatem, Mel imitationem mei; ita Vt ex missione Epistoli , et
ex 'radicitis, magis gauderem. Quoniam & si contristavi vos in io. Epistola priore , non me modo poenitet : etsi prius paeniteret, videns quod . Epistola illa prior et si ad horam ) vos contristauit , nunc gaudeo. non ,sed non propter hoc , quia contristati estis , sed quia contristati estis ad poenitentaliam. H. Contris ali enim estis secundum Deum , ut in nullo , quod praecepimus Q. 13. detrimentum s quin executi estis ) patiamini , scilicet detri
mentum animς in futuro, ex nobis, id ess, ex nostris pr.eceptis non adimpletis.
1 . Quae enim s responsio ὶ secundum Deum tristitia est , poenitentiam in
salutem stabilem, aeternam , operatur: xv. saeculi autem s ά contrario ) tristitia mortem operatur. 13. Ecce enim alia probatio per partes Ialutis ) hoc ipsum secundum Deum contristari vos, I s. quantam maxrmam in Vobis operatur sollicitudinena bene operandi hoc est, salutem i nam operatui sollicitiι-dinem, quae causa solutis : nec tantum hoc, sed defensionem, contra Deum nec tantum hoc, sed indignationem , de peccatis nec tantum hoc , sed timorem Dei : nec hoc tantum, sed etiam desiderium, reformationis nec hoc tantum , sed etiam aemulationem boni, nec hoc tantum , sed etiam vindictam,
afflicsione peccatorum. Ergo quia hoc, hoe fecistis in omnibus aliis bonis extitibuistis vos, 17. incontaminatos esse negotio, qui fornicatorrexclusi tis. 8. Igi-
6. Foris pugaa: Pugnae enim erant cor pori , dum caedebantur animo timores. Illic enim timor, ubi intellectus est Sed hic timor propter credentes, ne passione eius scandalirarentur. . LANFR. Intus timores J A falsis fratribus ; vel ne passio mea perterreret fratres:
id est metuens ne conuersi nouiter, viden
res amich,nem nostram ad suum, id est, qui fuit Iudaeus, ad Iudaismum, Gentilis ad gentilitatem conuerterent. 3. AMBRO s. Referens nobis J Nun tiavit Titus de siderium habere illos emendandi
se : flere , quia peccauerunt: aemulationem habere pro Apostolo, quoniam addiscentes charitatem eius erga se, coepe runt illum defendere contra aduersa
ter alter aemulatur desiderium alterius, ut me videatis.
io. F sola illa ) ordo, illa vos contristavit, ethi ad horam. 11. Contrisiati emm ) Demonstratio de qua poenitentia dicat: est enim & mala
poenitentia. 12. Detrimentum ) Detrimentum auditor ex predicatione doctoris patitur; quando praeceptis eius inobediens existit, &priori peccato , peccatum inobedientiae addir. I3. AMBROs Detrimentum Id est . ut omnia nostra essectum habeant in vobis, etiam quod contristavimus voS.I . LANFR. uae enim secundum in Alia ratio quod secundum Deum contristasi
xv. Saeculi autem tristitia J S culi autem tristitia est dolere quod sua tribuat, aliena non rapiat, ec caetera in hunc mo
rs. Ecce enim J Alio ratio eiusdem rei. 16. AMBRos. P antam in vobis 2 Solliciti enim sunt, ne denuo peccent &defendunt se ab infestatione daemonum ; indignantur in se, vel in alios peccates timent, quia peccauerunt: desiderant se reformare ; & incipiunt pati Zelum bonorum operum perficiendorum;&quod deliquerunt, vindicant in seipsos. IT. I ANFR. Incontaminatos esse in negotio j In quo vindicandum praecepit in eum qui uxorem patris accepit.
I 8. AMpxOs. Igitur cripsi vobis) Ostendit magis scripsisse propter Ecclesiam ,
quia in uno male agente , multi confunduntur : & in uno Contumeliam patiente, multi indignantur. Emendando emo in.
169쪽
ior B. Lansi anci Archiepiscopi Cantuar.
etur, & sit scripsi vobis, non tantum propter eum , qui fecit iniuriam , id est, qui uxorem patris accepit, nec propter eum, qui passus est , id est , patrem, cuius uxor ablata est sed scilicet ripsi , ad manifestandam sollicitudinem nostram, quam habemus pro vobis de corruptione vestra coram Deo , ut placeat Deo, 19. ideo , quia incontaminati fuistis , consolati sumus. In consolatione autem nostra , abundantius magis gauissi sumus super gaudio Titi, quia si pera est spirituali bona conuersione refectus est spiritus eius ab omnibus vobis; &si quid ro. apud illum de vobis gloriatus sum , gloriando de vobis locutus
sum, cum Ese viderit, non sum confusus: id est, mentitus: sed sicut a I . omnia . vobis in veritate locuti sumus; ita & gloriatio nostra , quae fuit ad Titum, veritas facta est , & viscera eius abundantius in vobis sunt e reminiscentis omnium vestrum obedientiam, icilicet quomodo cum timore animi & tr more corporis excepistis illum. Gaudeo quod in omn1bus confido in vobis. iustos ,& pollutos sanctificando & Ec- 1Ο. Apud illum de vobis ) Apud Titsi glo-clesias reconciliando; totius populi solli- riatus est Apostolus de Corinthiis, dicens citudinem in se habere demonstrat. eos benignos esse. 19. LANFR. Ideo consolati Et propter at . s Omnia de vobis Id est, sicut vera lo- aduentum Titi , & propter bonum s u- cuti sumus vobis de aliis , ita vera locutidium vestrum. sumus Tito de vobis.
Hortatur eos ad beneficentiam per exempla Macedonum. Notam autem facimus vobis, fratres, gratiam Dei, quae est in Ecclesiis Macedoniae, collationem dicit, quam Macedonestanditis Ierusalem dederant J quod in multo experimento , vsu , tribulationis abundantia gaudi j ipsorum fuit, id est, dum maxime pro Christo tribularentur, in hoc ipsum gaudebant , dc 1. altissi
ma , maxima , vel exaltans eos , 2. paupertas eorum abundauit in diuitias simplicitatis eorum : id est, largitatis ,seu abundauit in diuitem simplicitatem:
hoc est tam libenter dabat pauper ac si diues ciet: quia id est, testor lyis, secundum virtutem eorum, id est , rei veritatem, 3. testimonium illis reddo , & supra Virtutem , posses um, Voluntari j fuerunt, cum multa exhortatione 4. obsecrantes nos gratiam, scilicet quam dare antitis qui unt Hierusalem J de Communicationem ministeri j, administrationis , quod fit in sanctos. Et non tantum dederunt , sicut sperauimus, sed semetipsos per fidem dederunt, primum Domino , deinde nobis, ad faciendum qmcquid vellemus , per voluntatem Dei; ita s. ut hortarentur nos ad hoc , ut rogaremus Titum , ut
tenues essent facultatum substantia animus diues inuentus est; ita ut cum lachrimis offerrent, & sic cogerent accipia se , quod accipiendum non videbatur: quia plus erat, quam poterat eorum substantia. 2. LANFR. Paupertas eorum ) Pauperes
Crant rerum terrenarum , sed diuites simplicitatis & benignitatis. 3. Testimonium) ordo. Testimonium aliis reddo; quia secundum virtutem. 4. Obsecranies nos) Id est, precati sunt me, ut permitterem eOS gratiam & com municationem facere de substantia sua, in hanc eleemosynam, quae fit in sianctos qui sunt Hierosolymis. s. Vt rogaremus Titum In tantu, inquit,
170쪽
Commentarius in Epis h. ad Corint 11. 1 os
quemadmodum coepit , ita & praedicatione perficiat in vobis, τos, quales seu Ut Macedones, etiam, sit cui alius, gratiam istam dandi. Sed sic ut in omnibus, nec illum tantum rogaui, sed os rogo , tin hac gratia abundetis sicut in omnibus abundatis fide, &sermone, & scientia Euangelij, de omni sollicitudine , insuper & charitate vestra in nos, ut & in hac gratia abundetis. Non quasi imperans dico s. sed, scilicet dico, per aliorum, id est, Macedonum, mel aliorum sanct torum sollicitudinem , etiam Vestrae Charitatis ingenium , si dium, bonum comprobans, probum faciens hoc debetis facere reddit causeam. 7. Scitis enim gratiam Domini nostri Iesu Christi, quoniam pro ..pter vos egenus factus est , cum esset diues, ut illius inopia vos diuites essetis. Et consilium in hoc do ut faciatis: hoc enim vobis utile est, qui non solum facere , quod boni potestis , sed & velle , quod boni non potestis facere , coepistis ab anno priore e nunc vero & facto iliad vesie perficite o ut quemadmodum promptus esst animus Voluntatis, ita sit prompsus animus dc perficiendi ex eo , secundum id , quod habetis. Ecce cur acceptum est Deo, si sit voluntarie. 8. Si enim voluntas prompta est facere; secundum id quod habet , accepta est Deo, 9. non tantum secundum id quod non habet. 'Non enim , scidicet impero , ut aliis sit remissio , resedito ex nostris , Mi mos defciatis , vobis autem tribulatio , 1 o. sed dico vi ex aequalitate. In prasentirempore , ii. Vestra abundantia illorum inopiam suppleat : ut & illorum meritorum abundantia vestrie inopiae sit in lauro supplementum, 12. ut nunco tunc fiat aequalitas , si fientia obis O ipsis, sicut scriptum est, in Exo do 16. 13. I . Qui multum, non abundauit: scilicet costegit de manna , non plus habuit: & qui modicum , non minorauit, scilicet collegit, non minus ha
buit. Ita qui multum pecuniae collegit in praesenti ut Corinthi' , non soliis habeat;
largitate eorum prouocati sumus, Ut ro garemus Titum; ut sicut Coepit praedicatione & admonitione sua, perficiat in vobis gratiam, id est, largitatem istam. f. AMBRos Sed per aliorumὶ Exhortatur vi penuriam patientibus mittant sumptus;& per eorum sollicitudinem, quam reue-lent, bonum animum suum offendant.
T. LANFR. s Scitis enim gratiam J Quasi diceret: Propter amorem Christi libenter debetis largiri ; quia ipse diueS, propter
vos pauper factus est. 8. AMBRO s. Si enim voluntas Quoniam Corinthij ad hoc opus prouocantur: hoc eis indicitur; ut non plus tribuant quam possunt: ne plus forte offerentes coacti, non voluntarij, viderentur sine mercede futuri: quia qui coactus aliquid facit, me cedem non habet ' LANI R. Secundum id auod, c. Vel
ille dat secundum quod non habet, qui de quinque solidis , dat quatuor; quod faciendum est illi, qui habet decem libras,
vel huiusmodi. Diceret aliquis, non valet si darent secundum quod habeant : Illi enim Macedones , plusquam possiet eorum pati facultas, dederunt : ad hoc res
pondet. Si enim, dcc. Quod est, qui vult
dare secundum id quod habet, acceptus est Deo, non tantum ille qui vult facere ultra quam habet. Vel ita: voluntas prompta facere vltra quam possit, secundum id quod vult, est accepta , non secundum quod potest. Io. AMBRO s. Sed ex aequalitate J Non enim pilas exigitur, quam sibi debent retinere: quia diliges, inquit, proximum tuum sicut teinum. II. Vestra abundantia)Id est. Hi qui facultates habent, ministrent sanctorum inopiis ; ut iterum illic sancti ubi sunt diuites , & isti inopes , communicent his , quasi vicem rependentes ministerio illo
D. Vt at aquilitas aec est aequalitas, ut quia isti in hoc tempore ministrant sanctis, - reddant illis viceS in futuro. xl. rei 33. ut multum non Plus habent sancti dwtur. in spe futuri saeculi, quam hi qui hoc tempore videntur diuites; & tamen aequabun. tur illic utrique; ut sicut beneficio horum, sanctorum inopia sustentatur, ita beneficio sanctorum diuites fiant hi in futuro taculo , in quo Videntur paUperes. 14. I ANFR. Qui multum Qui multum