장음표시 사용
171쪽
redundat, vel sane imter parenthesin.
io 6 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
imo aliis impertiat. Ac hoc quod dixit rogauimus Titum. Gratias autem ago Deo , qui dedit eamdem habeo sollicitudinem pro vobis in corde Titi, quoniam meam exhortationem quidem prius audiens libenter suscepit non tantum audiuit: sed cum sollicitior esset, sua voluntate profectus est ad vos. Misimus etiam cum illo fratrem nostrum, Barnabam , cuius laus est in Evangelio per omnes Ecclesias non solum autem , laus e t ei in E
uangelio , id est , non folum electus in praedicatione , sed & ordinatus est ab Ecclesiis , a fidelibus Ecclesiae , id est , Apostolis , comes peregrinatio
nis nostrae , mi mecum ferat , in hanc gratiam colledtionis , quae ministratur 13. a nobis ad Domini gloriam , gratiam dico , & destinatam ad voluntatem nostram : 16. 17. deuitantes hoc , ne quis nos vituperet in hac plenitudine , quae ministratur , portatur sanctis , a nobis mi iacent Deo , in Domini gloriam. Ideo mittimus illos 18. I . Providemus enim bona non so
lam coram Deo , quod est si lus Apostolus pecuniam ferret, non his forsitan
crederetur , cum ipse nihils audaret, sed etiam coram hominibus. Misimus autem cum illis & fratrem nostrum Timothum , quem probauimus in mul- 1s sepe sollicitum esse: nunc autem multo sollicitiorem, confidentia multa habita in vos, siue Lo. pro Tito , qui est socius meus, & in vos adiutor, siue fratres nostri, Apostoli Ecclesiarum, forte quidam Apostoli bona ilia lorum referendo commendabant illos. gloria Christi , quibus Ecclesiis glorifieatur Christus. Ima tales sunt. 21. Ostensionem ergo , quae est charitatis vestrae , & nostrae gloriae pro vobis, quia charitas eorum gloria ect Apodioli, in illos , quo mittimus , offendite , charitatiue recipite illos , in faciem Ecclesi11-rum , mi litis exemplar.
morum non abundauit, id est , non plus habuit quam gomorum; & qui modicum scilicet collegerat, id est , minus habuit
quam gomorum. In Exodo autem ita habetur : Nec qui plus collegerat, habuit amplius ; nec qui minus parauerat, reperit mi
11. Anobis adDomini gloriam in Ordo. Anobis destinatam, ad Domini gloriam, dc
I 6. Devitantes hoc 3 Quasi diceret. Ideo misimus fratrem boni testimonii cum Tito; ne quis vituperet nos in hac - Epistola, eleemosyna ; dicens nos ex ea aliquid ad
I . A M BROs. Devitantes hoc j Ideo hoc subiecit, ne negligens circa curam sanctorum iudicaretur , si segnius hoc age
18. Prouirimus enim bona j Providet bona coram Deo, dum quod iubet Deus ci ca ministeria sanctorum, fieri docet coram hominibus: quia tales mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua non faciant eis scandalum. 19. LANFR. Providemus enim ) Ideo, inquit, misimus eos ne ministerium nostrum vituperetur, existimando nos esse fures, postquam viderint tot bonos quibus accommodatur, vel propter hoc mittimus tot, ne dicamur negligere illud mittendo unum, & existimari esse fur, vel negligere illud: bonum est nos euitare, ne imus causa mari exstimationis eorum & hoc est quod dicit , Providemus enim bona ,
1 . Pra Tito ) Dicit fratrem , quem mittebat multam fiduciam habere in eis, quia Titum dc alios Apostolos bene tra
11. tensionem In illis , inquit, quos
vobis mittimus, ostendite quam charitatem habeatis; de quae bona sit gloriatio vestra pro nobi S.
172쪽
Commentarius in Epis ad Corinth. II. IO
REJonsio. De receptione i Porum ripsi vobis, m non de collectione ; Nam de ministerio , quod fit in sanctos, ex abundanti , supersuum , est mihi
scribere vobis. Ecce cur. Scio enim promptum animum Vestrum, pro quo
de vobis glorior apud Macedones dicens Apostolus Macedones, Achatiam paratam dicit; ut inde Corinthi parati inueniantur in I. Quoniam & Achaia pata rata est ab anno praeterito, & sic vestra aemulatio prouocauit plurimos. Misi autem praefatos fratres : ut ne quod gloriamur de vobis, id efi , gloriati mus de vobis apud vos , euacuetur quod e et , si non parassent illud J in hae parte, in referenda communione , ut quemadmodum dixi0 parati sitis: ne
cum ad vos venerint Macedones mecum , & inuenerint VOS imparatos, 2.
erubescamus nos de hoc quod gloriati sumus de mobis. ut non dicamus vos in hac substantia , collatione. Quod esset, si non para sent illud ) Et ne erube camus obsecum , necessarium ergo existimaui rogare fratres , Ut praeueniant ad VOS, 3. & praeparent , parari faciant a vobis, repromissam benedictionem hanc s dona pecuniae in paratam esse sic, datam voluntarie J quasi benedicitio tanem , non tanquam auaritiam, non inuite datam. Hoc autem dico, quia auare non debetis daret, ideo quia Qui parce seminat , auare dat, parce , nihil,& metet: δ, . qui seminat , hilariter dat, in benedictionibus , largitate, de benedictionibus & metet. Et propter hoc, Vnusquisque prout destinauit , si se multum , siue parum , in cor)e suo et det non ex tristitia , aut ex necessitate , id est, coactione, sed hilaritate : Hilarem enim datorem diligit
Deus. Et ne timeatis deficere. Potens est autem , enim , Deus omnem gratiam, spiritualem c corporalem, abundare facere in vobis: ne quis diceret, si darem quae habeo , postea egerem , subiunxit potens est Deus omnem gratiam abundare facere : id est , iuili cationem , m copiam rerum tribuere ὶ Vt in omnibus semper omnem sussicientiam corporis, animae habentes , abundetis in omne opus bonum , sicut scriptum est in Psalmo Di. Dispersit, dedit pauperibus 1. iustitia eius manet in seculum saeculi. Descriptio pro descripto. 6. Qui autem administrat semen quod det seminanti, danti: & panem, copiam rerum, ad manducandum , dato illo , Iobis praestabit: 7. & , et i aliis
3. A MARos. uomam Achaia parata 'Post Macedonas, Achaiam dicit paratam. Deinde ut Corinthi j fiant pa
Σ. LAN pK. Erubescamus vos) Si imparati, inquit , fueritis, nos verecundiam ha bebimus in hac substantia, id est , eleemosyna, vos forsitan non habebitis. 3. Et praeparentὶ ordo. Vt praeparent benedictionem hanc repromissam paratam esse, sic quasi benedictionem , non quasi auaritiam. Promiserant enim Apostolo, quod ita praepararet eleemosynam, benedictio non auaritia. . AMBRos. Qui feminat in benedioris nibus Hic in benedictionibus seminat, qui bona voluntate spe futurae retributionis hoc agit. F. Iuniitia eius manet) Iustus est quis bitoli non detinet , quod sit omnibus da
6. I ANFR. ui autem administra o Id est, Qui dat vobis unde eleemosynam faciatis , dabit unde post datam eleemosynam vos sustentare possitis. Nec propter hoc tamen remanebit, quando quidem semen multiplicet, & fruges crescere faciat. . AMBROs. Eι multiplicabit Danti ad
173쪽
io 8 B. Lans ranci Archiepisse opi Cantuar.
subministrare possitis, multiplicabit semen vestrum & augebit Repetitio) 1
crementa frugum rustitiae v esitae: bona opera, quibus iustificemini ut in omnibus Repetitio 3 locupletati abundetis in omnem simplicitatem, que operatur per nos gratiarum actionem Deo , id est, ministerium nostrum , operante simplicitate vestra, operatuin gratiarum a Ationem Deo. Quoniam gratιarum actionem exponit 2 ministerium , id est, admini tratio dationis, huius ossici; ,s-plicitatis vestrae, 8. non solum supplet ea quae de sunt sanctis, est supplementi inopiae sanctorum, sed etiam abundat per multas gratiarum actiones in Do mino , id est , propter hoc quod inopiam sancitorum oppletis, grati ins agunt Dromulti, Per probationem , propter laudationem , ministeri j huius , id eri , nota. strae o erationis, *sr e largitatis glorificantes J permultos dico in Deum V. inobedientia, propter obedientiam quam habetis in Evangelio per pra dicationem nostram, confessionis vestrae, ad confitendum , et ad Dei laudem , Mel ad consi tenda peccata mestra, in Evangelium Christi,scilicet abundat, & simplicitate, largitate, communicationis vestrae in illos, & in omnes abun Lu , & in ipsorum obsecrationes fa pro vobis, imorum dico, desiderantium, diligentium, vos propter eminentem gratiam Dei in vobis. Vnde Gratias ado, referrimus, Deo super inenarrabili, id est, quod debet enarrari, vel enarrabili dono eius.
dit, ut eo amplius habeat unde largiri. S. I ANFR. Nonyolὰm uulsi ea j Quatuor dicit fieri per administrationem huius ossicij, id est, beneficii. Sanctis enim qui sunt Ierosiolymis necessaria exinde ministrantur & per multos alios probanteS hoc ministerium, gratiae Deo referantur: de multi exemplo Corinthiorum prouoca,t1, & illis sanetis qui sunt Ierosolymis , dc multis aliis plurima largiuntur; ut δc ipsos Corinthios videant, propter gminCntem gratiam , quam habent, sedulo eos
9. In obedientiam ) Id est. Quia dum Euangelium Christi vobis praedicaret, statim obedientes fuistis ad confitendum Christum.
Ipse autem ego Paulus obsecro vos per mansuetudinem & modestiam
Christi , contra eos agit, qui dicebant eum praesentem humiliter loqui; ab sentem meia minari; obsecrando per eam 'virtutem , quae inter eos habere deside
rat. J qui in facie quidem, in prae sentia vestra , humilis sum ironia inter
vos; absens autem confido in Vobis , considenter criminor. Rogo autem vos, scilicet ut ita vivatis, ne praesenS I. auὰeam 2. per eam confidentiam,
idea, duciam, ilicet meritatis, qua si vobis existimor absens audere in quo dam: qui arbitrantur nos tanquam secundum carnem ambulemus, id est, carnalia nos diligamus. In carne enim ambulantes sumus , id ea , in carne ex simus non est hoc in malam partem J non secundum carnem militamus, id ea , carnalia non diligimus. 3. 4. Nam arma sarma ideo dicit , quia repugnat
stiae inferam quibusdam vestrum. a. AMBROS. Peream confidentiam ὶ Con fidentia itaque fiduciam seueritatis significauit; quam in Epistola tantum habere
putabatur , & ideo commonet , ne ea dem seueritate praesenS utatur , sicut non sperabant.
3. Nam arma militia ἰ Arma ideo di
174쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. ll. lo 9
vitiis J militiae nostrae non carnalia sunt: sed potentia Deo, per Deum m taphorico loquitur contra munitiones, id est, sententias philo ophorum iniquorum .. 3. Ad destructionem munitionum, aerearum potestatum, mili tamus Ic. consilia contra Deum destruentes, & omnem altitudinem , superbiam, extollentem se aduersus scientiam Dei, & 7. in captiuitatem redigentes , id est , skbtrahimus diabolo omnem praedestinatorum 8. intellectum , intelligentem , 8. in obsequium Christi , ad obsequium Christi redigentes, & in promtaptu , statim , habentes , id est, parati sismus, Ulcisci, punire, omnem inobedientiam, inobedientem , cum impleta fuerit vestra obedientia , id est , cum pars nostra obediens fuerit , uel perlata collatione mestr- adransitos Hierusalem. Obedientia vestra, id est, mihi magis , quam seudo debetis obedire ; ab aliis cauere. 9. Qit e secundum faciem sunt, videte , eos qui in facie gloriantur,
id est , pseudo , vitate. Si quis seudo confidit sibi Christi Apostolum se esse,
contra eos , qui se Apostolo pr.eferebant , quia Christi se esse dicebant. Et Apostolus : non ideo , inquit, sunt maiores , quia ego sum Christi J hoc cogi tet iterum apud se quia sicut ipse Christi est , ita & nos. 1 o. non ideo maiores. Nam & si amplius quam Christi me esse aliquid gloriatus fuero, scilicet, de potestate nostra , de apostolatu nostro quam dedit nobis
Dominus in aedificationem , & non in destructionem Vestram Q. non fedius pro causa) erubescam, id est, verum dicam. Vt autem 12. I 3. no in existimer tamquam terrere vos per Epistolas, non existimer ego a vobis, quod velim tantum terrere uos, comminando uos per Epistolas per parenthesim usque, Hoc cogitet) quoniam quidem Epistol e nostrae , inquiunt , graues sunt , ad intelligen dum, & fortes , ad exequendum e praesentia autem corporis mei in firma, &sermo meus contemptibilis: hoc cogitet, qui eiusmodi est, qui hoc dicit, quia quales sumus verbo per Epistolas absentes, comminantes, tales eria
mus & praesentes in facto , id est, sicut in Epistolis nos ficturos comminamur ,si
cit quia repugnant vitiis. 4. I ANFR. arma militiae Arma militiae Christianae sunt virtutes, quae potenteS sunt auxilio Dei , ut destruant munita diuersis calliditatibus consilia aduersariorum, siue hominum, seu daemonum. s. AMBRO s. s Ad destructionem) Arma spiritualia fides est incorruptς praedicationis, per quam Vincit munitiones, id est, principes dc potestates nequitiae, quae se extollunt & armant in fidelium animos ad contradicendum Christo. 6. I ANFR. Consilia destruentes Superiori sententiae coniungitur , non secundum
T. AMBROS. In captiuitatem in Captiuat intellectum , dum contradicentem rationem vincit , & ad fidem Christi humilem& mansuetum inducit. 8. L AN F R A N C v s. In obsequium in Inpro contra intelligi potest, ut sit sensus. Captivantem intellectum ad obsequium Christi; vel intellectum qui est contra Obsequitim Christi. Id est, diligenter considerate opera eorum qui in conspectu vestro tantum bona agunt , ne forte vos se
y. AMBROS. Quaesecundumfaciem Nucvult eos quae palam sunt considerare , id est, ea quae dicturus est , quia aperta sunt, diiudicare. IO. LANFR. Nam etsi amplius) Quasi diceret : possem dicere Apostoli sumus, &plus nobis obedire debetis.11. Non erubescam J Merito erubesceret, si se Apostolum diceret, & non
12. AMBRO s. Non exi mer) Ipse potest videri terrere per Epistolam; quia neque auctoritatis alicuius est, noque praesenS fi .. . duciam habeat arguendi. I 3. LANFR. Non existimer Hoc dicit occasione illius sententiae , quam superius dixit, parati ulcisci omnem inobedientiam : ut, inquit, non existimer a vobis tamquam terrere, quod minor imple
re ; sciatis quod minor dictis implebo se.
175쪽
no B. L an si anci Archiepiscopi Cantuar.
venientes ad vos ns correpti, actu i o exoptemur. I . Non enim audemus
Remotio J inserere, aut comparare nos quibusdam , seudo, qui seipsos com
mendant , non metientesse , sed ultra quam sint ladiantes 11. sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes sumus , e . Comparantes nosmetipsos nobis. 16. Nos autem non in immensum , id est, non vltra vires, gloriabimur , id est, inde tantum gloriamur , quod praedicatione nostra Nos conuertimus , sed II. secundum
proauthoritate posὰit mensuram regulae s regiminis ) qua mensus est nobis
Deus , ycilicet gloriamur , fecundum mensuram dico 13. pertingendi prae ι- cando usque ad vos. Non enim 19. quasi non pertingentes ad vos , vltra os, superextendimus nos e usque ad vos enim peruenimus in Evangelio,
praedicatione, Clitis i. Non in immensum gloriantes s dicendo nos praedicasse, quibus non praedicauimus J in alienis laboribus, in aliorum praericatione: spera autem habentes , habemus, cresentis fidei Vestrae , Vtcrescatsides vestra, zo. in vobis magnificari, id est, quod in diobis magnificabor, a. i. secundum regula no stram et L. in abundantiam , in*e habens abundantiam; id est, stem habemus, quia etiam alijs praeter vos prςdicabimus , 23. etiam in illa loca, quae ultra vos stant, euangelizare, Σ . 21. non Remotio J in aliena regula , in aliorum prae dicatione , in iis quae praeparata sunt, praedicata ab alijs , gloriari, hoc ideo, quiagloriatur, , c. mel mi gloriari, it qui gloriatur, cdic. Qui autem gloriatur , in Domino glorietur , non in se , mel in alio. 26. Non enim qui se ipsum commendat, 27. ille probatus est: sed quem Deus commendat, illos
gloriantes. I . Non enim audemus ) Inserit & comparem se facit aliquibus, qui opera eorum imitantur. Non, inquit, volumus imitari eos , qui seipsos commendantes adulantur vobis : sed bona vestra laudamus ;mala punimus. Quales verbo , tales &facto.
iue Sed Vsi in nobis ὶ Metientes sumus
nosmetipsos ; id est , conscientiis nostris comparantes nosmetipsos nobis; id est nostris operibus, viribus: ne plus, vel aliud dicamus; vel conemur quae facere possimus, vel debeamus.16. Nos autem in immensum J In tantum, inquit, gloriabimur , ut vestros esse Apostolos nos dicamus: haec est enim mensura gloriae nostrae, quam mensus est nobis
1 . Secundum mensuram regu Exponit quomodo intelligendum sit quod superius dixit 1 in immensum gloriabimur. 18. Pertingendi H que ad vos Mensura nostrae praedicationis pertingit usque ad vos , id est per mensiuram praedicamus, quia inuasionem non facimus. Et hoc est
quod dicit: non Um, sec.I'. 'uasi non Aertingentes 2 Si alij ante hunc Apostolum in praedicatione Corinthiorum laborassent, & iste se eorum Aiapostolum vocasset immensum, id est , vltra modum gloriari videtur. 2O. A MBRos. In vobis magnificari) Magnificari se credit apud Deum, si augeantur in fide auditores illius.1I. LANFR. f Secundάregulam J Regulam
hic vocat regimen, secundum hoc inquit, quod vos regimus, a vobis, idest, per vos a Deo magnificamur. 21. In abundantiaJ In abundantia autem
dicit vel quia hςc praedicatio super praedicationem Apostolorum abundatur , vel quia in ea erat abundantia donorum Dei. 13. Etiam in ilia quae ultra ) Spem hanc, inquit, habemus euangeligandi fide Christi, nulla loca quae ultra nos sunt.1 . Non in aliena regula J Non , inquit, spem habemus gloriari in aliena regula, in his videlicet locis quae praeparata, id est, euangeligata ab ipsis Apostolis. 2S. AMBRos. Non in aliena regaea Non audet in hos qui aliis praedicantibus crediderunt ; nec in alienis laboribus videtur gloriari: Sed per hoc nititur vi eis praedicaret, quibus non erat ν , ut gloriam suo Sup. ' an labore adquirat: gloriam autem Domino dandam significat, dicens ui gloriatur
26. Non enim qui si 'sum commendat Ve rum est quia illum Dominus commendat:&ille probatus est, quem dignum habet,
ac mittit ut praedicet donum eius. Quem autem non mittit, non illum commendar. Ipse autem se commendat, quia ' non mis- al. ' qui sus praedicat.
176쪽
Commentarius in Epis h. ad Corinth. II. m
17. LANFR. Ille probatus est Non in a- gloriari : quia non in se nec in alio: in se lienis; sed in Domino volumus gloriari; vel in alia non , quia qui sic agit non pro- quia omnis qui gloriatur inDomino, debet batur a Deo.
i. I Tinam sustineretis modicum quid insipientiae , iactantiae , meae , 2. V supportate me, dixi 'vimam optatiue ,sed nunc praecipiens dico supportate, quod debetis facere, 3. 4. aemulor enim vos Dei aemulatrone, quia diligo os, velsi conturbo mos, bono animosacio, ut vos exhibeatis castos , id est, incorruptos Christo , cui et os despondi. 1. Despondi enim vos uni viro virginem virgines muli eos esse in fide in castam , non colentem idola , exhibere Christo. Sed tamen 7. Timeo autem , ne sicut serpens Heuam seduxit astutia su a , ita corrumpantur pseudo sensus vestri, & excidant a simplicitate, benignitate , quae est in Christo. vel tu ijs quae uni Christi. Euod pati non debetis. 8. u. Nam si iis qui venit, alium maiorem Christum ptaedicat , quem non prς dicauimus, aut alium maiorem Spiritum accipitis, quem non accepissis , aut aliud dignius Euangelium, quod non recepistis : recte pateremini. Existimo enim nihil me minus fecisse io. a magnis Apostolis, Petro,
I. T ANFR. Vtinam se ineretis ) Vti I nam, inquit, sustinere velletis, id
est,audire quomodo me commendo, quod videtur inssipientia. Etsi ego refero vos debetis audire: & subditur , AEmulor enim
a. AMBRos. Vtinam fuistineretis Incipiens se laudare,insii pientem se dicit; quia scriptum est : Non laudent te labia tua sed
3. utor enim vos Quae locutus est, amore eorum se dicturum ostendit, ut non magis ad laudem eius proficiat; sed ad horum profectum , ut discant quemadmodum parenti suo in Evangelio faueant. . LANFR. AEmulor enim vos A1mulatio est motus mentis propter alienum starum. Rogat ergo up patienter ferant reprehensionem si iam: quia ipse circa opera eorum mouetur eo motu qui secundum
D eum est. Est enim in aliis motus, qui inuidia dicitur. S. AvGus Τ. Dessondi enim υos Nunc desponsata Ecclesia est; & virgo est, ad nuptias perducenda: Id est, cum se continet a corruptione saeculari. Illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate pr tereunte , immortali coniunctione fruetur. 6. I ANFR. Desondi enim vos Causa cureos aemuletur ; quia videlicet annulo fidei desponsavit eos uni viro scilice , Christo ; ut exhibeant seipsos castam virginem sibi.
T. AMBRos. Timeo autem Ostendit quaeau a cogitur vera de se protestaris non ut se laudet, sed ut eos deformet, qui sub nomine Christi contra Christum praedicant. Hoc enim agit, ne audiantur seductores, quos diabolo comparat propter astu
8. Nam si is qui venit Loquitur hoc loco Θe veris praedicatoribus ; quia plebs Corinthiorum variis erroribus fluctuabat. Nam alii pseudo-aposto ue; alii Apostolis fauebant, qui cum Domino fuerant, de quibus Apostolus ait: si potior Christus ab his vobis praedicarus fuisset , aut potior spiritus datus, recte nobis eos praepone
quit, praedicator qui Venit , & a Deo non mittitur , aliam fidem Praedicaret vobis, de per eam fidem alium spiritum acciperetis; utcumque tolerabile esset, si eius damnationem pateremini; possetis enim dicere ; praedicatio eius melior est quam Pauli: nunc vero,cum eamdem fidem predicant,& ex sea parte plura respuenda addant, pati non debetis: & hic incipit exponere
illud , Modicum insipientiae; de quo su. perius dixit. 1 o. A magnis Apostolis) A magnis, quanto magis ab his qui nihil sunt λ Imperitus,
177쪽
111 B. Lan ranci Ar Chrepisse opi Cantuar.
Bamiba, oecaeteris. 11. Nam etsi imperitus sermone, sed non scienti ab Ids, enter egi. 1Σ In omnibus autem manifestati sumus vobis. Aut 13.
numquid peccatum feci , me ipsum humilians, ut vos in fide exaltemini 3 Quoniam gratis Euangelium Dei euangelizavi vobis 3 Alias Ecclesias eYpoliavi accipiens stipendium ad ministerium vestrum, id est, praedicationem
, estram. Et cum essem apud vos & egerem , nulli, aliquid rogando , onerosus fui : 1 . nam quod mihi deerat, suppleuerunt fratres , qui venerunt a Macedonia & in omnibus sine onere me vobis seruaui, & seruabo ne putatarent quod amodo aliquid velle umere. Iusiurandum. Est veritas Christi in me, quoniam haec non accipiendi 13. gloriatio non infringetur in regionibus A
cha1 se. Dicebatur enim timore non valendi conuertere , non dilectione abstinere.
Quare non infingetur' Quia non diligo vos ' Deus scit quia vos diligo. Quod
aut e facio, id est, non accipio , & facia: sicilicet ide acio, ut amputem occaso nemgloriandi eorum, pseudo , qui volunt occasionem, gloriandi in eo, quod nihil praedicando accipiunt ut 16. 17. in quo gloriantur , inueniantur sicut& nos. Re onsio. 1 . Nam eiusmodi pseudo apostoli sunt operari j subdoli,
transfigurantes se in Apostolos Christi. Et non mirum , si ministri hoc fa
ciunt ipse enim Sathanas transfigurat se in Angelum lucis. Non est ergos conclusio a miliὶ magnum, si ministri eius transfigurentur, velut ministri iustitiae: quorum finis erit secundum opera ipsorum , id est, malus. 19. 2 . 21. Iterum dico, ne quis me putet insipientem esse 22. alioquin , si glorier, velut insipientem accipite me , t acsidicas multis me insipientem puta
vel humilitatis causa hoc dicit; vel ut quidam dicunt, impeditae fuerit linguae; scientiam enim causam fuisse dicit quod
II. AMBILOs. Nams imperitus Hoenon ad Apostolos pertinet; sed hos tangit, quos pra ferebant Corinthii, causa accurati sermonis ; cum in religione vis sermonis necessaria sit, non sonus dulcis. H. LANFR. In omnibus, sec. Omnibus vobis manifestus sum , quod in omnibus licet imperitus si mone, scienter me habui, quia non peccaui in hoc quod me humiliaui; vel quod gratis praedicaui, id est, non capiens a vobis sumptus , dum praedicarem ; Et hoc probat, nam ab aliis, inquit , Ecclesiis tantum capiebam stipendium, dum vobis praedicarem. 13. AMBROS. Nunquidpeccatum J Seipsum humiliat, cum id quod sibi debebatur
Id . LANFR Nam quod mihi deerat Quasi aliquis diceret. Vnde ergo vivebas' a J AMBI Os. Haec glorificatio non instingetur Gloria est a licitis abstinere, maxime ad aliorum salutem. 16. In quo glorιantur ) Gloria pseudo. apostolorum in pecuniis erat accipiendis: ideo Apostolus hoc refutauit, ne illis similis videretur ; quia nisi hoc ab Apostolo fuisset vitatum, maior occasio illis fuisset data accipiendi. 17. LANFR. In quo gloriantur) Ideo, inquit, non accipio, ut in quo gloriantur, id est, in accipiendo , inueniantur nobis sit
mi es : cum noS quoque nihil capiamus.
Vel ideo non accipio, quia quidam praedicatorum sine stipendio ptaedicabant mendacium , ut religiosi viderentur,ic se nobis praeferre possint. I 8. Nam ei modi pseudo-apoctob) Reddit causiam , cur qui θam illorum sine stipendiis praedicarent. Per hoc , inquid,
transfigurant sei in Apostolos , lucis seu Christi. I9. AMBRos. Iterum dico ) Semper proponit, quod postea multis prosequa
2O. I ANFR. Iterum dicoJ Superius dixit, Vtinam sustineretis modicum quid insipientiae meae , t cilicet commendationem sui; quae indiscrete facta insipientia dicitur. Iterum dicit, ne quis putet eum insipientem ; cum hoc non pro se , sed ad illorum aedificationem faciat: alioquin si volunt putent, dum ipse glorietur , tamen ad aedificationem.
21. Iterum dico j Item , inquit , Rsaepe narro vitia illorum 3 ne quis audiens me redarguere illos, putet insipien
ar. Alioquin vetat J Concessio aduerta
178쪽
Commentarius in Epist. ad Corint is. 113
te, ego tamen gloriabor ὶ 23. ut & ego modicum quid glorier modicum hoc dicit , quod in verbis non seu u est ) 2 . quod loquor , me gloriando , non loquor secundum Deum , sed quasi 21. in insipientia 16. in hac substan tia gloriae. Ca a cur glorietur. Quoniam multi pseudo gloriantur secundum carnem: & ego non ecundum carnem Sloriabor. 27. quod ferre debetis Libenter enim suffertis insipientes: cum litis ipsi sapientes. Vel et ere, vel ironice. Sustinetis enim i quia hunc hocsustinetis in si quis vos in seruitutem redigit docens vos iudaietuere , vel supponens vos suos seruitio 3 28 si quis deuorat, uestra accipit, 29. 3o, si quis accipit, decipit adulando accipere est dolo capere) si quis extollitur, latitando , 31. 32.33. si quis ita faciem vos caedit i n faciem caeditur in cuius os iniuria arrogatur et corporaliter. 3 . S ecundum ignobilitatem dico , si quis extollitur, mc. quasi nos infirmi , non habentes quibus gloriemur, fuerimus s cum potentioressiimus ea facere quae ciunt in bac parte gloriandi Ostendit se habere , quibus glorietur Ili eo quo quis
eudo audet gloriari s in insipientia dico audeo & ego : Hebraei sunt, Scego: Israelitae sunt, & ego : semen Abrahae sint, &ego ministri Christis uit, ut minus sapiens dico in hoc quod plus dico , minus sapiens fo) plus ego S plus etiam ego minister obri hoc probat, quia in hoc , m in hoc in
in laborastis plurimis , in carceribus abundantius , in plagis supra modum, in mortibus frequenter. A Iudaeis 3 s. quinquies , quadragenas 'erct iones una minus , accepi. Ter virgis claus sum , semel lapidatus sum , insecutus lapidibus , ter naufragium volentibus Iudaeus demeryere feci , pertuli , 3 c. nocte die dum duceretur Romani j in profundo maris fui, appellato Caesare,
partis, que tunc competenter fit, quando concedenti non est nocitura. 23. AMBROS. Vt ego modicum odicum dicit; quia in verbis non in sensu est. α . uod loquor in Secundum Deum non loquitur; quia ad carnis tumorem liqc pertinent; nec de instatione apud Deum lurgit gloria ; quia apud Deum humilitas gloriosa est. a 3. I ANFR. In insipientia ) Inspientia esset, si sponte gloriaretur ; sed quia coactias, quasi in insipientia dicit. 16. In hac substantia j Id est , in hoc genere gloriae , quae fit secundum insipien
17. Libenter enim j Causa cur contra fallacium praedicatorum gloriam velit gloriari : quia videlicet Corinthi j libenter ferebant insipientiam illorum , cum quidam ipsorum in verbo Dei sapientes es
28. AMBRos. Si quis deuorat) Contenti erant deuorari res suas a falsis Dochori
29. I ANFR. Si quis Ῥos in seruitutem ) Id est carnales obseruantias legis, quae ser uili timore impleri faciebat dicens ; Siquis hoc , vel 1llud fecerit, morte moria
3 o. AMBRO s. Si quis vos in serui tem JRedigebantur in seruitutem per stultitiam , ut famularentur pseudo - apostoli S
3 r. Si quis in faciem in In faciem caeditur
in cuius os iniuria irrogatur. Nunc hos s-gnificat, qui eo quod es Jent ex genere A brahae, obtrectabant eis, quod essent in circumcisi; unde sequitur; secundam ignobili utem dico.
3r. GusT. Si quis in faciem Quid sit Libbi eε in faciem cardi 1 hoc est contemni &des Sexmone pici. Quod quidem non ideo dicit Apostolus , ut illos non sustinerent; sed ut se tom. . magis qui eos sic diligeret, ut seipsum procis veller impendi. 33. I ANFR. Si quis in faciem) In faciem caedere est, praeterita mala ad memoriam
3 . s Secundum lenobilitatem Viriliter, inquit, dico quassi impotentes vel intentiores ) fuerimus, id est, facere; magnificentius enim possem dicere: quasi nos potentiores non fuerimus , quae faciunt ,
31. A Iudaeis quinquiesὶ dum quies verberatus fuit, & in unaquaque percussione corrigiae nodata quadraginta percussiones sustinuit , una minus , quaque Vice. Vel quadragena vocatur ipsum flagellum quadraginta corrigiis confectum , cum quo quinquies se dicit percussum , corrigia omni vice retenta, sic enim lex misericor-
179쪽
114 B. Lansranci Archiepiscopi Cantuar.
in itineribus tape, multa pertuli , periculis fluminum subiacui , periculis latronum , pericul Is ex genere, Iudaeis, periculis ex Gentibu S, P aganis, periculis subiacui in ciuitate , periculis in solitudine, periculis in mari, periculis in fallis fratribus , me prodere volentibus e in labore , corporis fui , & aerumna famis, in vigiliis multis, in fame , & siti, in ieiuniis multis, in frigore, &nuditate: praeter illa , quς extrinsecus sunt , praeter caetera quae passus sum in carne, instantia mea studium, et et incursus mentis J quotidiana fuit, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Per parenthesim. 37. Quis infirmatur , & ego non infirmor 3 condolendo. Qui sicandalizatur, & ego, non uror ' Si gloriari oportet: Si cogas me gloriari amplius, quae infirmitatis meae sunt et eradicam, nisae infirmitas mea passa est, nihil confingens, gloriabor. Iusiurandum per parenthesim, Deus & Pater Domini nostri Iesu Christi , qui est benedictus in saecula , scit quod non mentior , in his quae sequuntur. Damasci praepossitus gentis A retae regis , custodiebat ciuitatem Damascenorum , ut me compres enderet & per fenestram in sporta dimissus sum, per murum, &sic effugi manuS et US. diter fieri praecipiebat. loco:Ita ut desperaremus nos etia vivere. 36. AMBRos. Nocte cfidie Hoc factum 37 LANFR. ruis ins matur Hoc&al est cum missas esset Romam , quia ap- terum quod sequitur,interea computandaladet Caesarem , sic scriptum est in alio sunt, quia extrinsecus ponuntur.
CAPUT DUODECIMUM. SI amplius gloriari oportet coaἷtione vestra non expedit quidem ,silicet
gloriari: J veniam autem 1. ad visiones , & reuelationes Domini. De se quidem agit coactione. Scio hominem in Christo , Christianum, ante annos quatuordecim, iam praeteritos, siue in , cum , corpore , siue eXtra cor
pus , in exsta si, nescio e sed Deus scit) Σ. raptum huiusmodi Christianum usque ad tertium caelum. Et scio bis se motum dicit in huiusmodi fidelem hominem , siue in corpore , siue extra corpus nescio sed Deus scit) quoniam raptus est in paradisum & audiuit arcana verba , quae non licet homini , vel sibi, et et visionibus, vel alicui auditori , loqui. 3. Pro huiusmodi gloriabor et pro me autem , id est , pro mea virtute, que nihil est , nihil iv. gloriabor,
, π Arus R. t Ad visiones se reuelationes iSi haec non sussiciunt ad gloriatio nem maiora subiungam: quod non est, id est, quod stultum est ; ideoque tacet sui nomen, dicitque ; simpliciter se scire hominem cui haec facta sunt, dc sic remouet sponte gloriari; & si gloriatur pro huius modi , id est, secundum quod homo ipse habet has visiones a Deo, & non a se: pro se autem licet glorietur, secundum ea que
cat supra firmamentum , in tertium numero celum de spiritualibus cadis raptum semetipsum.
3. Pro eiusmodi Pro huiusmodi homine, id est, tam dignus est Deo , ut hoc experiretur , gloriari se dicit: & non vult aper- tb dicere; quia de se loquitur, ne laudare
Iv. AMBRO s. Nisi in infirmitati biss) In
infirmitatibus, inquit, gloriabor. Exponere enim pressuraS passionum dc infir mitates angustiarum , non videtur gloriosumγ
180쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. II. lis
gloriabor , nisi in inficmitatibus meis. Potes tu gloriari in infirmitatibus ' . Ressonsio. Nam , & si voluero gloriari , non ero prorsus insipiens ecce cure veritatem enim dicam: possem quidem gloriari secundum visiones , sed parco autem, s. nequis me existimet dicere supra id quod videt in me , id est
tam milem personam , mel tam incomposite loquentem , in caelum numquam esse raptam, aut aliquid audit ex me. Haec mihi a Domino collata sunt. s. Et ne magnitudo reuelationum , magnae reuelationes, extollat, extostant, me, sis
perbire faciant, datus est mihi ά Domino stimulus carnis meae, vel infirmι-tas capitis, vel 'imulus mentris, mel tribulationes, 7. Angelus Sathanae, qui
me colaphizet. Propter quod colaphi are ter Dominum rogaui , ut sti
mulus ille discederet a me : & dixit mihi Dominin , 8. q. sussic1t tibi oratia mea , I . nam virtus in infirmitate perficitur. Libenter igitur, ut virtus perficiatur, gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Chri sti. Propter quod, viperficiatui irtus, vel habitet, placeo mihi in infirmitatibus meis , id es, placent mihi hae infirmitates, in contumeliis, in necessita tibus rei familiaris, in persecutionibus, in angustiis carcerum, pro Christo illatis mihi: 11. Cum enim infirmor, tunc potens sum, infirmitas est mihi potentia, o perfectio. Factus sum insipiens gloriando , iterum remouet, quod nonstoni loriatur, cum ideos ultum , coacitum e dicit vos commendare
me coegistis. Ego enim a vobis debui commendari: 11. nihil enim reddit causam ) minus fui ab iis , a bonis Apostolis , qui pretiosi mi indicabantur, multum essesupra eum J qui sunt supra modum Apostoli: quantum ad opinionem quorumdam: 13. tametsi nihil sum, isti quidem multum , ego nihil, t quibusdam mi detur : signa tamen Apostolatus mei, indicia quae ad A postolum pertinent , facta sunt super vos , quibus debueram commendari , in omni patientia, in signis , in praefenti, & prodigiis, in futuro , Virtuti
sum sed flebile. Idcirco se in his gloriari
4. LA N p R. Namsi voluero gloriari Non gloriabor nisi pro his quae Deus concessit posse, nisi factis: & hoc est quod dicit,
Nam es si voluero gloriari non ero in sipiens: Insipiens aliquis de suis gloriatur; alius de fictis, sed de fictis non gloriabor veritatem enim dicam. 3. AMBROS. Ne quis me existimet ) Nequis me existimet' inquit, ultra gloriam
meam tendere quam limes meritorum admittit.
6. Et ne magnitudoὶ Hoc remedium datum est Apo olo, ut iniuriis pressi is, animo non posset extol li, magnitudine reuelationum, ne otiosum pectus rei esse haberet in his quae viderat, extolli. xpos Ps T. AVGVsT. Angelus Sathanae) Ne extolleretur tamquam iuuenis , colaphigatur
tamquam puer: & a quo ' Ab angelo Sathanae. Quid est hoc Θ Dolore quodam
corpori S trahitur, exagitatur vehementer. Dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Sathanae : sed hoc
non posissimi nisi permissi. Nam & sanctus Iob sic probatus est. 8. AMARos. suffit tibi Responsum sibi dicit , ut sufficeret sibi gratia Dei;
quia vires tolerandi addebantur; unde gloriandum subiungit, quando iniuriis humiliatur a Christo autem virtus tolerandi adhibetur.
. LAN pK. Suffit tibi gratia mea Id est sufficere tibi debet gratia mea, id est, haec
infirmitas, quae ideo tibi do, ut virtus tua probetur , & ita coroneris , Omnis enim virtus per infirmitatem probatur. Io. Nam virtus in insirmitate J Perse ctam virtutem dicit esse , quae habet infirmitatem contrariam, cum qua legitime
V. AMBRO s. Cum enim infirmor Verum dicit; quia tunc vincli Christianus, cum perdere putatur : & tunc perdit perfidia, cum se vicisse gratulatur. H. Nihil enim minus J Supra modum dicit , sicut quibusdam videbatur. Nam echo C erant, quod & Apostolus Paulus.
uis secundum quorumdam stultorum opinionem , nihil sum ; ea tamen feci super Vos , quae solent Apostolum designare. Omnem patientiam inter vos habui , si-