장음표시 사용
131쪽
De praedicamento substantiar. 6
moueri secundum locum quod pertinet ad animalia exfecta, intelligere,quod pertinet ad homines. Et isti; operationes non sunt motus propriae , sicut enim nomen motus ad aliquam operationem bl et transferri sic transumptiue, large sentire, intelligere dicitur motus. Quandoq; sumuntur pro quibusdam operationibus,& tunc sunt operationes triplices animae, scilicet uegetaim , sensitivae, Mintellectivae Quandoq; pro esse uiuentium, quoru sunt operationes, tunc pertinent ad quadruplex genus en tiu, scilicet uegetabilium solum, quantum adprmaum .Habentium solum sensum cum vegetari quantum ad animalia imperfecta. Habentium vegetiari, sentire, moueri secundum locum quantui ad animalia perfecta: intelligere quantum ad hominest,& sic patet quomodo intelligatur illa distinctio. Dimsi uita in activam ct contemplativam, quomodo trunq; conueniat uita Cap. LIII. EX praemissis patet aliqualiter tertium, scilicet quomodo uita diuidatur in uitam activam, contemplativa. Si enim uita potest dici operatio, principaliter in eo, χ-tiam in aliis operationibus, illa semper quae principalior est, dicitur esse uita,& cui impenditur summum studium, intentio,& cura, non solum secundum potentias naturales, sed etiam secundum habitus, Maetus stiper additos. Et cum talis operatio in homine sit intelligere , restat quod secundum nanc operationem dicatur homo uiuere, ii-ta eius distinguatur in activam,& contemplativam ratione operationis intellectivae Vita enim uoluptuosa non est principalis in homines, unde nec humana,immo brutatis, bestialis,& pecudum primo Ethicorum .ca. s. a philosophis appellatur. Sed secundum intellectum est solum humana uita,cuius druisio quoad intellectum sic potcstaccipi. Habet enim intellectus duas operationcs,una, quae est ipsius secundum se, alia, quae est ipsius secundum quod regit uires, potentias animae inferiores, sibi obedien
132쪽
Vita, quae consistit in operatione intellectus secundust Leipsum, haec dicitur uita contemplativa. Alia, quae consistit in operatione intellectus, rationis secundum quod Ordinat,®it,&imperat potentiis animae inferioribus natis sibi obedire,&haec dicitur uita activa. Ex quo patet quod cum intellectus diuiditur in speculatiuum, practicum,non tanquam in diuersias potentias, sed sicut in distincta ossicia per distinctos actus iudistincta obiecta, Lhominis uita dicitur consistere in eo quo maxime delectatur&cui magis intendit. Qiridam autem maxime intendunt contemplationi ueritatis,quod pertinet ad intellectu speculatiuum Vita enim contemplativa consistit in contemplatione summae contemplabilis. Et quia aliquid maxime intendunt per rationem practicam passionibus moderat dis,quod pertinet ad rationem practicam, ideo in his uita activa consistit ratione optimi agibilis. Et ita pater quomodo diuidatur, paene quid attenditur uita acti uc L contemplativa, Sut solum conmenta naturae inten
momodo disserant uita contemptativa theologorum, pέd
sphorum Cap. LII. 'QV tum ad quartum sciendum est, ut patuit,quod ui
ta contemplativa consistit in actu potentia intellectiuae. Hoc autem tutellit endum est non ab solii e
sed in inantum talis actus est dilectus,welcctus per uoluutatem affectantem, praeeligentem talem actum. Cum autem operatio sit media inter operautem' ipsum obiectum ad quod tenda ipsa operatio, ex parte duplici potest considerari. Vno modo inquantum cst persessi operan-
si ςx m procedit ex amore sui Alio modo I ά . . . : - ' rhy p ' Rilo, inquantum terminatur
ad tale obiectum Et sic contemplationis desiderium pro-
theologi quia phisicorum uita contemplativa cede desiderio. amore contemplantium. Contemplativa
133쪽
autem uita theologorum procedit ex amore dei contem plandi, ut si tibi amor, ubi Oculus Matth. s. c. 6 c. ubi est thesaurus tuus, ibi,& cor tuum&c Iohan. I7. IT .a. lib. 2hom. Haec est uita aeterna,&c. Ista etiam praeexigit charitatem,&non illa philosophorum. Gregorius super Erech: I circa med. to. 2.Contemplativa uita est charitalcm dei, proximi tota mente retineres, ab actione caeteriori quiesceres ita ut iam nil agere libeat, sed calcatis curis omnibus ad uidendam faciem sui creatoris animus nardescat.
mi Glagigni, nasci, oriri, is quibus ton eniant SEcundo considerandum est de nominibus productio,
tum,&productorum pertinentium ad secundum gradum entium, qui sunt uiuentia. Vbi sciendum, qu6d quamnis generatio si cntium illorum, qui minus habeant Mois bilitatis inter omnia entia, quae continue producuntur in elle, quia non habeant nisi illa, Lin habere elle ipsa uiue-tia,quae ad secundum gradum entium pertinent, conueniunt cum eis,& habent praeterea uiuere, in quo excedunt ea Ideo in animatorum producitio non sic sibi nomen generationis appropriavit, quin etiam productioni ammatorum conueniat,& ipsorum uiuentium, quae tenent secundum gradumentium. Et quia istae seciandus gradus enti si excellitentia primi gradus in uiueres idcirco productio eorum praeter nomen generale, quod sibi conuenit cum aliis uita carentibus, sibi specialissima nomina appropria uit. Ad quod sciendum nota, quod in animatis, Qui uentibus respectu suae productionis tria considerantur. Triplex proprietas uiuentium respectu sῖa productionis 'Cap. LV.
PRimum est, quod a primo generante aliquid descen
dit, scilicet semen uel aliquid loco seminis , quod est sufficiens ad generationem , quantum ad princi pium activum,in passivum. Hoc autem est in diuersis
134쪽
differenter. Nam in qui biis iam sicli in plantis a primo generante ministrantur utrunque,co quod plantae non habent sexum distinctum. In aliquibtis uerb, quae habent distinctum sexum, ut in animalibus, a mare ministratur principium actutum , a tamina autem principium passuum,siue materia Animalia autem secundum Philosoplinsunt in coitu,ssicut unum principituri generans,d secunduhoc dicitur Genesi. Erunt duo in carne una. Secundum iii productione uiuentium est,quod talium productio est per modum cuiusdam exitus a generante Et haec conditio sequitur exprima, neque baec conuenit productioni inanimatorum Tertiuest quod sequutirex praemissis duobus, scilicet quod generatum,Vel productum exiens a generante,in principio generationis adhqret ei,& in eo es per 5 tactum, vel colligatione, ut dicit philosophus metaph. vi patet in fructibus, qua coli iguntur, de adhaerent arbo ii, in embrionibus, qui adhaerent matrici secundum
id sit gigni, nasci, oriri, quomodo disserunt, quibus
proprie conueuiunt. TGitur secundum has tres conditiones,quas habet prodaa tio tuentrum,' animatorum, haec tria uocabula di-1tinguuntur sic, ut respectu cuiuslibet proprietatis sint unum Secundum enim quod propria sussicientia suae generationi ministratur a generante, dicitur res gigni , uel genita esse. Secundum autem quod producitur pli moduexitus,dicitur oriri,uel orta esse. Secundum ultem quod
tum esse. Vnde philosophus s. Metaphy. nata dictitur qua ad nata, sic enim Tenerans,in generatum sunt quasi res
vn Et ita patet diicrentia inter creationem, qu si pro
ductio eorum, quibus nihil praesupponitur teneratio
nem,quae est productio cui sup hi uitis tu i
Eneraliter omnium generabilium corruptibi F ante gigni nasci irim, quae solum sint utentium ; uMMOIum, licet cadaueis a proprietate. Quia men
135쪽
De praedicamento substantiae. i
dicuntur gigni, inquantum a generante desceiadunt. Oriri inqIantum generata te exeunt. Nasci, inquantum coniuncta sunt generant Istorum autem definitio quamuis pose set dici corruptio nomine generali, tame pro oti uocatur mors .Quod autem in rebus manimatis dicitur coiruptio in uiuent1bus dicitur mors.
gruibus radicta conueniant similitudinarie. Est tamen sciendum quod nomen proprie dictum de
vino,quandoque metaphorice dicitur de alio,& similitudinarie,& ita est de histribus nasci, gigm,Orui. QMa.n. aqua, fontis, . l. isimilia de oculo in manifestum progrediuntur, per similitudinem oriri dicuntur. Quia etiam accidentia per modum cuiusdam exitus fluuiis principus subiecti,& adbςrent subiecto,& similiter partes ad hi rent toti: ideo similitudinarie nasci,& oriri dicuntur,&accidelia subiecto, partes a toto, midsit conceptio, quid natiuitas in utero,
utero, is quisus conueniant proprie.
VI terius est sciendum, quod genitam exit a generante dupliciter. Vno modo, secuti dum quod procedit ei sedistinctum,clausum tamen infra terminos generantis, wiste exitus uocatur Oroprie coaceptios allo modo, e cundum, quod procedit in est distinctum,& manifestunt ideo in eis non proprie dicitur conceptio, sed nati ias hi quia res nominatur, secundum quod apparet, ideo iste modus exeundi facit natinitatem, secundam conmaunem modum loquendi. Nihilominus tamen, miste exitus prma usi, otest dic natiuitas, secundum quod dicimus duplicemnat ruitatem,unam in utero, aliam ex utero Et quia itatis simul procedit iniim elle distinci una, manifestum, ideo in eis non dicitur proprie concepti , sed natiuitas. Ex hoc etiam uerbum mentale, secudum,quod distria gui tur in intellectu, extra, non manifestatur, dictu conci
pi, sed cum extra pronunciatur,dicitur similitudinar n. R
136쪽
sci. Ex quo patet differentia conceptionis adnasci, nam 'uamuis ea, quae conci pruntur, politii dici gigni,&s enerari non tamen ortus , nata uuas secula dum tonam iurem inodum loquendi eis conuelarunt nisi cum determinatione scilicet ui tero ted proprie ortus, lata uita dicun
momodogeneratis ex putrefactione conueniat gigni, nasci, orita TLterius autem, quia in omnibus generatis exputre-
cintestium supplent uicem uirtutis formativae, quae est 'η ςηςration ex semine nascun- RJΠV pQ Onania corpora inferiora est dis b, ri' μ'VRRiJ-gς0ςrata per coitum se habent ad DR ῆςm, generint per putrefactionem sei patiem Propter quod dicit quidam philosophus terram
anteiit Ο,&nomine terra: omne corpus elementare Quod
ideo talia pioprie gigur,oram,in nasci diiantur.
significetur nominepaternitatis, o sinationis,
137쪽
De praedicamento substantiae a
nicat filio eandem naturam non solum specie, sed etiana numelo, ideo in producto est filiatio, in producente paternitas: immo ab illa paternitate omnis paternitas initio,&in terra nominatu δ dicitur. Sed quia inter uiuentia nobiliorem gradum tenent bruta post vegetabilia, & post bruta natura intellectualis. ideo secundum communem usum loquendi, liramuis possimus uti large loquendo a in plantis quam in animalibus ratione producentis producti, nomine paternitatis,& filiationis, quandoque homines in talibus sic utantur, tamen propria acceptio nominis est in producentibus,3 productis intra naturam intellectualem, ideo unus homo producens aliam hominem per uia naturae dicitur pater: pro dudius dicitur filius, non tameta dicitur proprie de plantis,side brutis, quia quadam appropriatione tractum est ad producta intra naturam intellectualem. Ex quibus patet, quod quia in diuinis communicatur eadem natura numero ipsi genito per generans, ibi est propri)llima ratio paternitatis, filiationis. In hominibus autem proprie post illam. In brutis autem magis deficit, ibi est large sumendo. In plantis autem tenet ultimum gr. dum large acceptionis. Quia uero angelus a Deo
producitur, non tamen Deus eandem naturam specie sibi communicat, ideo Deus non dicitur pater angelorum, nec
angeli sili nisi solum large, scilicet per adoptionem , uel
gratiam. Alia autem produciatur in he,quibus aliquo modo nasci conuenit, quibus non communicatur similis natara, secundum speciem, producente, sinulli tali conuenit paternitatis ratio respectu producentis nec ratio filiationis respectu produci i,& ideo sol oriens,flos vel fructus in
arbore;& etiam partes corporis,.totius corporis capilli, accidentia, quamuis aliquo modo istis conueniat gigni, Vel nasci, tamen nullo modo conuenit eis ratio filiationis nec illi,a quo exeunt ratio paternitatis, cidem est de generati ex putres aestione . quia non proprie habent rationem filiationis.
138쪽
gruomodo aliter fieri conueniatforma natura, 'it, attiadenti, per consequensgenerari gigni nasci concipi, oriri, is aliter suppossit habent for
mam, materiam,partes, θ' accidentia.
Ropter ioc scienduna est, quod cum nasci, oriri, gigni
&concipi quoddam fieri importent, sicut alicui rei copetit infra illorum naturam fieri, ita nasci, insic de alijs Nihil autem fit nisi ut sit 3 ideo etiam sicut alicui com- pMit esse, itari fieri. Et ita per consequens concipi nasci gigni, moriri a re autem, quae generatur, considerantur ista, scilicet suppositum subsistens, ut homo, sorma sub si . stentis, ut anima hominis, natura subsistentis, ut humani istas hominis: accidentia, ut albedo, quantitas, c. Partes etiam, quae sunt duplici generis, quia quaedam sunt, secun dum quantitatem, sunt duplices. Vel enim sunt in pote-tia solum in toto, ut carnes in toto corpore, uel pars carnis in carne,& similiter in quocunque cotinuo Alite sunt partes substantiales, in quas totum diuiditur, sicut forma,&materia. Vel sunt in actu, ut in his, qua per conta luna c5 . iunguntur in toto, ut flos, vel fructus in arbore ergo sicut istis competit fieri,&esse, ita nasci, gigni,&c Esse autem
proprie subsistentis est,& Illud quod fit prc,prie subsistes. Sicut enim actiones suppositorum sunt ex parte terminia quo, ua esse icri proprie ex parte termini ad que suppositi iubsistentis est. Et ideo proprie suppositum nasci, gigni, concipi; oriri dicitur Forma autem materia non dicuntur fieri nec est e, sed sunt id, quo subsistens habet esse. sed dicuntur fieri ex consequenti, rideo conuenit eis gigni, nasci, oriri,Vel fieri, non quia ista suiu quod nascitur, vel quod oritur&c sed quia per Senerationem acci piuntur, Wideo non proprie, sed quasi per accidens. Accidentia autem non dicuntur esse, nisi per aliud, wideo etianec eis ista conueniunt proprie, sed ex consequenti, ieraccidens. Quantum autem ad partes liant Gati , quando adduntur toti praecXisteti, possunt dici fiet; , venia ici. Quado autem generantur geneIatione totius, tunc dicitur totum
139쪽
De praedicamento substantiar. 7s
tum fieri,& non pars, nisi per accidens. Quantum vero ad Partes essentiale S,sicut iunt forma,& materia, non dicuntur talia proprie fieri, nisi esset forma per se subsistens, sicut anima rationalis,quae dicitur fieri per creationem praeter fietionem,qua sit suppositum uel compositum per generationem, reditum proprie dicitur fieri ipsum compositum subsistens,&per consequens non talibus partibus conuelai nasci,oriri,gigni,concipi, fieri, sed solum composito subsistenti. Concipigigni, nasci, oriri, Quersa ratione eo est
QVoniam uerbum nostrum mentale deficit in multis
a verbo diuino, sed specialiter in hoc, quia illud uerbum est subsistens in habens rationem suppositi, non autem uerbum nostrum, sed est inhaerens, ideo proprie illud dicitur concipi, gigni,oriri, nasci, nostrum autet non ita proprie,licet posset dici concipi, nasci, oriri, gigni quantum ad aliquas proprietates sicut patet, quod potest dici concipi inquantum procedit inesse distinctiim occulturn, sic de alijs. Et ita patet specialiter differentia huma quod dico conceptio, nati ulta ex utero,& in utero,in haius,quod dico filiatio ad inuicem, & ad priora uocabuli,& sic per consequens patet, quid significant, quibus proprie, simili tu durarie conueniunt,& de quibus dici posi1unt, IuOINodo ad inuicem conueniunt,in dister ut omnia ista, scilicet creatio,generatio, gigni, oriri, nasci, concipi in utero, o utero:paternitas, filiatio. De pertinexu dusad tertium vadum entill,quomodo debeana de=rominari productio angeli sis anima rationalis, eorum, quae anima infunduntur a Deo. Cap. LV I.
TErtio dicendum est de nominibus pertinentibus ad
res tertij gradus eratrum, scilicet quae habent esse uiuere, Mintelligere. Et primo de nomini b. productionis. ecundo de nomine productorum, quod dicitur persona.
140쪽
Q ignitim ad nomina prodiictionis sci edum est, quod ea .
quae habent est e, uiuere, Mintelligere, sunt infra naturam intellectualem,& sunt solum tria. s angelus, anima rationalis, homo. Homo autem dicit compositum ex corpore,& anima, quia nec corpus praeci se, nec anima praecise est homo, sed compositum ex utroque. Quia igitur pro tu ctio quotidiana hominis est ad modum aliorum enisum habentium est e, uiuere, quamuis ultra hoc habeat intelligere, eius productio speciale sibi nomen non re imuit, sed eius pro duistio nominatur nominibus aliorum, dicitur generari,&gigni,&c. habet enim materiam, ex qua generatur. Anima autem rationalis,& angelus, si producuntur, habent speciale nomen quantum ad sui productio e. Quia enim eodem modo anima, Mangelus creantur,&P ducuntur a Deo, nulla.praesupposita materia, ex qua producatur, sicut a principio omnia entia ex nihilo sunt creata, ideo nomen generale, generalis productionis sibi retine eorum productio uocatur creatio, non autem gignitio, vel generatio, vel natiuitas. Vnde nec concipi nec nasci. nec oriri proprie conuenit eorum productioni Gratia autem in anima,&aliae uirtutes a Deo infusae,quia non possunt per se subsistere sicut angelus, uel anima, ite, quia habent materiam, in qua sem pre sunt, quamuis non habeant materiam, ex qua fiunt aliquid sibi retinuerunt de nomine generalis productionis. Et quaa in praedictis deficiunt a conditionibus illius produca ionis, ideo dicuntur ocreari magis quam creari, unde proprie gracia non fit, uel creatur, sed magis concreatur, nec istis conueniunt alia nomina productionis entium primi gradus, quamula aliqua-do large, improprie tu eis talibus utamur.
De hoc nomine persona qui signific/t, ct de habuerit origL
QVantum ad nonacia pertinens ad producta entia,quae habent esse, vives intelligere, quod est persona: quamuis sunt aliqua alia, tamen de illis pertranseo, quia specialem difficultatem non habent. Nomen au tem personae non pertinet nisi ad suppositu intelli tua lo