장음표시 사용
211쪽
De prima specie qualitatis 1 7
Nodestia, Continentia, Castitas. Et sic patet quod omnes fructus sunt duodecim. Et etiam ex dici is patet quid nomine septem petitionum, septem donorum, septem beatitudinum,& duodecim fructuum, de quibus scriptura, Vo-etores loquuntur saepius significetur Quomodo mutuo sibi correspondeant petitiones, dona,beatitis-dines, o fructus Cap. XXII
CVm igitur petitionibus dona, petitionibus , donis
beatitudines, petitionibus donis, beatitudinibus fructus respondeant, ibi mutuo correspondeant, ut dicit glosa Matth. 6. v bi dicitur. In precibus est, Vt impetremus dona, in donis,ut operemur, de operatione beatitudines consequamur, per consequens fructus etiam his respondent. Idcirco de eorum correspondentia simul dicendum est. Vbi intelligendum est quod cum petitiones sint ad auxilia diuina postulanda aut postulamus diuina auxilia ad opera contemplatiuae uitae,aut actitiae. Si ad opera vitae contemplativae, sic indigemus duplici auxilio Vnum est ut ipsorum contemplabilium diuinorum maiestas, dignitas nobis appareat, hoc auxilium postulamus cum
dicimus Pater noster, qui es in coelis, sanetificetur nometi tuum. i. fac, ut nomen tuum sanctum apud homines habeatur, Vt non cotem natur. Vnde&hoc nihil aliud est petere secundum Aug. c. I 2. to et ad probara . nisi illud ecclesiasti. 26. Sicut in conspectu eorum sanctificatus es in nobis, ita
in conspectu nosti sanctificaberis in eis . tm ita ex hoc quod homo sit huius excellentiae particeps habet ordina re in iudicare quod ad sapientem perimet, . Metaphyii: c. 2. Ideo huic petitioni donum sapientiae correspondet. Et quia per donum sapientia homo est tranquillus Mab inferioribus eleuatus ad diuina, per consequens fit aliqualiter diuinitatis particeps. Idcirco respondet isti petitioni,& dono alia beatitudo quae est. Beati pacifici, quoniatili Dei vocabulatur Et quia per hoc homo summae nitur Deo, id cogespodet omnibus istis fructus, qui dicitur Cha-
212쪽
aeitas, id est summa viaio ad Deum . Aliud auxilium exue
in contemplatione diuinorum magnalium nostram beati tuainem cognoscamus, ut sic homo talibus contemplandis ira agis inhaereat,& hoc petitur secunda petitione qua dicitur . Adveniat regnum tuum. Glosa id est manifeste-nu hominibus , ut in nobis ueniat .secundum August. rubi su p. hoc est idem petere. Ostende nobis faciem tuam,& salvi erimus . Et quia talis cognitio ad intellectum pertinet. Idco huic petitioni respondet donum intellectus , ex hoc patet etiam quod sexta beatitudo istis duobus respondet scilicet. Beatitudo corde, quoniam ipsi Deum videbunt Et quia per fidem Deum credimus, ideo istis respondet iste fructus, qui dicitur fides, vel cognitio spirituatrum sine dubitatione. In operibus autem actruae Vitae HI-digemus duplici auxilio . Primum cst ut bona nobis con serantur, quibus indigemus ad bene operandum. Secunduest ut mala impedientia remoueantur. Bonum autem ad vitam activam necessarium cst duplex: Vnum quidem dia Iecie ad opus uirtutis ordinans, sicut ipsum honestum bonum, hoc petitur in tertia petitione, cum dicjtur. Fiat voluntas tua, sicut in coelo in terra Iu qua secundum Atlgust loco cita .petimus obedietiam ad Deum, ut sic fiat eius vo limias a nobis in terris sicut fit ab angelis in coelis . Vnde secundum ipsum idem est hoc petere secundu illud Psalmici a Gressus meos dirige secundum eloquium tuum. Et quia in consiliis continentur non solum lae pIaeceptorum e ut semitae consiliorum Idcirco; huic petitioni respondet donum consilii Et quia misericordia praecipue praecipitur& consulitur, iuxta illud Lucae 6. Estote misericordes Idcirco his respondet quinta beatitudo. Beati misericordes,quoniam ipsi misericordiam,&c. Et his non respondet aliquis de fructibus in speciali, sed bene conuenit cum aliis in generali, ut in conclusione huius cap. infra dicetur Almd autem bonum est organice, Minstrumentaliter se habens ad uirtutem, Mei seruiens, sicut tempora lia subsidia, quibus homo ad bene uiuendum iuuatur. Et hoc bonum petitur in quarta petitione, qua dicitiir Panem nostrum quotidiauum da nobis hodie at hac petitione
213쪽
Deprima specie qualitatis. I p
one non solum petitur panis, sed etiam omnis sum cien 'tia respectu temporalium nec solum susscientia corporalis panis, sed etiam sacramentum fidelium . Vnde MMatth. 6. dicitur . Panem nostrum super substantialem da nobis hodie . Per hodie intelligitur totum tempus in xx praesentis, S hoc est petere illud Prouerb. 3 o. nullas MDaupertates ne dederis mihi, sed tantum uictu nae trI-buas necessaria . Et quia panis cor hominis confrmat, ut in Psal. Io 3. c. Ideo huic petitioni et pondet doni tor titudinis cuius est confirmare , confortare Subsidium enim uitae nos sustentat in uia. Et statim ex hoc patet nubdistis respondet quarta beatitudo, scilicet beati qui esuriunt. sitiunt iustitiam, quoniam ipsi faturabuntur, per consequens his omnibus respondet fructus, qui dicitur longanimitas Mahim autem cuius amotione indi gemus, Ut bene operemur, secundum August. ubi sup .eix triplex scilicet malum culpae, choc est peccatum. Mawm ad culpam inclinans,& trahens,& hoc est tetatio Malum paenae, nod est afflictio. Cum igitur amoueri petimus malum cui p., hoc petimus quinta petitione. Dimitte no 'bis debita nostra,&c. Vbi secundum August. Ibi d. c. I m- struimur quid petamus, ut scilicet dimittantur nobis debita nostra,&quid faciamus, ut accipere mereamur. Et hoc cum dicitur. Sicuti nos dimittimus debitoribus nostris. Et hoc idem petiuit Psal. a. dicens Domine Deus meus si seci istud, si est iniquitas in manibus mei Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis manis. Et quia per cognitionem pec torum a ducitur contritio, per utrunciue remissio. Ideo statim patet quod huic petitioni respondet donum scient x, utrique autem tertia beatitudo scilicet. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabitntur, quia ab eoru conseruatione. consecutione multum carnales delectationes inpediunt Ideo istis respondent duo fructus scilicet abstinentia, per nuam cauentur illicita, continentia per quam etiam licita delectabilia. Vt autem malum ad culpam inclinatis ammoueatur, postulamus sexta petitione quae est . Ex ne nos inducas in tentationem. In qua secundum Aa,
214쪽
r u petimus , ne de se itidinino auxilio alicui malo eonsentiamus decepti, uel ne cadamus afflicti. Et hoc est petere illud Eccl. 3. Auseram uentris concupiscentias . Et
quia inter caeteras tentationes proximorum molestiae magis prouocant, quae per unitatem uel lenitatem dissimulantur. Ideo huic sexta petitioni respondet donum pietatis, quo homo est pius, mansuetus, mitis. Ex quo patet listis respondet secunda beatitudo quae est. Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et isti respondet tertius
fructus. In quantum enim homo non mouetur ad nocendum inserenti nocumentum, respsidet fruct us,qui dicitur mansuetudo. In quantum autem habet nocenti dulce animum affectu, dicitur fructus respondens bonitas sed secundum quod non habet solum bonum affectum, sed et
affectum, prorumpit ut sit communicativus suorum ad alios, sic respondet fructus, qui dicitur benignitas. Quod autem malum penae ammoueatur, postulamus septima petitione, quodicitur. Sed libera nos a malo. Et hoc idem secundum Augii. petiuit psalmus 18. Erue me ab inimicis meis Deus meus, 4b insurgentibus in me libera me. Et quia inter caetera mala pena timentur,i formidantur, toasti petitioni donum tu ocis respondet Et quia pauperum in tribulatione existentium est petere auxilium , idcirco astis respondet prima beatitudo, scilicet Beati pauperess piratu, quoniam ipsorum est regnum coelorum Et quia inter Omnia, quae Impediunt in uita activa bonam operationem, est delectat o in diuitiis,& honoribus ideo istis petitionibus dotio,in beatitudini respondet fructus, qui dicitur modestia, cuius est ranc delectationem cohibere. Be titudinibus autem duabus ultimis, quae sunt septemta ictarum beatitudinum contenti uar, conclusuar. manifestativae, correspondet fruct iis, qui dicitur patientia omnibus autem petitionibus donis in beatitudinibus generaliter
respondet duo fructus, scilicet gaudium. pax . Ex dictis igitur concludo,quod aliter dona petitionibus, beatitudines donis,&petitionibus respondent, aliter fructus eis, ea fructibus. Nam singillis petitionibus dona singulis petitionibus Honis beatitudines singulae,i singuli
215쪽
beatitudinibus ira singula correspondent, unum uni, α unum alteri. Sed fructus no si c. luia cum fructus sint duodecim, unus fructus non respoi det uni beatitudini uel uni dono , vel uni petitioni, sed omnis fructus omiribus
correspondet,uel plures uni eorum respondent, uel unus uni .ac omnis omitibus in generali, licet non aliquis au cui in speciali,ut patet in tertia petitione.
De dona timoris Cap. CXXIII I QVoniam autem inter septem dona spiritussancti
ponitur timor . Cum accentio est multiplex inscriptura. Id cum aliquid deeti more ad ijciedum est Trimo de sui distinctione. Secundo quis timor sit donum.Tertio quis timor sit a spiritu sancto. quomodo. Quomodo diuidatur timor incassum se: filialem, initiatim,
humanum, seu mundanum, seruilem, quid
signi cetur nomine ni cμiusque. QVantum ad primum sciendum, quod timor diuidi
tur in castum seu filialem, initialem, humanum , ea mundanum, .seruilem .Haec autem diuisio non est secundum formales rationes obiectorum, sed secundum quod per ipsum a Deo auertimur, uel ad Deum conuertimur. Accipitur autem haec da uino tamoris non solum proprie, sed stricte, prout respicit malum disticile M ar-ζuum Sed&large prout respicit quodcunque In una clato ouod non sit dissicile,nec arduum, tale malum magis Droprie respicit odium, quam timorem , omne enim a
tum odio habendum, sed non est omne malum timedum, sed solum est malum dissiciabile,& sic malum culpae nothest timendum secundum se, absolute,quamuis sit odib1leat est ratio quia tale malum est in nostra potestate, ea se cundum se timendum non est, nisi propter tentationes adiunctas , quas quandoque euadere est dissicile sine cul
216쪽
: sse plex malia m. s. culpae poenae, vel consistit inali culpae, quod malua Deo separat. Et sic timor callus, vel filialis Filialis, prout comparatur ad Deusicut ad patre iuxta illud Matth. ix unus est pater vester coeli stis. Castus vero secudum quod comparatur ad Dei. ut ad sponsum animarum nostrarum, iuxta illud. 2.Cor. Ita despondi uos uni viro uirginem castam exhibere Christo. Per hunc autem timorem ad Deum persccte conuerti, ni vi Si autem timor cosistat in fuga mali poenae, hoc erit dupliciter Est enim qu dam poena, pro cuius uitatione culcommittitur, sicut sunt poenae temporales, ut verbera, per hunc timorem homo a Deo auertitur peccando ac
dicitur talis timor humanus, vel mundanus Mundanus quidem inquantum respicit res exteriores temporales, vudiuitias huiusnaoda, humanus inquantum respicit poe-Das particulares, Ut verbera, licet autem alterius rationis satu bona temporalia exteriora, particularia, tame quia eadem ratione a Deo auertimur per utrunque timorem, ideo truque cadit sub uno membro timoris, quo. s a Deo auertimur. Alia poena est, pro cuius uitatione peccatum omittitur sicut poena, quae erit post hanc uitam, per hunc timorem ad deum conuertimur a peccato resipiendo, Mhanc poenam respicit timor, qui dicitur seruilis, qui pro
tanto dicitur seruilis, quia peccatum sic dimittitur non li-lura uoluntate, sed coacto timore, qui dicitur seruitis,unde seruilitas non intrat essentiam huius timoris, sed est denominatio ab extrinseco, Lab effectu Si autem homo conuertatur ad Deum,& fugiat utrunque malum, tam culpae , quam pinnae, sic vocatur timor initialis, quia initium est timoris filialis Sic igitur patet timoris distri .ctio.
g uis praediἰiorum ismorum sit onus,fν quis malus.
SEcundo dicendum est quis istorum t morum sit eoia si
Et dicendum quod timorium anus mundanus nutato modo est bonus, nec habet rationem doni, quia in tali committitur peccatum, sed talis timor vel est passio, et electio
217쪽
etisti o similis passioni,vel habitus, secundu quod aliquam do habitus nomine passionis de operationis nominatiur Timor autem seruilis bonus est, sed non perfecte, nec habet rationem doni, quia omnis virtuosius operatur gratia boni uel ut turpe uitetur Timor autem seruilis non operatur gratia boni, nec propter fugam turpis, sed propter fueram tristis Et ideo est materialiter bonus, sed non forma- Iiter. Timor autem castus,& filialis est bonus, mperfectuas inpliciter,& est donum spiritustancti,quia facit abstinere a malo timens illud conueniens, quod est separatio animae a Deo . Timor autem initialis bonus est, sed non a Deo , ut filialis in habet rationem doni ex ea parte, qua perticipat:aliquid de filiali.Non autem est ex ea parte,qus
participat aliquid de seruilia Leuis radisorum timorum fit a spiritulancto
ratione . Cap. CXXVI. Ertio, id egu quis istorum timori& qua rone sit spiritu sancto. Et dicendu 1 quaeda sunt a Spiritu sancto, non sunt cuspiritu sancto,utrides informis,in timor secuit is, quod quidem non est nisii deformitate cocomitate.Qnaeda sunt a Spiritu sancto, cu Spiritasancto, ut cha' Iitas, .sic est a Spiritu sancto timor castus, siue filialis , Metalis est timor initiatis quantisi ad illud q&cu filiali participat. Quaeda uero sunt cum Spiritu sancto, io Spiritus audio, ut peccatu ueniale, talis est timor mundanus uel humanus ubi solui tm ueniale infra charitate tali timore comittitur. Q raeda uero sunt, ora hau sancto nec uspus ancto, ut peccatum mortale, talis est timor mundanus, uel humanus, ubi peti mortale committitur ex tali timore.
I timo aut olum quia pcepta dantur de actibus& adactus uirtutu ordinantur, dicedum est aliquid de pceptis Et primo dice dii est quo ceptorii alia sunt moralia plias ut cerimonialia, alia audicialia, 4id note cuiuslibez
218쪽
importetur: secundo de praeceptis. moralibus quae ciscuntur praecepta decalogi, quot sint,&lquomodo distingu tor Tertio de diis entia eorum, inter se, & quantum ad aliqua specialia, quae dicunt ut de eis. Eruomodo dissi uantur pracepta premoralia, cerimonialia, iudicialia, is mixta
O Vantum ad primum sciendum quod praecepta diui
inae legis distinguuntum per moralia,& cerimonialia, rudicialia. Moralia dicur itur illa, quae sunt dictata rone naturali, qui possunt ess,e exequenda Iumine naturalis rationis,in ad hoc tenentur homines tempore legis naturae, legis scripturae grati, ut honora patrem, sic de aliis praeceptis decem de carogi,4 in his nullus potest dispensare nisi Deus,nec tunc si contrarium praeciperet esset pio prie dispelatio sicut qu ando praecepit interfectionem si iij Abrate Genesis. 22. Expoliationen Aegyptioru filiis
is rael Exodo I. sumere uxorem fornicariam. Oseae pri mo . Ibi enim et aliqua nutatio ordinis, sicut facere de non suo suum. Et haec sunt decem praecepta decalogi.
L uid sit, totum cerimoniati. CE rimonialia autern dicuntur, quae pertinent ad diuitatam cultum, LR erunt ordinata ad figurandum aliquod futurum, sicut fui t praeceptum Εxo. a. de immolatione agni paschalis, quae figurabat passione Christi Hare autem cerimonialia, qtata non erant de dictam me rationis naturalis, non obligabant ante legem datam, sed tempore legis scriptae, quia praesente lucri cessat figura, Mumbra, ideo tempore legis in gratiae post Christum cessauerunt. Vnde dicitur quod cerimonialia fuerunt uiua usque ad Christum, mortua in passione Christi, sed mortifera post diuulgationem euangelij. Obligabant en in Iudaeos usque ad Citristi passionem , in passione autem Christi soluta cst obligatio. Sed post diuulgationem euangelire uel peccatu
219쪽
mortale illa obseruares quia daretur Clustus venturustelligi non venisse.
Uuid sit praceptum iudiciale. IV dicialia autem praecepta dicuntur us data si ut soli
populo Iudaico ad iudicia exercenda coli sideratis conditionibus illius populi, ut quod iuratus ovem redderet quatuor . Cerimonialia ergo Miudicialia noeiat de dicham me rationis naturalis, quia non dictat ratio naturalis, quare quatuor oves pro Vna sint magis reddendae quam tres, quamuis sit de dictamine rationis, qudd restitutio , satisfactio facienda fit. Et haec praecepta nos modo non obligant..
EU pracepta sint partim noralia, ct partim cerimonialia: QV edam autem praecepta sunt partim moralia. partim cerimonialia , ut piaecepta de obserualloaae labia bati, quod est quantum ad hoc morale, quia est de dictamine rationis naturalis , ut quod sit aliquod tempus quieti deputatum ad vacandum diu: nis, sed quod dies abbati, e dies dominica, vel aliqua dies madis una quam alia deputetur, non est de dictamine rationis naturalis Et ideo quod determinaretur sabbatum iiii cerimoniale ad figurandum requiem corporis iit; sti in senu 'cro. Et quia in moralibus non cadit dispensatio , ideo ecclesia non potest dispensare, vel ord mare quin in aliqua die deberemus vacare druinis,& quieti operum scruillum . Sed quia cerimonialia cessauerunt. Idcirco ecclesia etiam in illis potest ordinare, via dei mutauit diem huius obteruaritiae, ne videamur daizare a sabbato in dominicam
iit pracepta sicli partim iudicialia, partim mora lia.. Vaedam aut praecepta sunt partim iudicialia, partim moralia, ut pceptu de decimis dandis, habet enim orate hoc , quod est ibi de dii stamine naturalis
220쪽
rationis, io est ut aliqua portio a populo leni illi
qui, o toto populo uacant diuinis obsequiis, sicut qui in atris Q. ficiis reiptablicae populo serui uiua populo sustet a .r i. Et quantuna ad hoc intelligitur illud Matth. . Dignus est operarius cibo suo Et iliud apostoli 1. Chor. 9. Domum ordinauat, qui euangelium an nunciant, de euaibyci Ouluant. Quantum autem ad hoc quod determinetur. detur certaqubta. f nota a,& decima, uel undecima pars, non est praeceptum morat quia non est de dictamine aistionis naturalis magis nona pars quam decima, uel idecia alla quam undecima, uel duodecima, sed hoc fuit iudici Je,& illi soli populo datur considerata conuenientia adisum populum in quo pensata multitudine ministrorum fuit nece saria talis taxatio. Et quia in his quae sunt mora ala non potest ecclesia dispensare. Idcirco quamuis ecclesia fructus decimarum propter seruitia quifecerunt ecclesiae intes in aliquibus partibus possit eis remittere uel ut a ballis accipiant concedi non tamen potest dare ius decimas accipiend1, nccabisto iure potest aliquem eximere. Mucio talis quota, scilicet sub denario numero, non est de dica a minerationis, nec moralis, sed iudicialis idcirco potest ordinari ut decima soluantur sub quota duodenariirium eri uel uicenarii, si multitudo, uel necessitas ministrorum exposceret, possunt etiam ordinari in novenario nu- an ero uel octe nario, tunc tenerentur soluere in tali
somodo decima sim de iure diuino, is quomodo non. F quo patet quod decimae sunt dei iure diuino quantia
ad aliquam partem, sed quantum ad quotam subdena rio numero sutat de rure positivo, tum ano. Si enim es sent de aure diuino,.sub praecepto morali, quantum ad quotam denarii, nullus saluaretur transgressor, qui usi solucre illi denario numero, sicut nullus saluatur huius tracp.rcsor princet pii moralis. Non furtum facies Esset aute diualde laue toti aindi partes damnare quot sunt non soluci tes sub illa quota. In quibus tamen quamuis de iure posse