장음표시 사용
91쪽
Via uer5v num commune est,ut potest patere ex do hi ostia unum duodest principium numeri, e . Io
Tu struere ualitatis Nos autem numeramus .Ea non Irtine aliquo modo ad genus quantit
92쪽
iis, dicimus ibi viati, duo sicut in Deo ponimus nam essentiam, tres personas, langelos etiam numeramus, di possumus etiam dicere unam albedinem in duas deeadeo ut pateat quomodo hoc possit esse, dico, quamvis sit commune dictum quod nu dictum de ali s, quae nolsi in de genere quantitatis,non est unum, quod est principium numeri. Ego tamen dico quod omni ni, ubi cud
a i ' , si V ranscendens, tu quodcunque tae
dum est,quod esse princi pinna numeri potest esse duplicitet, uno modo ut sit principium numeri, a quo numerus anchoatur,&hoc pruicipium numeri omni ebi nitiam Vni, quod cum ente conuertitur, quam uni, quod est princi prum numeri in genere quantitatis &ic conuenit omni enti Unde isto modo possum dicere Deus est unus,pa siluis sunt duo, Misto modo possunt numerari angeli, duae albed mes,& duo puncta, sic omni viai couenit quod sit principium numeri scilicet, ut a quo numerus inchoatur Alio modo dicitur aliquid esse principium numeri,quia est principium a quo numerus efficitur, sicut lignum qiuando diuiditur, quia ex eo fiunt duo ii rna te autem esse principium numeri conuenit soli uantitati continuae, quae perfui diuisionem est principium quantitatis discretae. Et per consequens Virum, quia fundatur in continuo,est principium numeri, quo discretae qualitates numerant ii, sic non est unum in Deo, nec in an relis nec in aliis genere quantitatis, nec puncto hoc modo conuenit esse unum. Et per consequens nec tali numeroande causato, ita Vt nec Deus, nec angeli, nec alia a reneia Ie Cuantitatis numerari possunt. Cui libet reo ni 'onuenit ratio mensurae, quia omnis numerus est multitudo mens rata per Unum, Ut dicit Dionysius ultimo cap. dedium is nominibus, quod non est mulii tudo non panicipans uno. similiter etiam cuilibet uni conuenit quod sit prancipium numeri: sed allo&alio modo, ut patet ex dictis, quia multitudinem,quinon est causata ex diu sione con 'iniui mensurat num quod cum entu conuertitur, quod est
93쪽
est principi vim, timeri, a quo numerus inchoatur solum. Multitudinem autem, quae est causata ex diuisione conti-itui, mensurat nu, quod est principium numeri P a quo numerus efficitur,4 a quo numerus causatur.
FUid addat tum , quod es principium numeri, super continuunt, in quo fundatur, E quidsuper unum, quodcumente conuertitur, e quid continuum super illud
unum, quid unum quod cum ente conuem titur super ens III.
EX liis ostendo quarto quomodo se habeat viatici quod
est pru cipium numeri ad continuum. Et dicendum quod unum, quod est principium numeri super coxi nuum quod est unum addit esse partem aliquotam totius discreti . Nam esse continuum absolute acceptum non importae esse partem aliquotam alicuius discreti, sed solum importat habere plures partes indiui fas ad inuicem, num auteimportu esse partem aliquo tam totius discreti vel alicuius multitudinis Quod patet, quia ad quaestionem factam per quotam conuenienter respondetur per aliquo tu Quando enim quaeritur quot sunt species viputa homines, con uenienter respondetur, Aus, vel duo, vel tres , constat quod ibi est responsio de uno, quod est principium numeri Ergo unum, quod est principium numeri, super cosetinuum addit esse partem aliquo tam alicuius discretae munti tu dua is, cum non dicae totam mulii tudinem vel totum discretum Misa vero feci mentionem de parte aliquota, ut videatur quid sit pars aliquota sciendum numerum habere quasdam partes aliquota quasda non aliquotas Partes aliquotae dicuntur, quae aliquotiens per se sumpto red- sunt suum totum sic duo tria sunt partes aliquotae denarii, quia duo ter sumpta faciunt senarium, dc tria bis sumpta faciunt senarium. Quattuor autem&quinque sunt partes non aliquo tete,'nia aliquotiens sumptae nunquam faciunt senarium Semel enim sumptae non reddunt senam rium, bis autem sumptae reddunt ultra, ut bis quattuoτλciunt octo, bis quinque decem . Ulterius autem ostend):ui
94쪽
ex dictis quid addat unum, quod est principium numer
super unum,quod couertitur cum ente, quia hoc addit in quo differt ab eo,hoc autem est, quia unum, quod conuertitur cum ente,dicit absolutam in diuisionem in quacunq, entitate. Sed unum,quod est principium numeri. dicit indiuisionem in determinato genere, scilicet in genere quantitatis continuae. Secundo disserunt in hoc, quia unum. quod cum ente conuertitur,videtur importare absolutam in diuisionem, unum uero, quod est principium numeri, importat esse partem aliquotam alicuius totius discreti, ut dictum cst . Continuum uero, quod cst vivum unitate, quiest principium numeri, a quo numerus effcitur,addit idem,quod unum, quod est principium numeri super unum,quod cum ente conuertitur,4 ultra hoc uideturias fieri e . ma ratio unius, quod cum ente conuertitur, est priuatiua quia dicit in diuisionem Ratio autem cotinui videtur esse post tma,unum autem, quod est transcendens,non addit aliquid reale super ens, sed solum addit negationem diuisionis.Nihil enim aliud est unum, quod est transcendens,quam ens indiuisum Ex quo patet,quod
tale unum cum ente conuertitur, secundum non .Nam omiae ens aut est simplex, aut est compositum. Quod autem est simplex, est indiuisum actu, potetia Quod autem est compositum non habet esse, quandiu partes eius diuise sunt. Sed postquam sunt ianitae, compositae constituunt ipsum,unde esse cuiuslibet rei consistit in sui indiuisione. Et inde est,qubd unumquodque sicut custodit suum esse, ita custodit suam unitatem, numerus autem super unitate
nihil addit, nisi illud , quod addit totum integrale supersuas partes. Totum autem discretum, super totum continuum addit,scilicet habere partes actu diuises,4 per hoc xealiter differt ab eo. modis dicantur aliqua esse num, e quot moris
Vinio nunc videndum est quot modis dicantur ali-
.cqua esse unum. Et dicendum, quod cum,ut praedictu. unum nihil aliud sit, qua trus indiui Him,quor
95쪽
modis contingit aliquid ex indidi lutu, tot modὶs dic Itur unum esse. In diuisum autem aliquid dicitur dupliciter, Paccidens,ut Sortes est albus, quia albedo inest orti hi licisto modo dicuntur aliqua esse unum per accrilens, hae t num per inhaerentiani, ut in exemplo dicto, siue per ou gationem, ut in onere lignoruna, siue per coadiuuati O ..e, ct congregationem, ut in aceruo lapidum,vel tritici, nuiusmodi. Alio modo dicitur aliquid induti su A, per consequens unum per se, hoc autem est duplicites. Vn modo aliqua sutit in diuisa simpliciter per e, alio in Od re .peria alterius. Si respectu alterius, hoc est vel 2 spectu alicurus speciei,&sic dicuntur omnia esse num specie quae tuo una specie cotinentur,vel respectu alicuiu gelieris,' uc
dicuntur unum oenere quaecunque sub uno genere continentur, Vel respectu alicuius analox i,& sic dicunt; unum proportione,Vel analoga,quaecunque sub analogo continentur. Dicuntur autem per se unum esse absolute,& simpliciter, quaecunque sunt unum numero ut Sortes est unu
mero.Sed in istis est disterentia duplex ma quaedam
horum sunt unum, quae sunt indivisim actu, unum in actu, diuisibilia tamen, ter consequens plura m poten tia. Et sic tripliciter, vel diuisione quantitatis, sicut quoa est unum,& in diuisum continuitate, ut linea, Vel druili ne essentiali, sicut quod est unum Lindiuisum per com positionem formae,& materiae, ut lapis, vel homo, Vel eius
quod est ex quo est,& quod est, ut angelus, Vel seciandum utrunque siclit,quod est unum per eona polixi QRTi mil&materiae,& unum continuitate,& sic sunt unum omni a corpora naturalia. Sod autem aliqua horum non natav uisibilia,vel non dividantur actu ,est ex aliquo in eis prx ter naturam copositionis, uel divisibilitatis, sic sunt colapora celestia i quamuis non sint diuisibilia actu lunt tam
en diuisibilia,secudum intellectum. Quet da sunt,quorum quodlibet est in diuisibile actu, potentia, 'oc eutripliciter. Est enim aliquid indivisibile, qnod est unum diuisibilita triquod habet aliquii in sui ratione praetotionem indivisibilitatis,ut punctus, Quod praeter uadimi
num importatutum. Aliquid uero est unum indivisibilita
96쪽
te indiui sibile actu,& γotentia,quod nihil aliud importat sed est ipsa sua indivisibilitatis, tunitas, quae est princ
plum numeri, tamen ania aeret alicui, quod non est ips, nitias,sicut subiecto suo. Est autem aliquod unum indiuisibile actit,& potentia,quod in sui ratiotie non includat aliquid praeti, rationem ii diuisibilitatis, nec alicui alteri est iii haricus, talis unitas,& tale unum est Deus,qui est causa,& princi una omnis alterius unitatis. Ad istos autem modos nitatis reduc suur omnes alij,qui possent inueniri,uel per se,vel per accidens, quia cum unum opponatur multitudini, totiens dicitu multitudo oppositi, quotietis unum. mibur gradatim conueniat maxime esse unum, ter omnia entia Deum esse maxime unum. Cap. X M
STxto exiret dictis potest patere quomodo, quibus co
lentat maXime esse unum inter omnia quibus nil 5 uela it Macris enim sunt unum, quae sunt unum per se, qua quae sunt unum per accidens. Et inter illa, quae sunt unum
periri illa quaesiunt unum per se simpliciter,in absolute,
magis sunt unum, quam quae sunt unum respectu alterius, magis autem sunt unum,quae sunt unum in specie:ut So tes, Plato,quam quς sunt unum genere,ut homo,& leo. Et ita magis sunt unum,quq sunt unum genere,quam quq suit tutium arialogo, ut sortes, albedo sunt unum in ente..
Inter illa uero,quae sunt unum, in numero, illud est maxime unum,quod est ianum. diuisibile in potentia diuisione sola quantitatis, ut linea; quam quod est unum diuisibile diuisione e siciatiali ut homo, ista duo magis sunt unum, quam illud ,quod est unum dini sibile in potentia diuisone 'uantitatis; cilentiali, ut quodlibet corpus. Inter illi ver quae sunt per se unum absolute, quae sunt indivisibilia acidii Sc potentia,magis sunt unum,quam illa, qua sunt radia: sibilia in potentia. Et inter haec plus est inium unita quam punctus,& Deus plusquam unitas, uelimacturitu Deo enim nulla est partium compositi ulla diuisionis
97쪽
m eontinuitas nulla accidentiu varietas , nulli inhaerens. Quapropter summe unus est, quin immo mensura princi-Prum,& causa omnis unitatis Illud enim,quod est maximum in quolibet genere , est principium in eo, ut dicitur α.Mein ideo etiam dicitur illud,quod est simplicissimum e mensura in quolibet genere, ut dicitur in decinao- Θυωδε conueniat alimi rei in unum θ muba et s. XXI. SEptimo nune dicendum est quomodo conueniat alicui rei quod sit unum multa Vbi notandum quod nihil prohibet illud quod est uno modo diuisum , est alio modo indivisam,siciu quod est diuisum numero, ut Sortes MPlato, eue indiuisum secundu speciem. Sortes euim Plato secundum Porphyrium sunt unum specie. Participati Oine evi specie pilares homines sunt unus homo.Et sic similiter cum unum non dicat nisi ens indiuisum, contingit taliquid uno modo esse unu Sc alio modo esse multa Coaxingit ergo qnodaliquid sit unum simpliciter, Multa, fecundu quid sicut indiuisum simpliciter. Minisum secundum quid ,quod contingit duobus modis. Primo quaaedo est aliquid indiuisum secundum essentiam, licet si di visum quantum ad ea, quae suat extra essentiam rei, IIcut Quod est unum subiecto, imulta secundum accidentia Aulia,quae in eo sunt, ut Sortes: eius accidentia, sic enim Sortes est unum simpliciterin multa secundum quid Se ccndo hoc contingit, quasso aliquid est indiuisum in acta diuisum in potentia. Sicut quod est unum toto, multa. s.cundum partes, in quas est diuisibile, siue partes iliae sint essentiales sicut materiari forma in compositis, sive unieartes ouantitatiuae,ut in continuis. Tale enim erit num
simpliciter,& multa secundum quid. Si autesn e conneri aliquid sit indiuisum secundum quid,&Hmifum simplicI ter, erit unum secudum quid, multa simplicit r. Hoc autem contingit in omnibus, quae sunt plura diuiua numero,
sunt unum specie, uel genere, uel uologo, NAE' plura distincta,&secund- euentiam divisa. Ixὲ θ
98쪽
disti Dista secundum rationem, uel secundum principium uel secundum causam , omnia talia sunt unum secunduruquid, & multa simpliciter. v mentis per unum, o multa, quomodo fiat. Cap. m. XXII. Via uero ens diuiditur per unum,& multa haec diuisio est per unum limpliciter,& multa socudum quid. Nam, ipsa multa non conimentur sub ente, niis si secundum quod aliquo modo conimentur sub uno . Se cundum enim Dion uti cap. de druinis nominibus monest multitudo nota participans uno. Q ue enim sunt multa sartibus, sunt unum toto, quae sunt multa accidentibus, ui tunum subiecto: quae multa numero, sunt unum specie & quae multa specie sunt unum genere in qu sunt multa processus, sunt unum principio,vel priuatione.
De quarto transcendente, quod est aliquiή, quomodo ea tran. βιndens, O non aliquis, e quomstu disserunt. Cap. . XXIIII. DIcendum nunc est de quarto transcendente, quod est aliquid Dictum est superius quod sicut unum dicitens in se indiuisum ita aliquid dicaeus ab alio diuisum eunde dicitur aliquid quasi aliud quid. Vbi intelligendum
est, quod multum differunt aliquid, aliquis. Na aliquis, est adiect iuum generis masculini,aliquid autem substantiuum, uel adiectivi substantativum in neutro genere Haec autem est differentia inter haec quia masculinum genus ponitur circa stipeositum, personam i unde subicctum pbnit suum signincatum , uel suam significationem circa substantiam. Neutrum autem habet suam significatione absolutam. Ex quo significatur quod nomen adiecziuum significans alietatem,so nificat alietatem in supposito uel persena,ut cum dico alius homo . Sed substantivum, uel adiectivum in neutro genere substanti tum importatali
99쪽
alietatem in essentia, Ddiueisitate ut cum dico aliud undem diuinis possum dicere masculine Pater est alius a filio, quia disserunt personaliter, sed non possum dicere, pater est aliud neutraliter quia significaretur quod di fierrent substantialiter hoc autem est falsum Ergo cum aliquis importat quandam alietatem cum sumitur masculi ire aliquis, dicitur quasi alius quis , hoc autem totum signit, eat alietatem in supposito non in essentia, ii non est num de transcendentibus imo est signum particulare, Mab aliquibus uocatur individuum uagu, quia nullum determinatum particulare designat, sed particulare in determinatum. Sortes autem dicitur individuum signatum. Sed cum dico aliquid, significatur quasi aliud quid Aliud a tem neutri generis importat alietate in substantia Et quia substantia& essentia importatur per hoc, quod dico quid. unde cessentiare quid litas uocatur, Vt infra patebit: Ideo aliquid substantvium in neutro genere est unum de transcendentibus importans diuersitatem neutraliter, Oet consequens alietatem in substantia . unde aliquid est:
num de transcendentibus respectu illius, respectu cuius dicitur aliud quod dicitur aliquid, non quocunque modo, sed alietate substantiali Lessentiali . Et ua patet quod a ouid dicit alietatem essentialem, .sumitur substanti uae, est transcendens, sed aliquis sumitur in masculino Mnon est transcendens aequo Vlierius patet quod conuenienter potest dici in diuinis pater est aliquiso filius est alicuis, patera filio est alius quis, quia hic importatur sola differentia personalis. Quamvis autem posse dici' ater est aliquid,& filius est aliquid, non tamen potest dic1
Iiter est aliquid a filio, id est aliud quid, Ilius est
2 qu d. i. almdquid a patre, quia una est essentia utriusiaque, non disserunt essentialiter Potest tam en d c Quod pater&filius sunt aliquid &aliud quid a lapide,& sic de aliis, a quibus differunt essentialiter.
100쪽
au quisto transcendente quod es uerum, O primo quod a
quadruplex ucritas, qua aliqua dicuntur uera scilicet ueritas quae Deus est, ueritas rerum naturalium, ueritas intelledius, ueritas propositionis.
Cap. XXXIIII. NVnedicendum est de quinto transcendente,quod est uerum. Et quia uerum a ueritate dicitur ideo primo de ueritate qua stuplici uidendum est . Vnde sciendum est quadrus ex ueritas. Vna quae dicitur prima ueritas quae
Deus Vir, alia ueritas creata, quae est cuiuslibet rei creatae Cntitas. Alia iactatas Litellectitus. Alia ueritas orationis, qt sic patere possunt. Cum enim uerum desens conuertantur,
uerum nitrii aliud addit, supra ens nisi ordinem ad intellectu in . pcie .go diuina entitas,ut cossideratur, prout habetc si actu dic tu ens, quia sumitur ab actu essendi ut d ctu est. Q Naucro ipsa drii maentitas intelligitur ab intellectu diurno, ipsi alitem mellectui diuino diuina entitas totalibter adaeqiratur, quia omni modo quo est, intelligibilis est, Δ nullo modo aliter ideo ipsa diuina entitas,ut compar tur ad actum siendi, quod est, dicitur ens, ut comparatur ad intellectum, eam adaequale apprehendentem in omnibus,qui est intellectus diurnus, dicitur uera Et quia in diurnis concretum d abstractum non disserunt ideo sicut est uera entitas, ita est ueritas unde sicut Deus est sua entitas ita est sua ueritas per adaequationem suae entitatis ad 1uum intellectuina firmatione, ut quod est ranus&unus, negatione, ut quod non est lapis. Idc:rco ibi etiam ueruest, quod ueritas est adaequatio retri intellectus, haec igitur Meritas uocatur prima ueritiis, sicut irima entitas ideo bristus dixit Iohannis 4. Ego sum uia,& ueritas, Multa. es autem quaelibet, ut consideratur habens si e actu, dicitur ens quia habet suam entitatem apprehensibilem ab intellectu, sicut respectu esse dicitur ens ita ad intellectum comparata dicitur uera Res autem potest haberedit plicem ordine ad intellectum, scilicet per se,&per ac
cidens. Per se auten habet ordinem illa res ad intellectum illum, sci