Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

621쪽

enim nutricatus est ex Varronis sententia. At quOS βοσκοντες habet Graeca versio ' Matthaei Euangelistae, pastores reddidit vetus Latinus interpres. Et hi fere omnes t PASΤΟ-REs dicebantur , quibus praefuit is, quem pecori PRAEFECTUM, & pecoris ' MAGISTRUM dicetabant. Servius ad XII. AEneid.

-- pavidi cessere magistri, proprie magistri sunt militum, pastores

pecorum. scd reciproca sunt istae translationes. Nam ct si tor militum pastor vocatur, ut diximus fura , ct magiastros pecorum dicimus. Ci Cro ; quem magistrum pecoris esse dicebant. hactenus Servius. Ad hanc regulam,

quem armenti CVSTODEM Vocat. Ovidius, Luctatius Grammaticiis pastorem vocat armentorum. Pastor

fuit Athenio, Cilix ille, qui in Sm

622쪽

cilia, interfecito domino, familiam e gastulo liberatam , subsignis ordinavit; σ veste purpurea baculoque argentesct diademate mimicum Regem aliquamdin egit. Juxta januam praecupiunt rei rusticae q scriptoreS VIL- Lyco habitationem fieri; quod huic familiae tutelam, inquit ' Appuleius, dominus permitterer, quod rationes & pecuniam dominicam custodiret. Hic Latinis Graecisiantibus . EPITROΡos est. Hinc Varro agriculturae principem villi-Cum appellat, ut & . Plautus villic tionem,. praefecturam. hinc villicari notavit Nonius villae praeesse. Suc-eessit enim villicus in domini lo- Cum, ut notat Columella. Ideoque vicedominus dictus aliquando est,

ut in actis SS. Nerei & Achillei.

Victorinus loci vicedominum,triennium ex paralysi decumbentem,

623쪽

DE SERVI s. mae precibus sanavit. At hie quandoque

distrahendis mercibus ' praeponebatur. ut Ausonianus ille Philon. Ejusdem munera videre est apud si Catonem , ε Varronem , - Columellam , Florentinum. Et hoc ministerii nomen transtulit f Cicero eleganter ad magistratuS ; inquiens, sic Populus Romanus diligit magistratus, quasi Reipublica villicos. Quem imitatus s Iuvenalis, Pegasus, attonita positus modo vilis

licus urbi. o -- nam sic labentibus Obstat Villieus, ct veteris Roms contexit

hiatum.

Accepit autem ἰ Arnobius proprie

a Lib. I6. de institor. act. b Tit. s. I4a . e lib. I. de re R. cap. 36. d lib. II. in princ. Lab. I. cap. 8. e apud Constantin. lib. z. caF. 42. 48. f in oratione Fro frianeto. g Sat. 4 vers. 7

624쪽

Fortunam arbitratur 2 Cererem, Genium Iovialem, ac Palem sed non istam foeminam, quam vulgaritas accipit, sed masculini nescio ptem generis ministrum Iovis, ac villicum. Villici contubernalis fuit ' VILLICA, cujus ministerium exequuntur supra scripti rustici praeceptores. Et sane cum si matronae olim ruris & instrumentorum agrestium curam sedulam haberent, non erat villicae magna admodum opera, quod ipsi domini sua quotidie inviserent. At cum luxus& inertia pessum laudatos moreS dedissent, necessaria visa est villica, quae matronae ossicia tueretur. Curabat autem villica pecora & sal-gama , praesertim ubi non aderant horum peculiares ministri. ideo AE J venalis cum villicam nominasset ;---- ct montani

625쪽

Dg SERVIS. I AI Up rao, posito quos legit villica

statim subdit:

Grandia praeterea, tortoque calentia foeno Ova adsunt, ipsis cum matribus, ct fervara Parte anni, quales fureant in vitia

bus uva P

Signinum , Syriumque nrum , de corbibus iisdem, e mula Picenis, ct odoris mala rein

centis,

bc metuenda tibi , siccatum Diagore postquam Autumnum, ct crudi posuere pericula succi. Imo & non semel occupabat coqui

partes apud tenuiores. Martialis :-e cathedra

Surgentem focus excipit superba Vicini

626쪽

s 4 LAvR. PIGNOR Pus Vicini fine cultus iliceti, Multa villica quem coronat olla.. ibidem ;Pinguis inaequales onerat cui villica

Et sua non emptus praeparat ova

cinis.

Et imitatus haec elegantissimus h Mv

O mensa, nec Luxu assuens , nec Dapibus parata rusticis Iuluas non, heri languentem ut irriatet gulam, Poctus saporavit coqVus ῆ

Sed siliis iuvenibus 2 seni viro,

Se uera coxit villica. Non multum abfuit a villico . Mo- NITOR , qui Operariis verbo &exemplo praeibat. Item DISPENSATOR

627쪽

' Pomponius: potest enim aliquis dispensator non esse urbanorum fervorum numero : veluti is qui rusticarum rerum rationes dispenset, ibique habitet,l non multum abest a villico. b Plinius minor ; pqse utraque eadem opera, eodem viatico omisere: sub eodem procuratore, ac pene usdem adtoribus habere, unam villam colere 2 ornare, at teram tantum tueri. Procuratoriscellam supra januam constituit Columella , ut villicum observet ex vicino, & intrantium exeuntiumque conspectum habeat. Quam ministerii conjunctionem agnovit & - Cicero . cum Piliae nostra villam ad Lucrinum villicosque procuratores tradidissem. ubi tamen videtur legendum, villicosque ct procuratores. ' Vlpianus ; Sen tus censuit , ne fugitivi admittantur in saltus, neve protegant r a villicis, vel

628쪽

s 6 LAVR. PIGNOR Ius vel procuratoribus possessionum. Idemo Cicero ; igitur si cui fundus

in piciendus , aut i mandandum at quid procuratori de agricultura , aut ιmperandum villico sit, Magonis Carthaginiensis sunt libri perdiscendit Cum Procuratore iidem fui sic videntur , qui MERCEDES praestare consueverant ; & meminit Iulius ρ Paulus. Procurator enim , sive apud Matthaeum Euangelistam mercedem operariis reddit. Habuit & rus ACTORES suoS, de quibus nihil amplius hic dicem mus , cum satis superque in urbana familia eorum expressa sit opera. Illud unum non videtur omittendum , in honore etiam ruri fuisse, ut scribit Columella. Praefecti enim& Praepositi, dominis non abnu Cntibus , nacti erant umbram honoris, ceteri poenam, supplicium , ignomi

niam.

629쪽

DE SERVI S. s Zniam. Ignominiosum enim fuit Zc poenale rure quempiam habitare jubere. Minitantur id passim domini apud Comicos: & Pomponius Tribunus plebis apud ' Livium, objicit L. Manlio Imperioso, quod mlium juvenem, nullius probri compertum , extorrem urbe, domo, penatibus, foro, luce , congressu aequalium probi bitum, in opus ferite, Prope in carcerem , atque in ergastulum dederit. Quae omnia si Val. Maximus rustici operis appellatione complexus est.

Nimirum fuit publice concepta, Scjam confirmata vulgaris existimatio inquit Columella ) rem rusticam sordi dum opus esse. Poenam &ignominiam simul videtur animo agitasse Julianus Apostata, qui Marinam uxorem Goraiani vicarii ct martyrii , iis Dago quodam, quem Aquas Salvias vocant , rusticarum servituti

630쪽

s 8 LAVR. PIGNO RIVS addici praecepit, ut ea fer tute Uyria

meretur. EXACTORES rustici, quorum extat mentio in veteribus marmoribus, hic omnino collocandi sint. horum fuit varium & multiplex agmen in domo Caesarum, ut diximus , pro modo videlicet fundorum, hortorum, patrimonii, Praediorumque. Et in veteri elogio legitur nescio quis exactor o P E-R V M dominicorum , qui hujus forte loci sit. Huc usque de villa rustica, quod erat alterum caput institutae narrationis. Reliquum est

tertium, villae scilicet fructuariae, in qua idem ipse Columella cellas locat, oleariam, torculariam , Vinariam , defrutariam & ceteras. PriO-

rem illam exacte delineavit ' Vitruvius , - Columella, Palladius. Instruunt eamdem Cato , Columella, & Neratius apud Vlpianutar.