장음표시 사용
121쪽
est ad arte secta diversi generis. Cum caementarii supremam manum structuris imponunt, floridiorem calcem glutino miscent, ad majorem firmitatem inducti tectorii, vel albarii. GNOMON , onis . Instrumentum rectangulum in literae A sormam abiens , notiore voca hulo Libella nuncupatum quo res librantur, ut cadant in planum ad perpendiculum is distantia etiam , altitudines, declinationes solis, ac siderum , capiuntur.
GRADArio . Uit r. l. s. 3. Ut a gradiendo fit gradus , sic a gradu fit gradatio. Dispositio est sedilium in theatris non quod gradibus constarent, ut Lipsus diligenter observat; sed quoniam ad graduum similitudinem quaedam
essent conscensiones , apta ad considendum , spectandumque ea symmetria dispositae, ut priores posterioribus impedimento non essent. Sensim quippe clivosium area planum attollebatur,o ducebatur in gyrum , ut infinitam multitudinem capere posset aditumque libere spectandi praestare singulis. GRADU . Quibus scalae constant Gradi, earlioni Pars templi editior ante Altare, in tuis ipsa acclivitas gradibus constanc item ascensius ad podiolum , sue Ambo, ex quo sermo habebatur ad populum . Sidonius Seu te conspicuis gradibus venerabitis arae concionaturum plebs sedula Deumsisti. Vide Ambo, Scala
GRAMMATOpGLACIUM . Locus , ubi tabulae, si ripturae, monumenta publica vel privata asservantur . Archimio
Gaau ARIυM. Ubi detinentur fruges omnis generis . Fixa & stabilia Urbes habent, pensilia vero is mobilia , tignis nimirum suffulta, non modo in castrorum stativiscis laudat Varro de R. R. sed in praediis etiam locata commemorat Scaevola in Pandectis. Titius horreum frumentarium nopum, ex tabulis ligneis Iactum, mobile . in Myi praedio posuit. Ad Septentrionem locari cbent;
122쪽
ARCHITECTuRAE AEDIFICATORI R. III nam calor tineas , urguliones, wid genus bestiolas procreat. E contrario satus Aquiloni incorruptas praestant fruges Alicubi securius disiponuntur in praefossis sub terram serobibus Perdurasse in iis frumentum ad annos quinquaginta , milium supra centenos, fabam vero Pyrrho Rege usique ad iraticum bellum Magni Pompej , author est Varro
G Rasu MARMOREUM . Uit r. l. 7. 3. Marmor detritum, ex
quo tectorii genus quoddam inducitur Barbarus reddit
nes Graphicoteram e ient in aspectu delineationem. Dicitur de specie venusta ex lineis recte ductis Gaapuis , dis Peritia ducendi lineas, quam Architecto necessariam tradit Vitruvius i. I. I. Graphidos scientiam
habere oportet quosciodi exemplaribus pictis, quam
selit operis speciem deformare valeat. Gaus . Machina arrectaria geminis uncis longiore collo ad formam gruis, constans Vitruvius i. o. Io a Diade Alexandri Magni Machinario, inventam tradit. Confundi solet cum ciconia manu serrea , corvo de
molitore , arpagone, corace Eas machinas, quoniam arreptilia sunt, ad navalia potius organa, quam ad aedificatoria pertinent, commemorasse hic sussciat. Easidem in Lexieo Militari prolixe destribimus Gux . Ab Architectis sumitur pro Cymatio, quod infra se-praque coronam in epistyliis apponitur Gola ruta ,
Gola rosersia Uide Camatium. GustausTiui Angusta, , ut Servius scribit, obscura habitatio, ac prope latibulum . A curculione vermiculo dicitur , qui in terra caveolis delitescit. GuacusTIOLum. Parvum gurgustium . Apulejus. Gurr c, GuTTuLAE . Ut tr. l. q. 3. ornamenta sunt In epistyliis Doricis triglyphorum cavis decidunt, adaque guttae figuram , numero ut plurimum sex adjiciuntur . Aliud guttarum genus sunt, quae his ad perpendiculum
123쪽
eulum respondent sub ima corona , numero sere decem Wocto, sed diversae figurae: nam hae coni, sive metatimaginem reserunt. Pro his guttis alii campanulas prominentibus malleis, alii pyra , mala Punica is his similia affigunt ut cuique innovandi studium , aut fami- Iiarum stemmatibus alludendi voluntas suggerit Goccie, Goeeiole, Campanelle. GYMMA IIuin, Notione Graeca est exercitatio nudorum ae proinde proprie Palaestra, ubi ad luctationem nudi se exercebant Athletae. Sed quoniam eadem loca ad exercitationes iterarias postea frequentarunt Philosophi Gymnasium pro schola seu ludo litterario dici coeptum Post Socratis mortem clausa fuisse Athenis Gymnasiaia, qud ejusilem damnationis Cives poenituisse , tradit Laertius Hieronymus Mercurialis de Art. Gymn. duplicem exhibet Gymnas ichnographiam ex Vitruvio, aliisque Graecorum monumentis depromptam . Uide
Gruncavi. Pars aedium secretior silis addicta foeminis, ut viris Andrones . Supremas domorum contignationes, incolebant, ut eo remotiores ab accessi vir rum degerent. Honestis autem moribus educabant non puellas modo, quae lani scio exercebantur , donec nuberent, verum etiam puerulos aetatis primulae. Praeerant
tamen illis Inspectores , gravitate eximia, probitate vir , ad id publice desgnati Per posteriora tempora quo pacto a prima institutione desciverint Gynaece , alii tradiderunt. GTpsuu . Quod calci simile, fit ex combustis lapidibus. Ex ea materia plastico magisterio statuae, & sigilla, atque eorum deformationes conficiuntur, in experimentum figurarum ex aere, vel marmore Ex gypso cocto ex lapidibus seri lapides speculares, quibus olim senestra ornabantur , observat Anastasus in vitis Pontificum Venales olim servi gypsatis pedibus dignoscebantur. Iuvenalis e
124쪽
ARCHITECTulla AEDIFICATORLE. II 3mper in hane urbem pedibus is enerat auis. Lethalem esse cibi comestionem gyps permixti , exitio suo non paucos comprobasse proditum est. Sabellicus Ennead. l. q. . refert, manuelem Gra cum Imperatorem farina eodem permista Conradi III exercitunia non exigua parte pessumdedine.
Aaauae . In machin is dicuntur funes, quibus aguntur, a militudine habena equinae. ΗΑaITACuLui. Locus ad habitandum. HasITATI . Non solum actus habitandi, sed etiam locus . Columella l. r. 6. Huic intra ianuam se habitatio.
H ac Ubi sues stabulum habent. ΗλκοGINETuLI sit r. l. 7. S. Hoc etiam vocabulum Maaistra Interpretes mirifice torquet. Qui exponunt genus harpagonum , egregie hallucinantup. Loquitur ibi Uitruvius de columnis striatis, quae non toto angiportu sed totis Persicis parasiangis differunt ab harpagonibus qui sent machinae navales arreptiliae Philander exponit genus ornamenti quod est verba facere . Barbarus, ut saepe assolet, nihil movet Baldus provocat primum ad ariolum aliquem in vocabulo inexplicabili mox , quasi meliore genio amatus, corruptum locum assirmat, legitque harpagones mituli, vel mytuli, qui pisces sunt ex genere concharum riuoniam ornamenta illa sint stri ra, ut conche, recurva sue adunca, ut harpago
nes binas. Lector me cum Dante concludere
125쪽
HELicas . Sic appellat Uitruvius l. 3. I. volutas cauliculorum , quae molliter sub abaco intorquentur in capitulo ordinis Corinthii Malias minores, majores alias dicit, ab earum dispositione . Inter achanti soli surgunt ea ornamenta Holute Viticei. Sunt porro Helices machina tractoriae , quarum inventorem fuisse Archimeder tradunt Athenaeus , Favorinus apud Gellium . Alii cochleae simile instrumentum , ergatae genus alii, quod magis probaverim , fuisse statuunt. HELiocauisus . Porticus est , podium , vel solarium in aprico tum , ad calorem Solis excipiendum . Plin. Epist. l. a. 7. HEMicvCLus . Semicirculus. Figura , a qua appellatur locus ad conveniendum in conclavi vc porticu Cic. de is Amic. I. Meruini domi in hemi eis sedentem in eum fermonem inridere. In universium crebro locum habet in aedificiis , praesertim ubi de theatris , vel templis agitur. Nauir RicLupui . Pars dimidia triglyphi Uit r. l. q. 3.ΗaνTapnosos . olympia porticus , ubi septies echo reddebatur . Plin. l. 36. I HRRMATENA , . Notione Graeca statua est Minervam, &Mercurium simul reserens. Ejusmodi in Gymnasiis proponi consuevisse , indicat Cicero ad Attic. Eo invento indicabatur , eloquentiam is Philosephiam esse ungendas Plurimis id argumentis demonstrat Cicero de Orat. I. 3. idque a Graecis observatum asseverat his ver bis Idem erant: sapientersentiendi, ct ornatὸ dicem
HERMAE . Mercurii sunt statuat , ut Graecis Herma , Hermes . Exculpi lent in ligno , vel marmore, sed abeunte in metae formam trunco, ne manibus, pedibusique Sic serunt exprimi ad fgnificandum , viros Mercuriales, nempe literatos, mente cingenio, non lacertis, vel exercitatione manuum , pedumqtie esse aestimandos. Eriguntur hujus generis statuae in frontibus aedificiorum, praesertim agrestium, frequentius in viridariorum
126쪽
ARCHITECTuRAE EDIFICATORIAE . II Friorum xystis, sontibus Pythagorae dictum est, ut refert Apulejus Apolog non ex omni ligno Hermas esse fingendos. Neque enim qui Satyris , Faunisque, alii sique Diis silvestribus rudibusque reserendis apti sunt trun- et , iisdem formandus Mercurius, sed e plantis , quae
nobiliores sint, magisque elegantes. Docet Pythagoraeestatum , non omnibus disciplinis vel artibus accommodata esse omnium ingenia
Ha Ruga Achas . Simulacrum quo Mercurius mul Mercules repraesentabantur. Notatum ea statua voluerunt, et
quentiam .sortitudinem sociandas esse Seu potius, eloquentiae vim summam, Qualidissimam esse. Idem , exprimit Hercules ille Gallicus apud Lucianum , qui clava, deonis exuviis armatus potentiamin sortitudinem; catellis aureis , quae ex ejus lingua prominebant, sermonis efficaciam , qua vinciebat animos , fgnificabat. Ηaxacra uos . Discubitorium , vel coenatio sex lectos continens . Martiat. l. 9. 6.ΗaxasTrLos . ex columnas habens. Vit r. l. 3. a. HETEM panc Mensura sex pedum
Hl allati Acuha . Castrensem hanc vocem militarem adisium domesticum Vitruvius transtulit Hibernacula apud Gra cos pars erant domus, in qua hiberno tempore diversiabantur. Signae. Vnverno. HipponaoMus . Locus, ubi equi exercentur ad curium . Ca- vallariaeta Martiat. l. a.
Hi aurum. Non munitoria selum militaris, sed urbana etiam Architectura, ut tradit Plinius i. io 33 ab hirundine primum demonstrata est. Ut nidum pullis comparet soler avicula , occulos sestuculasque imbricatim nectit, lutoque apportato interit . um adnitente O- stello cancellos dispertit opusque pari ingenio atque munditia perscit . Ab hoc festucularum stramento, ab hoc certis divisuris , supra quam cuiquam credibile est amussitato opere , arenam fossilem calcemque aqua distere eaque intrita lateres, lapide sique scite dimensos ad- et strin-
127쪽
stringere didicimus postremo muris trullissatis , indu ctoque tectorio, sic excitare aedificia, ut altitudo ad perpendiculum, latitudo ad lineam , anguli ad normam
ordinatim apteque respondeant. UOLOspnYRATO , aliis Holosplayros Totum ex aere, selidum is malleo ductum . Bronao Iadorato cui opponitur conflatum m utile . Di getto . Originem statuae non conflatae , sed malleo ueri , sic exponit Plinius I. a 3. q. Aurea fatua, prima omnium , nuὶla inanitate, antequam ex aere aliqua illo modo seret, quem vocant
Imosnraton, in templo Anauidii posita dieitur.
Hosta aut Quasi horridum dicimus ab horrore aristarum Nam Veteres spicis inclusas fruges condebant . Licet sere accipiatur pro cella, ubi frumenta asservantur, usurpatur tamen interdum etiam pro aliarum rerum repo storio . Pro bibliotheca Seneca , pro cella vinaria Horatius posuit , pro conditorio rerum pretiosarum ,
Apulejus , Iurisconsulti . Ex horreo dari dicitur, uod prolixe waffatim datur plenius quippe wabunantius quidpiam ex horreo, quam ex choenices, vel alia mensura depromitur . Horrea, non secus ac foenilia, separatim ab aliis aedificiis , ut ab incendio asserantur, esse aedificanda, monet Vitruvius l. 6. 8. Grans .
HORREOLui. Parvum horreum . Valer Max.
Hoartis . Sic appellatur, author Festo, quoniam inde Orti evocabantur, qui arma caperent. Ut scribit Plinius i. I9. q. In duodecim tabulis nusquam legitur villa sed in ea significatione semper hortus nominatur. Proprie hortus dicitur, ubi olera, herbae nascuntur , dispositis consita areolarum pulvillis. Iuxta hanc acceptionem horti plerumque extra urbem , aut certe suburbanis in locis , rivorum irrigatione excoluntur . Horat. irriguo nihil es diluitus horto. Intra moenia raro solent admitti; nam udi aquarum derivationibus .fino stercorati, noxium aerem creare aedi- Diqitiae by Ooste
128쪽
ARCHITECTuRAE AEDIFICATORI E IIIaedificiis passim censentur. Horti vero numero plurativo appellantur, qui non herbis, Moleribus ad quaestum, victum herbaceum , sed arboribus ad voluptatem sunt consiti. Ex hoc genere summam celebritatem obtinuerunt apud Antiquos horti Hesperidum, Alcinoi apud exteros, Pompejani, aucullae apud Romanos , quos statuis etiam structurisque nobilissimis ornatos suisse constat . Praecipuum praeterea in modum laudantur horti
pensiles Babylonii, sive illos Cyrus, sive, ut alii malunt, Semiramis condiderit Pensi es autem dicuntur qui supra columnarum porticus, vel supra muros urbium extruuntur. Primus omnium Epicurus, s Plinio credimus , hortos in urbem induxit eos pro schola habuisse tradit Laertius in ejus vita et idem reserunt Cicero, aliique Propertius. Illi se sudiis animum emendare PlatonitIneipiam , aut hortis, docte Epicure , tuis: Atque hinc postremo factum , ut horti non in urbium solum , sed in aedium etiam partem venirent . Erant quoque horti, praesertim apud Judaeos, sepulturae ass- gnati. Ex iis Christo Domino consecratus in sepulcrum hortus legitur Ioan I9.AI. Erat autem in Dei, ubi eruineo ui es , orcur, ct in horto monumentum novum , tu quo nondum qui uam positur erat. Ibi ergo propter Parascemen Iuda orum, quia iuxta erat monumentum ,
Hr1 osTRATON. Opus ex lapillis se stilibus, erustulis, vel tessellis vitreis versicoloribus. Conficiuntur inde in parietibus ornamenta , quae picturatas tabulas referunt.
Vide Abaeui. Philander non bene haec opera confundit eum Lithostrotis, quae in solis pavimentis locum ha
Urpara . Latine sub aethere. Loca sunt apertain subdialia. Dicuntur primo de templis. Et antiquitus quidem nullum templis locum Ethnici des gnabant rem absonam
indignamque existimantes, concludi alicubi Numinum
129쪽
maiestatem . Sed postquam attolli templorum aedificia religionis ergo illis persuasium est , diversum in modum
pro Deorum diversitate eadem extolli caeperunt. Nonnullis aperta, c sine tecto extructa, quae Cisrupius i. i.
a. sie recenset e Iovi Fulguri, ct Caelo, ct Soli, Lunae disci subdiso h paetraque eonsituuntur. Ad
eandem formam sub udo aere , adaperta Herculi dicabantur ' ut ostenderent, excurὶ rem illum terrarum , .ambulatorem perpetuarium, ostentanda sortitudinis
studio, iericulis quaeritandis, assidue aperto sub coelo vitam agitasse . stirpantur etiam hypaetra pro locis aliis subdialibus, cujusmodi sunt porticus, blaria, podia, meniana xysti&c. De ambulationibus subdialibus agit
Vitruvius i. s. o. Vide Ambulatio HrpERTHrno . Pars ianua supra se percilium . Zophori quodammodo vicem gerit. A Barbaro redditur sep fontale, HYpoc usruu Pars erat in balneis fornicata structurae adductoque per foramen , vel senestellam ea lore ignito ad sudandum comparata. Confundunt aliqui, sed optimi Critici discernunt Hypocaustum a Laconico, seu Uaporario De his suo loco Hypocaustum fornax erat sub terranea, sub calidario post a Curabant illam servi balneares, Fornacatores dicti, quorum erat pilis glomis que piceis severe ignem . Stat Silv. l. I.
Auditura pilas, ubi languidus ignis uer at Tribus,' tenuem volvunt pocausa vaporem. Etiamnum Romae visuntur reliquiae tuborum, qui parieti bus inserti vaporem igneum diffundebant . Plutarchus Sympo c. l. 3. Probi. Io tradit provisium suisse per Ediles, qui caverent, ne igni olea, vel lolium succenderetur propterea quod creatus ex iis ignis cerebro esset noxius. Id mihi, ut de lolio , quod capiti praegrave est , non vi deo esse ambigendum , sic minime dictum arridet de solea, ex qua productum ignem non modo neutiquam
130쪽
ARCHITECTuIUS AEDIFICATORI E . 9perniciosum , imo potius, propter balsaminam uliginem , non parum salutarem emes, quotidiana experientia usi condi se in hac Urbe Tiburtina , ubi, commodius ad ludendum otium nactus, haec scribo, camino
oleaginis lignis ardenti per hyemem , sine ulla nil irae impressionis suspicione , frequenter asside, Musa.
HYν nu . Latine subterraneum. Ambulationes Hyp
gaea ipsissimae sunt Cryptoporticus. Huruvius. HrνoMochioi Cylinder, qui vecti supponitur ad onerata sublevanda Vit r. l. IO. 3. Sottiaeva.Ηrpos castu . Latine subsicentum . Depressor erat locus subitostento in theatris Graecorum, sub quod pergradus destendebatur . Non memini apud probatos criptores usurpari hoc vocabulum. Recenset tamen illud Scaliger Poeti c. l. A. 22.
HrpoTHYRos . Opponitur Hyperthyro. Hoc supra, illud subportam sonat. Soglio . Falsi sunt, qui pro lumine , hoe est hiante ostii inanitate δε vacuo porta exponunt nans
Vitruvius i. q. 6. aperte illa distinguit, vox ipsa ealasgnificationem abnegat. Ηrpora cna tu . Latine sub collum dicas. A collo, qua parte contrahitur corpus humanum , sic appellat Uitruvius conflexum contracturae in superiore praesertim columnae parte ; nam eodem nomine alicubi etiam ima contracturam nuncupat, quam tamen frequentius apophygen nominat. Colla ella colonna, Collarino, regio, Rasremamento Pars est inter altragalum , Oechinum quae refert lancem lato orificio hiantem , cujus quasi operculum est abaeus . Eadem pars rosis adsicalpitur in capitulis Doricis . Eum ornatum Tusicanica symmetria non dimittit . IANI Dissilias by Orale