장음표시 사용
141쪽
VOCABu LAR Iu Malbario , piisturisque essent inductae . Ipsa demum lacu- cunaria picturis ornata quod inventum Plinius i. 33. II refert ad Pausiam Sicyonium. Idem Historicus l. 33. 3. tradit laquearia in Capitolio primum inaurata post eversam Carthaginem . Solajo, Sincto.
Lauiua, MLAMua, ut habent Vitruvius, aliique Frustum metallicum , in latitudinem productum . Lamnascentenarias, quinquagenarias, vicenarias c. vocat Magister lib. . ., quae centum, quinquaginta, viginti Re digitos ex plumbo lata sunt in fistulis aquaeductuum .
Item ex argento , vel auro tenduntur malleo percussa laminae, ex quibus statuae, vase , toreumata, rana ilia conficiuntur. Ad pecunias etiam signandas adhibentur
Iamina ex tisilem metallis, mole varia, juxta pretium a Publico impositum Piastra Lastra. De usu lamine
Lario Rius . Qui lapides excidit. Ulpianus Tagliatore di
LApICIDIMA. Locus, ubi saxa exciduntur. Sunt qui dicendum putant Lapidisina, a lapide ; sed magis purgati
Codioes , praesertim apud Ciceronem , habent apte ini, a caedendo lapide. Ex iis sodinis silicea sunt omnium durissimae . Quae molliores sunt, saxa gignunt, quae oneri serendo commodam operam praestant,4 docilia tractatu sunt Uerum sub dio facile dissolvuntur gelicidii sin pruinis . Ex temperatis laudat Magister i. a. 6 Tiburtinas, utpote firmas adversius tempestatum injurias sed ad ignis morsiis dissilire eas facile assirmat quoniam terra , vel nulla , vel admodum modica , concreta sent, plurimumque aeris ignisque habent. Commendat prae aliis, quae sunt in agro Tarquiniensi, prope lacum Vulsinianensem δε Aniciana appellantur Excidi saxa oportet aestate, non hyeme. Post biennium recognita , quae injuria temporum vitiata suerint, locandis fundamentis adhibeantur; quae vitium non contraxerint, aedificiis supra terram struendis aptentur Petroja.
142쪽
LApiLLus . Parvus lapis Lapis . Terra durior, quae comprehendi sere nianibus potest; sed adhuc durius sexum , quo siliceum robur e rupibus excisum potius indicamus. Neque enim gemmas saxa, sed lapides appellaveris Lapis line addito locus
Romae erat, ex quo praeco in auctionibus res venales nunciabat Sermo inde popularis, emptu de lapide is
apud Plautum , Ciceronem , idest homo vilissimi pretii .existimationis . Lapides terminales in divisone
agrorum limites erant Hermam is frequentius Deum ipsium Terminum, rudem informemque reserebant C lebatur tamen is Deus cujus sesta, & sacrificia Terminalia nuncupata. Qui ex agro terminum amovisset, apud cultas nationes severe multabatur . Ad ultimum lapis
Iro milliario accipitur est enim cippus, vel columella apidea , quae singula passuum millia distinguit, indicatque inciso milliariorum numero. Laeti aha . Vide Laeuua Υ- L sta arui. Pars olim aedium apud Romanos ' sacrarium domesticum , ubi Lares Deos, earumdem aedium custodes habiton, colebant cappella. LATER. Genus terrae, quae coctiara duratur in lapidem ex
qua in formam sere quadratam subacta , structura sunt, reliquis facile firmiores Crudi lateres dicebantur, qui exsiccabantur ad lem expositi toto biennio δε frequentius erant nisi . Ex lateribus igne excoctis extructi erant muri Babylonici , inter humanae magnificentiae prodigia adnumerati. Quid sit later, vel laterculus incolumnis. Vide in dictione Abaeus Monet Vitruvius l. a. 3. lateres ducendos esse ex terra albida cretosia, minime vero ex calculosa scruposiaque, quoniam hujus generis, facile di lvuntur 3 cum ponderosissint, minus apti inveniuntur structuris Laudat leviores, cuiuia
modi sunt alicubi inmisipania, Gallia de pumicossis,
qui projecti natant in aquis. Tria vero censentur laterum genera , Dido ron, longum pede , latum semipede, a qua
143쪽
qua mensura Romani titubantur tetradoro quod quoquoversus quatuor palmos continet, uelut adoron ,
quod palmos quinque quorum priore utebantur Graci in aedificiis privatis; ollariore in publicis. Dicuntur etiam semilateres , qui ad lineam alternis coriis alligati
lateribus, firmiorem, venustiorem strueturam conficiunt. MatIone Quadrello Laeta acutius . Parvus later . Vide Abacuc Luadrellatio. LATERA Rius , a cum . Lateraria tigna vocat V itruvius i. io. 2O quae opus, vel machinam a lateribus firmant.
LATOMin , aliter L u Tu Mi . Proprie lapicidina , ubi servi vincti opus faciebant Cadmi inventum fuisse tradit Plinius l. 7. 56. Hujus appellationis erat carcer , Syracusis a Regibus, tyrannis extructus, excitis rupibus Tamquam opus impense admirandum destribitur a Cicerone Verr ult. Translata inde appellatio ad carceres Romanos . Plaut. Capt. Ibis in Latomia lapidarias. Larstisa, quas Lava trina. Pro balneo plures exponunt, lavando . Est etiam locus , quo sordes ejiciuntur . Cesso. Lava au . Balneum . Locus quo quis commode lavari
potest. LavATIO assa . Vide Balneae LavaTI FRIGIDA . Vide Balneae ct Frigida lavatio LaxaMaurui. Spatium, sive area laxior ad ambulandum . Utr. l. 3. 2. In medio ambulationis laxamentum circa ce lamfecit.
Lapo Raaium Teste Gelli l. a. o. Licet proprie de leporibus dicatur, pro septo tamen , in quo omne genus animalium clauditur, usurpari solet. Fulvius Hirpinus primus Romanorum , ut refert Plinius i. o. 36 aprorum dicitur, cervorumque consepta instituisse, ingenti silvestrium ferarum copia in agro Tarquiniensi conclusa . Ea porro ferarum claustra non tam ad proventum , quam advenationum oblectamenta , ad magnificentiam viri Principes ad multa alicubi milliaria protensia excolunt frequentantque . Parco, ipso
144쪽
Li Acutium Instrumentum, quo levigantur de poliuntur parietes post inductum tectorium. Constat quadrato ass-culo ligneo, cum ligneo item manubrio Italis rata
cio Vitr. l. 7. 3. Liaculorum sebactionibus fundatae foliditates
LIaELLA . Instrumentum , quo planum exploratur in structuris. Perpendiculum . Livella, Archipenetolo , Penetolo, Traguaris , Piombino Lia RA . Instrumentum Geometricum, quo exploramus aquarum altitudinem, inuo fit collatio loci, ex quo aqua deducitur , cum loco , quo derivatur, ut commode pos. si ascendere, vel descendere grandoglio. Ex libra fit libella is libramentum , quod est aequatio librae diciturque praeterea de positu corporis, calterum sibjectum tangentis in puncto , ut neutra ex parte pendeat.
Lisa Aro . Peritus in expendenda aquarum altitudine Lic sui. Quod in agris vel silvis caeditur legitur , ex quo vocis etymon ad varios vitae usu sis commodata. Dubitari non potest , ligna materiam extitisse , ex qua vetus Architectura in primis aedificatoria , moliti nes suas consciebat. Ex ligno primi mortales aedificia ad inhabitandum in ipsi progressu temporum construebant ornamenta, ut de columnis singulari modo supra expo- stimus. Addidicerunt inde Architecti imitari ex marmore , metallis lapidi, quae non structuris ligneis observarunt commode eleganter esse consecta . Ex iis initiis , ut non uno in loco tradit Vitruvius statuae, pilae, columnae, aliique lapidei, vel marmorei ornatus prose-
et sunt. Sedis horum temporum Architectura, tam civica, quam militaris , maximam partem circa eam materiam versatur. Ut enim praeteream organariis machinas bellicas, sub oculos quotidie habemus pula herrima ex ligno ornamenta templorum , tum theatra scenica,
pontes sublicios, molas fluviaticas, mole sique innumeras
145쪽
ras ad urbanos variorum operum usius. Neque verb circa caesos solum truncos adlaborat Architectura virentes ipsas frondosiasque arbores in aedificia, concamerationes, essigies hominum, ferarum, avium tormasque alias innumeras vertit in topiariis Tondentur in eas imagines myrti buxi, hederae, aliaeque sequaces plantae . Herbas ipsas floresque ita distribuimus, ut tapetia Babylonica, eaque viva Sc spirantia mentiantur. Isthaec super lignea structura hic commemoralia lassiciat ut enim ab initio praefati simus, Edificatoriam circa metalla solum, marmora, mementa versantem, per rerum nomenclatu Tam exponere constituimus.
I.rao , onis Instrumentum , quo Rustici ad evellendas herbas, caementarii ad arenam calce commiscendam utuntur. Constat lamina ferrea recurvo item ferro nexa, quae
longiori hauet ligneoque manubrio . Mui. Ad idem arenatum conficiendum pala adhibetur, quae subactum il- Iud ad aggerat. Eodem instrumento fabri terram G-diunt, rudera excavant, lapides cumulant, vel, ut oportet, projiciunt, manubrium illi brevius, Iamina ex te sor Pali, adiDLiuas Quo primum in aedes patet ingressus nec inferior modo anua pars, sed etiam stuperior limen inserum &limen superum Naevius dixit. Utrumque limen disices 'suri salutabant Plaut Merc. Limen inferum , superumque false . Sulla, Architrave Tandem adorari ant qui moris suit. Iuvenal sit. 6. Tarpeis limen adora
Ut templi tetigere gradu procumbit uterque Pronus humi gelidoque pavens dedit oscula faxo. Tergebant eadem pectore. Mai. s. s. Silv. i.
'Omnibus arisulacrimat, Ainatque fores, ct e ore terget. offendere in limine , vetus est dictum de iis, qui vix incipiunt
146쪽
ARCiliTECTultas AEDIFICATORIAE. 23 Icipiunt quidpiam agere, cum impingunt in offendiculum . Virgilius ad praelium transtulit:
--------- Cur indecore in limine primo
Deflcimus Simile est In portu naufragium. A limine salutare aliqui dicuntur, qui rei cujuspiam, puta, scientiae, vel
artis, ne rudimenta quidem deguitarunt . Tractum ab amicis vulgaribus , qui ad interiores aditus non admittuntur, sed in transitu salutanta limine,, praetereunt Lisac. Idem quod regula. Cur l. 7. Longitudines adis gulam ct lineam exiguntur. LirΗosra ora . Plin. l. 38 si dictione Graeca stratum est ex textulis diversi coloris, quo opere pavimenta vetera ornata conspiciuntur. Vide Favi, amblema. LocuLAMaura LocuLI . In aedificiis non solum sunt diu surae structiles, in quibux alii lia , majora etiam animalia degunt, stabulantur, aut nidificant verum etiam excavata in parietibus spatia, ramina pro rerum d mesticarum conditoriis. Praecipue vero sic appellaverim. parietum cavitates, quae statuas lapideas, vel marmoreas cum basibus, aliisque ornamentis excipiunt quae
idoneo etiam vocabulo thecae a nonnullis dicuntur . uehie . Pertinent postremo loculi ad rem senerariam . Distinguntur a sepulcris, quae sunt concamerationes, qua plurimos continent loculos . Disserunt ab urnis, quarum
plures in singulis loculis aptantur Looaui Latinis pulpitum . Pars scenae, ubi Chorus, quique persionae non sunt, fabulae subserviunt. Uit r. l. 3. 8 Louauarus . Genus ligni, vel trabe cula longioris , quorum in aedificiis frequens usius . Filagna. Lostica se militudine pectoris munimenti , loricam vocamus patium , quod extenditur inter duo propugnacula, Cortina . Item loricam appellat Vitruvius . . . tectorium parietibus inductum ex quo loricare parietes dicimus, calce, Marena incrustare. Idem ibidem Magister sc nuncupat ultimum tectorium, quo pavimenta
147쪽
explanantur. Et supra loricae excalce, O arena inducantur. Idem lib. a. . Loricas nomina projecturas, quae adjici solent in summis parietum partibus, ut aqua
defluant, parietes stillicidio non corrumpantur Lollico , as Varro Loricare parietes est tectorium inducere . Stabilire , Incrosare. Logicario . Uit r. l. 7. I. Actus inducendi tectorium in pavimenta, vel parietes Loxicux L. Parva lorica . HirtIus. LuMau. Quod in senestris, portis vacuum est , cinane . Vitr. l. 6. 6. Lumina fenesrarum vaData It vano. LuNAT E MuNITIONas. Arrianus l. I. se appellat abscissas S: interiores ad formam lunae. Lupas AD, AEupaua arui. Ubi prostant storta venalia , quae Iupae etiam appellantur Lurui. Vide ceratum opus. Luc tui vide Athenaeum.
Lusis , idos. In epistyliis partem sinuosiam supra ophorum exponit Baldus. In structuris est di lutio, sive hiat his parietis, rimam contrahentis. Est enim Graece Lysis su-lutio. Uit r. l. S. S.
castario . Actus subigendi calcem
qua macerat , idest subacta contusi , adhibetur . Vitr. I. . . Macastra murus congerie lapidum , sine calcis coagmento, aggeratus.
In re subita , vel sumptui declinando fieri solet, campestribus praesertim in locis muro a seco, muro
Main191. A Vitruvio Loo. i. definitur. Continens ex materia conisumio, maximas adiuerum motus habens vir
148쪽
tutes Afranius se describit Machina es, ubi non tam materia, quam artis ratio ducitur. Hinc arte machinaria claros dicimus uegnieri . Dividit ibidem Vitruvius machinas scansorias, spiritales, seu neumaticas, tractorias . Item dividuntur in urbanas , seu civicas in militares . De militaribus prolixe nos egimus in Lexico Militari. Ex urbanis eas dumtaxat commemorandas constituimus, sine quibus architectura aedificatoria non potet intelligi. Consciuntur machinae plexis colligationibus, sulturis, transversariis, caeteroque apparatu O ganico si vectium , trochlearum, nervorum , fiunium . In primis vero ducenda est ratio ponderum distantiar, impressionis, atque dimensius . Usus machinarum in theatris, Wre scenica admodum percrebuit apud Veteres, praesertim ubi Scriptores sabularum , ad solvendum nodum , Deum aliquem e sublimi per machinam demissum inducunt. Hinc parce mi Deus per m
chinam : iis congruit quibus in re perplexa aliquid ex insperato suboritur, quod salutem affert, explicat
difficultatem. MACHINAMENTui Machina Livius MACRIMARIus . Pan deest. Macuis ATOR. Livius. Inventor machinarum . Ingetniere. MACRINuLA. Parva machina . Festus
M Ac ALIA Idem quod a patia . Rusticum aedificium incultumque , Afrorum peculiare plerumque ad formam e rina extruebanturi casaeque etiam interdum erant portatiles, ut plaustra Scytharum meminit Virgilius non uno in loco Capanne. MAcuas . Lapis Lydius, idemque Heraclius quae omnes appellationes in idem recidunt; nam in Lydia Provincia, ubi ejus lapidis copia est, urbes sunt Magnesia , meraclea . Non auro, non ullis gemmarum comparandus est lapis , propter inscrutabilem virtutem , qua serrum attrahens, navigationes dirigit , admirandisque operum molitionibus inservit. De ejus natura, prodigiis mul-
149쪽
ia compleistitur Plinius I. 3 . q. plura Salmasus inci linum . Dinocraten Architectum eo lapide templum Arsinoes Alexandriae concamerare caepisse , ut ejusdem ser- reum simulacrum suspensium in aere cerneretur , idem ibidem commemorat Plinius MALA Matis Iu . Quod sit genus custodia , carceris. Vide Carcer .
MALLaus . Ferrum crata contusisque capite, cum ligneo manubrio, aptum ad tundendum . Instrumentum fabri. 4e notum. Malleus etiam dicitur serrum , quod in medio nolae, ex annulo pendens , percussione sonitum ciet. Martello, attagiis Malleus item fabris caementariis est serrum praegrave tonderosum, insertum habens baculum pro manubrio, quo muros diruunt, vel cuneos defigunt, ut cautes excindant Mazaa. M Nullaru . Cujusvis instrumenti pars, quae ad ejusidet ussim manu apprehenditur Manico. Athaco possAE , vel valli In re munitoria est, quod a propugnaculo iossa spatium interjacet. Frequentatur ex incursu praesidiariorum, Irmatur sulturis ad retinendos murorum lapsius, utque saltem ibi cons stant decidentes; nee sossem compleant. Maxuoa omnigeni coloris solidissimum terra genus, attritu cretae, iolitura nitorem trahens. Cum tot sint marmorum genera, quot sere uni regiones terrarum , in immensium abiret sermo singulis recensendis. Ainiuri. 36. . de iis dicere aggressius ita scribit Marmoru=α genera, ct colores non attinenduere in tanta notitia nec facile es numerare in tanta multitudine . uotogu que enim loco non suum marmor inpenitur Z Idem tamen nonnulla sparsim enumerat eorum genera, Augustum,undulatum, repertumque in AEgypto Augusti principatu . Bisalten, surre coloris, cui mile Thebanum Lacedannonium, viride Lesbium, maculosum Leucosticton, porphiretici genus . Lucullaeum , atri coloris , sed maculis versicoloribus misti, ab AEgupto advectum
150쪽
ctum Lucullo Conssile . Menphiten , a Memphi allatum. Onychen, distinctum venis gemmas quasdam imitantibus, quod alabastriten vocant : in Arabiae montibu nascitur ex eo pocula primum , ias, solida postea columnae erectae sunt. Ophiten, a serpentum maculis quas imitatur, nominatum . Porphyriten , rubricans &ublidissima firmitatis Thasium, maculosum Tiberianum, candicans, in Rigypto Tiberio Regnante inventum . Adde Carystium , Parium , amareum , Numidicum, axium , Phrygium , Ligusticum, vel Lunense. Et quandoquidem mihi haec sic ribenti Plinius est prae manibus, profuerit ex eodem declamatoria illa adderes: In portento rope Majores habuere Alpe ab Ann bale exsuperatas, repostea d Cimbris nunc ipsae caeduntur in mille genera marmorum promontoris aperiamur mari; ct rerum natura agitur in planum Uers colores marmorum maculas in Chiorum lapicidinis primum inventas; Carios primum in crustas marmora secuisse so-stremo crescere eadem in lapicidinis , author est idem Plinius, qui ironico cavillo de more, ita concludit:
su si vera sunt, spes es numquam defuturam luxuriam.
Opera pretium fuerit animadverteres, Romanorum molitiones ex solido olim missi marmore nam eius secan di inventum , eoque secto uti, novitium fuisse morem , ut indicavi, tradit idem Plinius i. 36 in per haec verba: Nondum secti marmorii testigia inpenerat Dalia in quisquir invenit secare, luxuriamque Midere, importunii
MARMORARIus . Qui marmora expolit. Fit autem id arenae attritu, quo scabrities detergitur, ω vor inducitur. Ad eum porro laevorem explorandum Fabri utuntur unguibus Hinc ad unguem factum dicimus , quod diligenter , exactaque cura elaboratum est MARMORAT uu . occurrit apud Varronem l . . de R. R. , sed expressius digeritur a Vitruvio I: 7 6. Tribus marmoratum generibus conficitur. Primum ex assulis, quae a