Vocabularium architecturae aedificatoriae authore Carolo de Aquino Societatis Jesu

161쪽

operis securitate quaest . Incisi plerumque arcani sis hieroglyphicis notis visuntur obeli, ut tabulas videantur referre sapientiae veterum ZEgyptiorum. In iis explanandis laborem impendit . Athanasius Κirker Linguae Copticae, aliarumque peritissimus.

OCTANautius , a , m . Octo habens angulos Apul. lib. i. de Dogm Plat. OcrΑsrYLos . et columnas habens. Vit r. l. 3. I. Ocrocoso m. Edificium octangulum . Ejus exemplum proponit Vitruvius lib. i. 6. in turri octogona marmore O, quam aedificavit Athenis Andronicus Cyrrestes, cum exculptis ad latera ventorum imaginibus, sublatoque ad fastigium Tritone aeneo, qui virga ventorum flatus designabat.

Ocutius . Vit r. l. 3. c. 3. Circulus in columnae Ionicae centro, quo, tamquam axe, ipsa voluta circumvoli itur. Oeebio delia voluta. ODaui. Pars templi, ubi concentus musici canoris instrumentis associantur . Antiquitus dea minora quaedam erant theatra , ubi musicae concertationes exaudiebantur. Nonnulla Romae ad id extructa Pericles Atheniso deum constituit. Meminerunt Cicero, aliique cum Vitruvio l. S. 9. OECI , orum . occurrunt apud Vitruvium l. s. 6. o. Dicuntur ex Grano ab habitando Barbarus exponit cubilia , ubi convivia, .sest celebrabantur, nonine interventu scein inarum subservientium . Idem Italice reddit Sale. Aliis cellae erant in balneis, de quibus Luci nus in Dialog. Liceat tibi per eridaria loto, non per eosdem Oecor reserti , sed rem , ct compendiaria ad frigidarium redire. Item memorantur ut partes quasi

sacrarium templi apud Graecos. Aliis postremo sunt partes aedium intima secretaeque , ad usum foeminarum ut vix ceci differant a gynaeceis. Videndus est Uitruvius i. 6 cap. S. Idcirco etiam editiora loca censentur suisse, utpote aditu minus obvia, insidiis minus obnoxia.

162쪽

Oaesopo IuM. Plautus Taberna vinaria . Qui domi vinum vendunt, iis eadem pars domus, xcella est taberna vinaria. BettolaoniciNA . Vide lotheca. Opa, ae . Foramen, seu spatium , quo tigna decumbunt. De iis agit Vitruvius in designatione triglyphorum l. q. a. Leito deue travi. Oppinu . Multitudo aedisciorum conclusa moenibus . vico pago moenibus discriminaturi a castro, castello differt situs amplitudine; mplane oppidum ipsis sima est Civitas ostenditur id etiam ab adverbio oppido, quod valde, vel multum significat ortumque esta sermone populari, quo dici sistet, uantum ei oppido sufficiat, authore Festo in quo nulla vis esset, si de

vico, vel pago diceretur. OpTROTHac . Autumnalium fructuum conditorium Varrol. I. de R. R. OacuasTRA. Theatri pars interio , arena proxima , omnium nobilissima , ex qua Senatores, Sc equites spectabant, inter cuneos' pro scenium post L. Pluribus; manorum orchestra gradibus constabat, quorum dignis. sinus habebatur, qui erat proximus podio, quod parserat porrecta muro arenae adjacentis. In eo gradu reliquis latiore, suggestus erigebatur, ex quo Imperator Consules , primaeque notae Magistratus cum sellis curulibus , apparitoribus is reliqui comitatus pompa sipectabant. Tribunal ibidem positum Munerari , sive Editoris, Virginum Vestalium sedec. Aliud orchestra

apud Graecos : nempe locus, ubi chorus cum cytharoe dis, tibicio ibus canebat. Idem sere apud nos orchestra, ex antiqua Graecorum consuetudine. Dixi horum temporum limilitudinem referre orchestram Graecanicam praesens enim cantoribus solum .instrumenti constat cum Phonasco, cantus moderatore. Apud Gra cos autem non canentes solum & tibicine. sedilitantes etiam imo omnis generis viros, flamina , pueros, cives,

163쪽

ci ves , exteros , opifices, qui chorum constituebant, reserebat . Disponebantur autem in orchestra , certam figuram, gyros, circuitus , modulationem , saltati nemque ad numerum agentes. Primus erat ad laevam, motus , cui cantum a clatum strophe appellabant. Eadem postea relegebant vestigia, modulamine edito, cui nomen antistrophe inditum. Postremo stantes modulatu tertio concinebant, quem Epodon vocabant. ORDINARIus um . Licet Festus hominem ordinarium vocari scribat, qui vilis est conditionis , nihilominus purgatissimi Scriptores ordinarium exponunt, quod est ordinate dispositum . Hinc vites, arbores ordinarue apud Columellam, quae ordinem servant milites ordinarii, qui servato ordine pugnant, aut commigrant. Eos a catervari is , qui disjecti sunt globi , Metonius in Aug. ita distinguit Spectavit stadios pugiles, non legitimos moia, ct ordinarios, sed eatervarior quoque Ap danos Vitruvius vero l. a. . lices ordinarios vocat, qui non temere lacervatim , sed ordine sunt collocati in structura Uide SI Hura ordinaria. Oachvui. Non dicitur selum dein eum alicis , quae diversi- modum senum cient , concepto per solles spiritu, dispertitoque per dispares fistulas. De aliis etiam usurpatur majoribus instrumentis mechanicis. Vitruvius lib. o. r. distinguit organa a machinis in has quidem a pluribus, organa ab uno agi posse scribit. Daicit hcum. Sic enim, ut observat ossius, dicendum potius, quam Aurichalcum Notione Graeca dicitur a monte, aere, quasi ars montanum ex quo verius scripssi se conjiciuntur, qui in eo metallo misturam saltem aeris agnoscunt . Sunt qui selo nomine notum existiment, quod Plato videtur indicare in desicriptione Insulae Atlantidos . Caeterum nativum ne sit, an fictili usi utrum vero istitium sit auro mistum , an potius genus aeris, natura quidem rubrum , sed cadmiae admistione flavescens, vulgo Ottone , diversmode traditur. De ejus praeparatione Diyitigod by Ooste

164쪽

ARCHITECTuRAE AEDIFICATORI E. IS 3 ratione & factura haec habet Strabo l. I 3. In Urbe Andira

lapis est, qui usione si ferrum, admisione cujusdam

terrae sudarDrum eliquat, aerique nisu evadit Ori-ehalcum Idem metallum Cyprium passim, coron rium vocatur. Ex eodem statuas elaboratas fuisse in urbe Pheneo apud Arcades in Peloponneso, author est Aristoteles in MirabiLOR NITROMM. Varro. Aviarium, ubi omnis generis altilia aluntur . Vide Aviarium. ORTHOGONIus , , m. Quod rectis angulis constat Co tum l. 3. a. Age Orthogonius. ORTHOGRapni . Definitur a Vitruvio I. I. I. Erecta frontirimago. Sed vide tinographia ORTHosTATA. m. g. Qu*d per modum pilae arrectariae debilioribus aedifieiis praesertim angulis, additur in subcimentum Vitr. l. 2. 8. Sperone, Barbacane.

Osriu . Sunt qui contendunt ostium esse aditum in cubicula domorum cianuam in domum . Sed hujus distriminis ratio non ducitur ab optimis etiam Scriptoribus Ostium praeterea dicimus fauces, seu patentes aditus fluminum, quibus in mare se exonerant ostium Tiberinum, Nili, Istriinc Boecide amo, Foce , Halico. Oviva ovium stabulum.

165쪽

AEnacocrui Pars aedium , ubi aluntur, isquestribus instruuntur a tibus Pueri, qui honestam servitutem serviunt . Ipse etiam sic appellatur coetus puerorum. Sueton in Neron. Paedagogia ingenuom Parateria PacuasTuu . ars anuae. Primum,& secundum pagmentum apud Uit r. l. q. 6. Barbarus ver-

tit Impose Vi spei tata vocabuli locum habet post Αntepagmenta.

Pacus. Vide icus. Paxa . Vide Ligo PHAEsraa Notione Graeca locus erat, ubi Luctatores unem oleo, ac subinde pulvere aspers, ad luctationem se exercebant Latius tamen sumitur pro loco quodlibet exercitationis genus compleetente Vitruvius lib. I. II. prolixe Palaestram describit. Oleum, Palaestram sapere ea dicimus , in quibus nitor potius conspicitur, quam robur firmitas . Cicero de Orat. l. I. apte transtulit ad geminum orationis genus, quorum alterura L, comptum, alterum validum forense Nitidum quoddam genus es verborum , aetum, se palaestrae magis, olei, udm hujus eisius turbae, fori. Palaestrae figuram aere expressam exhibet Mercurialis de Art. G mnas. l. I. e. 6. PALANGA . Vide Phalanga. PALATio . Structura aggerum , vel sulturarum . Duplici modo fiunt palationes . Primum palis vallisque terrae defixis probe colligatis terra congestitia , cerato, transversariis . alimeat , Meccato , Parapetio . Ite

166쪽

ARCHITECTuRAE AEDIFICATORI, IS Flati dejiciuntur , alteque in terram adiguntur opere fistucato. Ex hujusmodi palatione struuntur aedificia, quae

ut scribit Vitruvius lib. a. o. permanent immortalia ad aeternitatem . Continent nimirum nexus illi ustulatarum trabium firmissime caementa, ad pedamentum injecta

ipse vero trabes minime computrestunt, sed obdurant quasi lapidescunt in validissimam colligationem

PatiariuM. Proprie mons Palatinus, qui unus numeratur

ex septem Romae collibus . Sed quoniam in eo loco Evander, de postea Romulus, tamquam in Imperii sedea bitarunt, idcirco ad appellationem etiam virorum Principum palatium transiit. Paraaatu. Locus ubi asservantur paleae . Cotam lib. i. 6 Familia , aleariaque, potheca, ct horrea Vides aedificium indicari, non metas illas palearum, quae in pyramidis figuram congesta sub dio asservantur in agris , communi vocabulo Italis dicuntur Partiari. P Liantu . Ligneum Palladis simulacrum , es Io delapsium in templum Troianae arcis, cum ea primum conderetur labitum pro tessera regni duratur , donec ibidem esset oculos etiam, hastam movisse est cre ditum Abstulerunt in ejus urbis obsidione fatalem statuam lyges , dc Diomedes Virg. l. 2. En . . Impis ex quo

Diades sed enim, scelerumque memor indiser, tale aggres sacrato evellere tempuniladium, aes summae ustidibus arcis, Corripuere sacram erilem. Verum alii aliter id factum enarrant. Aiunt autem post reconditum in intimum arcis templum , Palladium, Trojanos aliud illissimillimum statuisse, quod minus diligenter asservabaturis hoc autem Palladium a Diomede, Ulysse suisse subreptum; verum autem ab Enea cum igne Vestali, mi is Penatibus asportatum in Italiam, habitumque usque ad Romana tempora, tamquam pi- a nus

167쪽

gnus securitatis mansuri imperii. a statuam ab Hesiogabalo abstractam a templo Vestae, refert Lampridius in ejus vita . Vide Ludovicum Vives in notis ad S. Augustinum de Cisu Dei, ubi ex Dionysio, Varrone , Plutarcho, Servio, rem totam enucleate digerit. PALMus . it r. l. a. I. Nobiscum natum, omniumque promptissimum mensurae genus. Dicitur a palma , qua pars est manus concava, inter carpumis digitos, quae volaetiam appellatur. Duplex est mensura , major, quae digitos duodecim minor , quae quatuor continet. Pro vide Ueteres, ut animadvertit Vitruvius l . . mensuras ex humani corporis membris collegerunt, digitum , palmum pedem, cubitum . Ex utraque quippe manua digitorum numero fit numerus denarius ; quem persectum esse numerum sancivit Plato, cum ultra coem non progrediamur, nisi eodem denario rerum , tertio, ac iubinde iterato. T digitis ver extensis habemus palmum a palmo pedis mensura est inventa ex quo semipes uexqui pes. Numerando ultra decussim, qui accedunt numeri, undecim, duodecim c. non possiunt esse persectionis ad alteram decussim perveniant. Pahuc Sudes sunt, valli, ligna acuminata, quae in terram defiguntur ad omnigenas fulturas in re aediscatoria rustica, urbana, militari. Pasno , as . Est secti , curvari. Dicitur de parietibus, cum extra limites declinant . Vitr. l. 6. ii Nou pandabit materies Iezata onere.

PastasTATIE . Philander in Vitruvium l. s. i. exponit pilas lapideas quadratas, qua apponi solent ad latera columnarum dimidia sere projectura, prominentibus ipsis c lumnis. H laserate. Favet explicationi vocabulum iam parastatas Latine adstantes dixeris . Idem Vitruvius i. Io. i5 habet Parastades , quas aliqui confundunt cum parastatis, aliis vero lint Antae . Quid sint parastata in catapulta, Win instructione aciei, praesertim Macedonicae,

exposuimus in Lexico Militari.

168쪽

ARCHIΤBCTu ME AEDIFICATOR LE. ISI Pallias . Nonnullis quas pares dicitur, quoniam aequales paresque attolli solent. Alii trahunt a parando, id est

struendo . Structura est in altum exsurgens, ad sustinendum pondus tectorum . Frontales alii, angulares, quorum major est crassitudo. Alii intermedii, quibus minor crassii tudo attribuitur . Fiunt opere reticulato vel incerto. Item structura quadrati lapidis , vel lateritia is ordinaria, lateribus nempe, vel lapidibus ordine di sipositis. Qui acervatim eriguntur sine arenato, maceriae appellantur Inducuntur tectorio, sive lorica ex arena fossilia, .ealee. Albarium demum seperinducitur, quod est tegumentum merae calcis dilutae Ante calcis inventum compacti luto , vel bitumine, ut alibi explicabitur . Videra a nia. PARI aTE CRATITI . Fiunt ex cratibus nempe consertis&eolligatis afferculis, spe virgis . Suplementum sunt structura firmioris caeterum fracturae incendiis obnoxia est munitio. Idcirco Vitruvius i. a. ejusimodi munia mentis iratus scribit Cratitii parietes velim ne insenti quidem essent Graiicci .

PARIETARIus , a cum . Structor parietarius e vetus Inferi . apud Fabretium. PAstuti a Munitiuncula in genere praetenturae, ante lori-

cam , vel arcis portam , ad propugnaculorum hinc illinc prominentium tutamentum . Sola sepe diuturnam obsidionem sustinet Parmulam vocant, quia tuetur pro pugnaculum, ut parmula scutum militis corpus . Metellino.

PaRTHENONas . Dictione Graecanica se appellantur dicatarum Deo Virginum coetusis domicilia Monaster di

Monache.

PaviMEurui Pars in aedificiis plana, selum , quod pedibus calcamus. Si Plinio credimus, opere picturato primum apud Graecos pavimenta ornabantur. Pavita postea ex testulis diversi coloris , quae nuncupantur Lithostrata,&Aserota. Sternuntur hodie lapidibus, vel lateribus

sere

169쪽

sere quadratis lapillis etiam liceis aestaceis, arenato permistis Lastricato. Ex marmore etiam paviuntur, diversis coloribus variegato. Quae Plinius L 36. 23. subtegulana vocat barbarica, duplici modo pos sunt intelligi Primum de omnibus, quae tecto cooperiuntur. Iterum de iis , quae se premae sunt contignationis , quae nec fornicem caementitium , nec lacunar contabulatum , sed tegulas solum habent pro tecto . Exponi etiam possunt de iis , quae fiunt ad latera aedium sub ipso tecto, ad excipiendas pluvias e suggrundis, ne laedantur parietes. Ea festucis antiquitus paviri solita, sternique rudere , .calce. Subdialia curatius struenda propter gelicidia , pruinas, aestus praevalidos, quihus findi possunt. Vide Plinium ubi supra, Uitruvium l. 7. I. Pavimento, vageto, Strato, olfo De pavimentorum statuminatione , ruderatione, nucleo, vide dictionem Ruderatio Pax in Luc. Parvus palus . Colum lib. 8 8 Paxillis adactis tabuia superponantur. Hoc loco videntur indicari asserculi , qui figura quadrata tabulas continent in contignationibus lacunarium.

Pacras. Idem quod rastrum in re rustica, aedificatoria vide Rastrum. Pacris aruu TECTuM. Quod est in duas partes divisum , ut

testudinatum in quatuor . Festus. Pacuvia. Vide Nummi. PinaMaurum. Sustentaculum . Sosiegno.

Pacua machinae genus, fixum, vel portatile, ex sublicarum, asserum contabulatione varia. In foro theatrico exemptiles erant , occulte surgentes, atque iterum subsidentes Martialis Et erescunt media permata rassa M. Recensentur in ludis amphitheatri ex quo Pegmates apud Sueton in Calig. Is Gladiatores dicti, qui e pegmatis certantes vel caedebant se mutuo , vel solutis compagibus concidentes, ubi serae , vel ignis aderat, lacerati Dissilias by Orale

170쪽

ARCHITECTuRAE AEDIFICATORI E. 39rati combusti populum oblectabant. De iis Petronius

meminit. Vide Casau bonum in Caligulam Suetonii. Pavara aha . Templi, vel aedium pars interior, secretior Et quidem in templis pars orat omnium religiosissima. Confundi sint et cum adyto verum Dempsterus partem adyti secretiorem autumat. Deorum inde edita responsa antiquitus creditum . Lucanus l. 3. adrii penetrale remoti

Fatidicum.

Ibidem conditoria extitisse cadaverum virorum Princispum indicat Suetonius in vita Augusti c. I 8. Corpus Alexandri Magni eum prolatum e penetralisubjeeisse oculis. templis ad Regias Principum .penitissimas aedium partes migravit appellatio penetralis. Virgin- veterum penetralia Regum. Stat Theb. I. O. Henium ad concilia penetrale domumque verendam

Signorum, magnis ub/ dudum ela bur aeger, Rerum extrema opem, frustra consultat Adrasur. Ex quo habes in regiis aedibus penetrale publici et ianta consilii locum fuisse.

PENsILE BORTI Baarhosti. Inter septem orbis miracula recensentur. Immanium ubstructionum moles, ingentibus pilis suffultae, fornicibus solidissimis arcuatae , praecelsas arbores ita fastinebant, ut montes silvis convestiti procul intuentibus viderentur. Meminerunt Di nysius, Plinius, Strabo, aliique. Sed Curtius lib. 3. prolixe illos , eleganterque describit. Utrum Semiramis illos , an Cyrus condiderit , ambigit Plinius Curtius a Syriae Rege consitos affirmat, ut morem gereret desiderio Conjugis , quae in campestribus locis nemorum

arborumque amenitate frui delectabatur. PANT ADORON . Mensura quinque palmorum . Uit r. l. 2.PaMTAGDMus , a um . Quinque angulos habens PANTAS PASTOQ. Machina tractori , in qua duo orbiculi in ima trochlea , tres in superiori versantur. Uit r. l. Io. I.