Io. Baptistae Montani Veronensis In nonum librum Rhasis ad Mansorem regem Arabum expositio. A Valentino Lublino Polono, medicis posteritatique eorum fideliter communicata

191쪽

DE CEPHALEAlim phnitudinem immo ad subitam suffocationem des

cantiquia arteriae non possent euentari,cum ni ita obstructae,nec etiam sufficeret tantum aeris attrahere, ut tanta moli sufficiat,ideo habitus atletharum, qui ad summu etc. dicebat Hippoc periculo us esst, ideo indicatio est, ut per phlebotomiamsanguis minuatur,se uero pituita,uel alius humor fuerit euacuandus,euacuandus est per pharmaciam ita quot erunt cause virtutis debilitatem facientes, tot etiam indicationes sumentur fimiliters propter solida id continget,vel erit ob nimiam laxitatem corporis, et dilatationem, et spirituum exhalationem,qui difflantes infucopas multoties deducunt,si uero ob nimiam corporis scis siditatem,quia spiritus colliduntur, et penetrant ad prore fundum,uirtus debilitaretur, variae finiuntur indicati nes,squidem ob nimiam strictionem resoliditatem debitaris fiet uirtus,aperietus ob nimiam laxitatem constri getis,Et ita habuistis capita tria praemissa a regione, temperie anni,consuetudine exercitijs Sumuntvr etiam, quae potius conditiones sunt,quae limitat operationes nostras,

sunt ueluti frenum, hi haec sufficiarit pro nunc relim qua, in quibus fuimus diminuti, in cap.de Vertigine dis

cemus.

192쪽

i R e A taput istud pro introductione, opor

tet uidere,quid intelligamus p hoc nome Vertigo, et quidsit. Quo ad nomen debetisscire, quod Vertigo, et secotomia uesba arabice loquendo idem sunt,ut dicunt isti,sed falso,quia potius scotoma, sotodigma,uel sotodigmafis debet appellari cu unu, et idein re importent,neq; credatis, d Vertigo, et scolonia disse rant hecie,sed tantum secundum maius, et minus,fecit

dum maiorem, vel minorem intensionem. Quantum ad

alias species,quas illi ponunt ex Au .sententia, maxime de illa,qua aluae appellatur, allucinantur, quoniam alliae aliud omnonia et,quod palpitatio appellatur , ideo camput de Aluae separabitis a cap.de Vertigine, Vertigoseis

cundum Gal.in quarto de reg.Acut. Text. q. r. est apparens imaginatio,ut omnia exteriora circumagi videantur. De tenebrostate, quae dinos appellatur, cum autem tenebricosa fuerit ut o scotodinos. i. tenebrosa Vertigo a pellatur,ita quod ab eadem causa proueniunt, non tanta inuasone distincta, quae duo foemptomata Arrethelis opintime distinxit dicens, cum tenebrae apparent, pugio illa propria est oculorum,cum vertigo apparet, imaginatioranis est passio,ideo in uertigine duo sunt conuersio rerum, et imaginatio corrupta,in sotomia autem tenebro tus, et conuersio, sed haec minus intensa. Quo ad rem ipsam debetis scire uertigine esse sedisti toma Cum igitur fit accideris,cuius fit ac dens uidere oportet. Midam uolui qd

193쪽

DE VERTIGINEUM Fraus quoad oculorum, complementum imagin

tionis, et tamen totum oppo tum est . primo enim inrecepit in Interioribus, et completurm exti moribus. A,

H in sensi communi uoluerunt ine, fid quia non est mea

intentio velle recensere opiniones aliorum sed tantum veritatem attingere,debeti scire,quod uertigo est accidens,

W uitium in spiritibus cxl stentibus in anterioribus cererebri ventricul ut ex Gal. in primo de locis esciis sexto, et in quarto de ratione uictus in acutis icx. gr. propterea recte A ctius ex Archigene inquit, uolsat huiusmodi soniploma propter humores crassos eleuatos ad cerebrum vertentes spiritus existentes in reliquis antererioribus ventriculA cerebri. Paulus etiam dixit,quod scrip ime sit uertigo propter compresionem uentriculoruanteriorum cerebri constrictis spiritibus ibidem existentibus, et haec quoad locum at elum, qui principaliter patitur, et in quo est aegritudo piritus sexti Eoires in anterioribus uentriculis cerebri, e hinc esst,quod tot actiones bduntur in uertigine, uti stiritus ibi existentes sunt proximum instrumentum, et subiectu uirtutis incitantis seu sus exteriores et interiores.praeter ea in iistis est uirtus apprehen illa omnium obiectorum desiderabilium,unde incipit motus,quae dicitur uirtus electiva. Cum igitur uirtutes tales sevit ibi,ubi piritus obtenebrati sunt, non est mirarum,si tot assitiones laedantur,ideo imaginantur cadcre,et cadunt etiam, uiaspiritus interiores, unde incipit motialia virtus, turbatur, et motus videtur corruptus,lso cadusst,praeter ea imaginatio corrupta est, Emi iritus illi

corrum

194쪽

r: C A PTVIT VI et et

eorrusti sunt,exteriores etiam sensus,ut inquit Galenus septimo de locis asciis. 8 .corrupti sunt, obtenebratur oculi, uia offindunturi tritus uisbilissonant aures,oia factus,et omnes altis sensus laeduntur. Maxime autfensus uisus,quia fit per extra misionent spirituum per prunum par neruorum, et cum illi spiritus perturbati sent,ideo tenebrosias sequitur circa uisum magis,quam circa alios sensus, haec est vera causa. Non est praeter ea mirum,fi cadat uel prentis fit ad cadendum

quia uirtus illa incitativa ad motum est in anterioribus cerebri uentriculis, vare Arist.m lib. de motu animaliu in principio dicebat,quod uirtus ista incitatiua 'ad motum quae gppi stri h dicitur,ex appetitiua commixta est tanqui mAocerit imaginationis, et quas omisio imaginativae ad

opus, et scutse habet intellectus practicus ad operandit,ista de derativa ista ad motum si habet ad im inanuam bauditus etiam corrumpitur, et ibi sentiuntur sonitus, 'non est mirum ,se aliquando omnes imaginationes appararent secundum maiorem,vel minorem calcam, et inteminperiem, et propterea non est mirum, fi aliquando uertitago leuisset uel uideanteir exteriora verti,uisus tamen non obtenebrescit, and re cadat, quandoque nonsecundum maiorem,vel minorem talio impresionem m illis stiristibus anteriorum ventriculorum. causa autem proxima

sunt uapores crini commixti spiritibus cirris exiistentiabus in illis ventriculissed quae nam sat cause huius sim, nomalis,dis erunt antiqui Medici inuicem. Aetius inquit, quod cause aegritudinis sunt uapores calidi, et aerei are , t Κ v senis

195쪽

frendentes ad ventriculos anteriores cerebri. Paulus opispo tum uoluit,quod frigidi et crasii set uapores. Moriderni omnes dicunt ab omni humoris dominio posse carra faris uolumus Gessequi in g. de locis aff. s. et in .deret. Acis. 2 l. dicemus,quod causa vertiginis sunt vapori

res crassi turbulenti admixti Pritibus illis propter frui

nutum calorem,qui non potest excoquere excrementa, Crin halitum digerere, ideo flatus generantur ab illo calore diminuto , et in ultimo A pS. tertia particula, morbum hune dixit esse factum propter frigiditatem, et in ret. Aph.tertiae particulae dixit uertiginem esse milem morabo comitiali,Hic autem a causa frigida esst, et ita ex Gal. uertigo inter Omplomata procedetia a causa frigida connumeranda est: Dicatis quando uertigo est per essentia in cerebro fixa a causa frigida fit, et uos uidebitis,quanis

do curabitis vertigines pertinaces, et fxas in cerebro, a tali causa provenire,bene contingunt multae aliae uertigisnes non fixae propter multitudinem uaporum, cui in eis brietate contingit ex vaporibus a vino eleuatis, ex multiis

tudine sanguinis etiam,ex bile in stomacho, ex vaporibus eleuatis ad spiritus illos,re tandem omnes flatus, qui possunt perturbare illos Oritus,possunt causare uertigine, et quoniam a quocunque humore feri pote semper tarimen uertigo fixa a frigiditate cerebri,uel totius corporis siet,quia calor innatus non potest concoquere excremet tire per halitum digerere,uertuntur inflatus perturabantes liritas illos, Ex hoc apparet recta definitio uertiginis uertigo est motus inordinatus Pirituum in anterioriribus

196쪽

CAPUT II. Srisus ventriculis cerebri existentium ob vapores crassos illis permistos, et ita habetis,quid fit uertigo, et propria subiectum cuius fit actio lasa, a qua causa dependeat, et sua definitio. CuM ALI Q vrs illud, quod ante ei

est,circulariter moveri uiderit,et oculi tenebrescunt,etc.

Ponit Rasisse dromeni gnorum more suo, quia Empiririce procedit, per quam distinguit uertiginem, qua vertim go ab omnibus/at s aegritudinibus, sed etiam specierxertiginis inuice, quia duas ponit species,una es quaest

cum uenae post aures apparentes,rmmo etiam venae exterariores, ae libella appellantur, intumuerint et Uectar fiat, et redditae imbecilles,ut excrementa aliarum partiuod illas defluant, alia est, quest ex redundantia sangui, nis, et quia venae illae imbecilliores sunt factae, sed cum reis pletum est corpus sanguine fimiliter cerebru abundat, a quo vapores ei, nitur piritus, qui sunt in anterioribus uentriculis cerebri perturbantes Cristo modo introductrandus est textus , non ficut facit Herculanus . sed distetiguos haec tua introductio est imaginatio quaedam: Videaritis Gai in fine is .Therap. ubi ait, quod sepe contingit,

quod uerret apparentes exterius circa caput ita debiliten, mr,lit omnia excrementa aliarum partium defluant ad illis,ideo uult,ut secentur aeriae illepos E aures, et quanis doque tamen altilis,lit obtunditur,ut cicatrix tandem moeducatur media,ne amplius emanet fangius ad caput,an autem mens Ras s corrueniat huic interpretationi uidebitis, inquit ipse. Si quis idem quod ante eum est,circulariter moueri uiderit, et coeli teliebrescunt, et cadere voluerit,m

197쪽

DE VERTIGINE

facies, et oculi,in eadem hora rubuerint, Venae quo re,

quae post aures sunt apparuerint. Per haecfigna distin guit uertigincm,quae sit a sanguine propter imbecillitate

uenarum externarum,ab ea quae ex finguinis plenitudiis

nefilicet haec collectio segnorum Si fuit sufficiens, quia

Empiricus est,ad di tinguendum unamoeciem ab alia, ut recte curari posit,cum dixit. OCvLI ORTEnebreis sunt, CT cadere uoluerit, et facies, ct oculi in eadem , ra rubuerint fanguinis dominium indices,tam vero addit. v ENAE, quae sunt post aures, quoque tumule appararuerint, Denotat uertiginem, quae ex imbecillitate vendarum fit. Circulariter moveri est corruptio imaginatisae uirtutis,oculorum obtenebratio est corruptio uirtutis uiam causam huius tradidimus et cadere voluerit, est corruptio moture uirtutis. Et ita tres actiones de concurrunt propter erctionem spirituum existentium in antrarioribus uentriculis cerebra, Adsunt etiam alia gna, Data dolor,et g rauedo capitis,sonitus aurium de quibus no

habuit mentionem, quia fatis fuit fibi ipse ponere ea, qua

aegritudinem distinguerent. Rubedo est fignum pathognomonicum domvirum sanguinis, ut iamri diximus, et sumitura secunda Pecie qualitatis, quae qualitas infibilis dicitur et X elie aute tumide post aures distinguunt speciem illarii uertiginis ex debilitate venamum ab illa, quae a dominio fanguinis fit. citra illam debilitatem, et hoc Fgnum sua mitur secundum Galenum,si tumoribus praeter naturam, secundum nos i quantitate, quae maior est, quam coliveantat, de his in superioribus multa diximus, quare posuis

198쪽

CAPUT II. 'mus fontes illos,a quibus prouenire dicebamus omnia stagna. Vbi igitur apparuerint omnia ista gnabc erit uertigo a sanguine facta propter imbecill talem uenarum

exteriorum, quam nos qui dogmatici sumus curaremus indicatione sumpta a natura rei corroborando venas itatis, et sanguinem euacuando, et fi aliter fieri non poJ et,

incideremus eas inducendo cicatricem,ut diximus, Emptarici uero b Eorice procedunt, et quia sciunt ex tali coita cursit talem esse aegritudinem,taliter eam curant, ideo his uit,ex ipses uenis facienda esst phlebotomia. Herculanus hic unum adducit, non esse incipiendam a phlebotomia uenarum,sed debetis supponere prius 1 Ba lita,uel cep,st, Iica sanguinem debere educi, postea accedere ad uenas post aures,certe id quod Herculanus advertit, uerissimum est,

sed non fuit praetermissum a Rufi id quod nece Tariu es ,

quia non est ita imprudens,ut necessaria praetermittat,liacet breviloquusset,et parcus in fignis, et remedijs, imismo recte dixit,ex ipsis uenis esse phlebotomandum, quia intendit curare unam speciem aegritudinis factam propter imbecillitatem uenarum, quae sunt post aures, propter quam decurrit finguis ad ipsis, Nec oportet tunc habere rationem totius corporis, ed oportet euacuare uenas itatas,pos ea corroborare,ne amplius suscipiat sanguinem, ideo recte dixit, ex ipses uenis facienda est phlebotomia.ET v EN Tos AE in collo et tib s sunt ponedae etc. Non credatissimul,sed in tibi s primo, ut materia deor, sum trahatur, et revellatur, ecundo in collo,ut derivetur materia.Herculinas hic notat, quia quando pollimus cli

199쪽

curbitulat e scarificatione,ut diuertamur, Guberimabus ad anferiora debemus procedere, si uero scaeni Gremten mus, opposeo modo fiat , sic creab inferioribus ad superiora procederatam erit, Et icto ethanatura rei sumpta P acrum' applicatis uento fas sietat tractio mala, meram potest ratione vacui, uel ratione calu

one testatis,cumscarificatione, ratione aeaciti, ideo

actio exin bitulascarificata, quam non

tius est a superioribus incipere,et aes ivstrio re procesepe , quia intendimus semper materiam deducere inserius cum uero scarificatis maxima attractio fit a superiora ideo permitosa est,ne fiat maior debilit oci. et vo DSI praedictae uessae liora apparuerist ' facies fuerit rumbeas tiguis ex cephalica, uel Basilica erit mittendus. Silistisiecti Rafis uertigini praecedenti ratione imbecillitatis uenarum,que sunt post aures,o, quam sanguis defluit ad istas,Nunc tumst pollere curam uertiginis i sanguinis

multitudine pendentis, Er fanguis exceptate, ri Bassica erit minuentas et seminiae loquitur, Nec aliquis hunc putidium declarauit, quia ad ueritatem dimite ef cit alteram parteidi esse ueram,sed uide, et uenari incisenda Circa quam rem debetis scire,quod nones T. Vt ex T. s. et r

propter multitudine sanguinis exi lenistem corpore, et nulla alta Ap io,ideo hest resudantias na

200쪽

C A P v T II. go sanguinis,luncsemper deducet nos,ut ex Ba sica liniveris .fali fonte, et tandem ex proximioribus uenis hepati sanguinem mittatis, quia intentio est minorare sanguinem, igitur a loco propinquiori hepati mittendus es', et iste est primus Scopus,ut diuertatis, seu reuellatis humorem non fluentem,sed fluxum, loquor nunc de fimplicibus inritentionibus et haec est uerissima antis Us etc. Cum hambetis intentionem reuelli humorem fluxurum remotam,di ultimam distantiam queretis,ut se quis assuetus fuerit

fingulis annis,uertigini,vel epilemat,aut alicui aegritudiis ni capitis, et vultis revellere,tunc tali venam scindatis,nires retentio sanguinis narium impediat,uel aliquid aliud, ut nocere positis alteri omptomati . tertius scopus est cum uultis deriuare,tunc eligetis propinquum locum,quia rem uulfioni opponitur derivatio,ideos illa longinquum,haec propinquum locum exigit, illa propter materiam fluxu, ram haec propter iam fluxam conuenit, et staficut fines sunt opposti, ita modi operandi sunt diuers, tres ergo sunt scopi mittendi sanguinem principales, quando vera ista complicantur puta minuendi sanguinis intentio, ercum hac deriuatio etiam requiratur materiae iam fluxae,et ut euacuetur multitudo exi ens in toto corpore,tunc etiagere debemus uenas propinquiores hepati ratione mutatitudini postea accedere ad eas,quae sunt proximiores Ioco ercto, uias incipietis a propinquioribus loco ercto

plus attraheretis quam evacuaretis , fuero reuulsonem quaeritis, et evacuationem,a toto fimul, ut putas aliquis debet praeseruari a uertigine , et cum hoc habet multum