장음표시 사용
271쪽
ne sidertim, animasq; nostras partem esse coeli,noiiam stellam de aliam ui aeuo suo genitam deprehendit: eiusq; motu, qua die fulsit, ad dii bitationem est adductus, ait ne hoc lapitis fieret, mouerenturq; &eae quas putamus aginae. Idem cl; auius, rem etiam Deo improbana, annumerare posteris stellas, ac sidera ad normam ex pangere, organis excogitatiS, per quae singulariim loca atque ni agnitudines signarent: ut facile discorni postet ex eo, non modo an obirent, nascerenturoe, sed an omnino aliqua transirent mouerenturhe, item an crescerent minuerenturq;, coelo in haereditate cunctis relicto, si quisquaqui rationem eam caperet, inuentus esset. Emicant&faces, non nisi quum decidunt visar: Traiectio- qualis Germanico Caesare gladiatorum spectacu-' u lum aedente, praeter ora popilli meridiano transcia rit. Duo genera earum: Lampades vocant plane faces : alterum bolidas, quale Mutinensibus malis via sum est. Distant, quod faces vestigia longa faciunt, priore ardente: bolis vero perpetuo ardens, longiorem trahit limitem. Emicant & trabes simili modo, quas docos vocant: quales cum Lacedaemoni j clas Alit Athe- se victi, imperium Graeciae amisere. menses.
Fit & coeli ipsius hiatus quod vocant chasma.
Citat in hoc capite exempla Hipparchi viri in omni di- nih=, ehisciplinarum genere praestanti Sinai, de discrimine stellarum obseruatio verarum & notharum, quae videlicet non sunt stellae , sed tantum exhalationes in aere incen . Scribit enim suo seculo nouam stellam genitam esse, qua re significat suis tem poribus conspectum esse Cometam, qui cum aliquandiu . fulsit c
272쪽
fulsisset, rursus extinctus est, ideo coactus est in estigare
unde hoc incendium ortum sit, qtiae vis in naturali anc materiana cogat, deinde inflammet, acetiam motu proportionali cum reliquis stellis erraticis moueat, & ad extremurursum extinguat. Hac autem occasione uniueris arti de
motibus stellarum magiium lumen attulit. Deprehendit
enim an etiam mouerentur stellae fixae,&quali motu incederent: nam excogitatis organis&instrumentis, cum mirabili arte & ingenio obseruaret primus loci& motus Cometae, venit etiam in dubitationem, an mouerentur & hae stellae, quas coelo putamus esse affixas. Cum enim ad stellas
fixas dirigeret suas obseruationes, id quod necesse erat fieri, videli cet quantum uno die Cometa ab aliqua stella fixa discederet, quantum ab illa in latera mundi inclinaret, &c. hac obseruatione etiam deprehendit stellas fixas non retinere sua loca, quae ante annos acio. aut 3 oo. retinuerant,
qualia loca erant annotata ab iis qui priori seculo stellarum cursus notauerant. Idem etiam ausus est posteris ann timerare stellas, hoc est, illarum motus, loca, & magnitudines
signare, ac posteris descriptas in tabella aid Ephemeride tradere, id(3 effecit organis & instrumentis quae descripta
sunt apud Ptolemaeum lib. I. Magia ae compo. quibus etiam hodie in obseruatione coelesti plurimum utimur, praesertim si iustam habuerint magnitudinem, ut non tantum gradus, verum etiam minuta graduum notari possint. His autem obseruatioribus coelum posteris in ii aereditate reliquit, hoc est, reliquit posteris in propria possessione, vi singistis coe- Ium quali laaereditarium relinqueret, ut liceret metiri coe- Ium perinde ato res domi nostrae metimur. Animi ho Quod autem initio capitis ait, Animas nostras partem minis co- esse coeli, intelligit animam hominis esse quiddam cognas' i ci ci natura coelesti. Vnde sequitur, partem , coeli, hoc est, spiritum coelestem . Quidam non satis concinnil hanc sententiam transtulerunt ad Platonicam disputationem, quod corpora coelestia simi animaeta, sic enim in aluit Plato
273쪽
avale bo μψ ' υκέι --dec. Sed simplicius haec Plinii sententia intelligitur ut dictum es , quod industria dc sag citas Hipparchi deprehendit animas nostras retinere partis culam quandam coelestis naturae: nequaquam enim potuis. set perscrutari naturam corporum tam procul il nobis distantium, nisi sit aliqua cognatio humanae mentis cum natura coelesti. o D s Ec IrvR, Et aliam in aeuo suo genitam deprehendit, intelligo de Cometa, cuius motum organis deprehendit&ostendit: ait autem, aliam, scilicet praeter usitatas steIIas. Ex Ptolemaeo constat, Hipparchum vixisse annis post mortem Alexandri i y 8. hoc est, urbis conditae so . quo tempore fulsit Cometa qui a Seneca describitur post mortem regis Demetrii paulo ante bellum Achaicum.
probam, hoc est, dissicilem & laboriosam, annumerare posteris stellas, hoc est, omnium insigniorum stellarum loca in coelo secundum longitudinem & latitudinem descripta tradere. Sequitur, ad normam ex pangere, hoc est, traducere quasi ex cocto in tabulas de globosa instrumenta. Nascerentur, scilicet nouae stellae. Sed an omnino aliqua transirent, hoc est, per aliqua loca incederent, videlicet, quis sit ipsoru motus tam in Ibgitudine qtiam in latitudine.
Magna est cognatio omnium ignitatum ina pression una inter sese, ideo Psinius haec Epicaumata conitingit, quae iuesiae. Ptolemaeo traiectiones vocantur: celeriter enim transeurriuit Rc quasi praeteruolant. Disterunt autem il Cometis nio tu, forma, duratione, subito enim conflagrant, item crebro apparent. Vocantur autem pro dissimilitudine materiae incensae alias stipusae ardentes, caprae saltantes, candelae, trabes columnae, lanceae, clypei, globi, faces, pyramides, draco volans, ignis saluus, & si qua alia sunt nomi
274쪽
na. Eadem est autem omnium horum calici efficiens. Fo
mae dissimilituditie disserunt secundum diuersitatem materiae, in caliditate & siccitate, raritate& densitate, grauitate& leuitate, multitudine & pati citate,& propter diuersos motus, distractiostes, inclinationes, agitationes N impulsiones earum, vel e ventis vel sua natura factis, quemadmodulia praeclare describit Aristoteles, cuius sententiam a scribam: Quam ob causam flammae ardentes & stellat di currentes, & vocati e quib usdam torres & caprae circa coelum visantur dicamus: haec enim omnia idem iunt alcue eadem ex causa fiunt, intentione tamen & remissione separantur: succensionis itad positu aut multitudine discrimen obuenire solet. Nam si longitudine latitudinem v habeat succensio, tapius videtur flamma collucens, propemodum ita ut in aruis fit succensis calamis: sin autem longitudinE duntaxat habeat, tum fiunt quos vocant torres, necnon & caprae de vagae stellae. Atq; si in longitudinem magis quem in latitudinem incensio porrigatur, cum quasdam veluti scintillas desp uere videtur & interim ardet, quod quidem ideo
contingit, quia minutatim quidem, sed priore partu ignem obiter excipit, id est, quo a capra nominatur, cum vero hac affectione caret, torris. Si vero exhalationis longitudo in multas simul & exiguas partes disseminata sit,&latitudo ato crassitudo se consimiliter habeant, tum fiunt quae creduntur vulgo vagae stellae. Sic autem inquit Plinius, non nisi cum decidunt visae, hoc est, non durant diu sicut Cometae , sed tantum conspiciunttir cum decidunt & evanescunt. Sequitur, praeter ora populi meridiano transcurrit, Haec fax est conspecta in meridie post triumphum , quem egit
Germanicus reuersus ex Germania anno urbis I 6 v. septimo Calend. Iunii, tertio aiano post mortem Augiisti, quo anno duodecim celebres urbes in Asia terraemotu noctu no corruerunt, ac biennio post hic Germanicus e Tiberio
Duo genera earum. D lices sunt faces, quae
275쪽
dam vocantur lampades, in quarum superiore parte exigi i-λέμπet rus ignis splendescit, materia enim est inaeqtialis, sed tamen cohaerens, infra enim habet partes crasSiores, sit pratenuiores: id enim quod leue est eleuatur, residente graui terr 'stri, quae incensa praebet formam vel facis, vel lanceae, vel candelae, vel ignis perpendicularis, vel pyramidis, &c. Aliae
vero vocantur Bolides, quae igneum in aere sulcum circumscribere videntur,& nomen habent e forma iaculi. Fiunt autem ex materia rara & non bene compacta, longa quidem, sed parum lata, quae in una parte incensa facile in omnes transmittit ignem, quae videtur velut iaculum ab una parte in aliam transcurrere. Eodem etiam modo trabes gignuntur , quas Graeci d. AM t appellant. Clim enim materia inaequalis, hoc est, quae alicubi est crassior ac densior, alicubi vero rarior ac leuior,& tamenitelammabilis eleuat tir , fit aliquando quod prior pars inflammata contactu rei frigidae repressa deuolat at instar trabis cernitur. Hae impresSiones etiam interdiu conspiciuntur, sic enim inquit Seneca: Nostra quod aetas non semel vidit diurnas faces alias ab Oriente in Occidentem versas, alias ab occasu in ortum. Ego vidi Viennae Austriae anno Domitii Is Eo. mense Ianuario in meridie, sulcum quendam in aere magis fumosum quam lucidum, instar trabis sese ex infima aeris regione in obliquu demittentem, at 3 ad turrim diui Stepliani sese inclinantem, donec ad extremum velut nebula dissipata evanesceret. Item hic Vite-bergae anno Domini Is et g. in Ianuario visa est trabes ab oriente ante ortum Solis horam circiter q.quae clarissimam Iucem in illo aeris tractu efficiebat, quae cum initio velut hasta in longum porrecta arderet, paulatim in orbem coiit, donec deficiente materia extingueretur. Sed nimis longum esset asscribere exempla, quoties haec hypercaumata nostris temporibus conspecta sint: plane enim seculum nos rufoecundum est , tum horum tum aliorum quod minacium
Portentorum: videmus quod de quotidie experimur illorum
276쪽
runa horribiles effectus. Sed exponamus exempla, quae hiei Plinio intextu recitantUr. Lampades vocalit plane faces, hoc est, similes facibus. Bolidas, id est, iacula, i qtiale Mutinensibus malis visum, hoccst, timc cum gereretur primum bellum ciuile poli interfectum Iulii mi Caesarem , qtiando Octauius aut ritate Senatus liberauit Decium Brutum obsessum Mutinae a M. Antonio, in qua pugna ambo coiisules Hircius &Panta simi interfecti. S E et v I et v R in textu, distant, scilicet ista duo flammarum genera, quod faces vestigia longa faciunt, scilicet propter relicttim in aere fumum, qui non simul, sed paulatim incenderat, tunc flamma tantum in una parte conspicitur, reliquum ut fumeus sulcus cernitur. Bolis vero perpetuo ardet, hoc est, praebet speciem continuati&oblongi ignis. Lacedaemonii classe victi, scilicet d Conone duce Atheniensium, alii legunt Atheniens victi classe, scilicet duce Lysandro ad Aegospotamos, Vide prima
It & sanguinea species, & s quo nihil terribilius
mortalium timori est incendiu in ad terras cadens inde, sicut Olympiadis centesimae Jeptimae anno tertio, qtium rex Philippus Graeciam quateret. Atque haec ego statis temporibus naturae, Ut caetera, arbitror existere, non Ut pleriq; Varijs de causis, quas ingenio ruin acumen excogitat: quippe ingenti si mai lorum fuere praenuncia. Sed ea accidisse, non quia haec facta sunt, arbitror: vertim late cideo facta, quia in casura erant illa. Raritate autem occultam eorum esse rationem, ideoq; non sicut exortus supradictos
defectusq: & multa alia nosci.
277쪽
Chasma vocant hiatum seu voraginem, quando ignis Chasma velut ex disrupto coelo decidere videtur, d verbo Bd es, id est, hio. Vnde Latini hiatum vocant. Fit autem quando multi fumi aridi existunt in aere, qui leui aliqua occasione ignem concipiunt, & propter ipsorum tenuitatem adiue raritatem cito deflagrant, perinde a 3 puluis ex sulphurere nitro cito ignem concipit atque deflagrat. Pro diuersitatea sitem loci varias formas & colores hoc incendium concipit. Si eniin lumen per densiam nubem decidit, tum fit recessus similis effossae in orbem speluncae. Interuentus enim nubis densiae, quae fulgorem velut atra specie circundat, essicit ut aliqua in igne videatur inesse profunditas: etenim cum visus deficere incipit, tunc cuiuscund rei color videtur declinare ad nigredinem & tenebras. Item si nubes fuerit densa & nigra, haec flamma apparet rubicundiora atrum enim candido permistum ceu flamma fumo, color gignitur rubicundior. Sicut Sol & stellae si per aestum aut fumum spectentur, rubeae apparent. Si vero haec flamma per clarum aerem spectetur, albicans apparet, atque appellatur Wbme, dis M.
qualis conspecta est hoc anno in Martio. Cliasmatum autem proprii colores sunt, puniceus 3c purpureus , quem hic Plinius sanguinolentum vocat, quale describitur il Plutarcho in vita Luculli , cum inquit t
mate: Sunt chasmata, cum aliquod coeli spacium desedit,& flama velut dehiscens in abdito ostentatur Colores quomque horum omnium plurimi sunt, quidam rubolis acerrimi, quidam evanidae ac leuis flammae, quidam candidae lucis, quidam micantes, quidam aequaliter de sine erit Hionis bus
278쪽
bus alit radijs futui, &c. Legant quoq; studiosi chasmatis
descriptioncm apud Pontamini iii Meteoris: Saepe eliram torrem ainbusti in rutilante smilla Cernere erit, coelumq; cauo J scindere hiatu, dic. Ex his cata chasmatum belle intelligi postlint. Efficiens causa est radius solaris & reliquarum stellarum attrahentitum per aerem tale in leuem & rarum fiam tim. Materialis est ipse fumus. Formalis est: agitatio fumi iii aere sitiae ipsum incendit. Cum enim hic sumtis suapte natura caleat, tum tia agis calet, quando ad si premam aeris regionem euolat. Istic autem facilime incenditur. Finalem causam ipse exponit cum inquit r
usa s Cum singula naturae opera ad certum aliquem finem&quasdam utilitates sint destinata, quaerit etiam.hoc locota Italu . Plinius, quis finis sit harum impressionum, & ad quos ustis
fiant 3 Resipondet simpliciter, illaru finem bsie, ut sint praenunciae ingentium malorum, non propter aliquas materiales causas, sed propter earum aliquam occultam rationem,
sic enim inquit: Ea enim mala accidunt, non quia haec ut causae praecedant, sed ideo praecedunt, quia haec mala sinit in casura, hoc est, certo & ineuitabiliter euentura. Verba haec transscripsit Plinius ex Seneca lib. I. cap. 32. Nam cum omnia ad Deum referant, in ea sunt opinione, tanquam
non quia facta sunt significant, sed quia significatura sint
fiant. Item : Nos putamus, quod quia nubes collitae sunt, ideo fulmina emittantur, sed illi, hoc est, Thusci, nubes collidi, ut fulmina emittantur. Monstia Monendi hoc loco sunt studiosi, ut diligenter discrimendi monstrorum & prodigiorum observent: utrad enim praedicunt ventura mala, sed diuersia ratione. Monstra, quia sunt errata naturae, significant illum ipsum errorem naturae, vel in redundantia vel defectu materiae, vel aliam quandam circumstantiam , quae huic errori occasionem praebet.
279쪽
Alia monstrastini significativa futurarum rerum, quia immediatil a Deo proponuntur sine aliqua materiali causa ad praemonendos homines, ut quando superioribus annis in Milaia natus est: vitulus habitu seu forma monastica. Item Romae mula asinum peperit pontificiam coronam gerentem, &c. Ueroin de his monstris hic non loquitur Pli-ia ius, sed de prodigiis tantum. Sunt autem alia certissima, quae physicas causias habent, ut simi eclipses, coniunctiones, aspectius Planetarum,& alia, de quibus ait Plinius, quod licut ipsarum causae sunt certae, ita quo effectus seu significationes esse certas. Alia prodigia sunt minus certa,& tamen etiam ad physicos pertinent, ut sunt Cometae, traiectiones, chasmata, & reliqua meteora, quae quia rarissime accidunt, ideo quo draritate ipsa occulti aliquid significant. Confiindit autem late Plinius Epicurum secutiis, Meteora, cum monstris & cuin illis prodigiis, quae nullam
in materia causam continent, cum ait: haec statis naturae temporib. accidere ut caetera, hoc est, regularia meteora, non ut pleriq; existimant variis de causis, quas ingeniorum acumen excogitat , quales videlicet sunt causae meteorologicarum impressionum, sed tantum propter illam causam, ut sint ingentium malorum praenuncia, qualia sunt monstra in aere,ut exercituum inter se dimicantium, item armorum sonitus & tubarum, quae nullam physticam causam continent. Et quanquam meteora habeant aliquam in materia causam, tamen experientia tellatur illa elii non esie sies, es et,
Unde non sol una e Poetis, sed etiam ab Astrologis inter signa collocantur. Et si Astrologi has significationes obscuriores esse censent quam stellarum, ideo etiam Ptolemaeus ait: Traiectiones & crinitas secundas partes habere in iudiciis. Physici vero harum impressionum causas quaerunt, non ut signorum, sed ut causas mutationum aeris est e doceant. Virgilius enumerat chasma inter prodigia significantia Turni mortem, cum inquit, Video medium discindere coela. Ingens cli asina per Germaniam conspectum est, anno Set I S 2 2,
280쪽
13 et p. dies. Iati uarii, inter horam nonamdc decima in noctis ab Oriente in Septentrionem ad occasum aestiuum dis currens. Eodem anno secuta est Turcarusti irri iptio in Germaniam. Aliud chalaia conspectum est anno is 36. diei s. Decembris, infra horam sextam&septimam noctis, a septentrione in occasum brumalem discurrens, aliquanto
post secuta est exiguum fulgetrum tonitru , hauddubi8 ali quid mali significans. Longe horribilissimum chasma conspectum est in his terris anno r; 8. hora noctis Ia. diei ci. Nouembris, quod non tantum transcurrit per coeli plagam , sed aliquando stetit , adeo ut coeluin prorsus ignit una conspiceretur, & in quibusdam locis etiam ignis copiosus delapsi is, qui aliquot pagos incendit. Plinius cum ait: fit& sanguinea species, voluit reddere
verbum Aristotelicum , ediae et ne, cum inquit, Atque haec, scilicet incendia, stetis temporibus naturae, ut caetera, scilicet naturalia,ut sunt eclipses, ortus & occasus siderum, non
ut plerio variis de causis, hoc est, temere ex futilibus&leuibus causis, Qtiippe ingentium malorum fuere praenulacia, hoc est, quia huiusmodi chasmata non fiunt pacificis temporibus, sed tunc tantum, quando nunciantur subitae
clades. Sed ea accidisse, non quia haec facta sunto hoc est, haec incendia no sunt effectus aut cauta efficientes, sed tantum signa malorum, sed raritas ipsorum prohibet, qtio minus causae genera ipsorum cognoscantur, idem fieret in Eclipsibus si rariores acciderent.
De Stellis, & Circulis circa Solem.
CErnuntur & sielIae cum Sole totis diebus, ple
runque & circa Solis orbem, ceu spiceae coronae: &versicolores circuli, qualiter A ugusto Caesare in prima iuuenta urbsi intrante, post obitu patris, ad nomen ingens capessendu . C A -