Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus siue Perturbationibus animi, & Ethicae prolusiones. Nunc denuo typis editae

361쪽

3Io Aug. Mascardiliantes, praecipuas interpretor perturbationes in animis aestuantes , quae ne impune debacchentur, ac summis ima permisceant, a sapiente rationis vinculis cohibentur, siue claudunt; r in dolio . Verum ubi visus postulauerit, idian ille sapiens improbis irascςtur, oderit , atq; insectabitur vitia, virtutis speclam concupiscet: hoc est perturbationibus viam, qua licet aperiet, re habenas nox laxabit quidem, sed moderabitur fructuose commotis. Sedebit ipse interea in tempestatibus placidus, sui compos ,

aequabili mentis tenore compositus, in caeli quodammodo serenitate collo catus , nubes despjciet circumactas; mugire tonitrua, fulgura pr*micare, in

bres Buere contemplabitur. Vidit hoc Costoes Persarum Rex, qui admirabilς illud caesi simulacrum machinatus est, &Angelorum specie diuinum,& astrorum conuersionibus nobile , & imbrium eluvione foecunduist, u fulgurum corun statione terrificum, & tonitrui fragore formidandum, in quo ipse interim,quasi in arce diu nitatis, sui securus conquiesceret, spectator spectaculo pan, spectaculum spectatoris admiratione dignissimum. Recte enim Rupprius in Man.

tharum et .caelum ipsa mens, vel anima

prKcipue sapientis, vi quae habet lucida

362쪽

Prolusiones Ethicae. 3II sidera, statos motus, concinnas choreas, diuinos circuitus , virtutum splendores

fulgidissimos.

Sed i nihi diutius in Stoicorum opinionibus immoranti , aurem merito vellit nescio quis, de ad alteram me dissertationis partem vocat, in qua de Christo Domino disserendum est. quoniam vero spinosum illud loquendi genus Stoicorum me longius opinione prouexit, ita moderabor in posterum orationi meae , ut & liberem fidem

meam, nec vos tamen prolixiori, quam par est, disputatione conficiam. Quaeritur ergo utrum Christus perturbationibus animi caruerit; perturbationes

hic apello, quas passiones frequenter nuncupabo, notiore scilicet apud Theo logos , magisque usitato vocabulo, licet ab elegantioribus Grammaticorum, ac Rhetorum ossicinis exulante. Passiones autem ideo dictas sapientum plerique volunt, quod eae cum in animis violentius excitantur, ipsum etiam corpus assiciant, & pati cogant. Illud autem primo loco statuendu censeo, Diuinum Verbum veram hominis naturam, hu'mano corpore , animaque rationali constantem induisse. Neque enim aut Arrius, aut Apollinaris audiendi sunt quorum alter non animam , sed animae loco

363쪽

Ioco Verbum ipsum diuinum;alter vero sentientem quidem, at non intelligentem Christo concessit. Vterque aut per imperitiam stolide,aut per arrogantiam impie. Pari etiam temeritate grassantur Marcion cum Manichaeis, Apelles cum

nosticis , α Valentino; illi dum fictum

a Christo nolitam corpus, quam corporis simulacrum fuisse susceptum ; hi vero corpus quidem , sed aut compactu ex rerum initios, quae dicimus elementa, aut cx caelesti materia fabrefactuna, aut diuinae partem substantiae fabulantur. Veram si quidem naturam humanam induit Deus,atq, adeo totum hominem,

si solam demas hypostasina, qtiam cum

e coelo dium in cietulisset, humanam mutuari a mortalitate non debuit. Si ergo naturam suscepit liu manam, utique S animae sentientis appetitionis sustepit, quae naturam necessario consequuntur. atqui appetitionii huiusmodi quidam quasi fructus est perturbatio , siue passivo; pςrturbationibus igitur, seu passionibus Christus c rere non

potuit . Quod ita tamen interpretor ut in Christo voluntatis imperium naturae conditionem anteuerteret. Atque hoc maxime inter caeterorum hominum, dc

Christi Domini perturbationes interest, quod illa nomam incerta naturae debi-

364쪽

Prolusio,set Ethicae. 3II litate, quam certo voluntatis arbitrio semetipsum turbabat; ut Ioannes testatur; infirmum autem hominum vulgus perturbationibus Nesit , nolit, impellitur. Quod si aliquando a viris doctissimis conditione, aut necessitate naturae dolere,moerere, tristari dicitur Christusco verborum sensus detorquendus est, ut

intelligant , Christum ita doluisso, perinde quasi naturam in sua conditione reliquerit. Optime enim Augustinus, palmare illud ingenium: hos humanae infirmitatis afe ius, sicut ipsam carnem

infirmitatis humanae, Dominus Iesus, nouconditionis necessitate, sed miseratione Ῥ0luntatissuscepit. Verum negotium nobis

facessiint Origenes, Hieronymus, Beda qui propathiam quandam, siue propaLsionem, quam Christo tribuant,comminiscuntur. caute nimirum, & ad ipsam mali suspicionem declinandam, prudenter. Cum enim passionis notio a Stoicis exagitata, nescio quid labis, ab

humanae naturae imbecillitate contrahere crederetur ; ne quid minus religiose de Christo imperita multitudo statueret; placuit nomen illud infelix abolere, aliudque substituere, ab omni

intemperantiae contagione remotum. Caeterii cum animi perturbationes, etiarationis imperio temperatae, ipsum cor-

365쪽

3i4 Aug. Mascar si

pus immutent,nec ullam arguant virtutis debilitatem , quid prohibet quominus Christo quoque, Cutilli praesertim,

Ambrosi), Damasi eni , aliorumque auctoritate tribuantur λ verum subtilius ista, & copiosius Theologi , eorumque praesertim princeps Thomas Aquinas, Christianae reipublicae lumen illustris

simum .

Illud coronidis loco addo, quod de sapiente paulo ante dicebam ; Christiim

Dominum, licet pauere, taedere maestus esse memoretur in Evangelio, nunquam

tamen, his quasi perturbationum furi)s suisse agitatum, nihil illi de mentis tranquillitate decessisse. Tageae in Arcadia templum est, in eoque sub dio

lampas,quam nullis ventorum flatibus, nullis extingui pluuijs potuisse, memoris prodiderunt Athenaeus,& Strabo qua de re paucos, si libet, versias acciapite , auctoris ut apparet elegantissimi, nota nihil tamen quae poetarum licentia est, ab amico meo commutatiS. Tro foribus diua,vacuoq; sub aere pendet Lychnus sidereae retinens commercia lucis, suo sacer assiduo lucet Vulcanus, ct inges Educat aeterna vigiles in lampade famas 3sγas nulla aeolijs temporias obruit alis ; Non se prorumpant efracto carcere venti,

366쪽

Trolusiones Ethitae. 3Is hos tristis Dems foedis glomerata pruinis Incubet, pluuio contristet sidere coelum.

Vna inter nigras acies , coelique furorem

Fax micat, fama radicis victrice subit Omitto hic quae clocte ab Augustino de hac lampade in libris de Ciuitate diseseruntur , sed Christum lampadem illam

fuisse contendo,de qua Isaiae vaticinium cst : propter Sion non tacebo , ct propter Ierusalem non quiescam, donec egrediatur xt splendor iustus eius, ct saluator eius, tiampas accendatur : hanc autem lampadem quemadmodum aquae multae cruciatumia, ac dolorum , nunquam , Obruere; ita nec perturbationum venti

in animo ipsius imperio spirantes , cxtinguere potuerunt Nimirum nobis non sibi lampas ardebat; ac propterea ut miserae mortalitati constantiae non minus, quam charitatis exemplo praeluceret , nostris comi noueri perturbationibus voluit, qui suis nutare non

poterat. Hinc ab Euangelista Matthaeo de eo dicitur; Uumpto Petro, duobus capit tristari, quia, ut acute obseruauit Hilarius: non ante tristis est, quam a se sumit, ct omnis metus illis esse coepit asesumptis: non de eo orta est, sed de js,quos assumpserat moestitudo. Vtinam quemadmodum in Deum licuit humana transiferre , ita in nos libeat diuina traducere.

367쪽

De nimio in valetudine curanda

studio.

FRum ex Armenia militem, duodecimo tandem, postquam fatis concesserat, die reuixisse, & praeclara ex mortis regione documenta rerum , exoticas 1 cilicet alieni coeli merces)mortalibus retulisse, veterum monumenta testantur . Patres Emin. Excogitari t in rem suam ςx ingenio Plato commentum plane mirabile, vel potius ab his foria mutuatus, ut Iustinus sapientia atque martyrio inclytus opinatur, in Reipublicae libros ingeniose transtulerit, lumen certe ab umbrarum sonte humano generi propinandum hausiit; & pigro mortis gelu consopitos virtutis igniculos in animis excitauit. eandem cum sortunato milite viam ego etiam exactis retro mensibus institeram Auditores. Autumnalis enim pestilitas, mihi vel in medio Tusculo, omni Sardinia perniciosior, tam vehementer abstrusas vitae radices afflauerat, Vt ipsa spes, spes inquam, obstinatum aduersus infortunia numen , & nunqua supremos morientium anhelitus antecςdent, con-

368쪽

titinaciam exrierit, & me non tam spirantem adhuc, quam expirantem, in

Vitae , mortisque confinio destituerit. Verum quoniam sic superis visum est, opportune vicariam salus operam d tulit,&in extrema vitae crepidine laborantem , ac lapsabundum, subito reprehendit , spe videlicet vel inconsulta, vel invita. Adsum ergo salutis beneficio ex ancipiti peregrinatione redux, &quamuis me in intimum mortis imp rium cum Platonico milite non penetrarim , sed haeserim in vestibulo ; habui

tamen, quod in obscuro, anxioque itinere discerem mihi, habeo nunc, si per vestram humanitatem licet, quod vobis audientibus non sine ingenti, ut opinor, animorum fructu patefaciam. Quid autem illud sit, ab ipso rerum exordio ,

non tamen multis accipite. Vix tandem salute praeeunte, in vitae semitam utcunque redieram, cum inci mentem' Tusculani coeli clementiam abominatus, velut quondam a Circaeis

delici js Vlystes, in urbem prosuξi. hic enimuero in morbum incidi, specie quidem blandum, sed si fateri libet,

longe morosiorem, quam quem in Tusculano recens a tergo reliqueram. Nimirum ut pedem domo extuli, in hominem offendi ex eorii genere, qui dubios O et adhuc

369쪽

3I8 Aug. Mascardiadhuc, nondumque coalitos Aulae rumusculos aucupantes, subitario loquacitatis pastu iam adultos, grandesque dispergunt; & nugas ideo mercantur, Ut vendant, alienae vocis institores, praecones suae. Hic repentino perculsus mei vultus aspectu, non secus atque si impegisset in Gorgonem, primum haesit; mox specie miserantis, quam nobis, inquit, a Vespillonibus, ac Pollinctoribus faciem ' ali quaeso te per Deum , Valetudinem cura diligenter; quoniam

Vt res nunc sunt, vivere cito desines,nisi bene vivere coeperis . Hic ego valetudinarius , hoc est imaginosum animal, &mancipium opinionum , repente contremui ; & quamuis aliud solatij genus ,

si non morbus, morbi certe vestigia flagitarent , praepostero imprudentis salutatoris voto, quid cum laude reponerem , nihil habui, ergo Demitto auriaculas , ut iniquae mentis Asellus, pergo. nec abieram sane longe, cum interueniens nescio quis, gratulor, ait,

aduentum tuum,& in vultum redeuntes

sanitatis notas, quod tibi felix, faustumque sit, luso. verumtamen Valetudinem cura diligenter; inde remedia sane multa congessit, quibus non tam corpus aegritudine solueret, quam curis animum implicaret. Iamque aderat,

370쪽

vrolusiones Ethica. 3 is qui tertio loco exaggeratae velificatus humanitati, totus ad interrogandum factus, anxie de morbi natur de causis, de uniuersa curationis ratione perquireret : mox solemne illud ingereret expectanti, Valetudinem cura diligenter. Verum ne longum faciam. In qtuamcumq;amicoria turbam dicam apertius ne amicitiae nobilitatem turbae nomine dehonestem quoties in hominum multitudinem inciderem, toties mille mcdendi artes, mille remediorum nomina obtrudebantur auersanti; perinde quasi ex Babyloniorum instituto, quod ab Herodoto simul, atque Galeno laudatur, in sorum elatuS excubarem, Praetereuntium doctrinam,atque praesidium praestolaturus. Sed nihil aeque stomachuirritabat , atque sormula illa ex praescripto ad nauseam recitata, Valetudianem cura diligenter. Equidem intelli gebam multum me mortis in vut um,ex ipsius vicinitate traxiste, atque ut de pallore speculum non consulerem, me diro tamen afflatum sidere, sola virium inualetudo valentissime praedicabat. Sed quorsum toties in aegri faciem molestum illud ingerere , Valetixdinem cura, &c. quo non tam futurae admonemur medicinae , quam praesentis, ciusdemque contumacis aegritudinis