Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus siue Perturbationibus animi, & Ethicae prolusiones. Nunc denuo typis editae

51쪽

2b fug. Mascarditamen nobis suo opinionis error Nisus intelligendum reliquit,caeca mortalium iudicia, suis quodammodo furoribus blandientia, ipsis etiam animi perturbationibus nomen diuinitatis imponere. Cuius appellationis causas, . . si a Platonicorum placitis liberct arceia Dii ea. stre, non modo Plato ipse in Timaeo ,

ar. atque in Republica, sed Iamblichus, atque Porphirius, & quod incredibit ''. alicui videatur, Apuleius ex Asino reser. υi- pente Philosophus, praesto essent, quiae Aa - animos nos fros in Daemonum ordinem ijμm cooptarunt. Verum inauditam affectio-χ- 'num apotheosim alio statuo, nisi vos ' aliter sentitis, viri clarissimi, quam ad

Academicorum mysteria reserendam . .

Elegantissimus Sicyonij Aristronis Pςan, λ: η, in postrema dissertatione a Tyrio Maximo allatus est,in quo votum huiusmodi, i. ipso statim initio a Poeta proponitur .

Diuarum Dea sanitas,

Tecum sit mihi vivere Vitae quod superest mea. Quςrit amenissimo vir ingenio,ecquq tandem sanitas illa sit, cuius tantopere vates sibi expetit contubernium, quamque ut Dearum augustissimami votivo carmine veneratur &'colit. Multa ille in rem suam ingeniose ego ad argumen-xum , quo de agimus, accommodate sic

52쪽

Rorname Disertationes . aldissero Cum ad hominis constitutio nem duo,cor S nimirum,atque anima, . admirabili coniunctione consentiant, in quorum nexu , naturae, siue Dei potius - manu compacta,Vitae totius ratio posit aest ; quemadmodum corporis omnis coagmentatio,ut ait Tullius, vel calore, mel frigore, vel aliqua impulsione vehe--menti labefactatur,& frangitur; ita prae clara animi compositio, perturbationum quodam quasi aestu agitatur, abso betur, abripitur; tunc enimuero utrobiaque morbus occupatas a se partes vehementer exercet. Hinc sunesta apud Medicos nomina febrium, dolorum, vulnerum in corpore,quibus ex aequo aegritu- dines in animo, cupiditates, angoresquC . respondent. Delicati ergo fictores no minum, ut in nudis etiam rerum notionibus sibaritice delicias facerent, Pallo- . .

rem, Orbonam, Febrim in fastos retule- ι . Σrunt; numina videlicet subitaria diuini- elisi . late donata. Et ne animus prieter L ea. sos ab ijs, tanquam minorum gentium GDeos, morbos situs conqueri posset, Tita ' ε' morem Lacedaemoni), Angeronam , & o isti.

Voluptam, te quibus post paululum dio bi. seremus,alij coluere. Vsque adeo verum Gisost,quod a Niso propemodum moriente δε ἰς dictum fuit, sua cuique Deus fit dira cu- L ..h, pido. Diuarum viti et ea Ianitas,quam

53쪽

sta Mascaria Paeanis initio Sicyonius Poeta laudauit,

utrique morbo adhibet medicinam. Verum dum aliud ago, in primum .dissertationis meae caput incidisse,ab eoque pene incogitanter euasisse me sentio. Dum enim perturbationes animorum morbos animae nominaui; nullus pene auditoribus locus relictus est anquirendi , quid sint; ne tamen in re grauissima delibare potius leuiter momenta rerum, quam accurate perpendere videamur, diligentius aliquanto versandua nobis argumentum tam necessariun

existimo. Et primo quidem Stoicorum opinionem ab omnibus reijciendam esse facile intelligemus; si ea, quae de pertum bationum , gemino quasi sonte, in superiori nostra differtatione commemorata . sunt, libuerit in memoriam reuocare. Aiunt Stoici perturbationes animi optiniones esse,atque iudicia. Hinc ergo ad intelligentis, non ad sentientis animae partes easdem pertinere Velint, nolint, aperte conficiunt. Qua in re utinania constantiam illam, quam in sapiente adamantinam posuerunt,in eorum principe Chrysippo Galenus merito non requireret et is enim cum opinioneS, atque iudicia in parte rationis compote collocaret , Voluptatem, atque dolorem in

sentiente a assectiones nihilominus opu

54쪽

niones esse, atque iudicia contendebat His ita constitutis, aio, Affectiones, ea

perturbationes animorum cisse animae sentientis,ex boni, vel mali opinione natas commotiones, quae quoniam corpus ipsum sic attingunt, atque commutant,

ut aliquid patiatur, passiones vulgo, ab ipsis etiam Philosophantibus appellan- indatur. Summa earum veluti capita duo Aic 'constituunt sapientissimi viri Plato, atque Aristoteles, dolorem, ac Voluptate, EFν. ex quibus primo quatuor enascuntur, Plae. reli liue deinceps omnes, certo inter se p 31Ordi ad copulatae dimanant. Et sane si ''. quis voluptatis, atque doloris pugnantem semper, distractamque naturam di- δε abkligenter animaduertat, mirabitur qui uent .s.fieri umquam potuerit, Vt ab una, eademque hominis anima scelus extite mi genere dilcrepantes, instituto con eap x. traria, in parentis tantum cruciatibus D TM. consentientes,atque conflati. Vidit hoc g. in Platonis Phoedone Socrates, cui cu M M. --

nulla satis idonea ad soluendam dubita- Σ P

tionem ratio suppeteret,quasi in nodum 'vindi Mupissimum incidisset,ianquam

n en e machina, AE pum aduocat s Dulatorem,eiusque nomine apologo cο- cinnato,Deum ait, cum dolorem ac VO .luptatem semper inter se pugnanteS co-ciliare vellet. nec ' H et tamen, ita in

55쪽

vnum utriusque apices coniunxisse, ut

alter ab altera distrahi nequeat, atque diuelli; dissidium tamen quotidie in animis recrudescit, atque hostis hostem Perpetua rerum vicissitudine protrudit: qua humani generis calamitate quid singi, aut excogitari inestius potest: cum Vnus,atque idem animus, & area sit bellantibus, & praemium belli, Victori praeda , sepulchrum victo p AEdem Conco a M. Furio Camillo in Capitolio eY-

ωι, dri citat me ad deliberandum cum Senatu diear. Magistratus delegere : rati videlicet ipsa tu CV loei religione consilia omnium ad Rei- η βε publicae incolumitatem conspiratura, b 2.' coeteroquin dissentientia, certam R. . perniciem florentissimo Imperio allatuantit, ra videbantur. At quid nobis, busque Rρ - nostris fiet, Auditores, quibus ut Plato

'i', existimat in libro de Legibus primo,

' duo in anima a consili)s Senatores assident, voluptas, & dolor; non discordest tantuna inter sese, continenterque bellantes, sed aduersarij rationis, furentes, atque praecipites et illos autem pedarij consequuntur timor, & confidentia . Vtinam intestinis horum discordijs eo iam non deuenissent plerique mortalium,ut conqueri iuste, atque exclamare non possent, caniἰς, Filis matris mea pugnauerunt contra me .

56쪽

Romanae Dissertationes. a s Voluptam, & Angeronam cnumina quondam voluptatibus, atq; angoribus

stultE ,roposita in non aedem modo, sed

commvngs etiam aras habuisse mem

riae proditum legimus. ego vero institicem prorsus, & pene deridendam coniunctionem existimassem, hisi naturam hominum contemplatus, voluptatem cum dolore copulatam, templum sibi, atq; aram in animis posuisse, non tam doctorum virorum lucubrationibus, quam experimento didicissem. Quod cumulion semel animaduertisse, ad AEgyptum mentem, cogitationemq; coemertere, rei novitate, propemodum coactus sum. Terram illam monstrorum diuinitate nobilem, ac regum molibus incly tam, apud Homerum legeram aliquam.

do, herbis non minus noxijs, quam salutaribus abundantem; soli enim illius intigenio indiscreta stcunditas est; hoc ad

Animum utcumq; transserens,hanc ipsa,

qua de loquimur, voluptatis, dolorisq; permistionem considerabar sed rem hactςnus non attingo. Omni pluuiarti praesidio destitutus regionis tractus, ' lix quodammodo in ins licitate sua ini quod illi nunquam caelu Obducitur, nunquam sidera clauduntur, sed perpetua

serenitate collucent,& cernuntur,& cemnunt. Duplex illi aquarum genus ad ia-B cturam

57쪽

3 as Aug. Mascardicturam sarciendam,natura suppeditauitralterum quod essessis alte puteis,e terret visceribus emanat, atq; colligitur; alterum quod supersusus aruis Nilus quem vere χgypti colonum dixeriso ad alendas segetes, sitimq; camporum restinguendam, propinat.Verum amarae e Puteis undae, dulces e flumine in AEgyptiorum comoda derivantur, ut Plutarchus est auctor. AEgyptus animus est Virtutu,& vitiorum suapte natura uberrime sertilis; undis allinitur reciprocatibus;quoties enim supersundente se voluptate suauissime irrigatur; paulo autem post, doloris liquoribus ita persunditur, ut amarus ille humor corpus ipsum aliqua-do peruadens,erumpat in lacrimasὸ hinc' amaraeiotissimum lacrimae sunt; quod sanctissimus multariun victoriarum pugil expertus erat, cum dixit: 2 n peccaui, in amaritudine mora tur oculus meus:

atque hoc est Hypanis fluuij prodigiti,

ab Herodoto primum , mox etiam ab Athenaeo posteritati transmissum, qui aliquot dierum via dulcissimus labitur, mox undas amaritudine toto quatriduo inficit, atq; corrumpit; usq; adeo non tragice magis, quam vere dictum a Seneca est,

58쪽

Romana Dissertationes. Σπι& sapienter a M. Tullio, voluptatibus maximis finitimum fastidium est ; nimirunecessitatis aeternae lex est, ut Castores hi, alterno semper motu in animis oriatur & occidant. Vita etenim, quae a necessitate apud Graecum Poetam mortalibus propinatur, ex gemino voluptatis, dolorisque cratere delabitur. Extra cΟ-gniti orbis ambitum, inter Graxos historicos non incelebris Theopompus,regionem,& amplissimam multitudine populorum, & morum varietate admirabilem, accurate describit, in extrema autem regione ingens hiatus aperitur, nec maturo satis illustris lumine, nec tenebris tamen omnino coecus,aut horridus,

quam flumina usquequaq; circumluunt, doloris ac voluptatis; ita enim ab incolis nominantur. Unicuiq; flumini arbores adnascuntur, proceritate maiorib splatanis aequales, sumini vero sito virtute persimiles; doloris siquidem arbores, fructus edunt, quos qui attingunt perpetuo lacrimaru imbre perfusi, tandem moriuntur; at poma voluptatis, senectutem, cura'; depellunt, annos iam exactos reuocant in adolescentiam, atq; ordine semper conuerso, ad infantiam ultimam repellunt: ut tum demum vivere homines desinant, cum se vixisse non

sentiunt . Utrumq; mortalitatis nostr

59쪽

dis Aug. Mascardidocumentum est. in sublustri hoc hum

nae vitae crepusculo inter alternos voluptatis, dolorisq; fluctus, aut nauigamuS, : i aut naufragium facimus. Fructus autem quibus vescimur, & quos nobis utraque perturbationu arbor emittit, nos aerum nis frangunt, delicijs enervant ,' ut in adeptione virtutis, non raro ad primam . infantiae debilitatem, di curas sine curis, voluptatis, quasi Medeae veneficio reco- cti redoamus, & vita nobis non sentien

tibus elabatur . . . .

. i Est igitur dupla perturbationa .Οri or , go, ex boni, aut mali existimatione, qua voluptatem dicumis, ac dolorem. Quia D. Tώ. tamen, ut docet, Alcinous, boni praesem p - .gitia delectamur, absentia concupiscimus; ' ' praesente item malo dolemus, imminen- ' te hietuimus, hinc iam animi quadxig ssiti duobus additis equis absoluitur, & qua- lib. tuor tandem affectionum capita constΙ- ςς l. tuuntur.Placuit vehementer etiam Stobcis haec distributio, ut Marcus: Tullius, testatur in Tusculanis I eandem usurpauit, ex poeta in AEneidos sexto philoso

Hinc metuunt, cupiuntq; dolent gauiscntq; adhibuit Horatius in epistolis, Gaudeat,an dolen piat, metuatque quid ad rem 'expressit non uno in loco Plutarchus r

60쪽

Romanae Diisertationes. 29le communi, ut semel dicam, doctorum hominum consensione,vsuq; recepta est. Non sum nescius alias ab ali)s perturbationum diuisiones afferri, siue ex duplici sentientis animae facultate; siue ex rerum, de quibus agunt, di uersitate desumptas; multas enumerari a multis in- , telligo, quarum nulla adhuc in dissertatione mea mentio facta est a noui a Platone in Teeteto pene infinitas dici, no- mineq; carentes; undecim Aristoteles in libro de moribus; totidem, sed non easdem D. Thomas; Galenus octo; quinq; Nemesius: viginti demum Cardanus satis operosh recensent. Verum cum eas Philo pecudibus comparauerit, an ego non stulte facerem,si proli ius de earum

numero laboraretera Pauperis G - αι iure si, γ.

Illud ergo iterum statuo: quatuor esse uiti praecipua perturbatiouum capita , ad daquae reliquae Omnes , certo ordine rese- fruntur, ut a nobis opportune dicetur. Humanam animam, ab oliae nomine superiori differtatione a nobis designatam

suisse recordamur; eX qua erumpenteS. i iperturbationum venti, omnia susq; deq; miscerent; non inepte, ut opinor, di se lasse satis accommodate. , Quid vero si eandem animam, mare, di quidem ma- Π