장음표시 사용
101쪽
RI A, LI BE R I. tinsigni munere donatum. Hoc scilicet poetae solertis ossicium literariaeque politiae, de qua apud nos continua disputatio est, ut miremur Ouidium tantum poetam hanc aliquando minus considerasse, qui cum in Fastis iocosam semel cum Priapo & Asello de Lothide nympha fabulam intuli siet, subinde mutata tantuueste,nomine eodem denuo commeminit. at huiusmodi saepe ab Homero prolixius. Memini itis per somnum de Ioue & Agamemnone: meministis uero quanta munera, quae reconciliandae pacis conditiones ab Agamemnone legatis eius exponuntur, quae suo nomine'Itha per Itbacu, nico Achilli lunt promissuri, paulo post eadem mirari em.
longissima satis oratione ac ijsdem fere uer bis coram Achille referuntur. Adde non tunc Nestoris,sed ipsius quoque Achillis uerbosam Te sponsionem. Quod h in re ita constitisset, ne historice, quam sic seriatim scriptum oportuit: ergo minus poetam eloquetissimum,cuius tam interest emendate quam magnifice loqui .Quod a Virsilio maxime cautum, ne sci existimarerilicet legati Rutulorum eadem mandatorum mus, aut simia uerba coram Diomede recitarent, quae semel is uerbum de
eis discedentibus imposita fuissent. Hoc auto esse uidetuVin octauo libro longissimo post interuallo,& 'undecimo libro tum Iegati referunt uenientes, quae a Diomede didicissent, non replica tis utrinque tamen orationibus. Sic de Atinea, sic deTarchonte sic de Ascanio apud Nisum et Euryalu: &,Multa patri madata dabat portanda,Immemorata tame. Ad haec multa munera,& mulieres captiuas more Homerico,Pmittetem legimus: no tamen tam prolixa oratione. 4. ut ab
102쪽
DE POLITIA LI T ERA ut ab illo,nee ut maximo rege grauissimisque Iegatis r sed ut ab adolescentulo ea Cupidini
memorantur, ac proprie. Repetitur t/ntum a
Marone Mercurij legatio ex Ioue uenientis ad Eneam. sed quia utrinque, a Ioue scilicet de Mercurio,breuissima constat oratione, idcirco non inepte. Id superfluum magis in Virgilio notauerunt, Erynnis scilicet illius ad ingeros regressionem, quae a Iunone fuerat euocata. At quoniam in funeralium sermonibus disputatio coepta,non alienum fuerit ab infernalibus umbris exempla traducere. Vidistis ab Enea chariores quosdam in tartaro perquisitos,ut Deiphobum,Orontem,Palinurum: no Priamum, non Hectorem, non Creusam,non
alios pariter maximae dignitatis heroas, qui sibi quondam familiares cognatique fuissent.
Quamobrem φ Quia de ijs aliquid fatis fuita poeta praedicatum.At quomodo rursus Di donem & Anchisem alloquitur antea saepe memoratos φ Quia in eorum replicatione,cre braque memoria totius aeneidis fundamen intum existit. neque enim turpe fit, Eneam saepissime recitare uel Turnum, quoniam sic operis intextura requirit. Sed uultis ne pariter
in Virgilio posteaquam de funere Turni satis
excusauimus) regales nuptias aspicere, quas a poeta nostro Vegius neglectas arbitrabaturς Legite Didonis nuptiales apparatus,non quq falsis fuerunt, ut Terentiani Simonis, ipsas tamen ueras ratasque fore credebat. Attendite arte Iaboratas uestes,ostroque superbo : nemαpe ut aulaea Attalicaque parietum & cubili um Ornamenta,quibus uelut atrium nuptialestratam
103쪽
RIA, LIBER. I. 73strataq; sedilia concernitis. Ad hoc genus, rissentum mesis,caelataq; in auro fortia facta patrum uidetis,cuiusmodi quantiq; sit sponsalitiae domus instructio. Contemplamini porrbhincinde per urbem ad regia palatia couenisse principes,iussos pictis dilaumbere toris. nam hoc principum uocabulo,festist solenibus,tatis nouimus, nobiIiumq; matronarum coetus annumerari. Ita demum aduocato procerum
heroidumq; cocilio,Lavinia uirgo procedit,Iamatura uiro,ia plenisnubilis annis:&qui de diuino cultu perornata, oculos deiecta decores,& iuxta genitore adstas, Multu in conubio natAthalamoq; morante. Quibus ipsa Iuno proinnuba his uerbis interest: Sunt mihi bis septem Praestanti corpore nymphae,Quarum quae forma pulcherrima, Deiopeiam Connubio iunisgam stabili,propriamq; dicabo, omnes ut te Cum meritis pro talibus annos Exigat, & pulchra faciat te prole parentem. Sed couiuii iam tempus adest,ergo prospicite bis cetum famulas,totidemq: pares aetate ministros tonsis ferre mantilia uillis, Cererem canistris expedire, quibus cura penum struere,& flammis adoleis re penates:& qui dapibus mensas onerent, ac pocula ponant.audite strepitum tectis fieri,uocem q; per ampla atria uolitari.&ut regio luxu
eae nuptiae in noctem moraliter extendanture
Pendent lychni laquearibus aureis Incensi,&noctem flammis funalia uincunt. Cumq; no uis uxoribus maritalia munera inter epulas de more congerantur,aduertite stupefacti re galia dona,ac fere diuina munera ab AEnea ue nientia,auratam Pallam,& pictum croceo ue-
104쪽
M DE POLITIA LITER A is lamen acantho,colloq; monile Baccatum , &duplice gemis auroq; corona. Credimus equi dem perpulchra dona Vegij,haud nostris similia.Quod si qui forte de imperitoru grege dixerit: Quid ais Leonelle'an tunc Didonis magia qua in nunc Laviniae nuptiae fierent φ Terentiane respodebo,Quid tum fatue fieret' Ita enim
artificiosa poetae uisum occasione nuptiarum ostetata,tanta,tam breui,tam optata, ta inspe,
rata, non sibi praetereundum censuisse, quin tanqua de nuptiaru apparatus quocuq; operis sui tempore describeret. Igitur sublatis protinus mensis,cum iocandi psallediq; tempus intersit,ecce cithara crinitus Iopas Personat aurata: Hic canit errante lunam, solisq; labores, ac caetera,cu plausu fremitu j; conuiuaru cantilenam. Arbitror iamdudu, 6 Patricij adolescentes uos plane cognoscere a Virgyio Turni sepulchralia,caeterao; expresse ad Laviniae nuptias prudelissime cimissa. Quod si ad Augusti uel Romuli tantu tempora Maroni scribedum fui illat,uita superante, ut frustra quida meditatur,quia poeta pretdixerit, Genus undeLatinu, Albaniq: patres,atq; altae moenia Romae: fatis qui de superflue tot nuptiaru & funerum apparatus describendi fuissent. Asserui enim huiusmodi materia mortuo superfuisse, in qua Augusti laudes potissimu extulisset: non aduerteres in primo,quarto, sexto & octauo, tametosi multis alijs in locis sub Kne et persona Augusti laudes,nec minus Albanorum regum eXquisitissime ab eo memoratas,adeo ut cu de Ascanio per Iunonem dici uideretur,Non puero summam belli non de Augusto, minus nepo-i i P D tibus,
105쪽
tibus, quanquam de ipso AEneae filio intelligi
u oluerit,quibus ante statutam aetatem bello
rum honos, & quidem Romana magnificenistia,uti Scipioni adolescenti aliquando consulatus mandatus esset : nec intelligentes non ne
eessarium poetae fuisse, eam materiam assuma Te,tan qua Lucano uel historico. Nam satis quidem fuerat,dum inferret deos Latio : hoc est, dum in Italia imperium statueret: non autem unde genus Latinum & reliqua Romanorum propago duceret: quantumuis eo modo praefinierit eodem consilio, dc ipse me dicerem Romam peruenturum,unde Constatinianet coloniae origo deducta, cum latum animo non inesset eam Graecorum urbem adeundi.Quin etiam ijdem subtilissimi definitionum expositotes,per arma uirumq; ita uolunt futura praedestinari, ut arma pro sex alijs libris insequenti bus ordine praepostero accipiatur: viIu autem pro sex primis,in quibus arma non descripse rit: non colligetes poeta in secundo praecipue ita de militari officio,si insidias,praelia,propu gnationes,expositionesq; requiras, quanquain tumultuaria nocte elegati Isime pinxisse, ut nusquam ipse cu Laurentinis,non Lucanus cuCaesariensibus,non Liuius cum Africanis, Romanorumq; praelijs,no alij poetae disertius explicuerint. Sed & alia dicenda essensiquae non minus admiraremini, modo nobis foret otiudissertandi. At alij cum maxime precaretur ut pergeret, libentius est insecutus. Quamula igitur in quarto Georgicorum poeta profitetur, ad mellificationis utilitatem partem
restrulle, scilicet de curandis hortis & olaribus,
106쪽
ribus,quam angustia loci posteris deseribenis dam reliquerat: non ideo prudentissime ten lasse Columellam, quantumuis prisci ingenij, eruditaeq; facundiae scriptorem de agricultuara,a Plinio etiam maiore saepe memoratu, qui librum metrice de oleribus condidit, taquam a Virgilio relictum quinti libri locum, ut ab a lio scriberetur.Duq quidem rationes,antequainuaderet,iudicio meo considerandae sibi ' de Debuerunt, buerunt:quarum haec profecto certissima, coprofuerunt. gitare,nunquid ad mllificationem res illa penitus foret cognitu necessaria. Quod si necensariam existimarit,tune credere Virgilium no omnino intactam relictum iri uoluisse. namq; Ioci,uel temporis,uel operis angustia fuit imposita,quo minus de cucurbita scriberetur.Edictu enim extabat a Maecenate iberaq; Georgicorum perficiendorum potestas data: na cir citer septenium id opus euoluit. Potuit etiam in octauum dc quin tum librum, seruata Hesiodi auctoritate, producere,si in uno uolumine tantulam rem scribi non oportuit. satis igitura poeta in quarto descriptum. Sed quid φ a Columella in uno tantum excipitur.Si non nφcςssaria arbitraretur,ecce secunda,non a Virgilio pariter,no ab ipso Columella de hortorum cultura metrice describendia, cum reliqua sui operis uolumina soluta oratione conscriberet.Verum enim oratoriam artem, poetae aue sub
tilitatem hoc in loco Columellam aduertisses' iudicares. Virgilium quippe ea nihilominuassem Virgii με de olerum genere necessaria di iserente,' quq ip Metμr, . alijs memoranda per occupationis coloremE. orgicon fateantur,quasi loci angustia praepeditum.Sic
107쪽
RI A, L I B E R 7. . π& Τerentiu intelligimus Charini nuptias pertransitum descriptae, eum de Pamphilo satis praescriptae forent. Dicet aliquis,non ideo propter id occupationis genus Columellae faculistatem ereptam,quo minus de hortorum genere perscriberet. Recte, sed iactasse non deouit, eam sibi partem,quando a V irgilio intacta enset,describendam: caeterum etiam atq; etiam cogitandum oportuit, qua carminis facultate contenderet:utrum Virgiliano simile suum ceseretur.nam qui imperfecta ab alio pictore sibi perficiendam assumit imaginem, aut supe Tare,aut aequiparare necesse eli. Quis A si eaetera pariter in Georgicis euoluantur,multa qui dem per transitum sapienter tractata uidebitis.In quo genere uersatur Homerus, qui cum agriculturae disserendae curam no profiteatur sciat Hesiodus: ex eo tamen Alexander adolescens cum parente disputans, ut apud Dionem est philosoelium, cieregno, ita studiose nonnullos hinc inde uersus colligebat ad agricolarum morem attinentes,seu carptim exiss,quet in Achillis scuto depicta,sive pr sertim de
comparatione messoru sata populatum eum Danais Troianisqite mutuas acies dimicando consternentibus,ut multo uenustiores, & co
piosi magis uiderentur,quam Hesiodi docenistis agricolas in occasu Pleiadum esse conserendum ita enim Philippus adducebat,quod virgilius aemulatus est.ut, Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur )in eorum autem ortu colligendum. Sed quorium haec' Vt pernoscamus, de hortensium ratione ijs uersibus satis a poeta designatu,dicente : istanμpingues hor
108쪽
τ3 DR POLITI Ar LITTRA Atos,quae cura colendi ornaret,canere, biseri frosaria pesti, Quoq; modo potis gauderent in tybari vis Et uirides apio ripq,tortusq; per herbam Cresceret in uentrem cucumis.Nam &in eodem consortio estsucurbita.Itemq;,Nec sero comantem Narcissum,aut flexi tacuissem uimen acanthi, Pallentesq; hederas, Sc amates liAlii cordicium x x' myxtψε-Nςς Onde' Corithio sene. Hiei h Tarum tamen indurnas honis,albaq; circum I xvocant, Ccor. Ita,uerbenasq; premens,uestuq; papauer. Hoc lib. . quidem non tacere est,&alijscie scribendi curam relinquere, sed facultatem locumq; praeripere: quod ita debuit Columella censitisse, Virgiliana peritia terrefactus. Quod si a poeta prettermissum modum opinemur, ut ait, quo mOdo rigarentur: nullum tamen illius rigationis modum intelligi licet, quanquam caeteris irrigandis agris adhiberetur, deducta retentave per temporum uices derivatione, quam satis Georessib., . alia in parte manifestat: ut, Rivos deducere' ' nulla Relligio uetuit. qubd festis pariter diebus eo munere exerceri possumus. uel si lucu-Leuid, legitur lentius expetitis: Ecce supercilio clivosi trami in Virgilio, iis undam Elicit,illa cadens raucum per deis Geore Iib L uia murmur, Saxa ciet,' latebrisq; arentia tem L, - perat arua .Quod quidem carmen,non ut Cois Scatebris ιβ lumelli sed ut diuuium d singulare,sacer ipso dem legitgr. Hieronymus admiratus, sacris scripturis inse-Ηic uersus kε rere non dubitauit. Itaq; cu poeta dixerit,nongitur in arguis sede ijsdem taciturum,si tempus affuisseimon mento Geor. sane reticuit,omnia haec praecepta declarans, Notistini no Ouidio pariter attestante:ut,' Omnia diuino/ monstrauit carmine vates.Neq; enim cum uio φης laria superius, serpilla, thymbra, casiasq; Iocς tes
109쪽
aes admonuisset ante apum stabiliationes in stilum,idcirco earum herbarum plantationem l satione describit,au t pastinatione, ut inuitibus,aut fossaru modu,uel quo dere potius ea parari conueniret.Ita cum Plinius quoq; in Naturali historia poetam incuset, omnia uitiorum genera non descripsisse, non caute reprehendit: quem scimus pro Italita coditione deuitibus candidarum M liuentium uuarum in quisisse. Sed quando in Virgilianis defectionibushqrere videmur, liqc pauca rursus subijeiamus : plerosq; qubdim perfecti metro magis quam sententia uersus essent, ut hemistichia, supplere conatos et non intelligentes eos de industria poetam ita reliquisse,non nullos etiaaliquando recitando suppleuisse.Ergo qui per poetam completi non fuerant, tanquam inemendati operis indicia,aliorum addita 1ententia,quida inconcinniores effecti sunt.ut,' Stat Aeneid. circum,& crebris carpunt sua pectora pugnis. Sed hodie ni Et in eodem loco ab alijs: Et moestis implent hil tali legiis mugitibus auras. Alii uer6 contaminati defor fuἡmatiq;,uti pretcipue: Timor omnis, ct irae Cocessere deum profugis noua moenia Teucris: ος ηιε cum a poeta politius completaq; sentetia pro qridem appes Cessatione,quam cocisione positum sit. Quod dix ita lam i sensus imperfectus est et ad istorum opinio- tunnem, nec in sententia deficiens quicquam Virpilius,neq; emendatores eius reliquissent. Sedram tempus uocat ad senatus uestri sublime palatium.Ita praeparatis ornatii sime' Baream Italiabarcis adiuimu . ra uoce dixitFINIS LIBO 1. Pro tinui. ANCR-
110쪽
ORATORIS, AD SUMMUM PONliscem Pium I L oratorem clarum, de Politia Meroris ori steundi Prologuε incipitrin quo consua tantur,qui Virgilium arguunt seper
PARS DV ODECIMA.EMON STRAΤΑ suis perius bibliothecae ne cessariae politia, clemen tissime Pontifex, cu subinde omnes fere contentionum locos exposue rim, quibus doctorum nonulli ex ueteribus nostrisq; virgilium plerisqε partibus defensae opinarentur, satisq; eorum rationes cossitatas ostenderim,& cum pleraq; uicissim magistro xv mlugi comm en ta pri scis auctoribus ini ecta patefecerim: proxime dignum uidetur,ut ad poetam rursus eXtollendum, per contrarium
disputationis genus hanc in primis parte sub ijciam, quae ipsi Leonello principi plurimum ornamenti 5c admirationis attulisse ulla est. Nam uti superius in defectione tractatum, sienune de superfluente,quod idem falso insimulant,mentio fiet.In quo genere paucissima e Nempla comperio:nec mirum. non enim insimulantium audacia eo usq; temeritatis excensr,ut confidant pariter in egregijs auctoribus iactare