장음표시 사용
181쪽
dem Τerentius aderte profitetur licet isti non uideant in primas etiam uendidisse, excepta forte hac Andria, quam ante spectationem emere noluissent: non autem eiectas esse,cum adolescentior extaret ut comice loquar)Nam quae
ante Andriam Terentii comoedia potuit expelli'Se nunc senem, hoc est, prouectiorem, leuCalliopium ipsum senem fuisse uelimus,paruinterest,orare eo de ut iure uti senem liceat,populoq; ita sint fabulae placiturae, ut anteriores placuissent.Ideoq; in omnibus prologis popu olum ad aequanimitatem, potestatemq; stata- - gTiam exhortatur. Adde quod in nulla penitus Niiiij prologuomnium prologorum sermocinatione, de ex- Heaut.ubi ait, pulsione uel eiectione fit mentio .ut Virgilius, Adeste aequo Tarquiniit eiectum Portenna iubebat Accipe animo: datere.Sed de hoc tatu exactionis uoc/bulo, qu0d potentem mi
saepe dico,pro expeditione uel solutione dun - - taxat accipiendum. nam per eandem amphibologiam a Valerio dictum extaret, secudum Donatum,in parte qua eximia fit eorum men Aen. libr. s. tio, qui spiritus ultro corporibus suis exege Tu t,ut: Qtiid attinet inerti more gaudere,si magis exigas uita, qua adprobas cia tamςςo sermone se tepore node expulsione animae, imo expetition ς sentit, contra mortem formidan tes. Ideoq; in solius Hecyrae prologo legitur, Terentianum recitatorem seu Terentium an te tempus,scilicet completet recitationis foras exisse,& hoc intercedente funambulo, m Hiiebriq; clamore,quandoq; dc gladiatorio munere,caeterum plebeis ludis .Quo quidem incommodo, quod ipse uitium appellat, & calami tatem, non poterat agi comoedia: attamen no
182쪽
, o DE POLITIALI TER A is eiectum esse uel expulsum,siquidem aliud sit
exire uoluntario,ut cuipiam cedere: aliud,ei ja ci uiolenter. Adhoe,non moris populo Romano fuit,rion magistratuum p'ctas exigere -υς eius fabulas: quamuis Plato in sua Republica disputet, Homerum reliquosq; poetas excivitate bene instituta propelle dos quod Ouidio soli suaq; culpa contigit) sed ultro preeio precibusq; prouocare,&ad scribedum persuadere. Sic dum inquit. In ijs,quas primu Cetcili didici nouas , Partim sum earum exactus: no pro eo mihi sonat quod expulsus, licet hoc loco uideaturi sed ultr5 petitus,uel certe quod eas complete perficiendo recitauit. Vnde est, me omla. Perfeci ut spectarentur. Et Ouidius, Iamq; o
extremo. Pus exegi. Partim uix steti. quod bene conse inquitur: nam maxima forte populi multitudo
discesserat, cui eae fabulae primo aspectu, hoc est protas seu etia epita si non placerent, quas in sui persona innuit uix stetisse. Emebantur itaque proculdubio nouae fabulae, siue earum
ex graecis auctoribus nouae traductiones: un-
Iuuenilis. de tantus ille populi concursus, & assiduo ruptae lectore columnae. Graecorti siquidem tragoediae ante Terenti j comoedias,&quaeda Caecilianae, Plautinaeq; fabulae recitatae fuerunt: quarum nonnullae preciosius susceptae, quaedam etiam inhonoratae desierant. Quamobrepollicetur recitator per huius Andriae praestatiam, se tales posthac comoedias expositurum, ut eXaminatione non prius editas eas aediles ultro exigerent,prectoq; persoluerent, poetae probitate confisi . nec eum fefellit auctoritas, squidem inter eas Eunuchum,quae mOX Andriam
183쪽
RI A, LIBER II. tuesdriam secuta est,maximo uendidisse eonstet. R VOD IN ANDRIA TE RENTI Vs confusionem usuue est incongrum reliquisse supernuaptiarumsimulatione minus astute agitata: ibidem de mira Leonesii emendutιone Pars XXII.
IN haec finientem Leonellum, mirum in m'
dum uultu gestuq; Gualengus exultans dixit: antum igitur sententia tua percipio, disertissime mi rex, Andria perfectiorem, eaq; simul populo gratiorem fuisse dixerim, quod Terentius ut placeret, maxime eniti debuit. Cui Leonellus,Idem ego consentio poetam lacere debuisse: itaq; non fecisse, magis admir*r. nam imperfectior est,up de Eunuchum maio-τis emptam existimo,uel quod perfectior ap- Paruerit,uel id fabulae genus populo placeret
magis. In Eunucho certe non talem,neq; in capieris aduerti peruersione, siue orationum ambiguitatem. Ad quem Ioanes: Quam demum imperfectionem,uel peruersionem, siue ambiguitatem in Andria praedicas, non intelligo. Leonellus: Equidem arbitror, nec abs te non solum,sed adhuc nemine eum locum esse deprehensum . nam nulla hactenus in eiusmodi quaestionem disputatio prodijt: Sc uidetis quod interea secula concesserunt, ' in qua- videtur,inruor manus Terentianum opus effluXςrit, quot, uel innam si cuipiam hominum generi pergratum
tractatumq; fuisse dixerimus, apud doctissi- mos sane familiarius esse debuit: in quibus Riim ηot Cicero ipse se profitetur hunc ispe poetam fa
184쪽
332 DE POLITIA LITER A is miliarem suum appellans: & tamen inter tot legentium sermones atq; iudicia illaesus intactu sq: peruasit. Stabant Ioannes,omnesq; circum attoniti,i eduloq; orantes, ut e tanta sus
pesione liberaret. Tunc Leonellus: En libero, mi Gualege. Primum omnium Simo futuras nuptias simulans quibusdam imperabat: Vos isthaec intro auferte. si tunc ea humeris gesta Tent,an auferrent potius, hoc in loco ni nil interest. poterant enim uel serui sui,uel quiuis famulantes ad ianuam fessi cum eis rebus quievisie,Simonem iamdudu operietes. Sed quidnam Joannes, pro eo termone Isthaec, accipis ς Ioannes: Esculenta scilicet, ac poculenta etia
ut Plautine loquar )Leonellus: Itan prorsus arbitraris Gualen gus: Quid ni φ prorsus omnino. nam quid aliud in simulando nuptiarum apparatu inferri oportuit φ ni si forte tripodas, patinas aliena intelligi uelimus,aut parietum& sediliu m laboratas uestes, quae tamen a nuptiali artificio non discedunt. Leonellus : Re eth accipis . neque enim alio pacto senex filio
seruoque instantes nuptias demonstrare potuisset, praecipueque esculentorum ingestio ne . nam Sosiae in consili j calce subiunxit: Hoc tuum nunc est ossitium , has bene ut assim uis Ies nuptias . Miror tamen, cur Donato tuo hoc in loco potius non a sentias, quod nonnulli assentiuntur. non enim ipse hunc sermo
nem, Isthaec, seu ad epulationem, sue ad alia nuptiarum opportuna deducit, sed in intellectu relinquit: uti forte quaedam domus instrumenta quae Simo iubet reliquis familiaribus in aliam domus partem tras portari,ut ex traia ferentium
185쪽
RIA, LIBER II ferentium recessu secretius colloquiu eum Sosia sit habiturus. Quod consilium iudicio meo non fatis est ualidum: quippe qui potius extra domum quam intro foret illi ducendi, in tam longa praeserti m oratione. Sed hoc minimum ad rem: multo prae stat coquum confitente, Masseuerantem audire: Nempe ut curentur recte haec. per cuius assirmationem videmus, illa non fuisse ut solita domus instriimenta, sed ut futura quaedam obsonia. nam quamuis Si
mo sub ij ciat, Nihil isthac opus est arte, hoc est,
coquinaria: ad hac rem quam paro, scilicet nuptiarum simulationem: inter coquinam tame Procuranda utique afferri oportebat,nisi forte Donatus siue alius intelligat per illum sermonem, Haec, quem Sosia respondit, non aliqua Praeter consuetudinem domus apparanda,utinos intendimus per Isthaec: sed ea duntaxat, quae in senis coenam parari solerent. Si schaisbent rerum principia,orationis conclusio non sequitur: ut, Davum perterrefacias,has bene Ut assimules nuptias . nam quae Daui poterat insequi perterrefactio, aut simulatio nuptiaruin coena tam exigua consuetudine' Proinde tamen ita conclusum, ut Sosia bene assimul et nuptias, Davum perterrefaciat, filium obseruet, ex illatis intra lares esculentis. Quid ais
Gualenge ' At ille: Equidem sic omnino factu
censerem. idem Sc caeteri assentiebant. Tum Leonellus: Bene est. Teneo iam duplices uel erroris,uel ambisuitatis ansas in Teretio, quae statim a me patefient. Sed prius abs te certior feri cupio, quonam pacto commodius eXpeditiust illam coquinariam assimulationem a
dis abundanaut, Tam exta gra consuetua
186쪽
1 4 DE POLITIA L ΙΥFRAis Sosia fieri potui sis concedas: nempe ut illico
aues deplumare, animalium uiscera nudaI
aut si integra seruari debuerunt quoniam talisse nuptiae fierent) ahena saltem ignemq; ministrare instrumenta coquinaria aetergere, a
quam & reliqua facilioris impendi commoliri. Cui Leonellus: Optime per Deu inquis. hoc enim est quod abs te dudum expecto. Videte nunc obsecro,quae sequuntur, quam dita sona,quam contraria, uel quam in medio actu deficietia, deniq; Simonis ostentationi quam minime conueruentia. Dum enim haec a Sosia geruntur,uel potius geri debuissent, Dauu in ducit cum Pamphilo &Charino Simonis falis laciam detegentem,hoc indicio: uidisse se domi nihil ad nuptiarum apparatum pertinere, nihil porro apud socerum Chremetem apparari,nihil matronaru turbae ante ianuam,pue Tum exiguam pro more senis emisse coenam. Iam enim hoc de Chremete toleratius, quem apud Simonem simulare non oportuit, nec in
fraudis consilio habere, uel experientiae de fi lio, ne Philumenae illudi sentiretur. Quod aute in domo Simonis nihil apparari uisum sit, quam quod esse consueuerat, hoc sane incon fruum nam quae igitur simulatio per Simone inducta φ per Sosiam demonstrata φ quae Daui facta perterrefactio unde illa esculenta pocu-Ientaq; conuecta, & nuptiarum instrumenta,quq modo asseuerabatis 'Si ad Sosiam intra coquinam delata sint, quod certe potius accipie-dum: nam dixit,Isthaec intro auferte: quid ita domum uacuam Davus offendit, cur Pamphilo Charinoque retulit rationem inuenisse se, qua
187쪽
qua uxorem sibi no daret Simo nam idem dixerat de Chremete. sed cum Simone tantum nobis res est,de quo Davus ita testatur: Hem, nihil domi obsonij,ipsus tristis,de improuiso, nuptiae non cohaerent. Videtis hanc Daui cautionem,quae in epita sit uersatur, actui praemite se simulationis, quae ad prota sim spectat, mi ni me conuenire φNam quid opus fuit Davum inferre,nihil apparati apparandiue,nihil penitus inspexisse, que nouissime omisimus a Sosia perterrefaciendum esculentorum appositioneἐTaceo uero quod. Simonem uiderit tristem, utique senem, seuerum,austerum, cogitabundum, non aeque uultu ac uerbo simulantem : nec omnis homo potest aegritudinem uiatu dissimulare. quae quidem Daui in/tercessio plane ad propositi destructione ob inuenit.&haec prima dissonantiae pars. Aggeratur aute ineptia eiusdem Simonis paulo post Confessione. nam eum eandem Pamphili prξ- sentiam Davus Simoni a perui siet, sen ex illiinco confusus est ita, ut per taciturnitatem, non quam graeci aposiopesim dicunt, sed aposto masin, prae pudore, uel timore suspensus, nihil domi apparati apparandiue esse concede ret.& hic secundus erroris locus, quem & supra dixi tanquam duplices ansas continere. Tunc Ioannes: Scio uideoq; contrarium. Sed hic Comici uersatur industria,per Davum cablidum & astutum detegi herilem simulatio nem. Vide modo Leonelle, ne di utationis tuae controuersia nimium callida sit. At Leonellus:N5 recte accipis, mi homo,iam tu quoequei sicut & caeteri , hoc in scopulo haeretis:
188쪽
itys DE POLI ΥIA LITER A nec uos ipsi solum,uerum etiam &ipse Comiiscus,quantum studio meo coniectari licet :cuius quidem poetae maior inter Comicos celebratur astutia, ut uulgari fere prouerbio ferintvr,Vincere Caecilius grauitate, Terentius arte.Neque enim me latet, poetam uoluisse insigni quada calliditate,ut in caeteris 1 olet, egregie senis fallaciam aperire: uerum per alia Da Di rationem recludi debuerat,non quae propositam Sosiae fidem solicitudinemque denegaret,non quae et culenta uel instrumeta nuptia lia non delata esse contenderet: siquidem iam delata fuerant domum, monstrataque, uel certe ad ianuam apposita. Quod si forte dicas, Simonem prius filio dixisse ea die sibi uxore ducendam, quam nuptialia ad Sosiam deferrenis tur: Davumque euestigio domum accurrente
nihil eorum offendisse, Sc non uisa, Pamphilo Charinoq; illico retulisse:non conuenit actus. In eadem siquidem prota si comprehenditur Sosia prius,' qui a Simone consultum, quam
Davus domum conuenisset. nec enim seruus eos offendit consultantes: multo etenim minus ante conuenerat, simul cum mutua costilis
ratione,illa eadem domum fuisse conuecta.Enimuero Simone prius apud forum Pamphi Ium couenisse concedimus nam sic oportuit filium praecognoscere in subinde ita domu accelerasse ut simulationi faciendae tempus acco modaretur. Quod si seorsum acceperi ,nulla quidem Simoni neque Souar sngendae simulationis datur opportunitas, qui seruo filioq demonstrationis su et neque modum neq; tempus impartierint: quo ni ut duae anteriores comoediar
189쪽
RΤ A, LIBER II. 3πiscediae partes irritae uideantur. Nam quid o portuit Simonem simulationi incumbere tempore praepostero, ita ut seruus filiusque exploxari non possent, quos maXime explorandos instituerat: non sat commode diuisa 1unt tem poribus .ltem Plautus in prima comoedia de feciste uisus,qui Mercurium per Herculem tu rainem inducit cum Sosia Amphitryonis serisuo, nondum nato Hercule,cuius paulo post in Alcmenae partu natiuitas ponitur, distractus scilicet teporis sui consuetudine, qua per Herculem iurare turmisi forte de duobus Herculiis bus intelligatur, sed inepte. nempe ueteru est
poetarum temporum confusione laetari,' cae- ceterum qua. terum qua tamen rerum Opportunitati con ' pro sed quate
Mezentio,quibus figmentis nihil uidetur ue- . .' Tisimilius.Tunc Ioannes: Video, iamq; miror Irt mru'ςφde Terentio: sed quanam ope tantum poetam Νmerur ipse erriendabis Vide modo ne nimium callidii sit confusio: ue consitum tuum,o Leonelle, nedum Terentia sed que tume.
DOS commentatores superare contendis, ipsi
quoque poetet frustra bellum indicas.Cui Leo .nellus:Non mihi emendandus uel impugnandus est Terentius, quem praeceptorem dele gi: sed si ad me tanquam eius aduocatum Andriana causa agenda sit, non seruum induxerim esculenta apparandaque non uidisse: sed cum ea deprehendisset, miratum Sostae uel tarditatem uel solitudinerri, uel trepidatione intempestiuam. nam hoc fuerat, quod antea Si mo uitus est extimuisse,commonefaciens he ne eas ut assimularet nuptias. Sed a Plauto in
Aululatia alij simul coci designantur in futu
190쪽
ris nuptijs adiutores, mirari praeterea eadem illa conuecta. nam hinc parantantium seruo rumq; resultat intentio,non alienis,non veru facimina liis bus protinus inferentur,non 'pharmaca congendum. ficerent, non aues occiderent, aut occisas non
expilaret pro ra pilaront,non euiscerarent, quarum aliquid plumis mea. pingvi xi. pr*gustantes decerperet,
ς Iam ad uesperascere, non matronarum tuIba,
non tibicinem,fidicinem ue, non clientum ministrorumque frequentiam interesse, quae de Chremete dicta fuerant, haec faciendis eo die nuptijs non con 'enire, proinde simulationisse causas opinari. Talia inquam, Davus Pamphilo Charinoq; referre debuisset, eadem suis
peruenienti hero comemorare, tum crimina
xi, mordere, deniq; hominem sui ipse inquit
urere,iugulare esculentorum quorundam de fectionem, sine quibus nuptiae rite non procederent, ac temporis in conuenientiam eXprobrare . quibus argumentis primo loco, quo ad
Daui persona, senis fallacia detegeretur.nam secundo loco est, ut si utiq; Davus pretcurrens .inanem domum deprehendisset, Simo tamen non multo post ea omnia domi comparasset. Qua ratione Simonem esculentorii defectum, quod pudendum est apud Dauu, obmutescendo mussandoq; non confiteri oportuisse,parudixerim, imo teruum acrius increpuisse,ut inertem & ineptum homine,qui apparanda no uiderit,qui res domesticas ac eo die maxime P uidendas no curarit,ita pugnis calcibusq; p rq cipitem a se domum impulisse. His rationibus
nihilominus & serui calliditas in noscenda de regendam heri simulatione, & iracundi senis delu-