장음표시 사용
211쪽
RIA, LIBER II. 37'ta diligentia,ut nulli praeterqua operis auctori id ossicium assignetur.' Inde Liuius,Factu- ,
rus ne sim operet precium,si a primordio Vibia Ip ςβήres populi Romani perscripsero. Ac prqterqua μtur oratio,
quod in alio operis principio dixerit,Licet mi quaesic perficilii praefari, quod pleriq; professi sunt rei u scri po*t:Quid reptores:ilico lubdidit, Bella maxime omnium memorabilia,quae unquam gesta sunt, me scripturum. Quod ideo a Salustio prius editum constat:ut,Bellum scripturus sum,quod populus Romanus cum Iugurtha rege Numidarum gessit.atq; alibi,ut: Qui fecere, & qui aliorum facta scripsere.Terentius: Poeta cum primum In Andriapra animum ad scribendum appulit. Aphid Cicero lago. nem, praecipueque in prologis, multa sunt huius uocis exempla, in quibus, ut moris est, ab auctoribus scribendi causae redduntur. O quam bene igitur quidam e nostris, qui epistolarum suarum uoluminibus se omnia oratoris ossicia &scire, & facere profitetur, in quadam epistola dixit: Quaeris, cur liber ille meus minus limatus sit. id autem cum scriptoris uitio,tu incuria mea potest accidisse. Videtis ne obsecro,qua callidissime sibi ipsi omnia uirtutu ossicia designarit φ Dum enim mentiri nititur,re ipsam non magis proprie potest aperire,qua sui ipsius culpa,cu ipsius libri scriptor fuerit,contigisse. Quid quod idem Horatius utriusque nominis exemplo est ut, Scriptor si in poetiscpeccat,idem librarius usque, Quamuis est monitus,uenia caret. Placet adeo nunc de scriptore,nunc de librario commemorare, quo magis
unum ab altero nome & ossicium discet natur.
m a Equidem liquis scriptotaribus baciedu
212쪽
Equidem uulgari scio appellatione a pleri'; eum pariter librariu intelligi, qui sit seu librorum tabernarius, siue custoditor: sed inepte. Illud enim primo cerdonarium genus bibliopolarum tantum graeco uocabulo sit appellandum: nam libros uendit ut suos. alterum bibis liothecari j, qui domini tuo libros obseruat: licet uulgari confabulatione uterq; non possit commodius quam librarius explicari. neq; e nim a Graecis his in sermonibus tanta, ut a nobis animaduersio est, quam in alijs habent, forte nobis non habentibus .nam graphea, pro librario saepe designant: & pro scriptore seu factore uel auctore poetam. quanqua componere solent omnes fere dictiones, & duplicarer quemadmodum calligraphus ab eis pro eo,
qui sit a nobis bonus uel pulcher librarius intelligendus : sic historiographus, cosmographusia nobis eodem modo suscipitur: & quanos scripturam, ac pleruq; picturam dicimus, illi graphen appellarunt. Ciuitas ab urbe di fert: quanquam graeci polin, politiamq; permiscent, eandem urbem ciuitatem q;,uel ciuilitatem accipientes. Sic de ciuibus ac concivibus, ab urbe nominatis,ut saepe in Platonicis libris de Republica. Ergo a nostris elefantius ciuitatem tantum ad populum referetibus unde clinia es,& ciuilitas, seu ciuitas, ut qui ciuitate donati sunt: urbem uero ad moenia, unde urbani suburbanique non sic in usu pro ipsis hominibus,ut oppidani uel ciues, aut accolae . nam dc
oppidum urbs est. Atqui urbanitas ad ciuiles quidem mores pertinet,ad politicam uel politiam,ut gretce latineq; loquamur, non ad ipsoa
213쪽
R I A, LIBER III. 33sciues exprimendos: & haec potissime duo ciis uitatis urbisq; uocabula soluta oratione scribentibus aduertenda: nam apud poetas me tri opportunitate aliquando confunduntur. nec enim solutae orationi licet, quod figuratae ac poeticae, nisi cum allegationis forte gratia fabulam introducimus. Eiusmodi autem sunt in nominibus frequentius: ut Cererem propane uel segete,aut messe ponere, cum etiam se getem pro terra a Virgilio dictum appareat. Georg.et ut,Quid faciat laetas segetes: id est,pingues terras. quanquam unum ex altero pendeat, & cotinens pro contento dicatur appositum, cum ipsae segetes pingues esse non possint, nisi ex terrae crassitudine. Liberum uel Lyaeu, uel Bacchum pro uino: aut locorum nomina, ubi id nascatur, ut Falernum, Massicum, Campanum, & id genus .Quid qubd ijdem poetae λ-
lita figuratione no contenti, allegorice rutius permutantφut,Liber & alma Ceres: quos iti- Geortet dem deos 'manes a ueteribus appellatos, pro iminequidet sole lunaq; Maro composuit. Sed ordinem se reduntare quor: Phoebum,uel Apollinem, aut Deliu pro ' 'sole, aut soles pro diebus. Ide de Cynthia uel Diana dictum pro luna, Olympum pro coelo: Neptunum,Nerea, Thetim, deos maris, pro ipso mari:Iunonem &Iouem pro ipso aere, uel
aethere. Neque etiam pro nostris dijs religio Deos, prodia nostra patitur illos apponi, quamuis deos plu μου accipit, rati numero recipiamus: neque per Pollucom quos etia senae nobis,neque per Castorem iurare licet,lamqγ-ὰ - - si Herculem iocose aliquando,aut hercle prae cipue non sitim proprium, impium uescriptis suis inserete. Ad haec, Eridanum pro Pado,
214쪽
iD DE POLITIA LIΤER A lanipedem uel cornipedem pro equo,& ut Mmarier pro amari, deum pro deorum,& id genus: quibus interdum licentius poetet abutuntur,in quibus poetice postis aduerte dum est, eum coloribus rhetoricis uti uelimus,ubi plerunque denominatione spaciamur, ne extra Ciceronis pretcepta longius evagemur. Potest enim fieri neque ineleganter ea utamur colo rarione: led ita utendum est,ut iocose & sponare,non imp Iudenter, Sc ex nostro loque di more di istum uideatur,adeo ut nec praeceptarum datorum saepe poeniteat nos: cum recolo etiain libro meo de Liberis educandis, tellurem pro terra incautius edidisse,cum multo minus
liceret Proserpinam, aut V esiam, Opimiae apponere. Nam quod Tullius dixerit in Philip picis, Ex eo die, quo in aedem Telluris conuocati sumus: satis liquet non pro terra posuisse, sed pro tempestatis illius religioso te plo, uel nomine Ioquutum, qui deam uniuersae terrae faciem instituissent. Plinius maior aliquanis do tellurem, sed poetice ponit. Dicunt & nostri nouelli oratores, sed improprie. Caeterumhqc pauca quae memoraui, ad aliorum uoca bulorum exempla sussiciant, quae sint in oratione soluta praecauenda, quamobrem ad co/firmationem propositae orationis redeamus.
re M Isi Dς urbe es ciuitate Virgilius mirus proprie ista tum obseruator, Vrbem qua statuo: &hoe ad moenium aedificationem, quae tunc maXime fierent. nam licet ad id quoque referri possit, Iura magistratusque legunt, sanctumque senatum: ad ea tamen magis inclinabit,ut,ta
stigia suspicit urbis.&, Miratur molem Aene
215쪽
RIA, I. I B E R III. 333as,magalia quondam: Miratur portas, strepitumque,& strata uiarum. Instant ardentes Tyrij, pars ducere muros, Molirique arcem, dc manibus subvoluere saxa: Pars optare locum
tecto, SI concludere sulco . Hic portus ali j eia fodiunt,hic alta theatri Fundamenta locat alii, immensasque columnas Rupibus exci- 'r μ4 PMdunt, scenis decora alta futuris. Quamobrem l Ame LCrut antiquitati placitum, urbem ab unio parte RQ aratri dictam, quo cum designando murorum in m DF. Orbem fossaeque statuerent. sic idem Poeta te Amib. D statur, Aeneas urbem designat aratro. Quin utrunque via' versu mirifice collegit: ut, Urbs Aen. lib.ia antiqua fuit: & hoc ad moenia. Tyrij tenuere coloni: hoc ad ciues . uel si uultis uno essem
sermone mire proprietatem obseruatam, e crace: Invadunt urbem somno uinoque graua Sepultum lago tam . nam certum est hostes utraque simul in- apud Marone, uasisse, dc fractis portarum claustris,caesisque lib. custodibus. Sed Sc Liuius pariter hoc exeplopolitissimus est,cum ciuitas assiduo opere reficiendae urbis teneretur. Hic Fel trinus auribus
supercilijsq; arrectior: Quid autem tibi nunc,6 Guarine, dixerim ς nonne hoc ita breuissime ac tersissime dictum, ut nusquam in Virgilio tuo rate ςomperias φ Cui Gliarinus: Imo 8c in Marone breuius politi usque est. Ur, Da- Aen. lib.
re ciuibus urbem. Colonia autem a colonis dicta, in eam ciuitatem deductis, quam simul custodiendo habitandoque tueantur, ' unum pulcherrime, Modo Tyrii tenue. . , , re coloni. &ipsa Dido profitetur, Quo; Si- 'r''η ς ς donia uix urbe revelli. Caeterum haud du- 'bium sit populos plurali numero complures '
216쪽
Aeneilti desectantur egendum urbi-
84. DE POLITIA UTER A is eluitates significare, ic elegantius poni quam populum pro diuersis uel multis gentibus .ur, Littoraq; & latos populos, quod proprie ad ciuitatum aspectum de caelo pertinet. Ergo populus unius ciuitatis, populi multarum, ut in uno. licet eXercitu, multigeno populo dici queant: proinde ab eodem poeta, Hinc populum late regem, cum de Romana tantum ciui tale loqueretur. Dissert Sc iuuentus a iuuenista, uel iuuen late , quae uocabula a nostris turpiter confundiatur. Omitto uero ludi magistros ac paedagogos,& qui curiali loquuntur consuetudine scribas atque tabularios: sed & qui Tulliani oratores haberi uolunt, hisce sermo nibus deuiantur .Enimuero saepe dicam, Memmentote de his apud uos potissimum me praecipere, quorum proprietatem poetam orato remq pariter obseruare conueniat: ne frustra nunc opinemini alios in soluta oratione seris
mones, alios metrica oratione componendos. Ita iuuentus pro iuuenum multitudine, iuuenta pro aetate colligitur: placet quibusdam iuuentatem ad deae naturam accommo
dari,ita ut iuuentam iuuentatem: confundi aliquando non hi uitiosum. neque enim de iuuentute & iuuenta intelligi putem, ut de lenectute dc senecta, quae idem significant. neq; uerb senectus pro ipsis senibus, uti iuuentus pro iuuenibus accipitur: sed senectus & lenium ita ad aetatem semper, ut senes & seniores ad homines seu corpora spectant. quanquam se- nisi pro extrema senectute satis accipitur, qua praecipitata dicimus,uti senio uel aeuo matu-1os,confectos,obsitos appellamus: veteres autem
217쪽
RIA, LIBER II 14 33stem sicut maiores, priscos, antiquos dicimus, Iatione temporis exacti,licet ad senili ipsi non peruenissent: decrepitos uero a clamore seonili morositate. Solent enim senes nimiu queruli esse. Male & dicitur foemina senex,tametsi uir sacer Bernardus dixerit: quod nomen duntaxat maribus accommodandum non enim Commune est, ut iuuenis, uel adolescens) sed uetus foemiria dici potest: quanquam anus breuius dicatur, a graeco sumptum, quod mente uel intellectu deliciat. Nam νδε mens est,& sine. Corrumpuntur sane ueterum libri paedapogorum librariorumque stultitia: si quando
In Marone Saluio,Liuio, e terisque disertis smis auctoribus & scriptoribus, iuuentutem
pro aetate,hoc est,iuuenta,scriptum inuentur.
ergo cum illud loco suo remanserit, Ante urbe A GL pueri,&primaevo flore iuuentus, cum sit iuuetas exprimenda: neque dubium est eos ita eris rare,qui militem & equitem pari sensu colandunt,ut hostem &inimicum, immo qui sem per militem exprimunt pro eo, qui equus uel equestri ordine sit appellandus. Putant enima Terentio fortasse,Plautoque militem appositum pro eo quem nos equitem dici, uel ex eis questri ordine contendimus. Falluntur uerh.
nam si uitam uerbaque illorum diligentius aetenderint, omnia ad militiae gloriationem dc iactantiam spectare uidebuntur,non equestris ordinis dignitatem .ergo miles ab ossicio laboreque milita di dicitur: potest itidem ignauus miles esse certe, qui in armis uel pedes uel eis
ques eXercetur. proinde totus exercitus hoc
plerunque singulari nomine comprehensus.
220쪽
At eum eum indicare uolumus, qui x questri sit ordine nobilitatus, eques tantum accipi
endus est, uti uos nune aureis bullis & phallaris insist niti videmini. Quo patet, equites ab equestri dignitate nominatos: Sc quidem ab equo dici, quem meritus est equitare. ita enim maiores in stituerunt. Apud equites censorium fuit officium, quod est uulgaris sermonis, consuetudo declarat. Eques quoque est dum quis equitat,&ipse eques dictus cum equitat: uti peditem a pede dicimus eadem fere ratione, adeo ut ipse imperator uel dux, qui deformiter in latinis Capitaneus dicitur,
tametsi Graecorum more pro eo ac
cipiendum,qui sit auctor, uel caput, uel princeps ad tempus, quandoque pro milite poni debeat, uti Catilina Salustianus exemplo
est . qui strenui militis & boni imperatoris
officia simul exequebatur, nec minus egre- Aeneid. s. gie.Virgilius dupliciter imperatoriam ac mi litarem artem in Pallante declarauit, quem uti ductorem equitum Euandrus, hoc est, duincem Arcadum suorum, aeneae maximo imperatori discipulum assignauit a primis annis e rudiendum,sua cernere facta, militiam,& graue Martis opus sub se tolerare magistro. Ac Te In Eunucho. rentius aptissime: Noueram imperatoris uirtutem,&inde militum: quo satis apparet, Thrasonem militem indicari, non equitem, qui per ironiam imperator salutetur. Armiger auteamid. H. ab antiquis, praecipueque a Virgilio, Qui Parin rhasio Euandro Armiger ante fuit mo pro quouis milite uel armato susceptus, sed qui domi inni sui, magnique herois arma lacum gestare sit