장음표시 사용
201쪽
RIA, LIBER II. 36 fendo gloriam adeptus est:in altero miseria Profugium erat,in altero malis pernicies: illi ias facilitas,huius constantia laudabatur. Postrem 6 Caesar in animum induxerat laborare, uigilare,negotijs amicorum intentus esse, sua negligere,nihil denegare quod bono dignum esset: ῖibi magnum imperium,exercitum, bellum nouum exoptabat, ubi uirtus enitescere
posset: at Catoni studium modestiae & decoris, ted maximae seueritatis eratmo de diuitijs
cum diuite,neq; de factiosis cum factioso, sed
cum strenuo de uirtute, cum modesto de pudore,cum innocente de abstinentia certabat: esse,quam uideri bonus malebat: ita quo minus gloriam petebat, illam magis assequebatur. Iis ita recitatis, paucioribus tamen Catonis commedatio,ut qui seniores extitere: pluribus autem,& quidem iunioribus Caesariane laudes placuerunt. Sed inter liqc Leonellus aciuisenda eo die baptistea solennia prouocatus, Iectionem Ocyus expediri iussit.Quamobrem Fel trinus de bello Punico reuoluens, existi- D .3. mansq; de Hanibale quicqua fortissimu inuenire, que miris semper laudibus extollebat:in id tamen egregiu, licet minus felix cocidit,cuHanibal inuitus Italia decederet. Raro quempiam alium patriam exiiij causa relinquetem, moestiorem abijsse ferunt,quam Hannibalem hostili terra excedentem .Respexisse saepe Ita liae litora, Sc deos hominesque accusantem,se .
quoque ac suum caput execratum, quod non
cruentum ab Cannensi uictoria militem Romam induxisset. Scipionem ire Carthaginem ausum,qui consul hostem Poenum in Italia no
202쪽
, o DE POLI ΥIA LITER A is uidisset: se centum milibus armator u ad Thrasstmenum, Cannasq; ci sis,circa Casilinum, Cumas &Nolam consenuisse .haec accusans querensq; ex diutina possessione Italiae est detractus. lamq; ex bibliotheca Ioannis descendente Leonello, dijs Fratias agedas omnes simul acclamauere: aeque crudeli 1simum ducem,Latini nominis inimicum, ut rei militaris peritissmum illata prius multiplici clade tandem e uanuisse: apparebatq; cunctis Fel trinum irrideri, qui miranda de Hannibale referre consueuerat: δc sane pudebat hominem ad eum historis locum uenisse. At Ioannes eidem arridens: Nimirum Felirine, hodie mihi quoq; speciosius exultandum est, ad quem hodierni nominis festiuitas plurimum attinet : dc tibi uicissim gratulandum in facetissimum librum te incidisse; ti modo de biferis fictibus in me, quaruacerbiores exigendas admonuisti, quod non Hannibali solum Italia decedenti,sed tibi quoque rectissime comparetur: qui cum magnam iii biferas stragem edidisses, demu uix ab horisto recedens, easdem saepe arbores ultimus ac moestus respiciebas. TERTII
203쪽
LOGUS, IN QUO DE LEONE Lli principis aegrototone monstratur,quae tamen literariae politiae munere nos
PARs VIGESIM AQUINTA.ΑC TENVs duobus libris satis inclusisse ui deor, maxime Pontifex, quae continua Leonelli principis praesentia superiori tepestate , m e9; praesente disputata fuissent. Mox cum dies canicul'
TeS Incederet,ieruore tam e maiore qua int*Ii-
tu, Irarietis primu ciuita ,omnisq; exteplo Lqςμs me ομAdriatici litoris,trachiis coeli inclemetia,& ter bio corruptus, rarii siccitate laborauit: quippe aestate perpetu qui legisic inoam no pluisse, prodigij instar, imo frequ*xib. terim pol it:
Austris magis inualuisse costabat. Tu multitu cstiuis do quaque deprehensa uel in urbe,uel subur-bijs,quq ipsi habet amoenissima,tertiana ut a- 4 mmctini,caiunt,ualetudine uioletius corripi coepta, ita ut pin8stigor Leonelliam quo q nostrum eius morbi moles bus crebrissis uaderet: nec ideo politiae literariae ossicio ua uillaru er foncaturum apparebat, 'si quidem melius capitis permutuis feruoribus,crebrim; ii illarum & sontium p*x uovibus udui mutation Ibus nobi1cum 1aepe di sputaret, nilin qmedici protinus a familiari confabulatione in ηονθῆμ η, distinuissent, qua dissiculter solebat bum ' er nissimus
204쪽
RN DE POLITIA LITE RA-nissilus ille princeps temperare. Igitur ut in effercitu aliquasio corinsit,cu debilitato duce alij rerii summa permitti xur :sic Leonello placuit, ut Guarinus Veronesis interea,qui pretcepto retus a pueritia fuisset, literaria disputatione exequeretur. Quo iusso ea de siterarum Deisquentia facta, nihilque a pristina consuetudiis ne mutatum magis, quam quod iuc dissimus Leonelli conspectus abesset: ita ante eius cubilis fores disputando, simul ac excuban do de sermonum proprietate quaestionem exorsi sunt. AESTIO FAcTA SUPER V eabulorum proprietatibus seu improprietatibus advertendis,per Guurinum Veronensem. Pars XXVI.
NAm sorte coligit,ut Guarinum quidam
superueniens compellaret, an ab aegri tudine princeps conualesceret: quem Veronensis irridens,Hoc est,inquit, quod Deope Leonellum puerum adhuc admonuisse memini, quodq; ego uobis plerunq; dicere soli tus,ut sermonum improprietatem caueretist sed quis illam caueat, ne proprietatem quidecuiusmodi sit intelligens 'neq; enim caecus, nis praemonstrante duce uel baculo, ossae prae cipitium aduertit. o quidem infelicius uiarum sub oculis indicia continentes aberraue runt eum omnibus grammaticae studiosis, etiam sine praeceptore facilia cognitu forent, si quemadmodum anxi qui lsripsere,eum dicen di morem imitarentur: quorum ma*ime Texentius,Virgilius,Cicero Salustiusme improprie
205쪽
prih dicerent,tanquam lynceis oculis circumissis exeiunt.Sed ne te longioribus teneam, Uti na Leonellus ipse sic aegrotatione penitus ab solitatus effet,ut aegritudine longe abest: adeo exacta iamdiu pueritia temperantiori ac praesenti magis animo eu institisse cognouimus, aegrotatione tamen triduaria adhuc urgeri uideo. Quid oscitaris nempe aliud esse censeam aegrotationem,quam aegritudinemφ cum fgritudo ad mentis perturbatione, seu laguorem,
uel certe animi passionem,uti cueidum esse imidum,exultantem, & id genus inconstatiae:& hoc secundum Tullium in Tusculanis quaestionibus, qui philosophice seueriusce siue
runt: lecundum uero Terentium,qui pauIoli centius,ut apud poetas, non tame improprie,
gaudium uel laeticia ab ggritudine secluditur, quasi soli rerum externarum designatione perturbanda,ut Pamphilus indicit: Si nulla aegritudo huic gaudio intercesserit. Quo quidem
exemplo nihilominus apparet, aegritudinem tarn ad anxietatem,curas, solicitudinesve pertinere ut nostrum est propositum quam gaudium ad honesta mortalium bona . In quibus Pamphilus licet exultans, ac secundum philosophiae modum aeger, liberam concupiti matrimonii possessionem desiderat.Qua ratione 'aegrotatio ad corporis dolores &debilitatem haud dubie pertinebit. Sanὲ idem Terentius asseuerat,diem adimere aegritudinem hominibus: Sc illud Nam mihi quidem quotidie maingis augescit de filio aegritudo. Caeterum tamealiud ex alio interdum oriatur, ideo pulcherrime a ueteribus usurpatum, ex longa aegri iudi
206쪽
ne aegrotationem esse contractam: quam si quenter fanh contingere nouimus ex reru pelturbatione, contraria laeticiae. Neque errauit Saliistius ips e,cum pedum mentionem subi ea cisset :ut,Ex altera parte Antonius aeger pedibus. quippe eadem ratio super aegro oc aegroto probe,ut dolorem simul animi, quod in
bello adesse nequiret, cum pedum infirmitate coniungerent:ad Graecorum fere morem loquutus, dolorem & pedes comprehendens,
Agrippa, qua quasi podagricum uel Agrippa indicaret. Ita si Aestrippa:id aegςr animo,licet uiribus robustus de ualidus rest ester bellis gyψxυβ autem uol aegrotans, corpore debilis
r & infirmus appellandus, qua minus magnani Vμ a mus imperator. Apud poetas de aegrotatione& aegritudine rariora sunt exempla,quod metrum intrant dissicilius: sed a Marone tamen scietissime eo positum intelligitur.ut, Curisq; Am id. ingetibus aeger Spem uultu si urillat, premit altum corde dolorem. Quo apparet utrunq; δ corpus Sc animum aeque dolore confici posse temporibus suis. Sic graece latineq; animi pat-siones appellamus, quas poeta sapienter omni mortalium generi designat, quod eis semper infestentur,caeterum alij alijs uehem et ius. ui,TempuS erat, quo prima quies mortalibus
nulli quondam flexere mariti. Itaq; cum apes pariter aegras,ueluti corporibus infirmas dixexit, non absurdum est. nam paulo superius monstrauit, Tristi languebunt corpora mor-cco bo. Ideoque aptissime, Continuo est aegris alius color. quippe quae haustum uelut huma ni spiritus agentes aegrotationem non sine aegritudine
207쪽
i kr A, OZER III. m ritudine uel moesticia pateretur. Quo pactot, ut aliquis qger simul & ς protus esse possit:
quod desperantibus aegrotis saep e contingit,& inania saepenumero iactantibus, aut morte uehementius formidantibus: quod Sc Satyricu Sagnouit, Iam quartanam sperantibus ae- Iuve .no. 4.gris. Quod autem hunc sermonem aegritudinis ueteres ad solam passionem assignarint,testes sunt in primis Tusculanae quaestiones,ubi frequentissime de hoc genere. ' Gr. ςi quiςm nrest, b
tione uel aegritudine,seu languore, ac glwμωtμα indifferenter saepe suscipi ut: quemadmodum κοὐ pro infirmo quolibet,& ομα pro sanatione seu ualetudine. Nos autem hac in parte locupletiores, ita aegrum a languente, ut fanum a ualido differre sentimus misi circumpositione ita simul adornentur, ut mutuo conualeat. quale est Iuvenalis,ut: Sit mens sana in corpo- ntγra ro. re fano. nam haud dubie mentis est ianitas, corporis autem ualetudo : Quanquam &hoc nomen ambiguum bonae aduersaeque ualetudini saepe assignatur. Salus itidem ad utraque animi & corporis commoda componitur, qu et graece - i tanta aded inter nos Sc illos uoiscum, sensuumque nonnunquam consonantia est, nec minus in uoce &sensu varietas,ur
multis in locis ubi latini non differunt, graeci discrepent:&ubi non per inmutant ipsi, nos contra uariemus. QVAE,
208쪽
contrita. i 8 POLI IA LITER A QUAESTIO SUPER VOcABvLo. rum proprietatibus facta, seu improprietatibus aduertentis, per Guarinum Veronensem. Pars παUILPLacebat omnibus eruditissimi Veronensis explicatio,quam inter Gualengus facetus senex, Absoluisti me,inquit 6 Gua Tine aegrotatione prorsus & aegritudine, Sc sa lutem ac sanitatem addidisti .fit ipse non ijs tatum sermonibus,sed pluribus insuper, bc quidem ab eis,qui se disertissimos in suis episto- Iaru uoluminibus haberi uoluissent,plane errari demonstrabat: quorum quidem sermonum eandem pariter,iam apud poetas quam caete- vos scriptores optimos, proprietatem solii obseruari deceret.Quem cu omnes studiose pre
Caremur,ut ea nos uocabula commoneret ora
dinariae formulae modo, quoq; pacto in eoruerroribus caueretur,sic executus est: Dicam e quidem,ut potero,fideliter, nec seruato alphabeti ordine, quod plurima eius generis sunt, quae per eundem literarum ordinem commo de explicari non possent: uti modo de sanita te de ualetudine cognouistis, sic de astutia dccalliditate aliqua,& quodam equite dc milite, gemendo Scflendo,iurando,periurando,abiurado,&id genus plurimis. Sed enim alia nominu uocabula, quaeda uerboru,nonnulla aduerbiorum in parte locabuntur, opportuna satis distinctione: quamuis non omnes nunc, ut petitis,sermones,at maxima in parte,"idiano usu magis commemorauero: primumque a nominibus incipiemus, in quorum numero nos pronomina quoq; ac participia comprehedemus.
209쪽
RIA, LIBER II I. 37 aemus. Differt scriptor ab eo maxime, quem scriptorem corrupte appellare solent, hoc est, librario.nam quem uulgo scriptorem dicunt, pro eo qui charta, aut pugillares seu libellos,& calamarias pigmentariasue thecas tractar, in exscribendis scilicet aliorum auctorum operibus,eum nequaquam scriptorem appellauerim, sed librarium, aut scriba, tabellarium uercuiusmodi scriptores intentos videmus quotidiano usu siue antiquissimi temporis sint,sue nouissimi riae seu stra putetis alium librarium esse, altu antiquariu ,ut quidam inepte di stinxere. Potest aut fieri, quod modo de aegro& aegroto diximus,ut idem utriusq; ossiciu simul exequatur, uelut aliquis forte sui ipsius
opus exscribat. Quod saepe Plinijs meis Ve- Plinisu utemronensibus contigisse creditur ec mihi ipsi no veronos: ab nunquam contingit librarium non bab Onxi) prouoeonisiis
ut inter uenandum aut piscandum opera si a Z iipsi suis manibus describerent. Caeterum scri, Vmμ φιμο ptoris sermo ad operis dii taxat inuentionem, librarius autem ad characterum' extractione Forte, exaraa pertinet, seu in charta, seu caeratis tabulis. tionem uel ex
Quin etiam pariete figuras scribi & legi dici ' presionem Itatur,ideoq: librarius a libris uel libellis dictu , stendum no ex quorum diuersa semper extat compositio. An 'tiquitus autem ex arboria codicillis, unde coindices, ex palustrium herbarum conglutinatione,e quo papyri nostrae, tametsi linteae male yiae,adhuc extat appellatio. Nec enim eXem
pia desunt egregia. De librario sane Tullius in Familiaribus epistolis ita sentire uidetur, ut
pro eo tantum accipiendus sit, qui opera sua
Tulliana uascriberet. In libris quoq ciuilis iu
210쪽
Digest. de Reis ris est: Si librarius in transcribendis stipulatibptu. tur. L. 91. nibus err/iset,nihil obitare, quo minus si deiussi liuetas j ior & reus ren statur . denique yro eo semper,' qui alios auctoris libros exscribit, nullum apud scientissimos inii enitur, praeter soliusti brari j uocabulum. Quod si forte transcripto a rem simpliciter dicere uelimus, ne id quoque
coueniet, tametsi transcribat. nam potest quis suo famulo imperare, no propter id tamen imperator appellandus, quod solis datur aucto Tum translatoribus, seu traductoribus, ijsq; interpretibus, cum in alium sermonem ab alijs
linguae uolaunina transferuntur . De scriptore Iiero pro auctore solum, omnia hil oricorum, poetarum,oratorum referta sunt scripta: quo
magis illi reprehendendi in tam antiquata, tritaq; Sc ueterum consuetudine dc regula, qui semitam proprie scribendi non adhuc uideant. Inquit Horatius,Troiani belli scriptorem maxime Lolli, Dum tu decantas Romae, Pr qneste . . relegi. Atq; idem: Scriptor honoratum si forte' qt04 σέ ieponis Achillem. Contemplamini quanta sit
Oim. huius sermonis auctoritas praestantiaq;,ut scriptor sit operis auctor. nam qui c*cus unquam manibus scripserit φ uel ponere uene ponere, pro eo quod sit scribere accipiendum : ut etiam Iuvenalis,Nunquam ne reponam Cuius ideo, Sc Horatij in primis,utiq; poetae, non oratoris uel historici tanquam pro omnibus testimonium adduxi, idemq; certissimum . nam si tantopere a poetis sermonum ratio seruata, quibus maior licentia quam in oratione soluista attribuitur, ubi non de scriptore solum, sed de scribe do cum tantae sit a maioribus obseruata diis