Aretalogiae libellus A R.P.M. Iohanne Baptista Irriguo Florentino, regente S. Spiritus, Florentiae compositus

21쪽

Suini rationalibus creaturis per gratiam diuine glotiae beatitudinem pollicentis .

Caput Quartum Decimum csntinens

Notiones elenchI. t

1 Lencsus est contradictio unius Sc eiusde rei ιC. & nominis no synomini, ex his que data sunt ex necessitate, non con numerato eo quod erat in . principio secundum idem, & ad idem, Jc similiter& in eodem tempore .a Elenchus est syllogismus Vtrarique contradictionis partem disserendo assiimens ,3 Elenchus est oppositorum collectio aduersariu di- sputantem conuincendo redarguens . Elenchus est redar utio contradicentes ex dat; s ve re vel apparenter disserendo conuincens.s Elenchus est argumentum aliq i id ad rem uel ad hominem probando percotradictione concludens. 6 Elenchus est probabilis syllogismus adtiersarium disserentem in cunt dictionem inducens . Elenchus est ratiocinatio in qua ex responsione data insertur aliquid propositae conclusioni con

trarium .

s Elenchus est conuictio, seu rationabit: s deprehensio falsa dicentis. 9 Elenchus est oratio per interrogationes disputa rem ad aliquod inopinabile vel absurdu induces .lo Elenchus est contradictio non aequivoca . vel arim phibola ex quibusdam positis vere vel apparenter illata. I i Elenchus est oratio in qua consistit firmitas totiuqillationis opposite. Elem

22쪽

Caput Quartum Decimum.' a s

tet Elenchus est probatio faciens mentem iudicio rai tionis assensum praebere conclusioni.

Caput Quintum Decimum Continens. 'Primam conclusionem Fidei. Fides est hyposta cf.

I q. est fundamentum idificii spiritualis in inb

ma situm.

α q. sine fide impossibile est placere Deo ,3 q. charitas absque fide haberi non potest. 5 q. omne quod non est ex fide peccatum est. 6 q. omne meritu initiu habet a fide gratia iformata 7 q. virtutes cunctas sustinet ipsa fides,3 q. fides corda hominum per gratiam dei purificae O q. primum diuine gratiae donum est fides in statu

viatorum.

io q. fides est inchoatio in nobis vitae sterne, II q. omnibus cunctarum virtutum habitibus atque actibus substat qaz q. sicut via praecedit patriam . & gratia gloriam. ita fides spem et charitatem reliquasq, virtutes.

Caput Sextum Decimum continens se cundam conclusionem Fidei.

FIdes est hypostasi rerum quae siserantur . seu

sperabilium. a q. frustra quis crederet, se adeptum salutem quam non speraret. a q. firmiter credens promissioni diuinae, sperat eamdem seruandam dc adimplendam .s q. fideles credunt malos esse puniendos & bonos esse beandos.

23쪽

hretalogiae

4 q. idem e1 obiecta credibile sperabile, 3e amabile., q. idcirco laborant homines ut tandem speratam ideoque optatam mercedem adipiscantur. 6.q. fides spem sustentat a charitate perficitur. 7 q. fides est initium salutis quod charitati tanquam fini per medium spei coniungitur. 8 q. fides coniungit pios homines Deo a quo speratheatitudinem obtinere .s q fides est de eo quod aliquis habiturum se sperat. Q q. obiectum per fidem creditum, dc finis per cha ritatem adipi lcendum debent proportionaliter sibi

eorrespondere.

3 q. fides virtualiter omnia sperabilia substinet. 1, q. fides ordinatur ad obiectu omni ii virtutu perficientium voluntate,cui spes,& charitas innitutur.

Caput Decimum septimum continens Tertiam conclusionem Virtutis.

Fides est de non apparentibus. i. q. de non visis,

a. q. de absentibus, 3. q. de suturis.. 4 de incornprehensibilibus s. q. de Deo 6 q. de vita eterna. 7. q. de excedentibus lumen ra-- xionis naturalis. g. q. de bonis spiritualibus. s. q. de summo bono. Io. q. de gratia. II. q. de gloria. ra. q. de beatitudine sempiterna.

Caput Deciniu Octauu continens inar

i tam conclusionem fidei.

Fides est de rebus Elencho seu argumento non starentibus ii q. fides distinguitur ab opinione, suspicione &dii

s q. fides differt a uisione, ab intellectu,& a scientia

24쪽

t q. Sperabilia non habent euidentiam facti sed pro

mimonis implendae ex omnipotentia promittentis. 4 q. lumen reuelationis mirabiliter lumen rationis excedit.

s q. Actus di habitus sdei tendit in obiectum quod

nec sensu percipi potest, nec intellectu coprehedi. 6 q. nec oculus vidit, nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit, quae praeparauit Deus diligentibus se atq, ideo credentibus in eum . q. principia fidei sunt indemostrabilia ut pote quae naturalis ratio attingere, ne dii coprehedere porcst. q. ad ea quae patent inscientia Dei & sanctorii numinum & hominum beatorum se habet intellectus humanus viatorum nisi fuerit diuino lumine illustratus tanquam oculus noctuae seu vespertilionis ad clarissimum iubar solis.s q. finis &obiectum fidei est incomprehensibile . o q. sicut gratia excedit naturam, ita reuelatio roε, i q. sapientia huius mundi stultitia est apud Deum ' cum sit multis erroribus adiuncta. a q, lex membrorum semper habitualiter saltem ni sactualiter legi mentis repugnat.

Caput Decimii Nonii continens Distin .ctiones Fidei.

FIdes disti nouitur secundu varietatem subiectora

in quibus inest. Unde alia est fides angelica, ollaciabolica, alia humana,alia politica,alia mercatoru, alia haebre orst,alia turcarum, alia hercticoru, conlideratur etia fides quatenus est uirtus theologica uel minralis, Piecta vel imperfecta, vera uel falsa ficta no fi cta seu syncera, uiua vel mortua, magna uel in ica, explicita uel iplicita, vana vel solida seu stabilis, cha litati coniuncta vel ab eadε disiuncta, propria uela ina,volutaria vel coacta,bona uel mala. Distinguit ut

25쪽

Aretalogiae

item fides penes rationem materialem vel forma seni

obiecti, penes veritatem creatam uel increatam, credentem & creditum, penes habitu uel actum credetis, renes generalem &communem vel specialem & propriam rationem credibilis in se uel in ordine ad alia, penes principia & conclusiones, penes diuersam habitudinem ad fidei obiectum penes veritatem diuinam vel rationem humanam velatam vel reuelata , penes cognitionem 3c assensium credentis penes intelle mimuel uoluntatem , & tandem penes actum interiorem qui est credere: vel penes actu exteriore qui est cofiteri. Potest etia pluribus aliis modis fides distingui cu ius distinctiones post ut apud auctores varios iueniri.

Caput vigesimulta continens Proprietates dc effectus Fidei.FIdes politica dicitur illa que versatur in negoci is

publicis , & priuatis in tutelis, proccurationibus fiducijs, mandatis rebus emptis venditis locatis conductis , contractibus, obligationibus, testimoni js vadimoni js , & ceteris his similibus. Fides autem theologica est Dei donum de vocatur, abrogata alma aucta, bona causata, christiana , conseruata , consumata crescens, data , euangelica , exinanita, firma fracta habenda habita , honesta, infirmata informis interposita irrita, legalis, minima mira, modica, multa , mutata , negata operans per dilectionem, perfecta placita postulata pusilla recepta requisita, sancta seruata stabilis, tradita, uana, uiolata una. Perfidem autem depositum rite seruatur, arcana teguntur , pee cata purgantur amici conuiuunt, familiares probaritur, matrimonia copulantur, iusti viuut, negocia perficiuntur, virtutes augentur, uitia cohibetur, fatui homines fiunt, iudicia Dei timentur, coi da purificantur aduersa superantur,diuina praecepta, monita & consi

26쪽

caput vigesimum 1 r

lla obseruantur, debiles confortantur, peccatores iustificantur. Per fidem Christus habitat in cordibus sommuni, quoniam sine fide impossibile est placere Deo, & ideo per fidem homines acquirunt gratiam

Dei. sicut omnes patres veteris ac noui testamenti, quemadmodum patriarchae, iudices, prophetae duces . reges p6tisices, apostoli martyres episcopi, doctores, consessores, sacerdotes, monachi, eremitae , virgines, anachoritae, coniugati, caelibes, viduae ac tandem otiines christum pie fideliterque colentes, quorum animae paudent in caelis sempiterna nunc diuinitate fruentes, plenius tandem una cum corpore glorificando etiam fruiturae. Fidem comitantur fiducia, fidelitas fidentia, & credulitas, his autem opposita, una cum erroribus circa fide haereticorii, iudaeorii,&omnium infideliu unusquisque poterit inuarijs authoribus a se ipso requirere.

Caput vigesimum Primuin continens Notiones Spei . i

i pes est animi motus firmiter tedes in propri6 : iobiectum suae felicitatis aeternum. 2 spes est habitus mentis attingens rationem rectam iboni optabilis .

3 Spes est promisse beatitudinis per gratiam Dei adipiscendae expectata possessio. Spes est expectatio futuri boni ardui possibilis' tamen diuino auxilio obtineri .s spes est assectio animi diuinae gratie dc glorie adeptionem optantis.

o spes est impulsus appetitum inducens in aliquod

bonum supernaturalitex obtinendum. V Spes est intentio cupientis obtinere omne bonum

diuinitus ad finem beatitudinis ordinatum.

27쪽

ig Aretalogiae '

Spes est v Irtus theologica habens solum Deum pro ultimo me felicitatis sine seu obiecto, qua spiritualia de sempiterna bona eum fiducia expectantur.' Spes est habitus voltitatis in medio praesumptionis

de desperationis consistens. Io Spes est virtus attingens in premam regulam h manorum actuum tanquam , causam efficientem, di ultimum beatitudinis finem .ii Spes est absentis boni cupiditas. ia Aeterni premit arra. a 3 Boni futuri appetitio. I 4. Bonarum operationum iocunditas is consolatio humilium .i6 Contemperatio aerumnarum. .

ir Desiderium diuinae promissionis. iis Directio mentis in Deum. 'io Erectio afflictorum. ao Existimatio euasionis periculorum. ar Future prosperitatis opinioxa imaginatio salutarium rerum .

23 intelligibilis boni expectata possessio .

Iocunditas in dolore. aue Laborum solatium. τι I6 Mitigatio calamitatum. α operum difficilium dulce lenimen. ag praesens boni euentus expectatio . as Societas fidei. go stabilis adhaesio futurorum bonorum. si spes est habitus hominem inducens ad quaerendum quaecunq; spectant ad finem sibi propositum assequendum. 3 et Spes est dilatae prosperitatis adipiscendae firma

existimatio .

33 Spes est consideratio libera litatis diuinae supra mei ita sibi digne seruientes remunerantis. 3 Spes est firma mentis adhaesio, expectans futuram

28쪽

Caput Vigesimum Primum. χ'

beatitudinem per diuinam gratiam ex meritis h ma nis prouenientem. 3 ue spes est inuisibilis boni expectanda retentio. 36 Spes est qualitas animi expectans aliquod bonum honestis laboribus acquirendum. 37 Spes est desiderium summi & excellentis boni, cufiducia diuini auxili j obtinendi. 38 Spes est incitatio animi tendens ad eorum bono. rum fruitionem que humanarum virium faculta

tem excedunt.

39 Spes est animi motus diuinis promissionibus si mum praebens assensum, expectans summum bo. num perpetuo obtinendum. o Spes est uirtus erigens affectum in Deum, optatulaborum praemium & promissam bonorum operumercedem exsectans.

Caput Vigesimum Secundum continens

Notiones Motus.

3 λ g Otus est actus emis in potentia tendentis in

aliquem finem. et Motus est agitatio mobilis se ipsu aliu ue mouetiss Motus est localis mutatio subiecti situm ad omnes differentias positionis aliqua ex causa variantis. 4 Motus est naturalis vel uiolenta variatio mobilis interdistantcs vel oppositos terminos constituta. s Motus est transitus mobilis inchoans ab uno extremo &i conuenientia media tendens ad aliud. o Motus est recessus a primo donec compleatur accessus ad ultimum terminum . 7 Motus est unius quantitatis vel qualitatis in aliam transmutatio conuenienti tempore' mensurata. a Motus est naturalis corporis adtio situ de peifectioo ne sibi propria incessanter attingere quiren .

- Motus

29쪽

3o Aretalogiae.

9 Motus est continua successio mobilis aliter se habεtis nunc quam prius ab extrinseco seu intrinseco motore inducta. o Motus animi est prosectus tendens de virtute in virtutem, vel defectus declinans a vitio in uitium. vel mutatio vitae a uiti js ad uirtutes, vel e conue so a virtutibus ad vitia. ii Motus animi est auersio a commutabili de apparenti bono dc conuersio ad verum S incommut bile bonum , vel e conuersi. ra Motus animae est incitatio appetitus intellectili ,

vel sensitivi ad id quod est propter sis vel propter aliud prosequendum.

Caput Vigesimum Tertium continens notiones Animi,

Nimus est igneus insitis vigor corpus cui pret positus est moderans regens atq; gubernas. et Animus est intellectus uel ingenii a cumen dii dicans quid unicuique rei sit maxime aptum. 3 Animus est intelligentia particeps rationis , de ii

dici j compos discernena quid sit eligendum aut

respuendum .

4 Animus est Vis humanis indita sensibus aliqua semper cogitatione seu cupiditate se movens .s Animus est lumen intellectus per rationis discursum rerum ueritatem prospiciens 6 Animus est dux vitae humane mala tanquam sibi, noxia vitans , di bona et quam sbi proficua vehe

menter exoptans.

7 Animus est motor corporis humani absoluta ratione ipsum quoad potest optime gubernando

conseruans.

Antinua est aethereus vigor huciano corpori tanquam

30쪽

Caput Vigesimum Tertium.' G1

quam nauta naui semper assistens.s Animus est incorporea subnatia imminis actiones semper dirigens ad aliquem finem. ro Animus est hominis natura intelligibilis cuius operationi seu persecrioni nihil communicat actio corporalis. ii Animus est substantialis essentia formaliter perficiens hominis intellectum & voluntatem . a Animus est forma spiritualis optima ratione vim irascibilem concupiscibileque refrenans , nequis in aliquod malum sibi alteriuς contrarium temere prolab tur

Caput Vigesimum Quartum Continens Notiones obiecti.

3 Biectum est species intelligibilis rei coen scendae vel optandae perficiens intellectum

vel voluntatem. η obiectum est ens extra animam intentionaliter ab ea perceptum actuas intellectum vel sensum .s obiectum est illa res circa quam uersatur actus animae intellective aut sensiti uc .

4 Obiectum est materia intelligibilia cuiuscunq; humane cognitionis & appetitu ,3 obiectum est ens quod se coanoscendum intellectui representat. 6 Obiectum est optabile bonum in quo voluntas delectata conquiescit. et obiectum est res scibilis cuius causas, ct principia

mens humana contemplando rimatur.

s obiectum est intelligib ile verum quod mes humana comprehendere qua tu potest ratione conatur .s obiectum est quodcunq; intellectui vel voluntati proponitur apprehendendum . obi