Aretalogiae libellus A R.P.M. Iohanne Baptista Irriguo Florentino, regente S. Spiritus, Florentiae compositus

91쪽

' Aretalogiae i '

Caput Septuagesimum Septimum com

tinens Primam conclusionem. I cmperantiae. ΤΕmperantia consstit in eoercendis , sedandi scupiditatibus S delectationibus sensuum. I q. nimios excessus cohibet atq; defectus . ia q. sanitatem tuendo aegritudines ad uenire no sinits q. brutales omnes affectus repellit.

ν q. Luxum omnem honestatem sectando coὴtemt-8 q. mediocritatem tantummodo semper sectatur.

tem reducit.

Eia ratione praescribit.

Ia q. necessaria tantum ad uitam recte degendam re quirit . . a

Caput Septuagesimum Octauum coiit,

nens Secundam Conclusionem . Temperantiae.

Cupiditates es delectationes sensuum absq; temperantia , homines a fructu diuinae bonita spei cipiendo auertunt. et q. illi sunt inimici crucis christi quorum Deus venter est. 3 q. sape.

92쪽

2 q. sapere secundum carnem mors est . 3 q. terrestria tantum & humana quirentes diuina relinquunt..4 q. erapula & ebrietas sunt incentiva libidinum .s q.; voluptates impediunt animum ne possit esse purissimum Dei templum.. 6 q. recedit a creatore qui sequitur creaturas.7 q. nocet empta dolore voluptas . g q. opera carnis fructibus spiritus aduersantur. v q. caro concupiscit aduersus spiritum.

Io q. esca non commendat nos Deo.

II q carnis cura non est indesideriis facienda. aq. ideo dixit lux veritatis attendite ne grauentur corda vestra crapula λ ebrietate .

Caput Septuagesimum Nonum Continens distinctiones Temperantiq.

TEmperantia cum sit virtus principalis cardin

iis atque . moralis distinguitur secundum generalem Ic communem acceptionem , vel secundum specialem & propriam conditionem virtutis, di secundum varios modos considerandi distinguitur quo ad eius causam subiectum potentiam , obiectum & varios actus eiusdem interiores vel exteriores, perti nentes ad dominium & imperium rationis de spiritus vel ad subiectionem & simulatum sensuum & carnis. ad consecutionem boni vel remotionem mali, prout rcino uel turpitudinis faeditate, & affectum bruralem vel prout ruetur decori proportionem & natu ratem inclinatronem seu dispositionem ad ea optanda, quibus ad vitam pro conseruatione indiuidui vel speciei est recte utendum , de nullatenus abutendum . Potest etiam distingtii temperantia secun dum moderationem perturbationum vel passionum

animi

93쪽

Aretalogiae.

animi vel secundum firmitatem in bono , secun-cdum delectationes gustus vel tactus, secundum affectionem vel commensurationem rei conuenientis, secundum materiam propriam vel communem, secun-- dum oblectationem animi vel corpo i is, secundia merisuram necessariam, & congruam substantiam alimenti, vel secundum preparationem lautam exquisita saporem ciborum, secundum corporis substentationem vel voluptatem, secundum finem operantis vel operis, secundum concupiscentiam ac delectationem nimiam & supeissuam, vel modicam aut nullam, qualis est in illit canctis hominibus, qui temperantiae no modo abstinentiam sed di vitae quoqde austeritatem adiungunt.

Caput Octuagesimum continens

Proprietates effectus. Ten erantiae.

TEmperantia dicitur a diuersiis authoribus, arquabilis, bona, congrua, Deo grata , cxpediens . Deilis, firma. frugalis, honesta , incolumis , iocunda, laudabilis, libidini opposita, moderata, modica. be-diens opportuna ordinata, proportionali x. xationabilis. salubris vel salutaris , sedata . suauis . tolerabilis . utilis . Per temperantiam homo diuinae legi obtemperae diabolum superat, regit ac vincit seipsum , appetitia subii it rationi. cocupiscentias refrenat, cauet ne quid nimis excedendo vel deficiendo committat, noxias voluptates dimittit, modum cupiditatibus ac finem imponit, impetus animi cohibet a delectationibus prauis, paenitenda vitat. voracitatem domat, honore custodit, supciduitatem dimittit,hominem Deo gratus

94쪽

Caput O ctuagesimum s

tum Je quodammodo similem reddit, reru usum mE. furat & earundem abusiuri deuitat, cor purum sincerum, mundumq; conseruat, carnis infirmitatem coris roborat, bona valetudinem tuetur malamque repellit sibi ea uel ab excessii cibi & potus atque venereorum, somni torporem expellit vigilantiam inducit, mensuram resectionis non excedit, & alia quamplurima bo. na operatur, sicut probari potest per multa hominum sanctorum exempla,quae unusquisque peritus inuenta, in sacris literis facile poterit ad notare. Reseruntur ad Temperantiam Abstinentia,Austeritas, castitas, clementia, continentia,frugalitas, honestas, moderatio, modestia, parcitas, parsimonia, pudietitia, sobrietas, verecundia , vigilantia, virginitas,

ac similia.

Caput Octuagesimum Primum continens notiones Gratiq.

a Batia est benignitas miserationis diuinae ra a tionalem creaturam a cunctis miseriis prorsus eripiens,ac prebens omnium agendorum pro speritatem. a Gratia est naturalium 3c supernaturalium beneficiorum diuinitus facta collatio, qua uniueisis creat ris comunicatum est esse& viuere his quidem Uarius caeteris autem obscurius. 3 -Gratia est diuinus influxus generalis vel specialis conseruans omnium creaturaium esse in proprio

tenere.

Gratia est persectio essendi gratuita omnibus entibus diuina benignitate donata .s Gratia est diuinum subsidium praeueniendo, comitando,& subsequendo conseruas intellectuale creasuram in bono nisi obicem ponat ne in malum aliquod prolabatur.

95쪽

9s Aretalogiae

6 Gratia est speciale auxilium rationali ereaturae dirui nitus infusum,ad ea munia obeunda, quibus adimplendis natura non susscit. 7 Gratia est supernaturale donu nee naturae nec per sonae debitum specialiter adiuuans intellectualem creaturam ad promerendum vel obtinendum suae beatitudinis finem .s Gratia est bonum gratis a De o suscipiqnti, ob sui. vel aliorum utilitatem exhibitum . . v Gratia est Dei adiutorium inducens hominem ad aliquid propter Deum recte covnoscendum, volendum, de agendum quo Deus efficit nos sormaliter sibi gratos. Io Gratia est interior motus diuinae inspirationis di- rigens hominis intellectum & voluntatem in Deu ri Gratia est anime Decus, nitor, splendor, dc or

namentum .

Iz Αrs recte vivendi retrahens hominem a malo cul. pae vel parnae.' 13 Beneficium roganti gratis collatum r Conuerso ad bonum & auersio a malo. Is Deo acceptorum operum fundamentum .i6 Detestatio & abominatio peccatorum;

i Dispositio ad gloriam. is Donum a patre luminum descendens in animamis Exclusio defectuum. ao Expulsio malorum . ai Gloria inchoata,

22 Lux mentis, seu manifestatio spiritus ad utilitate .as Merendi principium. z4 Participatio diuinae bonitatis.

aue Perfectio naturae.

26 Rectificatio liberi arbitrii. a Reformatio imaginis deformate.

28 Reuelatio veritatis .rs Salutis initium .

96쪽

Caput Octuagesin si Primu . y

3o voluntatis humanae conformitas ad diuinam . 3r Gratia est Dei protectio contra varios rςntationum incursus corroborans hominem, ut cotinuum habeat propositum usq; in finem efficaciter in bono perseuerandi. 3 a Gratia est reparatio naturae lapsae conseruans ho minem in bono, de remouens ab eo deformitatem peccati, nature corruptionem, cuiuscunque penae

reatum.

33 Gratia est Dei beneficium homini supra facultatae

naturae Sc supra meritum personae collatum, mouesti adiuuans eum ad recte a sendum ita ut eius vo

Iunias divinae semper leti parendo subi jciatur. 34 Gratia est mentis corroboratio malo resistens &semper in bono proficies, qua fit copulatio & vnio seu coniunctio hominis cum Deo . 33 Gratia est preparatio voluntatis disponens homi-- nem ad charitatem habendam propter assecutione

36 Gratia est principium vite spiritualis conuertens.ct faciens intellectualem naturam perficienda suae felicitatis obiecto immobiliter, & inseparabiiteat 3 Gratia est aecidentalis forma diuinitus infusa pei ficiens animae essentiam ut per virtutes eiusde quoque potet te in ordine ad gloria prorsus perficiatui 38 Gratia est divine bonitatis communicatio , dari vomnibus entibus formam essendi de uirtutem rectdfecundum propriam speciem operandi. 39 Gratia est beneficiorum recognitio acceptorum eum efficaci remunerandi voluntate coniuncta . Gratia est purificatio voluntatis illuminatio montis, εc animae persectio, qua homines cognosciant

se Dei liberalitate esse quod sunt,& sibi cauento uacua in se ipsis existati i

Capua i

97쪽

Aretalogiet Caput octuagesimum secundum comtinens notiones Benignitatis.

a D Enignitas est animi qualitas procliuis ad mia D serendum a Benignitas est virtus hominem ad aliorum utilis

is talem inducens.

nefaciendum alicui re ipsa synificans. 4 Benignitas est habitus bonitatem animi erga ali indican S. .s Benignitas est vis animi assectum alijs benefaciendi cum effectu sponte coniungens. ε Benignitas est voluntatis propensio ad beneficia conferenda. τ Benignitas est benefica voluntas liberaliter alia quid largiendi. a Benignitas est beneuolentie indicium praebens grato animo aliquod emolumentum recipienti. s Benignitas est qualitas animos ipsorum ad se allis ciens quibus aliquid fuerit utilitatis oblatum.1o Benignitas est voluntatis alacritas obsequio animos hominum ultro sibi deuinciens. ar Benignitas est hilaris voluntas liberaliter aliis benefaciendo proficiens. 3 a Benignitas est mentis complacentia remouens ab alijs quantum fas est per beneficentiam omnem molestiam atq; miseriam.

Caput Octuagesimum Tertium com 'tinens notiones Miserationis.

r Iseratio est animi assectio corruptiuum m.

LVI tum ab indigno repellens .

98쪽

Caput Octuagesivm Tertiu. 99

a Miseratio est affluentia diuinae bonitatis iustitiae rigorem tranquilla mente remittens. 3 Miseratio est clemes ac pia remotio miseriae aIienq4 Miseratio est inclinatio animi res aliorum aduerissas repellere quaerens.s Miseratio est animi motus inducens ad subueniem dum egeno seu languenti. o Miseratio est miseriarum intuitus subleuans amictum a maerore seu angustia. 7 Miseratio est condonatio debiti prebens delinquetitibus culparum indulgentiam absolutionem atqι remissionem. is Miseratio est relaxatio doloris & paenae mi se peecator delinquendo subiecit. s Miseratio est diminutio dc mitigatio mali de penae peccantibus infligendae. Io M iseratio est ablatio totius vel partis miseriae praesentis aut futura . II Miseratio est praeseruatio ab imminentibus malis

culparum atq; pamarum.

mitates atq; miserias, dc ereptio a cunctis hostibus mentis & eorpori S.

Caput Octuagesimum Quartum Com

I Reatura est opus ex nihilo diuina benignita- . te productum . a Creatura est opifieium summe diuinitatis per vestigium similitudinem atque imaginem suum condit.

rem representans.

3 Creatura est res nulla preseposita materia diuini. tus constituta in numero pondere & mensura.

4 Creatura est ena diuinitus in suo genere prodici a ctum

99쪽

ioo Aretalogiar

ctum, eontinens modum speciem 3c ordinem. ' se Creatura est ens a Deo emanans quod habet in se substantiam virtutem dc operationem. 4 creatura est substantia cum suis accidetibus a Deo ex nihilo condita continens in se unitatem verita-' tem ac bonitatem - - Creatura est simplex emanatio rerum a primo prinei pio in sua specie productarum .s Creatura est substantia spiritualium de corporeas tum rerum nulla materia pr iacente producta.' Creatura est ens cui diuina bonitate communic tum est esse de vivere secundum exigentiam sua

- status.

to Creatura est substantia simplex vel composita di-ε uinae bonitatis participatione subsistens .ai Creatura est effectus Dei, qui uniuersum mundu' ex nihilo suam optims voluntatis bonitatem illi communicando produxit. xl Creatura est rerum a primo principio causatarum voluntaria productio ad sui laudem dc gloriam conditoris.

Caput Octuagesimum Quintum continens notiones Miseriar.

a Iseria est status omnium malorum perpessioni subiectus. fi Miseria est afflictio animi'vel eorporis ob su 'biectionem peccatorum hominem vehemenrer

excrucians.

1 Miseria est pena ex ordine diuinae iustitiae peccam ii scienter ac voluntarie debita. Miseria est oppressio,aerumnarum perpessione hoc minem vehementer affligens. ς Miseria est bonorum priuatio dc calamitas inquam

100쪽

Caput o Magesimu Quintu. I o

. incidere merentur qui sponte delinquunt. G Miseria est malorum subiectio, quam male agentea& bonum ommittentes debent ob sua flagitia substinere . τ M iseria est auuerso voluntatis a Deo, semper ma, lefacere saltem habitualiter cupientis. a Miseria est peruerse voluntatis obstinatio in malo nihil unquam boni propter Deum efficere querens s Miseria est malae conscienti ae reatus ex variis criminibus animum hominis valde exagitando per

turbans.

xo Miseria est passio mali naturam ledentis, dolorem. inferentis & corrumpentis priuationi bonoru senaper adiuncta. si Miseria est bonorum contemptus indetrimentum contemnentis semper proueniens. ra Miseria est eiectio bonorum , & malorum elesti λ perniciem Deum negligentibus afferens .

Caput Octuagesimum Sextum continens notiones Prosperitatis.

Rosperitas est divine bonitatis amatus & inspiratio, qua sancti homines Deo semper ad-

haerent.

a Prosperitas est supernaturale sanctorum numinum auxilium hominibus optata, ceu virgula diu in

concedens.

3 Prosperitas est placidus viis cursus perpetuo sine

offensione procedens. 4 Prosperitas est continuus secundarum rerii euentusue Prosperitas est optabilium bonorum remotis omnibus malis perpetuo retinenda possessio . ε Prosperitas est omnium humanarum intentionum