Aretalogiae libellus A R.P.M. Iohanne Baptista Irriguo Florentino, regente S. Spiritus, Florentiae compositus

61쪽

' Aretalogiae.

x Ηabitus est indita seu innata, vel aequisita facultas, qua homo potest exire in actum persectum

quando vult . i i ii s

it Habitus est complementum habilem ericiens potentiam ad aliquid optime per agendum . . t hra Habitus est vis quaedam ita perficiens animam,ut nunquam a proposito sibi fine frustretur .

Caput Quinquagesimum Tertium comtinens notiones Voluntatis.

t TY oluntas est omnium actionum humanarum v & liberarum principium . di voluntas est desiderium boni rationabiliter m

deratum .

3 voluntas est pars animae rationalis cunctis potentiis inferioribus imperans. 4 Voluntas est animae potentia respuens aliquid vel

apprehendens

ue voluntas est complacentia bonarum intentionum

executionem concomitans. t i

5 Uolutas est habitudo principi j quatenus ad ipsam

omnia agibilia reducuntur. Voluntas est appetitus rationi coni unctus. dis Voluntas est vis anime intellectualis qua immediate homines subiiciuntur Deo. I s voluntas est virtus animae secundum natur m tendens in finem, & secundum rationem eligens quecunq; ordinantur in finem . Io Voluntas est portio anime humanς actum amoris per precognitionem eliciens. Voluntas enim non fertur nisi in praecognitum . xi voluntas est potentia assectiva tendens in amatum obiectum tanquam in finem in quo tandem delectata quiescat. 6.

62쪽

Caput Quinquagesimu Terim. .

a a Voluntas est animae facultas per actum .amoris in amato obiecto delectabiliter permanentis . Ani 'ma enim magis est ubi seruenter amat, quam ubi animat.

Caput Quilaquagesimum Quartum

Continen S notioncs Iutas. a T Vs est ordinatio ciuilis societatis . ait sus est obiectum iustitis tecta spetuo ipsequeriss Ius est aequabilitas recte ordinas hominem in his quae simi ad alterum ., Ius est ars boni & aequi. i 1 s Ius est quod alteri debetur secundum aequitatis

rationem.

ε Ius est recompensatio benefactorniam secundum facultatem recipientis. Ius est regula ad recte agendum rationem de

terminans .

s Ius est rationis iudicium Deo totaliter animam struiendo subi jciens .s Ius est quod naturalis ratio dictat, dc apud omnes gentes constituit. Io Ius est commensuratio unius ad alterum tar conuenientiam in aliquo bono .ar Ius est quod unicuiq; per hae conuenit, ei deque secundum proprium debetu rossicium. a Ius est quod quisque populus publicae vel priuatae utilitatis causa sanxit.

Caput uuinquagesimum Quintum continens primam conclusionem Iustitiet

Iustitia est habitus. q. principium bonorum operum motalium .a q. est

63쪽

1 3 q.essicit idoneos & aptos ad recte agendum. 4 q. per iustitiam sequimur bonum , & repellimur

malum.

s q per iustitiam eunctis prodesse optamus6 q. retinet voluntatem ne bonum ommittendo malum committat. 7 propter iustitiam proprie utilitati emolumenta communia praeseruntur. 8 q. Iustitia facit homines perseuerare in bono. zs q. per iustitiam homo cum unaquaque re bene ordinatur. O q. per iustitiam , extrema virtutis ad medium

reducuntur.

τ 1 q. per iustitiam,decus,honestas, & modus in robus agendis seruatur. 2 q probitas voluntatis maius bonum de urgerite necessitate minus malum eligentis est habitus.

Caput Quinquagesimum Sextum continens Secundam Conclusionem 'Iustitiae.

atq; compescit.

64쪽

Caput Quinquagesisu sextuss

y q. habitus iustitiae:non debet esse inuitus . l .ro q. eius subiectum di fundamentum est voluntas. 3 i q. omne bonum molitum obiective δε intentiona. liter saltem est in uoluntatς ius mu:i 11ta q4 eonti netur a uoIuntate tanquam perficiens soris, maliter a suo perfectibili. iii m

Caput Quequagesimum septimum con

r oluntas iustitiae debet esse constans. ii,3 q. debet esse inuiolabilis. Σ q. no debet declinare ad dextera neque ad sinistra. 3 q. debet semper & ubiq; resistere malis. 4 q. debet continuo aequabilitatem seruare.

st . . . . .

s q. debet virtute irrumperere iniquitatem. q. ptauerum consuetudinem debet semper vitare. 7 q. semper mav ere debet de bonis. suis & aliorum. g q. datam ndem alicuius honeste pollicitationis nἀ- quam frangerri nec fallere debet.

v q. nunquam cedit malis. ro q. firmat faedera iuncta. ni t ' i sua a EI q. constituit: virtutum causa indissolubilem ami

lla q. semper sed non omnibus idem di eodem modo uti se debet habere.

Quarta Conclusio pertinens ad c gnitionem Iustitiet.

V oeunt i m iustitiae oportet esse perpetuam .

65쪽

q. debet eadem semper habitualiter saltem s nisactualiter permanere Z mus, i in ui I .n nis. q. iustitio voluntas rite seruanda . est in sex hiis actionibus humanis .i ut ni si, rn, l .i ibat: q. requirit uniuersalitatem stibiecti ερ temporiscis q. in ea firmiter est perseuerandulac permanendu . . q. iustitia nunquam est ommitteuda, nam aliter inciderent homine in eius oppositum. O

rum omi

Caput Quinquageninum o uum ocontinens Quintam Conclusionem Iustitiae.

IVa suum est tribuedum Deo,prima Pse ypomnem modum,deinde numinibus sa actis,atq; ho minibus intuitu Dei, & caeteris creaturis, bim. ac se aper. . ab illas qui sectari volunt institiam tria o Summo itaq; Deo optimo maximo .ae sanctissimqtrinitati iure tribuenda sunt. Sacrificia , holocausta, imolationes, hostiae. yictimae, oblationes, ' ami na, placationes, adorationes , ac ora. t - Debet autem qu*dlibet sanissium esse nouu, matutinum, solemne, pacificum, salutate, sempiternu, audis, iustitiae sontritionis, .sanctificatio sHolocaustum oportet esse, gratii ituta, malle, ilice, integrum, uniuersum, anniuersarium, pingue, in

66쪽

eullatum . quotidianum atque spontaneum . . .

Imolatio secundum sensui in friritualem, A no tantum iteralem intelligerid debeti esse agni, arietis.

ouis, vituli, tauri, bovis, passeris , phase, incensi, paschatis, tuleturum columbatum , atque hedorum. Hostia deberesse, placabilis, concisa, magnifica, faba eorum, vociferationis, expiationis,salita iviuςns, famcta, Deoque placens

' victima debet esse, piosum,grand 's, melior, acce piabilis, completa, propitiationis: grata, sacra, deuo. t . ne sit quemadmodii impisruig abominabilis. Oblatio osse debet perpetua, mauissimi odoris, ΣΦ lotypiae, finita, digna, viri initiolati,voluntariai dono

tum, primitiarum ac decimtfrum . Libamen debet esse vini. si im i lae, carnium, iusti, sin tutare, consecratum id apum aeceptam, typicum, aq

Placatio hem opus es e ste munerum, honorificam

hilarem, sedatam, aptam, oportunam,congruamimbtem, mundam atque laudabilem'.

Adoratio fieri debet, in decore; in timore, in spi titti', in veritate, in humilitate, in sanctitate, in sini plicitate cordis ci puritate. in templo, dc ante conspe Votum quodcunque debet esse possibile, rationabi

Ie, ratum, concessum, liberum, proprium, licitum, cliberatum , discretum, ac pium . Debent in super uniuersi homines,fide diuinis eriquiis adhibere ,omnem spem suam in Domino cultueare, sanctissimam trinitatem toto corde ac perfecta charitate amare, summisq; semper honoribus coleresbpremamq; diuinitatem iugiter exorare, ut pie desiderata concedat, eidemq; Deitati actiones reddererratiarum, iuramenta sua, debitum latriae cultum ciobedientiam se luta rem , cui etiam caetera benedictio

67쪽

maiestatis eelsitudinem de amplitudinem eoneerne etia, sunt iure optimo tribuenda,quae unusquisq; peritus in sacris literis facile diuino auxilio fretus per sapoterit inuenire. PDebent quoq; euncti homines Redeptorem suum

Deum videlicet ae Dominum IR svM CHRisTu M. una eum sanctissima eius genitrice, ratione humanitatis ex purissimo sanguine illius assumptae. ingenti pie,

rate ae pura mete semper venerari & colere laquam regum omnium regem,ae dominum dominantium .

cum illi data sit omnis potestas in celo & in terra, eo quod cotineat perfectiones multitudine infinitas,quarum quilibet est magnitudine infinita, propter com municationem idiomatum, quae suae immensae maiectati ob unionem hypostaticam conuenit,si eidem iiis suum secundum iustitiam cupiunt exhibere atq; trisbuere . Sanctis autem numinibus in Dei gratia confirmatis ius suum est a cuctis mortalibus tribuendum reiectis atque neglectis quibuscunq; erynnibus,ac potestatibus tenebrarum tanquam perpetuis humani genetis hostibus, hoc est quicquid ipsis laudis, honoris,

a gloriar intuitu Dei conuenire potest tanquam ducibus, protectoribus,custodibus,fautoribus,adiutoribus defensoribus, amatibus, benefactoribus, propugna toribus, illuminantibus,purgantibus, perficientibus, intercessoribus liberatoribuῖ , ac aeternae felicitatis consortibus,ut tanqua caelestis aulae ciues, inter Deadi nos constituti diuinae bonitatis, atque:elementiae muliera nobis impetrare eorum benignitate dignetur Hominibus etia sanctis,quoru animi gaudet in caelia ius suum a uiuentibus tribui debet. Est enim iugiter ipsorum memoria Iecoleno, vitae puritas imitanda.sanctitas ad Dei gloriam predicanda solemnitas celebrada, eorundem patrocinia imploranda, reliquiae venerandae, phana, Fc facella, ipsorum

nomine ad honorem Dei dicanda . Simulachra ad

excis

68쪽

Caput lainquagesimu ostauu ς'

excitandam deuotionem fidelium erigenda, Ac ipsi

etiam sunt deprecandi ut suis meritis ae praecibus nosita Deo gratos essiciant,ut nobis suae benignitatis imahensae ae liberalitatis munera perpetuo largiatur. Defunctis etiam hominibus quoru manes vel animae purgatorio igne a delictorum sordibus emundan ur, ius suum superstites tribuere debent, hoc est, intercessiones, sussagia, satisfactiones, restitutiones, aemerita. de cuncta pietatis de misericordiae opera , acique ipsi iam mortui tenerentur si uiuerent. . Vniuersis autem mortalibus nobiscum viventibus ius suum est tribuendum per obseruationem legis na

turae, qua conari eos oportet, ut ea caeteria bona ve

Iint, Sc si valuerint etiam conferant,qus sibi vellent uqua angustia,sive necessitate praemerentur coserri, di sibi caueant. ab illatione malorum omnium, quae Gbi ex rectitudine rationis nollent inferri. Maioribus autem , di sublimioribus obedientia de reuerentia , aequalibus vero honestum & familiare obsequium . minoribus autem seu inferioribus comis benignitas .& affabilis humanitas semper est ostendenda,

exhibenda. . - .

Caeteris autem ereaturis ae rebus ad scientias vel artes vel ad uitae necessitatem , utilitatem, commoditatem ac dignitatem spectantibus ius suum homines reddent,nili fruendis uti & utendis frui uoluerint. Remouendus est enim a mentibus humanis omnium rerum abusus, quoniam expedit rei publicae ae prisuatae nequis rebus suis abutatur.

Caput Quinquagesimum Nonum Cont, nens Distinctiones Iustitiq.

I Vstitia Dei est diuina substantia increata , Ec idem quod ipse Deus , quae si consideretur ex parte no-- α ' E s stri

69쪽

stri, diei debet imperativa, praeceptiua,.pmbibitiva, consiliativa, permissiu operatiua , & ordinativa leor is x fidei. iustitia numinum sev angelorum qua; Deo sem per assistunt est. executitia voluptatis divitie, de dire

Gua voluntatis humanae . . t

Iustitia humana est generalis, ad omnes homine

pertinens, vel specialis ad magistratus iudices dominos ., ac principes spectans, vel commutatiua rerum,.

di pecuniarum, vel distri hutiua officiorum & dignitatu, publica, vel priua , praemiatiua & punitiva, Ciuica enim iustitia est iudicati pa terminans lites,& paniens quos reperit sontes, prouida autem iustitia ciuium commodis,&publice utilitati atque saluti semper inuigilat. Est enim consideranda iustitia quoad

obiectum formam actum, materia habitum, finem, intentionem executionem electionem, permissione, e3usam, effectum, ordinem, modum, imperium , direolonem, statum, principium, medium, terminum,in

se, in alio, in homine solitario , & sociali, quo ad dominium vel subie bonem, opus,mercedem,absolute, A in respectu, quod ad utilitatem dc lucrum vel quoad iacturam&de Irimentum,meritum seu demeriis, quo adi voluntatem seti necessitatem , libertatem dc obligationem , quo ad subiectum vel agens, quo ad apprehensione i tellectus vel voluntatis , cognitionε vel executioneni, quo ad vim concupiscibilem vel irascibilem, quo ad bonum societatis vel sinpularis personae, quatenus iustitia ordinat hominem ad bonaeommune, vel particulare sui ipsius vel alterius , quo sit preceptum legale vel regale, quo ad ciuitatem vel similiam, seritu vel filium, uxorem de filiam , & tandem secundum tim nisi hominum status varios & gradus distinctos , differente'; conditiones quibus salutaria ossicia iustitie, ex charitate sunt perpetuo ex

Caput

70쪽

oepist serastesmum continem proprie -

Iustitia dicitur aequabilis, applienda, benefica se

nigna,i 'na,constahs, custodienda , curialis, dili-lenda,exercenda,firm ,immortalis, i hoata, lauda-ilis, magnai,paranda, persecta, perpetua,recipienda, reciproca, sacra,salubris, sancta, sectanda, seruanda, utilis, semperque tenenda, eo quod mercedem, saluintem,coronam ct vitam iustis retribuat sempiternamia Nam salus anime consistit in sanctitate iustitia . Effectus autem iustitiae sunt quamplurimi , ac po. tissimum illii quibus Deus a malis eripit, diligit, protegit,honorat, beat, &glorificat iustos, iniustos autem misericorditer punit, Nam Iustitia: sine miseraeordi est crudelitas, di misericordia sne iustitia est

fatuitas

Dicitur etiam iustitia Deo grata, hominibus neerioria, splendida instar solis, ante Omnia requirenda. distincta a misericordia, imperans actus aliarum vise tutum cunctis proficiens suam dignitatem unieuiq; tribuens, a uiris bonis optata, punies improbos,coercens iniquos, legens sanciens, federa iungens, ordi. nans cuncta in bonum, inopiam subleuans atq; Ω- stentans, voluntatem in deum dirigens, munditiam mentis conseruans , criminum dampedimenta repeNiens, nihil peruiolentiam faciens , sponte ac recte o ficio suo fungens omnia recte agens, non declinas ad dexteram neq; ad sinistram, inuidiam remove ns, ditiones dissidia Se discordias sedans, Decus custodiet furta ab hominans fur enim furem non patitur natura cordibus hominum indita , elevans inopes, appetitum refrenas, libidinem cohibens a malo culpq dc paenae praeseruans , bona, temporalia praebens, pacem colaruans,ambulans ante Deum, praeparans Dei