Henrici Meibomii Ad Saxoniae Inferioris imprimis historiam introductio in qua ab ultima notitia ad nostra usque tempora breviter ejus historia delineatur, & de plerisque Rerum Saxonicarum scriptoribus editis & ineditis judicatur

71쪽

phabetieo tantum ordine loca recenseat. Fecit quidemidetiam in Notitia Gallia Hadrianus Vallesius, sed inco parabili doctrina leviorem illum deseruim compensavit. Melius vero se hic gessit doctissimus Calarus Danchure thius, estque illius Holsatiae descriptio omnibus aliis T rographia merito suo multum proerenda: uti etiam I p rubia Ducatus Bruns 'icensis Jconaburgensis a Zeissero

p curata prae multis aliis eius laudem meretur, quoniam plura de eo cum ipso communicata fuerunt, & illarum rogionum Historiam, scriptis eruditorum virorum, & forseuiter eos non infimo loco, Avi mei Henrici Melaomi, iblustratam deprehenderat. Alias merito etiam Topog phiis annumeranda sunt Monumenta Paderbornensia Reverendissimi & Celsissimi Principis Ferdinandi, Epistori

derbornensis& Monasteriensis, Principum eruditissimi, cuius immaturam mortem non tantum mei, quem a plurimis minis singulari clementia fovit, sed publici damni causa lugeo , cum in eo, quicquid est ubique eruditorum in Europa, hironum:miserint, ideoque magnam quoq; ipse litterae,iacturam secerint. Detecta simi in illo libro , a explicata tanta diligentia omnia veteris Saxoniae loca, quorum in historia Romana fit mentio, in quibus illi fuerint, pugnarint, dcclades a majoribus nostris acceperint,ut non tam certam ossa Sc Romanorum Caesarum imagine ii, gnata nomismata, quae a ruricolis ibi frequenter esiodium tur, fidem mihi faciant,quis congesta a Ferdinando scriptorum loca, collata inter se prista nomina cum venistis,

conjecturaeque divini ingenii ante oculos mihi omnia poenant, elegantibus ris, sed elegantioribus verbis, prora

Vorsaque oratione mustrata. Nec minoris momenti stat,

uae ad sacram locorum illorum historiam 4 primis Chiis ianismi initiis ex Carolino sequentibus seculis, ipsis Aurgustorum tabulis productis, passimis hoc libro eruclitis EnN

72쪽

7 adserunti iri inrod si non intervenisset maximi Principis flebilis mors, jam tum Histqria Paderbornensis, eius auspiciis carpta, antiquitatis Patriae amatorum desideria exples set,de cuius tamen publicatione non desperamus, & tanto magis optamus, ut etiamCelsissimi Principis ex rore nepos Perillustris Dominus Christiativs Baro de Plettereberrimos de Illustribus Viris & Scriptoribus infaliis Commentarios, quorum nuper nobis spem secit, publicare non desinat, chim nihil nisi exastiatum e tam erussito & illustrii calamo profluere possit. Verum e diverticulo nunc in ubam. Magd urgensis, latissime patens in Saxonia Archis episcopatus, bonitare agri, praestantia numiniun, Deque tia urbituri arciumque, peculiarem mereretur Topo phicam descriptionem. Et habeo penes me se in Torquati , eximii, Theologi & Historici superiori sectilo,' Eunales Magdeburoenses & Hasser denses nondum editos, uibus noniuxta annorum seriem Historia Pragmatica, sed

escriptio terrarum, fluminum,urbium, arcium,nobiliumque s liarum continetur. Vidi etiam apud Illustrem Virum, Gebbardum ab Almenstemen , qui pluribus Imperii

Principibus a consiliis intimis, inter reliquas severiores 'curas, insatiabili onmis Historiae, pragmaticae dc geneal gicae imprimis, desiderio tenebatur, & in eo plura volum,na ipse conscripserat, Topograpbiam Episcopatus, nunc DucatuS, , magna industria ab ip congestam: sed α ille ingenti bonorum virorum , qui Virtutes

ejus noverant, di meo, quem amabat, dolore nuper mo tuus est.

Quoniam vero, ut apud reliquos Germanos, ita apud Saxones quoque, distinctio in Pagoes aliquam u obtinuit, citra illorum cognitionem, certam dc accuratam, altem primorum a Carolo ieculorum, haberi notitiam locorum non posse, arbitror. Q doni mirum, illo aevo, descriis bere

73쪽

i tam translationibus omnino necessarium erat in volebant, non solum, in cuius Comitis Comitatu esset, ciun illo id quidem tempore notissimum , annorum tamen decursu, comitatibus nondum haereditariis , Valde variaret sed etiam in quo pago, annotabant Idcirco ad accuratiorem locorum notitiam, & Tabularum antiquarum intellige tiam, quibus Donationes ad memoriam posteritatis describptae, plurimum juvat illos Pagos novisse. Id quod probe, ua erat prudentia, intelligens amplissimus, summae eruitionis&judicii vir, uir tu ardus berus , cum in Orbginibus Palatinis explicandis versaretur, & PForum n titiam magno antiquarum tabularum usu sibi acquisivi set, Germaniae sub Pipino, Carolo M. & Ludovico Pio notorum Pagorum, ex antiquissimis S incorruptis eius aevi Iitterarum monumentis, improbo labore,indicem conse cit,& parti primae suarum Palatin. Originum c. V. inseruit inque ipsis illislibris Pagorum ad Rhenum historiam passim illustravit. Cuius m ni viri, & amici sui, exemplo us merus, Henricus A ibomius, de Saxoniae Pagis Coi mentariolum scripsit, in quo eos eX antiquarum tabulari a fide & monumentis anticuis recensuit dc illustravit, qui ab omnibus Saxonicae Historiae amantibus magno applausu receptus fuit. Non tamen ego illos hic nunc recense bo sigillatim, sed de Pagiis Saxoniae quaedam,aliis non dicta, generaliter annotabo. Uti enim tirmaniam & Galliam -in Pagos, id est, Toparchias, Pr fecturasq; divisam fuisse ex Romanis Scriptoribus quoque, nedum recentioribus ii, larum regionum, notissimum est : ita Smonia quoque nostra fuit. Estque id non tum demum factum , quando Franci dominariSaxoniae calerunt; sed Jc ante,&in ipse belliFranco monici decursu antei m subaistam, ab Historicis Caroliniisvi, Pagi Saxonum Dominantur. In Pr,

74쪽

minibus, mi odium NLO Oe. Inde eniim .discimu* , gos Ddim Mnes ab antiquo fuisse, id est, ante Carolurn, sub

eo vero dein partim relictas, partim mutatas. Fuerunt aut , ut alibis ita in Sa onia quoque Pagi , alii Maiores , alii Minores, in maioribu inclusi, quietiam Pagelli, aliquando dicuntur. bifores pagi integras gentes illorumque agros designabant, abque illis nomen i ebant, Vt Barde on a Bardis populis, Northuringia a Thuringis septentrion libus, Dalminei a Daleminecus, Angera, angei gom I ab Angariis, missatorum , Mormariorum , 13ielmarsg6ο-rum ab Holsatis, Storinariis, Dissimarsis, quos comprehen debant terminis suis. Et hos pagos Promi ciae etiam, Vel Marcae homine aliquando appflatos observo. Holsatiari enim Pagus in Henrici Leonis Uiplomate provincia Housatorum, in AdalberonisArchiepiscopi Hanaburgensis Ta--

catur : Dalaminci apud Dithmarum, modo pagus , modo nominatur : pagus, in Diplomatibus provincia dicitur. Minores pam partem aliquam maioris, finibus suis circii scriptam, denotabant. In Carolina

historia nominantur in genere pagi Men labi, Angrarii, jonfulabi. Ex illis tamen dein in specist Pacts Mesr- phala, pagus Angeri, paseis Os ala nominatur. Habebant

autem Pagi nomina sua frequenter a fluvii is rivis, quibus quasi circumscribebantur,& ab aliis disterminabantur,un--de esse, quod Remer hodieque pro popsiaio ct collimitio usurpetur, ingeniose conjicit Freberiet. .Vocem Pagi, dum vicum x et villam denotat, e te a Graeca Vpςe miri, Doriceni nra

75쪽

αανὰ, id est, sons, dudum notatum est Festo dc Seir io in II. Georg. ut sint Pagani, quali potantes ex lino fonte , πηγη. Possent vero Pagi altera etiam significatione , qua regionem aliquam denotant, ab aquarum communi usu ita v cari , cum a fluviis & rivis denominatos pagos; plurimis, ex Saxonia etiam nostra petitis, exemplis, ostendere mihi

in proclivi sit. Ita enim Parias Emihom ab Emisa seu Amisia, Amasi: Ambra et ab Ambra, stmmergoro: Aisui ab amne Pleissa: Paae Padergoru a Padera: Hemin-gau ab Helmo, Emin ab sino, Thuriirgiae fluviis: Zeremode a fluvio Zere, qui alias Baltarius: a a naum &Sturmariorum a Sturia vel Stora, notis fluviis. Regebantur autem Pagia Comitibus, &juxta Poetam Anου num Saxonem a nobis citatum, in Annalibus Caroli LI.

Sed tariis dimi a modis plebs omnis habebat, Quot pagos, tot pene duces, id est, Comites.

Erantque in un9 Pago interdum pluresComitatus,aliquando unus Comitatus ad plures Pagos sese extendebat , ut inmita Asintverci aBromero edita, de Comitatibus Dedic nis& Liudolphi legere est c. 71. id quod ratione Maioriun& Minorum intelligendum esse arbitror. Quuniam tamen utplurimum uni Pago unus Comes praeerat, hinc sectum est, ut Comitatus pro Pago diceretur, existimatque doctissimus Adrianus Vallistus hinc factum esse , ut pro Iacimth posterioribus seculis diceretur la Contree, dc voce illa Pagus, seu regio denotaretur. Hinc etiam Comes dc temporibus Carolinis relativa fuerunt, dc Pagen

ses dicti, qui in pago , districtu Comitis sunt, etiam in v De, quae Comiti subest, ut explicat in emidius o Gog rio suo Frebneus. : Qirando uesierit haec Pagorum appellatio, non ita exacte danisvotest, civin probabile sit, alibi eam citius, alibi tardius ces e. Avus meus cum fine si culi

76쪽

cilli decimi eam destae , conjecturatiari, tum scilicet, quando Pagi in Ducatus, Principatus, aliosque etiam C mitatus migrarunt, & haereditario iure possideri inceperunt; id quod repetitur dc approbatur a Celsissimo Monumentorum Paderbornensium Auctore p. 7 3. Quod tamen non ita stridie accipi velim, cum sec. XII. Pari vox adhuc occurrat in Tabulis de Saxonicis rebus datis a Friderico I.& Henrico Leone, alibique. Verum ut ad Topographias redeam, in illis quoque Urbium Saxonicarum descriptiones habentur. QVndcin voluminibus,quas de Urbibus generaliter magis, merdenhagen & ΚnipscbiId conscripserunt, hon pauca de Saxonicis quoque annotata reperias: ut &apud Limnaeum. Sunt quoque, qui sigillatim , de quibus-d Urbibus Saxoniae egerunt, non magno tamen Oper et

pretio. Sola ad Albim antiquitate, commerciis & Archiepiscopali quondam dignitate nobilis urbs, Hamburgum,

melius videtur habuisse in ea re fatum. Nacta enim esti ter antiquiores Historicos rerum sitariam non indilige tem Scriptorem Adamum Brementiem. Et pragmaticam

quoque ejus historiam Albertus Crantetim in Saxonia , &Metropoli, David Chtraeus in Saxonia sua, aliique , qui

Holsiatica SDanica exposuerunt, non neglexerunt. Post

medium vero stiperioris seculi Adamus Thraciger , primo Theologiae Proseor in Academia Rostochiensi, dein Syndicus Hamburgensiis , ac demum Cancellarius Ducis Stesvici & Ηollatiae, Hamburgensis urbis Chronicon lingua vernacula scripsis, quod, licet nunquam editum sit, tamen, ut in mea, ita plurimorum Bibliothecis MStum extat: de quo varie judicatur. Nonnulli illius turbulentum ingenium culpant, quod nec dissimulat ejus in cathedra The logica Rostochiensi succellar Davi2 Chtraeus Li8. Saxon. p. 89. plura quoque, quae famam ejus imminuant, addu- civitur ab Adamo Oleario in Chronico Holsat. pag. Fq. F.

77쪽

mae tamen non impediunt, quo minus res Hamburgentagdeliter narrare potuerit, dc plene etiam, cum Syndicum Urbis apNret, dc ad eius Chartophylacia aditum haberet, uti

certe ab ipso Tabulae memorantur quae valde licet desider tae, nullibi iam amplius reperiri possunt. Interim,dum varia cum sortuna inter initia sua luctata est Urbs, toties vastata, incensa&desolata, non potuit quoque non jacturam vetorum chartarum suarum tacere, iisque destitutus Thraciger, cum aliunde idoneis monumentis colligendis & dijudicat dis debitam operam non impenderet, & Crantrivm inco siderate sequeretur, in multos errores incidit,&temporum rationem imprimis confudit, uti a doctis animadversum est. Minuunt etiam ipsi Hambur nses fidem operis, dum illud nunquam typis excussim, sed scriptum, modo ab hoc, modo ab illo auctum vel mutatum, magno Urbis suae prae' iudicio circumferri, queruntur in Apologia p.72I. At omnem illum desectum supplere vistis est, magni ingenii &iudicii Echistoriae scribenda: .peritus Vir, Lambecius,

Qui, iunior licet, operam, quam hactenus Graecis Latinisque Scriptoribus recensendis feliciter impenderat, Patriae Urbi in concinnanda eius historia consecravit. Tanta autem felicitate, materia ex omnibus scriptoribus dc moni mentis curiosissime conquisita, id praestitit, ut prima parte Rerum Issamburgensium cum platisu excepta, altera post novennium addita, majorem etiam in erudito orbe meri erit. Dolendum autem, quod in A. 129a. substiterit, α aliis dein laboribus occupatus, tandem A. Imo. Martii

peste Viennensi mortuus sit, ut nihil ab ipso amplius e lipectare liceat. Postquam tamen ille doctissimus Vir glaciem fregit, & antiqua, sepulta, vetusta eruit, non adeo dissicile ruerit, Res celeberrima: Urbis ad nostra usque tem pora pertexere, nullibi jam deficientibus subsidiis. . De ub

78쪽

Lambecius. Uti autem conditam eam esse Caroli M. Mais bciis, sub nomine Castelli Hochbuchi, certum est: ita nescio, quo auctore ab Odone, Legato Caroli, conditam eam scribat. Id quod etiam in Chronico mi alia ex Christiani n- lini Chronologia compilam p. s. & apud alios lego. In An rialibusFrancicis, si ve Eglabarri , save Adelmi , quos sequbriar Lambecius, ad An. 8o8. notatur quidem, Carolum per Legatos su's superAlbim fluviiun duo Castella extruxisse, pnesidiumque in iis contra Stavortim incursiones disposuisse, qtii tamen illi legati merint, non additur. Ad amsio. iidem Annales narrant, Odonem, quando castellum ibiud a Wiliis captum est, Legatum Imperatoris fuisse, sed nihil praeterea. Qui igitur constat Odonem,qui biennio post Legatus Imperatoris filii , tum etiam mille, quando per Legatos Carolus memoratur castellum Hocb-bouchi excitasse φ Suffcit igitur Carolum , qui auspiciasia commendavit, auctorem esse, quamVis Legatorum , quorum opera Caesar usus, nomen ignoretur. Vocis Ham- originem recte quidem ab Ham deducit, citius Aetnim meum, caui in Not. adLemoles. orthov. Orig. Iarcanas p. qq. pricem docuerat, Ham esse Vetus voca--bulum Saxonicum, i significare saltum, sive nemus, ut

de apud Dithmaris duo saltus, alter Suderham, Merbam alter appelletur , ut sit Hamburmam, quasi castellum si , vestre, vel in loco ad fulvam exstructum. In antiquo tamen urbis nomine is frustra se torquet do issimus Vir, dc reiectis variis sententiis, meliorem non adfert: re tamen, ut mihi quidem videtur, expedita. Noniam enim in Annalibus Francis ad An. 81o. & 8m modo Hochbuchi,

modo Hoebbia i nominatur, ab alta fago, 'obeub fen/

primum nomen loco datum arbitror, ut dein a s va secundum. Non intellectam vero vocem corruperunt Alber

79쪽

Schasnaburgensis, ubi Hobenburg, sive ipsorum Historic

rum, sive describentium error intervenerit: Cum tamen non insiletum olim fuerit ab arboribus nomen urbibus d re , ik, ut alia taceam, in Antiqua Divisione Carolo M. facta , quam producit Marquardus Freherus Orig. Palatin. l. I. p. q9. mentio fiat loci, dissi Flagenseucha, rna nifesta a fagi, madam iecie denominatione. Ut vero Humburgensium Rerum lituoriam Lambecim, ita Lubremmum quoque orbi erudito exponere decreverat , Vir Cl. Henricus Ba ertus , praeclara Hemoldi dc Arnoldi Siaviscae Historiae conditorum editione notissimus, magna erinditione & exquisito judicio tantae rei par. Vix una tamen alterave pagella, in specimen futuri operis, publio m , infelici casia mortuus est Vir longiore vita dignissimus, quem primum in historia Veteri recenti praecoptorem me nabuisse laetor. Non dubito tamen , quin Vir Cl. Iacobi a Messen , si otium dc subsidia idonean, Eius fuerit, quae praeclare carpit , in patriae Urbis stor, am continuaturus, ct Bangertianos conatus perfecturus

sit.

Sed iam tempus est , ut ad Sacram, sive Ecclesiast, eam Saxoniae historiam, quae a Carolo M. ut si ra patinit , initium sumit, progrediamur. Eginhardus in vita C roli Saxones Daemonum cultui deditos, nostraeque rellaioni contrarios , neque divina neoue humana jura et ei polluere vel transgredi inhonesum arbitrari, seribit, potestque hoc judicari ex Indiculo supersitionum vel Paganiarum, a quihus populum Episcoporum sollicitudine revocandum nodus L linensis A. DCCXLIII. statuit; quod vetustin

mum Germanicae antiquitatis monumentum, novem socula superans, ex MSto Codice Palatino Bibliothecae Vat, canae bona fide erutum, ante vigintiocto annos Romae pu-

nandus

80쪽

nandus, Limnens concilio memorato illis in membranis

subjunctum. Idem enim, qui alibi in Germania Detem mam cultus, eaedem superstitiones, in Saxonia quoque m riant , qua*ia versum illa pater o De Slavis. Imoldus.l de Prussis meretur legi, qui peculiari dc erudita epistola ad Georgium Sabinum daemonolatriam eorum expositit M. Aseletius, illius terrae incola & ἀιαπhic testis. Utinam vero Episcoporum sollicitudine omnes illae paganiae ex animis Cnristianorum evulta essent, & non inter Saxones nostrorii plebeios saltem dc ruricolas, de incantationibus, de diminisi mel fortilegis, de igne ricato, de ligno,id es, ModDr , de o i servatione pagana in foco , mel inchoatione alicujus rei,

ruorum meminit Indicvlvs citatus, vestigia non tantum vi ere , sed rem ipsam quoque liceret φ Quam verum nim sit, quod de Saxonibus narrat Rinhardus, eos Daem l num cultum aegre dimisisse, &, quamvis coaeti dimitterentis tamen ad eum reversos, Velut κυων-πιον

' iuxta verba Apostoli Petri , diiudicare est ex iis, , quae - de Idoli, Crodonis, Harraburgi i n vicinia nostra culti, na rantur in Topographia Bruni vicensi p. ios. Credibile au- tem est, ut alios Germanos, ita Saxones quoque, qui in Bur , gis, Oppidisque erant, citius ad Deum conversos, illos V ro,qui inpagis Vicisque, in desertis, Ecericetismorabantur, tardius luce divina collustratos, & hinc factum, ut qui Pa' gani Larine primis Christianis dicerentur,non absimili ori gine die heiden ab ericetis denominarentur, unde Parifchalis II Papa in diplomate Legationis ad gentes pro E bone Archiepiscopo Remensi religiosissimum judicat, μ' linia pabula salubri communicatione sabministrari maximὸ bis , qui in compitis imagis G principe tenebrarum callida perimastione permunt. Destruxit vero Carolus M. primarium totius Saxoniae Idolum , & numen quaru tutelare, Irminsul, in Saxonia veteri seu Vestialia